Konfor Alanının Psikolojisi: Beyin Neden Yenilikten Kaçar?

Herkese merhaba, Konuşulacak Çok Şey Var! podcastına hoş geldiniz.

Ben Zeynep. Bu giriş yapmayalı epey olmuştu ama sıkıntı yok.

Bu birkaç haftalık arayı telafi edeceğim merak etmeyin.

Bugün hepimizin hayatında sessizce yer tutan ama çoğu zaman adını bile koyamadığımız bir yerden konuşacağım.

Konfor alanı. Böyle kulağa çok havalı bir terim gibi geliyor.

Ama aslında çok tanıdık da bir duygu.

Hani uzun zaman sonra dışarı çıkmak yerine evde kalmayı tercih ettiğiniz bir akşam olur ya ya da yeni bir projeye başlamak yerine yarın başlasam daha iyi olur galiba dediğimiz o anlar.

İşte o anların hepsinin ortak bir noktası var.

Beynimiz bizi güvenli olana doğru çekiyor.

Ama bu güvenli dediğim şey ille de iyi ya da bizi mutlu eden bir yer değil.

Sadece tanıdık olan bir yer.

Ben bunu fark ettiğimde gerçekten çok şaşırmıştım.

Çünkü konfor alanın içindeyken bazen sıkılıyoruz.

Punaldığımızı hissediyoruz.

Hatta değişmek istiyoruz.

Ama adım atmak yine de zor geliyor.

Ve o an insan kendi kendine soruyor.

Diyor ki madem bu yaşam için beni eskisi kadar mutlu etmiyor, neden değişmiyorum?

Aslında çok basit gibi görünen bu sorunun cevabı beynimizin milyonlarca yıllık evriminden geliyor arkadaşlar.

Beyin yeni olanı tehdit olarak kodlamak üzere programlanmış.

Çünkü yüzbinlerce yıl boyunca hayatta kalmanın en güvenli yolu hep tanıdık şeylere tutunmaktı.

Bu yüzden bugün bir işe başvururken, yeni bir ilişkiye adım atarken, bir şehre taşınmayı düşünürken içimize dolanı...

Ya olmazsa hissi evrimsel olarak çok tanıdık bir alarm sistemi.

Tabi bu alarm sistemi artık ormanda kaplanlarla yüzleşmediğimiz bir dünyada da hala işliyor.

Yani bugün risk dediğimiz şey hayatımıza tehlikeye atan bir şey değil.

Belki sadece yeni bir ortama girmek ya da yeni bir yetenek öğrenmek.

Ama beynimiz bu farkı pek ayırt edemiyor.

Tanımadığı her şeye karşı yavaş.

Dikkat et sinyali veriyor.

Ve bence en ilginç kısmı şu.

Hepimiz konfor alanından çıkmak gerekli gibi cümleleri o kadar çok duyduk ki artık çok klişede geliyor farkındayım.

Ama işin bilim tarafına baktığınızda konfor alanının aslında çok mantıklı bir tarafı da var.

Beynimiz bizi çembellikten değil...

enerji tasarrufundan koruyor.

Yeni olan her şey çok daha fazla dikkat, daha fazla enerji, daha fazla bilişsel yük gerektiriyor.

Beyin ise minimum enerjiyle maksimum güvenlik hedefliyor.

Bu yüzden yenilikler beynin gözünde enerji kaybı gibi görünüyor aslında.

Bugün bu bölümde işte tam da bu mekanizmanın içini açacağız.

Beynin neden değişimden hoşlanmadığını sahiden anlayınca konfor alanına çıkmak daha kolay oluyor.

Çıkmayı istemek bir yana, Belki de önce onunla barışmak gerekiyor.

Çünkü konfor alanı kötü bir yer değil arkadaşlar.

Sadece uzun süre kalırsak bizi küçük tutan bir yer.

Birkaç dakika sonra bu alanın nasıl oluştuğundan, beynin tehdidi nasıl algıladığından, araştırmalardan ve çok ilginç deneylerden konuşacağız.

Evet ama önce...

Gelin bakın şu soruyu birlikte bir düşünelim istiyorum.

Konfor alanının içinde kalma isteğimiz gerçekten tembellikten mi geliyor yoksa beynimizin bizi korumaya çalışma biçimi mi?

Şimdi, konfor alanı aslında sadece bir alışkanlık meselesi değil.

Beynimizin içindeki en ilkel yapılardan biri olan amigdalanın bize fısıldadığı bir güvenlik hikayesi.

Amigdala tehlikeyi algılayan yapı arkadaşlar ve ilginçtir ki...

konfor alanının dışına çıkma isteğini duyduğumuz anda aktive oluyor.

Yani düşünün sadece yeni bir spor salonuna yazılmayı düşünüyorsun.

Bir projeye başvurmayı ya da yeni bir rutin oturtmayı.

Ama amigdala bunu belirsizlik olarak görüyor.

Yani beyin için belirsizlik eşittir potansiyel tehdit.

Bunu destekleyen çok ilginç bir araştırma var.

University College London'daki bilim insanları insanların belirsiz bir duruma maruz kaldıklarında mesela ne zaman yapılacağı belli olmayan küçük bir elektrik şoku beklediklerinde beynin tehdit

algısının şokun kesin olacağı duruma kıyasla daha fazla aktif olduğunu buldu.

Yani belirsizlik acının kendisinden daha stresli arkadaşlar.

Bu yüzden yeni bir işe başlamak, şehir değiştirmek, ilişkiye adım atmak hatta yeni bir hobiye başlamak bile beynimizde benzer bir stres tetikliyor.

Ve işin komik tarafı bir yandan hayatımıza değişiklik istiyoruz.

Çünkü bugünkü halimizle mutlu da değiliz.

Ama diğer yandan...

değişikliğe adım atmak da çok korkutuyor bizi.

Gerçekten tam bir çelişki.

Yaklaşmak istiyorsun ama kaçmak da istiyorsun.

Bu yüzden yeni bir işe başlayacağın gün daha motivasyonlu hissetmen gerekirken bazen neden tuhaf bir sıkışma hissi yaşadığını da anlamlandırabiliyorsun.

Ben mesela konfor alanı fikrini ilk kez bu kadar bilimsel açıdan düşünmeye başladığımda şunu fark etmiştim.

Konfor alanından çıkmak istememek aslında başarısız olma korkusundan, yetersizlik hissinden, tembellikten değil.

Beyin tanıdığım yer daha güvenli diyor.

Yani mesela aslında risk değil, tanıdıklık.

Bu noktada 1908 yılında yapılmış çok eski ama hala geçerli bir araştırmaya değinmeden geçmeyeceğim.

Yerks-Dotson yasası arkadaşlar.

Araştırmacılar performans ve stres ilişkisini inceliyor ve şu sonuca varıyorlar.

Yeterli düzeyde stres performansı arttırıyor ama stres çok yükselince performans düşüyor.

Yani yeni bir şey yaparken hissettiğin o hafif tedirginlik aslında tam verimli noktaya yaklaştırıyor seni.

Ama aşırı belirsizlik, aşırı risk algısı beni alarm moduna alıyor.

Konfor alanından hiç çıkamayan insanlar genelde stres seviyesinin performanslarını değil motivasyonlarını bile düşürecek kadar yüksek olmasına izin verenler.

Peki bu korku nereden geliyor Zeynep?

Bunun da çok güzel bir cevabı var.

Beyin enerji tasarrufu yapmayı seviyor.

Yani o yüzden yeni bir alışkanlık geliştirmek, yeni bir beceri öğrenmek, yeni bir çevreye uyum sağlamak bunların hepsi ek enerji demek.

Beyin ise diyor ki zaten hayatta kaldık.

Neden ekstra enerji harcayalım ki diyor.

Yani bu mantıkla çalışıyor.

Birazcık komik ama doğru.

Konfor alanı dediğimiz şey aslında beynin otomatik pilot bölgesi.

Tanıdık davranışlar, tanıdık insanlar, tanıdık tepkiler ve beyin bunları mümkün olduğunca korumak istiyor.

Stanford Üniversitesi'nde yapılan bir çalışmada insanlar rutin haline gelmiş davranışları yaptıklarında beynin ödül merkezinin hafif bir aktivasyon gösterdiği görülmüş.

Yani beyin konfor alanını sadece güvenli değil aynı zamanda ödüllendirici buluyor.

Bu yüzden konfor alanından çıkmak sadece zor değil, nörobiyolojik olarak da çok konforsuz.

Ve bunu bilmek aslında çok rahatlatıcı.

Çünkü konfor alanından çıkmakta zorlandığında kendini suçlamıyorsun artık.

Yani ben niye böyleyim demek yerine beynim şu an beni korumaya çalışıyor diyorsun.

Ve bence bu farkındalık insanın içindeki baskıyı inanılmaz azaltıyor.

Şimdi buradan çok ilginç bir noktaya geliyoruz.

Konfor alanının dışına çıktığımızda vücudumuzda gerçekten ne oluyor?

Şimdi. Beyin kortizol salgılıyor.

Kalp atışı artıyor.

Odaklanma isteğimiz azalıyor.

Ama aynı anda dopamin de salgılanıyor.

Çünkü yeni bir ihtimal, yeni bir olasılık ortaya çıkmış oluyor.

İşte bu yüzden yeni bir projeye başladığımız ilk gün çok heyecanlı.

Ertesi gün ise aşırı mutsuz hissedebiliyoruz.

Hem dopamin hem kortizol aynı anda dolaşıyor.

Yani bir nevi kimyasal karmaşa gibi bir şey bu.

Buna growth zone yani gelişim bölgesi deniyor.

Konfor alanının hemen dışında yer alan bu bölge beynin aslında en çok öğrendiği yer.

Mesela Yale Üniversitesi'nde yapılan bir deneyde beynin yeni ve zor bir göreve maruz kaldığında sinaps dediğimiz bu bağlantıları güçlendirdiği görülüyor.

Bu da uzun vadede çok daha yaratıcı, daha esnek, daha cesur bir zihne sahip olmayı sağlıyor.

Yani konfor alanın dışına çıkmak sadece bir davranış değişikliği değil, fiziksel olarak beynin yapısını değiştiriyor.

Ama burada çok önemli bir detayı söylemem gerekiyor.

Konfor alanından çıkmak demek kendimizi devasa bir değişimin içine atmak değil arkadaşlar.

Stanford psikoloğu B.J.

Fogg'un Tiny Habits yaklaşımı tam olarak bunu anlatıyor.

Yani değişimin bir anda değil çok küçük adımlarla yapılması gerektiğini.

Çünkü beyin bu büyük değişimleri tehdit olarak kodluyor.

Küçük değişimleri ise öğrenme fırsatı olarak.

Mesela her gün 10 dakika yürümek, ben maraton koşacağım demekten çok daha sürdürülebilir.

Yeni bir dili öğrenmek için günde 50 kelime ezberlemek yerine sadece 5 kelime aslında çok yeterli.

Böylece hem amigdala sakin kalıyor, hem de değişimin yarattığı hafif stres gelişim bölgesini aktif hale getiriyor.

Yani cesaret dediğimiz şey aslında bir anda büyük adım değil, düzenli küçük adımlar.

Komik taraflarından biri şu.

Konfor alanına çıkmak bize en korkutucu şey gibi geliyor.

Ama bir süre sonra çıktığımız o alan yeniden bir konfor alanına dönüşüyor.

Yani beyin tamam bu da artık tanıdık o kadar da kötü değilmiş diyor.

Bu yüzden insanların yeni bir şehirde ilk ayı çok zor geçer belki evet.

Ama sonra sanki yıllardır orada yaşıyormuş gibi hissederler.

Ya da yeni bir işe başlayan biri ilk gün kendini çok yapayalnız hissedebilir.

Ama 3 hafta sonra o ortamın bir parçası olur.

Çünkü beyin tanıdıklığı çok hızlı üretir arkadaşlar.

Yani kısaca... Şöyle diyebiliriz.

Konfor alanı kötü değil ama orada sonsuza kadar kalmak kötü.

Konfor alanına çıkmaksa eziyet değil.

Beynin yeni bir şey öğrendiğini gösteren bir belirti.

Hatta şimdi ben burada çok önemli bir soru soracağım size ve bu bölümü bundan sonraki kısmında da bunun üzerine konuşacağız.

Konfor alanına çıkmayı neden bu kadar büyütüyoruz?

Yani belki de konfor alanının aslında kötü bir tarafı yoksa.

Bu soruyu biraz düşünün istiyorum.

Çünkü birazdan konfor alanın hayatımız aslında yaratıcı bir işlevi olduğunu gösteren birkaç araştırmaya, öğrenme modellerine ve insan davranışlarına bakacağım.

Ve belki de bölümü bitirdiğinde konfor alanından çıkmak tabirine eskisi gibi bakamayacaksın bence.

Şimdi aslında konfor alanın bence çok ilginç bir tarafı var.

Orası sadece bildiğimiz, alıştığımız bir yer değil.

Aynı zamanda kendimizi toparladığımız, nefes aldığımız, enerjimizi geri kazandığımız bir yer.

Yani herkesin konfor alanından çıkması gerektiğini söyleyen o sosyal medya cümleleri bazen çok abartılı geliyor bana.

Çünkü konfor alanı beynin güvenli bir limanı arkadaşlar ve insan...

Güvenli bir limana ihtiyaç duyar.

Sürekli çık çık çık demek insana kendini yetersiz hissettirebiliyor.

Bu konuda Harvard'dan psikolog Amy Edmondson'un yaptığı çalışmalar çok ilginç bence.

Edmondson insanların en iyi performansı ne tamamen konfor alanında ne de tamamen panik bölgesinde gösterdiklerini söylüyor.

Yani asıl gelişim learning zone yani öğrenme bölgesi dediğimiz yerde oluyor.

Bu bölge konfor alanının hemen dışında ama panik bölgesinden de oldukça uzakta.

Beynin hafif bir gerilim, hafif bir zorlanma hissettiği ama tehdit algısının minimum olduğu bir alan burası.

Ve bu bana çok iyi geliyor.

Çünkü demek ki sürekli korkuların üstüne koşmak zorunda değiliz biz.

Bir anda büyük değişimler yapmak zorunda değiliz.

Bazen sadece bir adım dışarı çıkmak yeterli.

Sadece bir adım bakın.

Bu adım bile beynin tüm haritasını değiştirebiliyor.

Beyin haritası demişken ne anlatacağım?

Londra'daki benim konudan konuya atlamalarım umarım rahatsız etmez sizi şu an ama Londra'daki taksi şoförleri üzerine yapılan meşhur bir araştırma var arkadaşlar.

Şoförlerin hipokampüs yani öğrenme ve hafıza bölgesi haciminin zamanla büyüdüğü görülmüş.

Çünkü... Kısa

Çünkü her gün yeni yollar öğreniyor, şehirde karmaşık rotalar ezberliyorlar ve bu bize şunu gösteriyor.

Beyin yeni durumlara uyum sağlamak için fiziksel olarak değişiyor.

Bu çok umut veren bir şey bence.

Çünkü ben değişemem, ben böyleyim diye düşündüğümüz her an aslında nörobiyolojik olarak yanlış bir cümle kurmuş oluyoruz.

Beyin değişmek üzere tasarlanmış.

Ama... küçük adımlar istiyor.

Yavaş ilerleme istiyor.

Tehdit algısını yönetmemizi istiyor.

Benim bir şeyi fark etmem çok uzun sürmemişti.

O da şu, konfor alanından çıktığım her dönem ilk başta hep aynı şey oluyordu.

Böyle birazcık gerginlik, biraz tedirginlik, biraz acaba hissi.

Ama Birkaç hafta sonra o yeni şey artık konfor alanım oluyordu.

Ve bu dönge hayatın her yerini aynı şekilde işliyor.

Yeni bir işe girmek, yeni bir platformda içerik üretmek, yeni bir ilişkiye başlamak, yeni bir hobiye adım atmak.

İlk başı hep zor.

Beyin önce test eder, sonra alışır, sonra normalleştirir.

Bu yüzden bence kendimize kızmak yerine beynimizi anlamaya çalışmak çok daha iyi hissettiriyor.

Çünkü gerçek şu, beyin değişimden kaçmıyor.

Sadece belirsizlikten kaçıyor.

Belirsizliği azalttığımız her küçük adım bizi konfor alanı dışında daha güvenli bir şekilde taşıyor.

Yani mesele aslında cesaret değil.

Mesela bilinmezliği küçültmek.

Buna hani psikolojide maruz bırakma yaklaşımı da diyorlar ya insan korktuğu bir şeye küçük dozlarda maruz kaldıkça beyin o şeyin aslında tehdit olmadığını öğreniyor.

Mesela işte topluluk önünde konuşma korkusunda çok küçük adımlar işe yarıyor.

Önce iki kişiyle konuşmak, sonra küçük bir grupla, sonra biraz daha büyük bir grupla ve bir bakmışsın bir gün sahnedesin.

Asla yapamam dediğin şey Beynin yeni normali haline geliyor.

Burada bence çok önemli bir mutluluk noktası var.

Konfor alanımızı genişletmek aslında kendimize olan güveni geliştiriyor.

Çünkü her yeni deneyim, her yaptığım hissi dopamin salgılatıyor.

Bu da beynin devam et, çok iyisin demesi demek.

O yüzden bir şeyi başaramasak bile denemek...

bile iyi hissettiriyor. Çünkü beyin denemeyi bile ödüllendiriyor.

Texas Üniversitesi'nde yapılan bir çalışmada insanların tamamen yeni bir şey denedikleri günlerde beyinlerinde iyi hissetme ile ilgili alanların daha aktif olduğu görülmüş.

Yani yenilik zorlayıcı olsa bile ruh halimizi gerçekten yükseltebiliyor.

Bu yüzden bazen küçük bir rutinden çıkış bile Tüm günü birazcık daha aydınlık hissettirebiliyor arkadaşlar.

Fakat tabii ki konfor alanının bir diğer yönü de şu.

Orada çok uzun süre kalınca durgunluk oluşuyor.

Sıkıntı, motivasyon düşüklüğü, hayatım hep aynı hissi.

Çünkü beynin öğrenme döngüsü çalışmıyor.

İnsan duranlıkta da mutsuz oluyor.

İlginç şekilde konfor alanı kısa vadede rahatlatıyor.

Uzun vadede sıkıyor bizi.

Çünkü beyin kullanmadığı sinir bağlantılarını zamanla azaltmaya başlıyor.

Bu use it or lose it denen bir mekanizma.

Ne kadar aynı kalırsak o kadar daralıyoruz zihinsel olarak.

Bu yüzden bence insana kendi şunu sorması çok güzel bir başlangıç.

Konfor alanım beni gerçekten koruyor mu yoksa beni küçük mü tutuyor?

Çünkü bazen konfor alanı güven değil, sadece alışkanlık.

Ve alışkanlık her zaman iyi değildir arkadaşlar.

Hatta bazı alışkanlıklar bizi çok uzun süre yerinde tutuyor.

Bir ilişkide, işte, şehirde, hatta zihinsel bir kalıpta.

O tanıdıklık duygusu bizi orada tutuyor ama aslında büyümemizi engelliyor.

Tam burada benim anlatmak istediğim, çok hoşuma giden bir şey var.

Psikolog... Carol Dweck'in Growth Mindset yani gelişim odaklı zihniyet çalışmaları.

Dweck diyor ki insanlar iki farklı zihniyetle hayata bakıyor.

Sabit zihniyet ve gelişim zihniyeti.

Sabit zihniyet ben böyleyim, değişemem der.

Gelişim zihniyet ise şu an böyleyim ama öğrenebilirim der.

Konfor alanında sıkışıp kalmanın en büyük sebebi sabit zihniyet.

Ben yapamam, buna uygun değilim, buna cesaretim yok.

Hepsi sabit zihniyet cümleleri.

Ama gelişim zihniyetiyle baktığında yapmasan bile deneyebilirsin.

Çünkü mesele sonuç değil zaten, süreç.

Ve bu bakış açısı hem performansı hem zihinsel sağlığı inanılmaz etkiliyor.

Araştırmalar da bunu destekliyor.

Dewey'in öğrenciler üzerinde yaptığı uzun vadeli çalışmalarda gelişim zihniyeti olan öğrencilerin yeni görevlere çok daha açık, başarısız olduğuna toparlanmaya daha yatkın, risk almaya daha meyilli olduğu görülüyor.

Yani gelişim zihniyeti konfor alanının kapısını açan...

Anahtar gibi. Ben tabii bu konfor alanı kavramına bile duygusal taraftan bakmak istiyorum.

Çünkü çoğu zaman konfor alanımız sadece fiziksel bir alan değil, duygusal da bir alan.

Kiminle konuştuğumuz, ne kadar açık olduğumuz, nasıl sevgiyi gösterdiğimiz bile konfor alanının bir parçası olabilir.

Ve çoğu insan bu duygusal konfor alanından çıkmayı çok zor buluyor.

Duygularını söylemek zor geliyor çünkü bu da bir belirsizlik.

Söylersem ne olur? Beyin hemen risk hesabı moduna giriyor ama araştırmalar diyor ki duygusal riskler yani kendini açmak, dürüst konuşmak, duygularını ifade etmek insanların

en çok güçlendiği alanlardan biri.

İnsan ilişkilerinin derinleşmesi için konfor alanından çıkmak şart arkadaşlar.

Yale Üniversitesi'nin yakın ilişkiler üzerine yaptığı bir çalışmada insanlar kırılganlık gösterdiklerinde ilişkilerinin daha sağlam, uzun vadeli ve güvenli olduğu görülüyor.

Yani duygusal konfor alanından çıkmak ilişkilere gerçekten çok iyi geliyor.

Fakat bunu zorlaştıran şey yine aynı.

Belirsizlik. Karşı taraf ne düşünür?

Yanlış anlaşılır mıyım?

Ya kabul edilmezsem?

Beyn sosyal reddedilmeyi fiziksel acı gibi işliyor.

Bu yüzden duygusal konfor alanı aslında en hassas konfor alanı.

Peki o zaman ne yapacağız Zeynep?

Bu sorunun cevabı bence insanı çok rahatlatıyor.

Konfor alanından çıkmak bir zorunluluk değil arkadaşlar.

Bir seçim. Ve bu seçimi büyük adımlarla değil minik minik yapmak en sağlıklısı.

Çünkü minik adımlar beynin tehdit algısını düşürüyor.

Yani konfor alanına çıkmak cesaret değil.

Aslında kendini anlamakla başlıyor.

Ve kendini anlamanın içinde de bazı sorular var.

Onları soracağım şimdi sana.

Neyi neden istemiyorum?

Bu bir. İkincisi korktuğum şey gerçekten gerçek mi?

Üçüncüsü bu değişim beni büyütecek mi?

Dördüncüsü de... Bu adımı küçük bir hale getirebilir miyim?

Ve en güzeli şu arkadaşlar.

Konfor alanına çıkmanın tek doğru yolu yok.

Her insanın adımları kendine özgü.

Konfor alanını sağlıklı biçimde genişletmek dediğimizde aklımıza genelde böyle çok kocaman bir adım atmak geliyor.

İşte... İş değiştirmek, şehir değiştirmek, ilişkiyi direkt bitirmek ya da yeni bir projeye başlamak.

Ama aslında nörobilim bize bunun en kötü yöntemi olduğunu söylüyor.

Çünkü beyin büyük adımların çoğunu tehdit olarak okuyor demiştik.

Ve tehdit algısı yükseldiğinde motivasyon neredeyse tamamen kapanıyor.

Bu yüzden çoğu insan yarın başlıyorum dediği şeyi gerçekten başlatamıyor.

Bilimsel olarak işe yarayan yöntem şu arkadaşlar.

Kompor alanını, sınırlarını genişlet.

Ama merkezini yakma.

Yani küçük zorlanmalar evet ama sürdürülebilir olanlar.

Hani anlatmıştım ya B.J.

Fogg'un Tiny Habits yaklaşımı.

O bunun için birebir bence.

Çünkü Fogg davranış değişikliğinin devrimsel değil evrimsel ilerlediğini söylüyor.

Yani günde 50 sayfa kitap okumak değil günde 5 sayfa kitap okumak.

Bir saat spor yapmak değil de 10 dakika spor yapmak.

Çünkü beyin bu küçük adımları tehdit olarak görmüyor.

Hatta ödüllendiriyor.

Bu da küçük ama sürekli bir ilerleme sağlıyor tabii ki.

Burada bahsetmek istediğim son bir terim daha var.

Harvard'dan Tara Breach'in çok güzel bir terimi var bence.

Stretch zone. Yani gerilme alanı.

Bu bölge konfor alanının hemen dışında ama panik bölgesinden çok uzakta.

Bizi geliştiriyor ama ezmiyor.

Yeni şeyler öğretiyor ama korkuya teslim etmiyor.

İşte sürdürülebilir değişim tam burada gerçekleşiyor arkadaşlar.

Zaten ne dedik? Konfor alanını genişletmenin en etkili yollarından biri de maruz kalmak.

Yani en basit haliyle şöyle işliyor.

Bir şeyden korkuyor musun? O korkunun küçük bir varlığına düzenli olarak maruz kal.

Bu beyni o şeyin tehdit olmadığını gösterir.

Hani demiştim ya topluluk önünde konuşmaktan korkuyorsun.

Önce aynaya konuş.

Sonra bir arkadaşına konuş.

Sonra üç kişilik bir gruba konuş.

Sonra küçük bir sunum yaparak konuş.

Ve fark etmeden o dev gibi gelen şey...

beynin içinde çok sıradanlaşır.

Ben bunun günlük hayatta da işe yaradığını düşünüyorum bu arada.

Yani bazen sadece yeni bir kafede oturmak, eve gelirken başka bir sokaktan yürümek, yeni bir yemek denemek bile beynine yenilik güvenlidir mesajı veriyor.

Bu mikro yenilikler makro cesaretlerin altyapısını oluşturuyor.

Bir de konfor alanını genişletirken şunu öğrenmek çok rahatlatıcı bence.

Beyin riskin gerçekten tehlikeli olup olmadığını ayırt etmekte berbat.

Yani sadece alışık olmadığı şeyleri tehlike sanıyor.

2016'da bir araştırma yapılmış.

Yapılan araştırmada insanların gerçek riskleri değil, alışık olmadıkları durumları daha tehditkar buldukları ortaya çıkıyor.

Yani beyin bilinmezliği bazen somut tehlikeden daha yoğun algılıyor.

Yani çoğu korkumuz arkadaşlar gerçeklikle ilgisi olmayan biyolojik bir yanılsama.

Bu yüzden konfor alanını genişletmek aslında korkuları yenmek değil.

Korkuyu tanımak, onu anlamak ve ona rağmen minik bir adım atmak.

Çünkü adımı attığın anda beyin şunu fark ediyor.

Demek ki ölmedik.

Demek ki bu yeni şey güvenli.

Ve o an o küçük deneyim yeni bir konfor alanının tohumu oluyor.

Buradan konuşmak istediğim şeyler bunlardı ama bir şey daha diyeceğim.

Değişim çoğu zaman bir anda fark etmeyeceğiniz kadar küçüktür arkadaşlar.

Geriye dönüp baktığınızda anlarsınız.

Mesela 6 ay önceki halinize göre çok daha cesursunuzdur, daha açıksınızdır, daha esneksinizdir.

Çünkü konfor alanınız büyümüştür.

Fark etmeden büyür o.

Böyle bir çiçeğin hani her gün bilim bilim büyümesi gibi.

Bazen insanlar konfor alanından çıksam ne değişecek ki diye soruyor.

Bence cevap çok basit.

Sen değişeceksin. Hedeflerin, bakış açığın, neye cesaret ettiğin, neyi hak ettiğini düşündüğün hepsi değişecek.

Ve sanırım benim en çok sevdiğim farkındalık şu.

Konfor alanına çıkmak aslında kendine verdiğim bir söz bence.

Ben bu hayatta sadece tanıdık olana mahkum değilim demek.

Ben büyüyebilirim demek.

Ben gelişebilirim, değişebilirim demek.

Bu yüzden konfor alanı sadece psikolojik bir alan değil.

Kimliksel bir alan ve kimlik değişimi bir anda gerçekleşmez arkadaşlar.

Adım adım olur. Bugün konfor alanının psikolojisini konuştuk.

Beynin neden yenilikten kaçtığını, belirsizliğin neden bu kadar zor geldiğini ama aynı zamanda bu alanın neden bazen bizi küçülttüğünü konuştuk.

Konfor alanı kötü bir yer değil bence.

Ama hayatın tamamını orada yaşamak bir noktadan sonra bizi olduğumuz yerde tutuyor.

Yeni bir şey denemek zorunda değilsin.

Ama bir şey seni sıkıştırıyorsa, boğuyorsa, içindeki ses artık başka bir şey olmalı diyorsa o zaman o sesi küçücük bir adımla bile olsa duymakta fayda var.

Ve unutmayın her küçük adım beynine yeni bir cümle öğretir.

Ben yapabiliyorum. Ve belki de hayatı değiştiren şey zaten tam olarak bu cümledir.

Beni dinlediğiniz için çok teşekkür ederim.

Ben de dinledim buradaydım demek isterseniz bana ulaşabileceğiniz sosyal medya hesaplarını açıklamalar kısmına bırakıyorum.

Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.