Açık Sözlülük ve Patavatsızlık Arasındaki İnce Çizgi

Herkese merhabalar Şöyle Bir Şey Hattı Podcast kanalıma hepiniz hoş geldiniz.

Ben Esila. Bugün açık sözlülük ve patavatsızlık arasındaki o incecik çizgiden bahsedeceğiz.

Bazı insanlar var ve ben açık sözlüyüm diyorlar.

Bazı insanlar da var aynı cümleyi duyduğunda aslında içinden şunu geçiriyor.

Hayır sen açık sözlü değilsin.

Sen biraz patavatsızsın.

Ama işin zor tarafı aslında şurada.

Bu ikisinin arasındaki çizgi çoğu zaman net değil.

Hatta bazen aynı cümle birine göre cesaretken bir başkasına göre kırıcı olabiliyor.

Ve insan aslında bu noktada kendine şunu sormaya da başlıyor.

Ben dürüst müyüm yoksa incitiyor muyum?

Gerçekleri mi söylüyorum yoksa içimden geleni filtresiz mi döküyorum?

Cesur muyum, düşüncesiz miyim?

İşte bu bölüm biraz...

Tam olarak bununla alakalı açık sözlülüğün nerede başladığı, patavatsızlığın nerede bittiği ile ve bu iki kavram ilişkilerimizi nasıl sessizce şekillendirdiği ile alakalı.

Peki açık sözlülük ne zaman Erdem oldu hayatlarımızda?

Yani açık sözlülük genelde olumlu bir özellik gibi anlatılıyor.

Dürüstlükle, samimiyetle, netlikle yan yana duruyor.

Mesela açık söz insan denilince akla şu geliyor.

Lafı dolandırmaz, ne hissediyorsa onu söyler, arkadan konuşmaz, iki yüzlü değil.

Ve evet bunların hepsi kıymetli şeyler.

Bunların hiçbirini göz ardı edemeyiz.

Çünkü insan neyle karşı karşıya olduğunu bilmek istiyor.

Yani belirsizlik yoruyor, muğlaklık çükeçiyor.

Açık sözlülük bu yüzden güven duygusuyla çok yakından ilişkilendiriyoruz.

En azından ne düşündüğünü biliyorum.

Dedirtmeye başlıyor hepimize.

Ama işte tam burada bir çatlak oluşmaya başlıyor.

Çünkü her doğru aslında her zaman her şekilde söylenmez.

Peki patavatsızlık neden çoğu zaman dürüstlük kılıfına giriyor?

Yani patavatsızlık çoğu zaman kendini şu cümlenin arkasına saklıyor.

Ben buyum. Ben lafımı saklamam.

Doğruyu söylemekten korkmam.

Alınganlık senin sorunun.

Aslında baktığımızda bu cümlelerin ortak bir yanı var.

Sorumluluğu karşı tarafı bırakıyor.

Patavatsızlık genelde şunu yapıyor.

Söylenen sözün etkisini değil, sadece söylenmiş olmasını önemsiyor.

Yani mesele aslında ne söylediği değil.

Nasıl söylediğin ve kime söylediğin olduğu halde bunların hepsi göz ardı ediliyor.

Ve sonra da şu oluyor. Birisi kırılıyor, birisinin içine kapanıyor ya da birisi geri çekilmeye başlıyor.

Ama patavatsız olan kişi şunu söylüyor.

Ben sadece dürüstüm.

Dürüstlük peki her şeyi meşrulaştırır mı?

Belki de bu bölümün en önemli sorusu olarak bunu alabiliriz.

Yani dürüstlük tek başına aslında bir ahlaki üstünlük değil.

Çünkü dürüstlük empatiyle birleşmediğinde sertleşmeye başlıyor.

Ve sertleştiğinde de aslında karşısındaki kişiyi yaralamaya başlıyor.

Dürüstlük bir niyettir evet.

Ama etkisi de vardır.

Yetişkin iletişim dediğimiz şey niyet kadar etkiyi de hesaba katabilmektir aslında.

Şunu söylemekle nasıl desem bu kıyafet sana yakışmamış.

Ya da bunun yerine şunu söylediğimize bu kıyafet senin güzelliğini yansıtmıyor gibi geldi bana.

Aslında ikisi de aynı şeyi söylüyor gibi duruyor.

Ama biri savunma yaratıyor diğeri buna alan açıyor.

Peki açık sözde insan neleri gözetiyor?

Hiç düşündünüz mü? Açık sözlü insan bence şunları gözetiyor.

İşte karşısındaki insanın varlığını, o anın duygusal bağlamını ya da ne bileyim söylediği sözün yaratacağı etkiyi.

Aslında açık sözlülük filtresizlik değil.

Açık sözlülük bilinçli bir açıklık da aslında.

Nasıl desem yani içinden geçen her şey olduğu gibi dökülmez.

Bir süzgeçten geçer o süzgecin adı da şudur.

Bunu söylemem gerekli mi yoksa sadece söylemek mi istiyorum?

Aslında iç ses dediğimiz şey bu tarz noktalarda özellikle çok araya giren bir şey.

Yani bence bazen bazı şeyleri söylerken o iç sesle birlikte o süzgeçten geçirmek lazım.

Peki patavatsızlık bazı insanlar için bir güç alanı mı sizce?

Çünkü bence öyle. Yani ben kimseyi umursamam demenin başka bir yolu.

Yani bu insanlar genelde bence şunu hissediyor.

Kontrol bende. Ben konuşurum.

Sen katlanırsın. Duygularım benim sorumluluğum değil.

Ama bu aslında gerçek bir güç değil.

Bu aslında bağ kurmanın üzerine örtme biçimi bence.

Çünkü gerçekten güçlü olan insan sözüyle yıkabildiği gibi sözüyle de tutabilen insandır.

Bir de şey var ya ben böyleyim.

Bu cümleyi hiç sevmiyorum.

Çünkü ben böyleyim cümlesi aslında değişime kapalı bir cümle.

Bence bu cümle şunları ima ediyor.

Benim gördüğüm.

Kendimi gözden geçirmeyeceğim.

Etkimle ilgilenmeyeceğim.

Kimse için de esnemeyeceğim.

Ama ilişkiler biraz esnemeden yürümez.

Ya bu arkadaşlık, iş, aile, aşk hepsiyle alakalı.

Çünkü açık sözlü insan kendini sabit bir kalıp olarak görmez.

Yani patavatsız insan ise aslında bunu bir kimlik haline getiriyor.

Bir de şey var ya. Bazı insanlar patavatsızlığa çok maruz kalıyor.

Çünkü o insanlar biraz sessiz olan insanlardır.

Daha uyumlu, daha idare eden tarafta olurlar.

Ve patavatsız insanlar genelde bu alanı sezgisel olarak bir şekilde buluyorlar ya.

Şaşırıyorum ama gerçekten buluyorlar.

Ve sınır koymayanı, tölere edeni, susanı bir şekilde bulup onları nereden kıracaklarını gayet iyi biliyorlar.

Ve bu yüzden patavatsızlık sadece söyleyenle ilgili değil, bazen de karşı tarafta çizilmeyen sınırlarla da alakalı olduğunu düşünüyorum ben.

Peki sizce açık sözlülük cesaret isteyen bir şey mi?

Bence evet çünkü açık sözlü olabilmek için bazı şeyleri göze almak da var.

Ama patavatsızlıktan...

Farklı bir cesaret bence bu.

Yani açık sözlü olmak karşındakinin tepkisini göze almayı gerektiriyor.

Ama aynı zamanda onu incitmemek için de bir yerde çaba gösterme isteği de lazım.

Patavatsızlıksa daha kolay.

Çünkü düşünmez, durmaz, süzmez.

Yani açık sözlülük aslında duruyor, bir nefes alıyor ve sonra konuşuyor.

Yani o süzgeçten bir geçiriyor onu.

Bence kendimize sormamız gereken bazı sorular var bu noktada.

Yani bir şey söylemeden önce kendimize Şunları sorabiliriz yani bunu söyleme amacım ne?

Karşımdakine yardımcı mı oluyorum yoksa ben mi rahatlıyorum?

Yani o değil de ben mi? Ya da bu sözün bir bağ kuracak mı?

Yoksa karşımdakine tam tersine bir duvar mı olacak?

Ya da aynı cümleyi biri bana söylese ben ne hissederim?

Bu sorular bizi susturmaz.

Bizi aslında baktığımızda daha bilinçli konuşturur.

Peki çoğu insan şu iki soru arasında kalıyor.

Susmak mı, padavatsız olmak mı?

Ya susar, içinde biriktirir ya da padavatsız olur ve ortalığı yakıp geçirir.

Aslında bu iki sorunun haricinde üçüncü bir yol var.

Net ama nazik olmak.

Bu yol aslında baktığımızda zor bir yol.

Çünkü emek istiyor, farkındalık istiyor.

Ama ilişkileri ayakta tutan yol da budur.

Çünkü bazı şeyler emek ister, bazı şeyler farkındalık ister.

Ve bunlar yapıldığında o ilişki, ayakta çok daha sağlam durur.

Peki sizce incitmeden dürüst olmak mümkün mü?

Belki her zaman değil.

Bazen en nazik cümle bile bazen birinin canını yakabilir.

Ama burada fark aslında şu.

Açık sözde insan incittiğini fark ettiğinde durmaya başlar.

Tatavatsız insansa sen alıngansın deyip bu işi dalgaya vurup geçip gider belki de.

Bu fark aslında bize çok fazla şeyi anlatıyor.

Belki de mesele şu. Doğruyu söylemek değil sadece.

Doğruyu aslında nasıl taşıdığımız.

Çünkü kelimeler çok keskin.

Yani bazen bazı kelimeyi nasıl söylediğin çok önemli.

Bu ses tonundan bile aslında çok farklı yerlere gelebiliyor.

Çünkü ben yakın zamanda bununla alakalı bir mevzu yaşadım.

Bir olay yaşadım arkadaşımla.

Aslında ben o an farklı bir şey sinirliyken yanlışlıkla istemeden karşımdaki kişiyi kırdım.

Ama aslında benim amacım o değildi.

Ben o an farklı bir şeye yükselmiştim ama o anki ağzımdan çıkan söz ve onu söyleme biçimim karşımdaki kişiyi mesela kırdı.

Aslında benim oradaki şeyim onu kırmak değildi.

Bir şeyi açık sözlü olarak...

söylemekken o bir anda farklı bir yola girdi.

Ve karşımdaki kişiyi üzdüğümü fark ettim de de ondan özür diledim.

Mesela özür dilemek de bir erdem.

Yani bunu unutmamamız gerekiyor.

Bu yüzden kelimeler keskin ve biz onları yumuşatmayı öğrenmemiz lazım.

Çünkü açık sözlü olmak aslında kendin olmaktan vazgeçmek demek değil çünkü.

Ama patavatsız olmamak karşındakini de insan yerine koymak aslında.

Ve belki de en ince çizgi tam olarak buradadır.

Beni buraya kadar dinlediyseniz çok teşekkür ederim.

Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.

Kendinize çok iyi bakın.

Hoşçakalın.