Büyük İskender: Tanrılara Meydan Okuyan Komutan

Selamlar, o zaman sana bir soru podcast kanalına hoş geldiniz.

Ben Melisa. Ocak ayında bir Kuzey Makedonya seyahatim olmuştu arkadaşlar.

Üsküp'te böyle devasa bir heykelin karşısında, gerçi orada çok fazla heykel böyle.

O tarz şeyler vardı ama İskender'in böyle atının üzerindeki duruşuna bakarken hikayesini kulaktan dolma şekilde bilsem de şöyle bir sorguladım.

Bu adamı bu kadar heybetli yapan şey ne diye.

Dönünce de tabi durmadım böyle bir araştırmalar içerisine girdim okudum izledim falan.

O yüzden bugün de zamanın çok çok ötesinden gelen bu figürü Büyük İskender'i konuşalım istedim.

Bu bölüm böyle gücün, tutkunun, yalnızlığın ve ölümsüzlük arzusunun hikayesini konuşacağız aslında.

M.Ö. 356 yılında Antik Makedonya Krallığı'nın kurulduğu yer olan Pella'da doğuyor İskender.

Henüz doğmadan önce annesi Olympia bir rüya görüyor.

Böyle karnında bir yıldırım patlıyor ve o yıldırımdan bir ateş topu yayılıyor.

Böyle mit gibi değil mi yani ama İskender'in hayatı da zaten böyle tam bir mitolojik bir hikaye.

Babası 2. Filip dönemin en güçlü krallarından biri.

Sert böyle zeki ve stratejik bir lider.

Ama İskender'in asıl şekillendiği yer çocukluğunda aldığı eğitim.

Çünkü Aristoteles'ten ders alıyor İskender.

Aristoteles ona sadece bilimi ya da felsefeyi değil doğayı edebiyatı hatta başka kültürleri de öğretiyor.

Belki de İskender'in böyle sırf fethetmekle yetinmeyip fethettiği yerleri anlamaya çalışması da buradan geliyordur.

Ve sonra... Henüz 20 yaşındayken babasının ani ölümüyle tahta geçiyor.

Ya düşünsene 20 yaşındasın ve dünyanın en güçlü imparatorluklarından birinin başındasın.

Ama İskender'in içinde böyle bir şey var.

Durmayan, susmayan, yetinmeyen bir şey.

Bir ses. Tahta geçer geçmez Anadolu'ya doğru sefere çıkıyor.

İskender'in adı yayıldıkça düşmanlarının korkusu da büyüyor tabii.

Guagamela Savaşı var mesela.

Belki de dünya tarihinin en ikonik savaşlarından biri.

Ordusu sayı olarak düşmandan çok daha az ama İskender'in zekası, stratejisi, alan kullanımı bunların hepsini kullanarak savaşı kazanıyor ve Pers İmparatorluğunu tarihe gömüyor.

Ama durmuyor çünkü ona göre zafer sadece bir sonraki adıma geçiş demek.

Mısır'a gidiyor mesela. Orada halk onu o kadar seviyor ki kendisini tanrıların oğlu olarak kabul ettiriyor.

Düşünsenize ya bir yere gidiyorsunuz sizi o kadar seviyorlar ki size tanrının oğlu ya da tanrıların oğlu demeyi kabul ediyorlar.

Yeni bir şehir kuruyor orada, İskenderiye.

Bugün bile ayakta olan bir dönem biliminin ve kültürünün merkezi haline gelen o şehir.

Onun vizyonunun bir yansıması aslında.

Sadece toprak almak değil onun derdi, bir iz bırakmak.

En büyük dertlerinden biri bu, iz bırakıyor olmak.

Bambaşka kültürleri bir araya getirmek, onları birbirine dokundurmak.

Ama bu büyüklük arzusunun bir bedeli var tabii.

Zamanla yanındaki dostlarıyla arası bozuluyor.

Onu sorgulayanları yanında istemiyor.

Ve hatta bir gece sarhoşken en yakın arkadaşlarından biri olan Kratos'u öldürüyor.

O anın ardından saatlerce ağladığı söyleniyor.

İşte tam bu noktada İskender'in hikayesi sadece bir fatihin değil.

İnsan olmanın kırılganlığının da hikayesine dönüşüyor.

Böyle yalnızlığı büyüyor, güvensizlik, paranoya hakim oluyor ona.

Çünkü herkes seni alkışlarken içten içe seni tahtan etmek isteyen kişiler de ortaya çıkıyor.

Kim dost kim düşman belli değil.

Ve işte o noktada İskender artık sadece orduların komutanı değil kendi zihninin de savaşçısı haline geliyor.

Zaferlerinin ağırlığı böyle omuzlarına yük olurken bir yandan da içindeki o susmayan ses hala daha fazlasını istiyor.

Daha fazlasını yapmalısın diye fısıldıyor.

Bu sefer de yönünü doğuya Hindistan'a çeviriyor.

Tropik iklim, alışılmadık düşmanlar, dev savaş filleri falan var orada da.

Ama İskender durmuyor.

Ordusuysa çok yorgun.

Yıllardır savaşıyorlar, yürüyorlar, fethediyorlar ama artık yorulmuşlar.

Ve ilk kez İskender'e karşı seslerini yükseltiyorlar.

İlk kez yeter diyorlar ve İskender belki de hayatında ilk kez bir geri adım atıyor.

Askerlerinin sesine kulak veriyor.

Ve geri dönmeye karar veriyor.

Ama o geri dönüş sadece böyle haritadaki bir yön değişikliği değil.

İçsel de bir dönüş. Yolculuk boyunca bastırdığı ne varsa artık birer birer yüzeye çıkıyor.

Kendisiyle baş başa kaldığında o susturamadığı sesler daha da gür çıkıyor.

Çünkü dışarıdaki savaşlar bitse de içerideki savaşı hala sürüyor.

O kendiyle olan savaşını hala sürdürüyor.

Ve Babil'e varıyorlar. Burası İskender'in dünyayı fethetme hayalinin başladığı yerlerden biri.

böyle buraya döndüğünde yorgun, yıpranmış ve biraz da yalnız.

Bir gece ateşi yükseliyor ve ondan sonra zaten hızla kötüleşiyor.

Çok kısa bir süre içinde de sadece 32 yaşındayken gözlerini hayata kapatıyor.

Sebebi hala tartışmalı bu arada.

Zehirlenmiş olabilir diyenler var.

Sıtma, tifo ya da işte nadir bir sinir sistemi hastalığına yakalanmış olabilir diyenler de var.

Ama bazı tarihçiler diyor ki belki de onu asıl öldüren şey içindeki doymak bilmeyen o hırstı.

Bitmek bilmeyen hep daha fazlasını isteyen o arzusuydu.

Büyük İskender üzerine çalışmalarıyla tanınan İngiliz klasikçi, antik tarihçi ve bahçıvanlık yazarı Robin Lane Fox diyor ki İskender'in en büyük savaşı hiçbir zaman kazanamadığı savaştı.

Kendisiyle olanı.

Ve bu cümle İskender'in hikayesinin belki de en sade ama en çarpıcı özeti.

tarihe yön vermiş, dünyayı değiştirmiş bir adamın en büyük savaşı aslında içinde susmayan bir sesle verdiği kendi savaşı.

Mary Rinald da şöyle diyor onun için.

İskender tanrı olmak isteyen bir adam değildi.

Yani diğer söylenenlerin aksine.

Çünkü herkes onun için tanrı olmaya çalışan bir adamdı der.

Ama Mary Rinald tam tersi şekilde işte.

İskender tanrı olmak isteyen bir adam değildi.

O ölümlü kalmak istemeyen bir adamdı diyor.

Yani bu söz beni çok etkiledi.

Çünkü ölümsüzlük arzusu hepimizin içinde az ya da çok kıpırdayan Ama bazıları bunu tarihe geçerek başarmaya çalışıyor.

Bak hala konuşuyoruz adamı.

Bugün hala onun kurduğu şehirlerde insanlar yaşıyor.

Onun adını taşıyan sokaklar var.

Ama burada önemli olan şu.

İskender'in hikayesi bize sadece fetihleri anlatmıyor.

Bize aynı zamanda gücün taşıdığı yalnızlığı, tutkunun içindeki boşluğu ve ölümsüzlük arzusunun yavaş yavaş insanı eritmesini de anlatıyor.

Onun ölümüyle beraber imparatorluğu da parçalanıyor.

Çünkü o kadar büyümüş ki.

Artık tek bir insanı taşıyamayacağı bir yük haline gelmiş.

Varis bırakmadığı söyleniyor.

Sözde son nefesini verirken sorulduğunda hani imparatorluğu kime bırakıyorsun diyen komutanlarına tek bir şey söylüyor.

En güçlü olana. Ama en güçlü olan kimdi bu sorunun hiçbir zaman net bir cevabı olmadı.

Çünkü İskender'in ardından imparatorluk paramparça oldu.

Generalleri kendi aralarında savaşa tutuştu ve o büyük imparatorluk haritada bir bütün olarak kalmayı başaramadı.

Tıpkı bir rüya gibi böyle dağıldı yok oldu.

oldu gitti. Tıpkı onu yaratan adam gibi.

Ama bıraktığı şeyin sadece bir imparatorluk değil bir arayış, bir anlam isteği olduğunu da unutmamak lazım.

Ben biraz da bu yönünden değinmek istedim.

Çünkü beni gerçekten bu yönü çok etkiledi.

İskender'in hikayesi yani baktığımızda aslında sadece antik çağın değil bugünün de hikayesi.

Bugün hala çok fazla insan hep daha fazlasının peşinde.

Daha çok başarıyı, daha çok takdir, daha çok iz bırakmak.

Ama ya sonunda kendini kaybedersen?

Ya döndüğünde ardında bir bütün değil de parçalanmış bir şey bırakırsan?

Ben de Üsküp'te o heykelin karşısında bunları düşündüm biraz da.

Hepimiz böyle biraz İskender gibi değil miyiz?

Kendimizi gerçekleştirmeye çalışırken yorulan, bir iz bırakmaya çalışırken kendi izimizi kaybeden.

İskender'in hikayesi işte bana bunları düşündürdü.

O belki dünyanın yarısını aldı ama kendine bir yer bırakabildi mi bilinmez.

Ve belki de en çok bu yüzden hala konuşuyoruz onu.

Çünkü onun hikayesi kendi içimizde.

da bastırdığımız sorularla örtüşüyor bence.

Ben neden bu kadar çabalıyorum?

Bu kadar yoruluyorsam gerçekten doğru yolda mıyım?

Kazandığım şey kaybettiklerime değiyor mu?

Çünkü bazen öyle bir noktaya geliyoruz ki başarılarımız bile içimizi doldurmuyor.

Böyle büyük alkışlar arasında kendimizi en sessiz halimizle baş başa buluyoruz.

İskender'in hikayesi sadece kralın bir komutanın hikayesi değil.

Kendini arayan herkesin hikayesi o yüzden bence.

Zafer'in ne kadar yalnızlaştırabileceğini, gücün altında ezilen kalpleri ve ölümsüzlük arzusunun nasıl da insana ait böyle bir kırılganlık olduğunu anlatıyor bize.

O zaman sana bir soru.

Kendin olmak pahasına neyi geride bırakırdın?

Bu bölümü sonuna kadar dinlediğin için çok teşekkür ederim.

Kucak dolusu sevgi ve öpücüklerimi iletiyorum.

Kendine çok iyi bak.

Bir sonraki bölümde buluşmak üzere.