İnsanların İnterneti Hastane, Google'ı Doktor Gibi Kullanmaya Başlaması Neden Tehlikelidir?

Google bir hekim veya hastane değildir.

Yazar Dilara Aydın.

Editör Çağrı Mert Bakırcı.

Seslendiren Cansın Hazan Bayrak.

Siberkondri bireylerin sağlık ile ilgili çevrim içi ortamlarda tekrar eden bir şekilde bilgi arama davranışı anlamına gelmektedir.

Tekrar eden şekilde sağlık bilgisi aramak bireylerin önüne geçilemez derecede sağlık anksiyetesi yaşamasına neden olmakta ve bunun sonucunda sağlık bilgisi arama davranışı döngüsel bir sürece dönüşmektedir.

Siberkondrik bireyler yaptıkları araştırmalar sonucunda içinde bulundukları duruma teşhis koymaya ve internetten elde ettikleri bilgilerle kendilerini tedavi etmeye çalışmaktadır.

Bu durumun hasta ve hekim arasındaki ilişkiyi tamamen dönüşüme uğratan bir patoloji oluşu yapılan araştırmalar kapsamında tartışmalı olsa da siberkondrinin tıbba karşı derin bir güvensizliğe neden olma

riski taşıdığı ifade edilebilir.

Siberkondri nedir?

Siberkondri, bireylerin internette takıntılı bir biçimde sağlık bilgisi araması sonucunda sağlık kaygısına kapılması ve kendisine elde ettiği bilgiler ışığında hastalık teşhisi koyması anlamına gelmektedir.

Bu durumun en belirleyici etkeni, sağlık bilgisi arama davranışı sonucunda oluşan kaygının tekrardan bilgi arama davranışına sebep olmasıdır.

Siberkondri, internet bağımlılığını tetikleyen ve internet bağımlılığından etkilenen bir patoloji olarak ele alınabilir.

Oldukça yeni bir kavram olması bakımından, DSM kriterleri içerisinde teknoloji kullanımına bağlı gelişen davranış bozukluğu kategorisinde ele alınabileceği görülebilir.

Ancak bu kavramın DSM ve kriterleri içerisinde henüz net bir tanımı yoktur.

Amerikan Psikiyatri Derneği'nin de bu konuda net bir görüşü henüz bulunmamaktadır.

Siberkondrinin Teorik Kökeni Siberkondrinin kavramsal kökenine bakıldığında siber ve hipokondriyasis kavramlarından türediği görülmektedir.

Hipokondriasis, aşırı derecede sağlık konusunda kaygı ve endişe duyulması anlamına gelmekte, halk tabiriyle hastalık hastası manasına geçmektedir.

Siberkondrianın da hipokondriasisin siber halini temsil ettiği düşünülür.

Siberkondrianın kavramsal olarak ilk kez Business Wire'ın yayınladığı makalede kullanıldığı ifade edilmekte ve bu terimin ilk kez 2012 yılında Oxford İngilizce Sözlüğü'ne eklendiği bilinmektedir.

Tıbbi olarak bu terimin kullanılması ise 2000'li yıllardan sonrasına tekabül etmektedir.

Siberkondri tıbba karşı güvensizliğe neden olabilir.

Siberkondrisi olan bireyler tıp kurumuna güvensizdir ve internette buldukları bilgileri referans alarak doktorlar ile tartışmaya açık bir yapıdadır.

İçinde bulundukları hastalık durumundan duydukları yoğun kaygı, internetten topladıkları tüm sağlık bilgisini güvenilir olup olmadıklarına bakmaksızın kabul etmeye kadar götürebilir.

Bundan dolayı birey gerçekten hasta olup olmaması fark etmeksizin yaşadığı yoğun sağlık kaygısı neticesiyle tıp hizmetlerinden faydalanmayı kesebilir ve kendi kendisini edindiği belirli belirsiz

bilgiler ışığında tedavi etmeye kalkabilir.

Bu nedenle siberkondirinin hasta ve hekim arasındaki ilişkiyi değiştirdiği çeşitli araştırmalar içerisinde oldukça tartışmalı bir konudur.

İnternetteki bilgi kirliliği sağlık ansiyetisini olumsuz yönde etkileyebilir.

Web 2.0 araçlarının sosyal asitelerinde bireylere etken bir rol vermesinden dolayı herkes statüsü fark etmeksizin içerik üretebilmektedir.

Bu durum, sağlık enformasyonunun dijital ağlarda sağlık alanlarında uzman olmayan bireylerin de konu hakkında içerik üretmesine vesile olmaktadır.

Böylelikle sağlık alanında bilgi kirliliğine neden olan bloglar, sosyal medya grupları, YouTube kanalları ve benzeri açılabilmekte ve isteyen herkes bu dijital bağlamlarda içerik üreticisi olabilmektedir.

Siberkondrisi olan bireyler bilgiyi toplarken resmi sağlık kurum kuruluşlarının sosyal medya sayfaları veya mikroblogları dışında tüm bu bilgi kirliliğinin kol gezdiği dijital ağlarda da gezinmektedir.

Bu ağlarda sağlık tavsiyeleri ve hastalıklara karşı tedavi yöntemleri hakkındaki birçok içerik asılsız olduğu için bireyler yaşadıkları sağlık kaygısından ve güvensizlikten dolayı istemeden

de olsa bu içeriklerde gördüklerini uygulayarak, var olan sağlık durumlarının kötüye gitmesine neden olabilmektedir.

Siberkondriye sebep olan bir takım psikolojik, patolojik ve sağlık durumu gibi etkiler, siberkondrinin daha yoğun yaşanmasına neden olmaktadır.

Siberkondriye yol açan etkenler ve çözüm yolları Siberkondrinin ortaya çıkmasındaki temel etkenlerin başında sağlık anksiyetesi gelmektedir.

Bireyler, hastalık semptomu olduğunu düşündükleri bedenleri için bir an önce tedavi yollarını bulmak istemektedir.

Bu nedenle hastaneye başvurmaları ve doktor muayenesi sonucunda ciddi bir sorun olmadığını öğrenmeleri bir ihtimal olarak siberkondrik bireyleri rahatlatmamaktadır.

Tatmin olamama ve güvenlik arayışı onları daha fazla bilgiye etmekte ve böylelikle güvenlik ihtiyacı siberkondriğe neden olan etkenler içerisinde öne çıkmaktadır.

Sağlık bilgisinin tekrarlanan şekilde aranması aşırılık boyutunu ortaya çıkarır ve birey günlük yaşamını sürekli internet başında bilgi ararken geçirdiği için günlük faaliyetlerini yerine getirmekte

zorlanmaya başlar. Bunu takiben bireyin içinde bulunduğu kaygı durumunun getirdiği yoğun bir stres yaşanır ve bu durum bireyi daha fazla bilgi edinmeye yönlendirerek edindiği bilgiden güven duyma

ihtiyacına götürür. Siberkondrisi olan bireyler yaşadıkları sağlık kaygısı sonucunda ihtiyaç duydukları güveni internet ortamından karşılamaya çalıştıkları için herhangi bir doktora

başvursalar dahi doktorla tartışma içerisine girebilmektedir.

Doktorun söylediği tıbbi bilgileri kabul etmeyerek kendilerine koydukları hastalık teşhisinin tedavisini talep etmekte ısrarcı olabilirler.

Bu durum dijitalleşmenin ortaya çıkardığı teknoloji bağımlılığından etkilenen siberkondri davranışını kültürel ve patolojik olarak toplumda yaygın hale getirebilme tehlikesi taşımaktadır.

Bunun sonucunda siberkondrik bireylerin toplumsal yaşamda artış göstermesi ve tıbbi otoriteye karşı kolektif bir güven kaybı yaşanması siberkondrinin yaygınlığına bağlı olarak farklı etkiler

ortaya çıkarabilmektedir.

Bireylerin tüm zamanını internette sağlık bilgisi arayarak geçirmesi, iş ve sosyal yaşamlarını da etkileyeceği için bireyin yaşam kalitesi düşebilir.

Bu durumun önlenmesi için tıbbi olarak siberkondrinin tanı belirtilerinin detaylıca ortaya koyulup açıklanması önemlidir.

Tıbbi olarak siberkondri ile ilgili seminer ve eğitimlerin özellikle tıp öğrencilerine verilmesi, bu patolojinin tam olarak nasıl işlediğini anlamak ve çözüm yolları geliştirmek açısından faydalı olabilir.

Sağlık çalışanlarının siberkondrik bireylerle karşılaştıklarında doğru ve etkin tedavi modellerini uygulayabilmeleri siberkondrinin bir risk faktörüne dönüşmesini engelleyebilir.

Özellikle okullarda sağlık okuryazarlığı eğitiminin verilmesi bireylerin internette okudukları sağlık bilgilerini doğru yorumlayıp anlamalarına vesile olabilmektedir.

Bu sayede teknolojinin kötüye kullanım biçimlerinden birisi olan ve içerisinde bağımlılık boyutu barındıran internette kontrolsüz biçimde sağlık bilgisi arama davranışı daha kontrollü ve bilinçli hale getirilebilir.

Google doktor veya hastane değildir.

Medpatch Today sitesi bu sorunu esprili bir dille şu şekilde anlatıyor.

Dr. Google kendisinin sizin en yakın dostunuz olduğuna inanmanızı istiyor.

Gece ve gündüz sizin için orada ve bekleme salonları veya ofis çalışma saatleri gerekmiyor.

Sorulara hemen cevap veriyor.

Test yok, laboratuvar gecikmesi yok.

Klavyede bir iki tık sonrası tanı koyuyor ve hemen dakikalar içinde olmadı saniyeler içinde cevap veriyor.

Dr. Google size bilmek istediğinizi anlatıyor ve hasta memnuniyet anketinde en yüksek skorları alıyor.

Gerçek şu ki Dr.

Google çoğu zaman faydadan çok zarara yol açıyor.

İnternetteki tıbbi bilgi çoğunlukla güvenilmez oluyor ve gereksiz bir aksiyet artışına neden olabiliyor.

Daha kötüsü insanları düzgünce görülmüş ve muayene edilmiş olsalar bile doktorlarının yargısını sorgulamasına neden oluyor.

Her şeyden önce Dr.

Google sizi tanımıyor.

Sizi göremiyor, hikayenizi duyamıyor, sizi koklayamıyor, size dokunamıyor.

Size yönelik bir sezgisi veya bilgisi yok.

İkincisi Dr. Google siberkondriyi pekiştiriyor.

Siz internette hastalığınızla ilgili arama yaptığınızda çeşitli bilgisayar ön yargılarınıza yenik düşüyorsunuz.

Bazen gerçekte olandan çok daha riskli hastalıkların tanısını kendinize koyuyorsunuz.

Bazen de blog yazarlarının veya yorumcuların sizi yersiz şekilde sakinleştirmesine izin veriyorsunuz.

Gerçekten tehlikeli bir hastalığınız varsa bile.

İnternet aramaları muhtemelen sizi kısa sürede bilgiye boğacaktır ve bu da siberkondriyi tetikleyecektir.

Örneğin semptomları benzer olabilen iki hastalıktan yumurtalık kanseri çok daha tehlikeliyken rahatsız bağırsak sendromu çok daha kolay kontrol edilebilirdir.

Sizde ilki varken ikincisine kanaat getirmeniz sizi yanlış yere rahatlatacak, ikincisi varken ilkinin teşhisini koymak yersiz sebeple gerilmenize neden olacaktır.

Dr. Google üzerinden konan tanıların %59'u hatalıdır.

Pew Araştırma Merkezi tarafından yapılan bir ankete göre 2012 yılında insanların %35'i internetten tıbbi durumlarını araştırdı ve bunların %41'ine gerçekten tıbbi tanık oldu.

Katılımcıların %2'si hekimlerinin kendilerini kısmen doğruladığını söyledi.

Geri kalan %50'si ise hatal teşhis koymuştu.

Eğer söz konusu sağlığınızsa her 100 tahminden 59'unun kısmen veya tamamen hatalı olması hiç de kabul edilebilir bir durum değildir.

Dr. Google'ın umrunda bile değilsiniz.

İnternetteki kişiler size verdikleri bilgiden sorumlu olmadıklarını sanıyorlar veya böyle davranıyorlar.

Hatalı tıbbi bilgi dağıtmak cezalandırılabilir.

Google'da bir arama yaptığınızda tek yaptığınız kendi önyargılarınızı tatmin etmek oluyor.

İnternetin şefkati yoktur.

Sizinle empati kuramaz.

Size dayanak olamaz.

Elinizi tutamaz. Sizinle sevinip sizinle üzülemez.

Dr. Google'ın hekiminizle aranıza girmesine asla izin vermeyin.

Sonuç olarak unutmayın ki internette bulunan bilgiler 1.

Güncel değil. 2.

Hatalı bilgiler içeriyor.

3. Yazanlar doktor veya hemşire değil.

4. Medikal kaynaklar, referanslar belli değildir.

Gerçeklerle yüzleşelim.

Dr. Google gerçek bir insan olsa görevi kötüye kullanma yani malpraktis nedeniyle dava edilirdi.

Çoğunlukla yanlış tanı koyuyor.

Gereksiz testler istiyor.

Düzgün bir değerlendirme yapmadan ansiyet artışına neden oluyor.

Dr. Google Hipokrat'ın belirlediği en temel tıbbi gerçeği çiğniyor.

Öncelikle kimseye zarar verme.

Sonuç Siberkondri bireylerin sağlık konusunda endişe duyması ve internetten sağlık bilgisi arayarak içinde bulundukları duruma teşhis koymaları sonucunda ortaya çıkmaktadır.

Sağlık kaygısı ve internetten sağlık bilgisi arama davranışı döngüsel olarak tekrarlandığında durumun ciddiyeti daha da görünür olmaktadır.

Siberkondriye hem neden olan hem de sonucu olan tıbba ve doktorlara karşı güvensizlik durumu derinleştiği vakit bireyler günlerinin neredeyse tamamını internette sağlık bilgisi aramaya adayabilmektedir.

Siberkondri hasta ve hekim arasındaki ilişkiyi değiştiren bir durum olması bakımından bireylerin kendilerine koydukları teşhisi internette öğrendikleri bilgiler ışığında tedaviye kalkışması riski de barındırmaktadır.

Kontrolsüz teknoloji ve internet kullanımını derinleştiren bir durum olan siberkondüye neden olan etkenler üzerine daha fazla araştırma yapılması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.

Esasında bireylerin internette okudukları bilgileri doğru anlayıp yorumlamaları için güvenilir sağlık bilgisi kaynaklarının çoğaltılmasının ve bireyleri güvenlik kaynaklara yönlendirmek için eğitimler

düzenlenmesinin faydalı olacağı ifade edilebilir.