Amor Fati: Başına Gelen Hayatı Sevebilir misin?

Selamlar, O Zaman Sana Bir Soru podcast kanalına hoş geldiniz.

Ben Melisa. Umarım hayatınız tüm zorluklarına rağmen mutlu olacağınız şekilde gidiyordur.

Bugün böyle inanılmaz duygu dolu oturdum bu mikrofonun başına.

Çünkü geçenlerde yaptığım bir konuşma yine aklıma geldi ve böyle bir yandan gururla dolarken bir yandan da inanılmaz duygulandım.

Benim duygulanmalar da meşhurdur zaten.

Yani bu duygulanma perileri de özellikle son iki senede falan geldi bana.

Bakıyorum nasıl oldu diye.

Çünkü öncesinde... Böyle daha duygularını saklayan, gizli kapaklı yaşayan hatta kendine bile itiraf edemeyen bir tiptim.

Şunu fark ettim ama ne zaman kendime döndüm, ne zaman farkıma varmaya başladım, ne zaman hayatım ve kendim için bir şeyler yapmaya başladım o zaman benim dünyaya ve kendime bakışım değişti.

Daha sevgi dolu, daha şefkatli, daha böyle anlam arayışında olan, daha hayattan ve duygularından aslında kendinden kaçmayan birine dönüştüm.

Ve bunun benim için de inanılmaz bir mutluluk hali olduğunu fark ettim aslında.

Bence insanın hayatında kazanabileceği en önemli farkındalıklardan bir tanesi bu.

Hala çok toyum. Hala pişmem gereken çok konu var.

Bunu da biliyorum. Ama pişmeye başlamanın bende yarattığı o hazzı duymaktan da kaçmamaya çalışıyorum.

Bu hal bana böyle gerçekten bir güç veriyor ya.

Beni mutlu ediyor. En önemlisi de bu.

Daha önceki bölümlerde de söylemiştim.

Beni mutlu eden şeylerin peşinden koşabilme kapasitem gerçekten en büyük güçlerimden biri.

tanesi. Böyle tüm egomdan sıyrılarak kendime duyduğum özveri ve şefkatle mutlulukların peşinden koşabilmek.

Yani tanım bu olay da bu bence.

Bu mutluluk bir durum olur, bir insan olur, bir hobi olur, bir nesne olur.

Hiç fark etmez. Eğer o hali orada yakalayabiliyorsam onun peşinden giderim.

Ve bu da inanıyorum ki o enerjiyi hayatıma daha çok çekmeme neden oluyor.

Çok güzel bir nedendir kendisi.

Size de tavsiye ederim.

Şimdi o bahsettiğim konuşmaya gelecek olursak.

Dediğim gibi. Geçenlerde çok sevdiğim benden yaşça büyük çok tatlı bir hanımefendiyle otururken.

İsim vermeyeyim ama dinlerse kendisini anlayacaktır.

Hayatıma girdiği için de mutluluk duyduğum isimlerden bir tanesi yine kendisi.

Enerjilerimizle birbirimizin hayatına birbirimizi çektik de diyebiliriz.

Velhasıl aldığım bir karardan bahsediyordum.

kararı alırken de şu anki hayatımdan duyduğum bir memnuniyetsizliğin söz konusu olmadığını, sadece bu kararı bir sonraki adımlarımın kuvveti için almam gerektiğini hissettiğimi söyledim.

O da bana dedi ki, Melisa sen dedi, hayatı olduğu gibi sevmeyi becerebilen birisin.

Buradan kalkıp bambaşka bir yere gitsen, bambaşka bir iş yapsan, bambaşka durumların içinde bulunsan bile yine onu kabullenecek bir şeyler bulur ve o hali layığıyla sürdürmeye devam edersin.

Ya bu cümle o kadar içime işledi ki arkadaşlar.

Hem çok güçlü hissettim.

Hani hemen evet ya ben böyle biriyim gerçekten dedim.

Hem de bu düşüncesini böyle içtenlikle söyleyen biriyle karşılıklı oturup böylece sohbet edebilmenin getirdiği keyfi hissettim.

Hep şükür dolu böyle hayatını kabullenmek için elinden geleni yapan, durumlardan, kişilerden, kendisi için en yararlı çıktığıları almanın ve o taraflara odaklanmanın peşine düşen, açıkçası da mutsuzluk

kovalamayan bir insan oldum.

Ve bu hal bence benim en güçlü, en olgun hallerimden biri diye düşünüyorum.

Ki kaldı ki o an aklıma amor fati kavramı geldi.

Bence bir insanın büyüklüğünü belli eden şey amor fatidir diyor Nietzsche.

Amor fati kaderini sevmek demektir.

Başkalarının düşüncelerini bir kenara koyup önce kendi yaşamından razı olmak demektir.

Hayatı olduğu gibi bütünüyle kucaklamaktır.

Acısıyla tatlısıyla kabullenmektir.

Ama burada çok ince bir fark var.

Amor fati sadece olanı kabullenmek değil.

Çünkü kabullenmek bazen biraz mecburiyet gibi geliyor ya kulağa.

Hani böyle dişini sıkarsın.

Eh ne yapalım oldu artık ya falan dersin.

İşte o değil tam olarak. Amorfatide biraz daha farklı bir şey var.

Bize şunu söylüyor aslında.

Hayatımda olan hiçbir şeyi değiştirmek istemiyorum.

Bakın bu çok güçlü bir cümle.

Çünkü genelde biz hayatımıza şöyle bakıyoruz.

Keşke şu olay olmasaydı.

Keşke o insanla tanışmasaydım.

Keşke o hatayı yapmasaydım.

Ama Nietzsche diyor ki. Belki de insanın büyüklüğü tam olarak burada başlıyor.

Çünkü insan hayatına şöyle diyebiliyorsa.

Evet bunların hepsi oldu.

Ama bunların hepsi beni ben yaptı.

İşte o zaman insan hayatıyla kavga etmeyi bırakıyor.

Ve şunu fark ettim. Hayatla kavga etmek inanılmaz yorucu bir şey arkadaşlar.

Yani sürekli şöyle düşünmek işte.

Bu neden benim başıma geldi.

Bu niye böyle oldu. Ben bunu hak etmiyorum.

Bu düşünceler insanı içten içe inanılmaz tüketiyor ama bir noktada şunu söyleyebildiğinde tamam ya bu oldu ve bunun içinden ben ne çıkarabilirim şu an?

İşte o zaman bir şeyler değişmeye başlıyor.

Aslında stoacı filozoflar da buna çok yakın şeyler söylüyor.

Stoacılıktan hayat dersleri bölümünde de bahsetmiştim daha derinlemesine.

Mesela Marcus Aurelius'un çok sevdiğim bir düşüncesi var.

Diyor ki, başına gelen her şey sana uygun olarak gelir.

Yani hayat sana rastgele şeyler atmıyor aslında.

Her deneyim, her insan, her olay seni bir yerlere doğru itiyor.

Şimdi burada yanlış anlaşılabilecek bir nokta var.

Amorfati demek yine böyle şey bir yerden değil hani.

Her şeyi boyun eğmek gibi bir noktadan değil.

Yani ne olursa olsun oturayım kabulleneyim falan demek değil.

Tam tersine başına gelen şeyi hayatının bir parçası olarak kabul edip yine de yoluna devam etmek demek.

Mesela düşünün hepimizin hayatında bir kırılma noktası vardır değil mi?

Belki bir ayrılık, belki bir başarısızlık, belki bir hayal kırıklığı.

O an yaşarken böyle sanki dünyanın sonu gibi geliyor.

Ama yıllar sonra dönüp baktığınızda aslında iyi ki olmuş ya dediğimiz şeyler oluyor çoğu.

Benim hayatımda da böyle çok şey oldu açıkçası.

çok zorlandığım ama bugün baktığımda beni büyüten, beni dönüştüren, beni daha cesur yapan şeyler belki de amorfatitam olarak bu noktada başlıyor.

Hayatın sana getirdiklerini sadece taşımak değil de onları hayatının bir parçası olarak sevmeyi öğrenmek.

Nietzsche'nin çok meşhur bir düşünce deneyi var arkadaşlar.

Diyor ki bir gün bir iblis sana gelse ve dese ki şu an yaşadığın hayatı aynı şekilde en küçük detaylarına kadar, sonsuza kadar tekrar tekrar yaşayacaksın.

Aynı insanlar, aynı hatalar, aynı mutluluklar, aynı acılar.

Bunu duyduğunda ne hissedersin?

Çoğumuz muhtemelen şöyle deriz.

Yok ya bazı yerleri değiştirsek olmuyor mu?

Hani böyle bir aralara müdahale etsek falan.

Ama Nietzsche diyor ki hayatınla öyle bir barış ki eğer aynı hayatı tekrar yaşaman gerekse bile evet ya yine de yaşarım diyebil.

Bence bu çok büyük bir özgürlük.

Çünkü o noktada insan artık geçmişiyle kavga etmeyi bırakıyor.

Ve şunu fark ediyor. Hayat dediğimiz şey zaten olanlardan oluşuyor.

O yüzden belki de hayatın bize ne verdiği değil de mesele.

Bizim hayatımıza gelen şeylerle nasıl bir ilişki kurduğumuz.

Belki de gerçek huzur biraz da burada saklı.

Çünkü düşünün bir, biz çoğu zaman hayatımızı yaşarken aslında iki ayrı yerde yaşıyoruz.

Birincisi gerçek hayat, ikincisi de zihnimizde kurduğumuz alternatif hayat.

Yani o ya şöyle olsaydı dünyası var ya tam olarak orası.

Mesela biriyle tanışırsınız, ilişkiniz biter ve yıllarca aklınızda şu soru döner.

Acaba devam etseydi ne olurdu?

Ya da bir iş fırsatını kaçırırsınız ve düşünürsünüz.

Eğer o işe girseydim hayatım bambaşka olur muydu?

Ya da bir şehirden taşınırsınız ve aklınızın bir köşesinde hep o şehir kalır.

Orada kalsaydım acaba nasıl bir hayatım olurdu?

Ama fark ettim ki bu düşünceler aslında insanın zihnini sürekli ikiye bölüyor.

Çünkü bir tarafta dediğim gibi yaşadığın hayat var.

Diğer tarafta yaşamadığın ama hayal ettiğin hayat.

Ve insan bu iki hayat arasında gidip gelirken mevcut hayatıyla bağını kaybediyor bence.

Amor fati tam burada devreye giriyor ve aslında bize şunu söylüyor.

Hayatının başka bir versiyonu yok.

Yani bu bir film değil.

Böyle silip baştan yazabileceğim bir senaryosu yok.

Bunlar olanlar. Yani zaten hikayenin ta kendisi.

Ve bence bunu fark etmek insanı inanılmaz özgürleştiriyor.

Mesela size çok sevdiğim bir hikayeyi anlatayım.

Bundan yaklaşık 2000 yıl önce bir Stoace filozof var.

Epictetus kendisi.

Hayat aslında hiç kolay değil arkadaşlar.

Köle olarak doğuyor. Evet gerçekten köle.

Üstelik efendisi de oldukça sert biri.

Rivayetlere göre bir gün Epictetus'un bacağını o kadar zorluyor ki Epictetus da ona çok sakin bir şekilde şöyle diyor.

Bunu yapmaya devam edersen kırılacak.

Ve adam devam ediyor.

Gerçekten de sonunda kırılıyor.

Ve Epictetus şu cümleyi söylüyor.

Bak söyledim sana. Şimdi bunu duyunca insan şöyle düşünüyor.

Bu nasıl bir sakinliktir abicim yani?

Ama Epictetus'un felsefesi şuna dayanıyor.

Hayatta iki tür şey vardır diyor.

Kontrol edebildiğin şeyler ve kontrol edemediğin şeyler.

Başına gelen olayların çoğu aslında ikinci kategoriye giriyor.

Ama senin kontrolünde olan tek bir şey var.

O da onlara nasıl anlam verdiğin.

Ve bu fikir yıllar sonra başka bir adamın hayatında yeniden ortaya çıkıyor.

Belki adını duymuşsunuzdur.

Viktor Frankl, İnsanın Anlam Arayışı kitabından denk gelmiş olabilirsiniz.

Buna yine başka bir bölümde detaylıca da bakarız.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında Nazi toplama kampına gönderiliyor.

Ailesinin büyük bir kısmını kaybediyor.

Açlık, soğuk, ölüm bu her şeyin içinde.

Ve yıllar sonra yazdığı kitapta şöyle diyor.

Bu bence amorfatinin en güçlü hallerinden biri.

Çünkü hayat gerçekten bazen çok zor şeyler getirebiliyor.

Bazen planlarımızı paramparça edebiliyor.

Ama yine de insanın içinde bir yer var ki hala orası özgür.

O yüzden hayatı ben şöyle hayal ediyorum.

Sanki büyük bir nehir gibi.

Biz çoğu zaman o nehrin akışına karşı yüzmeye çalışıyoruz.

Hayır buradan değil, ben bu tarafa gitmek istemiyorum falan diyoruz.

Ama o nehir zaten akıyor arkadaşlar.

Ve insan bazen o akışla savaşırken bütün enerjisini kaybediyor.

Ama bir gün bırakıp böyle akışla birlikte yüzmeye başladığında bir şey değişiyor orada.

Hayatın getirdiği şeylere direnmek yerine onları anlamaya çalıştığında, onlardan bir hikaye çıkardığında sanki hayatla aranda bambaşka bir ilişki kuruluyor.

Ben mesela böyle geriye dönüp baktığımda hayatımdaki bazı olayların gerçekten o an çok zor olduğunu hatırlıyorum.

Ama bugün de fark ediyorum ki eğer o olaylar olmasaydı bugün düşündüğüm gibi düşünmeyecektim.

Bugün cesaret ettiğim şeylere cesaret edemeyecektim.

Ve en önemlisi de bugün olduğum insan olmayacaktım.

Ve belki de insanın hayatında en garip ama en güzel anlardan biri de şu oluyor.

Bir gün geçmişine bakıp iyi ki olmuş diyebildiğin an.

İşte o an var ya amorfatiğe biraz daha yaklaşmış oluyorsun.

Burada küçük bir şey daha var. Amorfati sadece büyük olaylarla ilgili değil.

Bazen çok küçük şeylerle de ilgili.

Mesela yağmur yağar ve planın bozulur.

Bir şey ters gider. Bir gün beklediğin gibi gitmez.

Biz hemen şöyle düşünüyoruz.

Bugün çok kötü bir gün. Ama belki de amorfati biraz da şu demek.

Bugün böyle bir gün ya. Yani hayatın bütün tonlarına izin vermek gerekiyor.

Çünkü hayat sadece güzel günlerden oluşsaydı onların da hiçbir anlamı kalmazdı.

Ve belki de hayatın en garip tarafı da şu bu noktada.

Bazen en büyük kırılmalar, en büyük...

dönüşümlerin başlangıcı oluyor.

O yüzden Nietzsche şöyle diyor.

İnsanın büyüklüğü kaderini ne kadar sevebildiğinde saklıdır.

Ve ben de şuna inanıyorum gönülden.

Hayatın bize verdiği her şeyi sevmek kolay değil.

Evet bazen gerçekten çok zor.

Ama zaten mesele de hayatı kusursuz hale getirmek değil bence.

Asıl mesele hayatı olduğu haliyle sevebilmeyi öğrenmek.

Ve belki de bu bahsettiğim kavram, amorfati kavramı hayata şöyle diyebilmek.

Tamam sen bana bunu getirdin ve ben de buradan bir anlam çıkaracağım.

Çünkü günün sonunda hayatın bize getirdiği şeyler değil de onlarla kurduğumuz ilişki kim olduğumuzu belirliyor.

Ve belki de insanın en büyük gücü tam olarak da burada saklı.

Hayatını değiştiremediğinde bile hayatına bakışını değiştirebilmek.

Aslında bütün bu konuştuğumuz şeylerin de özeti şu.

Hayat bazen bizi zorlamayı seçmiyor.

Hayat zaten öyle. Ama biz o zorluğun içinde nasıl bir insan olacağımızı seçebiliyoruz.

Bazen de amorfatiyi şöyle düşünüyorum.

Sanki hayat bir şeyi getiriyor ve diyor ki al bakalım ya bu da senin payın.

Ve sen iki türlü cevap verebiliyorsun.

Birincisi niye ben ya ben bunu istemiyorum.

Bu benim başıma gelmemeliydi gibi.

İkincisi ise tamam olur bu da kabulümdür.

Bunun içinde bir şey vardır.

Ben buradan büyüyerek çıkacağım diyebilmek.

İkincisi bazen çok zor.

Hatta bence çoğu zaman çok zor.

Ama insanı insan yapan da galiba tam olarak bu.

Çünkü şunu fark ediyorum. Hayatla kavga ettiğimizde hayat değişmiyor.

Sadece yoruluyoruz, tükeniyoruz, kendimizden uzaklaşıyoruz.

Ama hayatla barıştığımızda hayat yine aynı hayat.

Olaylar yine oluyor. İnsanlar yine gidiyor, geliyor.

Planlar yine bozuluyor.

Ama biz artık o hayatın içinde daha sağlam duruyoruz.

Daha az dağılacağız gibi, daha az kaybolacağız gibi.

Daha çok kendimizle kalacağız gibi.

Ve belki de bu yüzden...

Amorfati böyle bir felsefe cümlesi değil de bir duruş, bir hayata bakış şekli, bir olgunluk hali.

Bugün böyle bu konuyu konuşurken de şunu hissettim.

Hayatımın bazı yerlerini düzeltmek istiyor muyum?

Evet istiyorum. Bazı şeyleri hala öğreniyorum.

Evet bu da doğru. Ama bir yandan da ne yaşadıysam, ne olduysa, ne kırıldıysa bugünkü beni hazırlayan şeyler bunlar.

Ve onlarla birlikte kabul ediyorum bana gelen bu hayatı.

Biraz da galiba insan şunu diyebildiğinde gerçekten biliyor.

Bunu ben seçmedim belki.

Evet ama ben bunun içinden geçmeyi seçeceğim.

Yani seçebilirim, böyle bir özgürlüğüm var.

O zaman sana bir soru.

Eğer hayatını en küçük detayına kadar tekrar yaşamak zorunda olsaydın, neyi değiştirmek isterdin?

Ve daha da zor bir soru, neyi değiştirmek istemezdin?

Hep bir soru deyip yani asla o bir soruda kalamamam peki.

İlla bir ikinci bir soru doğuyor ortaya yani.

Bölümü sonuna kadar dinlediğin için çok teşekkür ederim.

İlgisini çekeceğini düşündüğün bir arkadaşınla paylaşmayı ve yeni bölümleri kaçırmamak için Spotify'dan takip edip zili açmayı unutma lütfen.

Kucak dolusu sevgi ve öpücüklerimi iletiyorum.

Kendine çok iyi bak.

Bir sonraki bölümde buluşmak üzere.