Domuz Eti Sağlıklı mı? Domuz Eti Tüketmenin Faydaları ve Zararları Nelerdir?

Domuz eti sağlıklı mı?

Domuz eti tüketmenin faydaları ve zararları nelerdir?

Dünyada domuz eti tüketimi ne kadar yaygın?

Domuz eti tanımı olarak özellikle evcil domuzdan elde edilen etin genel adıdır.

Domuz eti günümüzde birçok ülkede ciddi miktarda tüketilmektedir ancak aynı zamanda gerek dini nedenlerle gerekse de domuz eti etrafına dönen hatalı bilgiler dolayısıyla çokça tartışmaya yol açmaktadır.

Bu yazıda domuz etinin ne olduğuna, besin değerlerine, sağlık aşısından analizine ve konu hakkındaki mitlere değinecek işin aslını öğrenmeye çalışacağız.

Dünya domuz eti tüketimi ne kadar yaygın?

Domuz eti 136'lık tüketim oranı ile dünya çapında en çok tüketilen et ürünüdür.

Domuz etinden sonra sırasıyla 135 ile tavuk eti ve %22 ile biftek yani dana eti gelmektedir.

Aşağıdaki grafikte çeşitli ülkelerde ortalama bir kişinin yıllık tükettiği et miktarı farklı et türlerine göre kilogram listen verilmiştir.

Görülebileceği gibi dünya genelinde çok yaygın bir domuz et tüketimi görülmektedir ve bu tüketim 1990-2012 yılları arasında %104.2 oranında artarak diğer bütün et türlerini geride bırakmıştır.

Domuz eti genellikle pişilerek yenmektedir ancak farklı kültürlerde pişirilmeden ya da az pişilerek yendiğinde rastlanmaktadır.

Domuz eti başlı başına farklı şekillerde pişilerek tüketilebildiği gibi aynı zamanda sosis gibi işlenmiş et ürünlerinin bahşiş şeklinden biridir.

Bazı inançlarda domuz niye yasak?

Evcil domuzun yapay seçilim aracılığıyla vahşi domuz olarak bilinen Sus-Sukrafa türünden evrimi günümüzden 15 bin yıl kadar önce Mezopotamya bölgesine gerçekleşmiştir ve domuzlar buradan tüm dünyaya yayılmışlardır.

Ancak ilginç bir şekilde günümüzde yine Mezopotamya temelli organize dinlerin önemli bir bölümünde özellikle Yahudilik ve İslam'da domuz tüketimi yasaklanmıştır.

Bilimsel sebepler Yabani domuzlar Orta Doğu'ya özgü hayvanlardı ve bölgenin tamamında yaban domuz bulmak mümkündü.

Örneğin arkeolojik faunal yani hayvanlara dair verilerden yola çıkarak yaban domuzlarının Mısır'ın erken neolitik döneminde El-Feyyum kentinde ve Nil deltasında bulunduğunu biliyoruz.

Bu yaban domuzları geniş bir coğrafya yayılmış ve ehlileştirme girişimleri bunu takip etmiştir.

Ortadoğu'daki ilk hayvan ehlileştirme girişimleri günümüzden 13.000 yıl öncesinde yani M.Ö.

11.000'li yıllarda görülmeye başlamıştır.

Gerçekten de daha önceden yapılan araştırmalar evcil domuzların bereketli hilal bölgesinde M.Ö.

5000 ile 2000 yılları arasında oldukça yaygın olduğunu göstermektedir.

Ancak domuzlar iş hayvanı olarak kullanılamazlar.

Ayrıca yün veya yumurta gibi ikincil kaynaklara da sahip değillerdir.

Dolayısıyla M.Ö. binli yıllara kadar domuzların bu bölgede yemek amacıyla yetiştirildiğine kesin gözüyle bakılmaktadır.

Yüksek su ihtiyacı.

Fakat zaman içerisinde bu durum değişmiştir ve Orta Doğu'da domuz tüketimden uzaklaşılmıştır.

Bunun bilimsel nedenlerinden birisi domuz üretimi için gereken yüksek su miktarıdır.

Domuzlar kendilerini tar bezlerini kullanarak soğutamamaktadırlar ve bu yüzden sığır ve keçilerine zarar veren önemli miktarlarda su tüketimi ihtiyaç duyarlar.

Yüksek su ihtiyaçları domuzların kurak ve yarı kurak bölgelere taşınmasını çok zor hale getirmektedir.

Su kaynağından su kaynağına taşınmak zorundalardır ve de bu sadece daha soğuk havalarda mümkündür.

Bu başta çok büyük bir problem değildi çünkü domuzlar kar amaçlı ticaretten çok insanların hayatlarını geçirmekte kullanılıyordu.

Tavukların yükselişi. Ancak tavukların yükselişi bu durumu değiştirdi.

Tavuklar domuzlara göre birkaç avantaja sahiplerdir.

Tavuklar daha etkili protein kaynağıdırlar.

Tavuklar 1 kilogram et için 3500 litre suya ihtiyaç duyarken domuzlar 6000 litre suya ihtiyaç duyarlar.

Tavuklar yumurta üretirler. Bu da domuzun sağlayamayacağı çok önemli bir ikinci kaynaktır.

Tavuklar daha küçüktür ve 24 saat içerisinde tüketilebilirler.

Bu da sıcak havalarda büyük miktarda eti saklama ve koruma gereksinimi ortadan kaldırır.

Tavuklar göçebeler tarafından da kullanılabilir.

Aslında tavuklar da tıpkı domuzlar gibi sürü halinde hareket etmezler.

Bu yüzden sırlar gibi hayvanlara nazaran göçebe hayatına adapte olmaları zordur.

Ama boyutları işleri değiştirmektedir.

Tavuklar uzun mesafeye taşınabilecek kadar küçüktürler.

İşte bu şartlar altında tavuklar, Orta Doğu'da zaman domuzların yerini almışlardır ve hatta belki de kurak dönemlerde suya olan ihtiyacı azaltmak için dini anlantılara konulmuşlardır.

DİNİ NEDENLER Günümüzde domuz tüketimi Yahudilik ve İslam'da kesin olarak yasaktır.

Buna ek olarak 7. günü Adventistlerinde, Rastafarianlarda ve Etiyopya Ortodoks Tebehedo kilisesi üyeler içinde yasaklanmıştır.

Yahudilikte domuz yememe nedenleri Yahudilikte domuz turfa olmayan besinler arasındadır.

Yahudiler arasında domuzdan uzak durmanın sebepleri Levililer kitabının 11.

bölümünde şöyle anlatılmaktadır.

Rab Musa ile Harun'a şöyle dedi.

İsrail halkına deyin ki, karada yaşayan hayvanlardan şunlar etini yiyebilirsiniz.

Çatal ve yarık tırnaklı, gevş getiren hayvanların tümü.

Ancak gevş getiren ve çatal tırnaklı olan hayvanlardan etini yememeniz gerekenler şunlardır.

Deve gevş getirir ama çatal tırnaklı değildir.

Sizin için kirli sayılır.

Kaya tavşanı gevş getirir ama çatal tırnaklı değildir.

Sizin için kirli sayılır.

Tavşan gevş getirir ama çatal tırnaklı değildir.

Sizin için kirli sayılır. Domuz çatal ve yarık tırnaklıdır ama gevş getirmez.

Sizin için kirli sayılır. Bu hayvanların etini yemeyecek, leşine dokunmayacaksınız.

Sizin için kirlidir. Benzer şekilde Tesniye kitabının 14 bölümünde şöyle anlatılır.

Ve hayvanlar arası tırnağı yarık ve tırnağı çatal olan ve gevş getiren her hayvanı yiyebilirsiniz.

Fakat gevş getiren yahut tırnağı yarık olanlardan şunları yemeyeceksiniz.

Deve ve tavşan ve kaya porsuğu.

Çünkü gevş getirirler fakat çatal tırnaklı değillerdir.

Onlar size murdardır.

Ve domuz çünkü çatal tırnaklıdır fakat gevş getirmez.

o size murdardır. Bunların etinden yemeyeceksiniz.

Belleşlerine dokunmayacaksınız.

Kuşkusuz tırnak ayrıklığı ile geviş getirme arasında bilimsel anlamda herhangi bir ilişki bulunmamaktadır.

Dolayısıyla niye bir hayvanın temiz sayılması için tırnağı yırık ve geviş getiren olması gerektiği bilimsel anlamda açık değildir.

Fakat Yahudiler için bunun yasak olarak ilan edilmesi yeterli bir gerekçe olarak görmektedir.

Buna rağmen İsrail domuz üretimi 1960'larda 50 bin domuzken 2010'da 180 bin domuza çıkmıştır ve 2009 yılı itibariyle kişi başına düşen yıllık domuz tüketimi 2.9 kilograma ulaşmıştır.

İslam'da domuz yememe nedenleri.

İslam'ın baskın olduğu ülkelerin önemli bir bölümünde örneğin İran, Uman, Katar, Suudi Arabistan ve benzeri ülkeler domuz üretimi ve tüketimi tamamen yasaktır.

Ancak Müslüman olmayan vatandaş sayısı yüksek olan ülkelerde örneğin Türkiye, Mısır, Ürdün, Endonezya ve benzeri ülkelerde kısıtlı da olsa domuz eti bulmak mümkündür.

Kur'an içerisinde birkaç ayet domuzlardan bahsedilmektedir ancak Bakara suresinin 173.

ayetinde oldukça açık bir şekilde yasaklanmaktadır.

Allah size yalnızca murdar eti, kanı, domuz etini ve Allah'tan başkası adını kesilmiş olan haram kıldı.

Ama biri zorda kalırsa, haksızlığa sapmadıkça, sınırı aşmadıkça kendisine günah yoktur.

Biliniz ki Allah bağışlayan ve esirgeyendir.

Benzer ayetlere Maide suresi, Enam suresi ve Nahl suresinde rastlamak mümkündür.

Kur'an'da domuzun yasaklanmasıyla ilgili tek gerekçe Enam suresinde verilmektedir.

De ki, Bana vahyedilen de murdar et veya aktılmış kan yahut domuz eti ki pisliğin kendisidir ya da günah işlenerek Allah'tan başkası adına kesilmiş bir hayvandan başka yiyecek kimse için yasaklanmış bir şey bulamıyorum.

Ama bir rizanda kalırsa haksızlığa sapmadıkça...

Sınırı aşmadıkça yiyebilir. Çünkü Rabbin bağışlayan ve esirgeyendir.

Görülebileceği gibi domuzun sadece pis olmasından ötürü bu sonuca varılmıştır.

Ne var ki bunun tam olarak ne tür bir nesnah kriteriyle belirlendiği açık değildir.

Diyanet İşleri Başkanlığı bu konuda ek olarak şu açıklamaları yapmaktadır.

Domuz eti haramdır. Bir rivayete göre İslam'dan önce Araplar evcil domuzu yemezler.

Fakat yavan domuzunu yerlerdi.

Yahudilikte domuz eti haram, Hristiyanlık'ta ise helaldir.

İslam'da ise domuzun eti kesin olarak haram kırılmıştır.

İbn-i Aşur Haklı olarak konumuz olan ayetten hareketle su domuzunun haram sayılamayacağını, zira aslında Yunuskiller'den bir balık olan bu hayvana Arapçada su domuz denilmesinin sadece bir isim meselesi olduğunu ifade eder ve takırçılarla

müfessirlerin bu hayvanı domuz türü olarak düşünmelerini yadırgar.

İslam dininde bazı yiyeceklerin haram kazanılması çeşitli hikmet ve amaçlarla açıklanabilir.

Ancak bu açıklamaların her zaman kesinlikle faaliyetliği söylenemez.

Gerçek hikmet ve sebepleri bilen Allah olup, helal veya haramın temel gerekçesi O'nun izin vermiş veya yasaklamış olması, amacı da insanın Allah'ın iradesi...

boyun eğme sınavından geçirilmesidir.

Bununla birlikte haramların bazı amaçları ve hikmetleri bulunduğunu düşünerek bunları araştırmakta hiçbir sakınca bulunmadığı gibi, bunları makul bir zeminde kavrama imkanı verdiği için yararlı olabilmektedir.

İslami kaynaklarda diğer dini hükümler gibi haramların hikmetleri ve amaçları da çoğunlukla Makasid-i Şeria ve Hikmet-i Teşri başlığı altında önemli bir konu olarak incelenmiştir.

Hristiyanlık ve Domuz Tüketimi Hristiyanlıkta domuz tüketim büyük oranda serbesttir ancak yukarıda bir kısmını saydığınız bazı mezhepler Yahudilik veya Tevrat ile ilişkili kökenlerinden ötürü domuz türünü yasaklamıştır.

Domuz etinin besin değerleri.

Önce domuz etinin besin değerlerine biraz bakalım.

100 gram pişmiş, kıyma, taze domuz eti içerisinde bulunan besin maddeleri şöyle listelenebilir.

Domuz etinin dikkate değer besin kaynağı olduğu besinlerin yanına günlük ihtiyacının % kaçını karşıladığı yazılmıştır.

Yanında % olmayanları için ya domuz dikkati değerli besin kaynağı olmadığı ya da o besin maddesi için gündelik gönderilen değer tespit edilememiştir.

Kalori 297 kilokalori.

Kabrinat 0 gram %0.

Yağ 21 gram %27.

Doymuş yağ 7.72 gram %139.

Dekanoik asit 0.01 gram.

Hexadeconik asit 4.67 gram.

Octadecanoik asit 2.5 gram.

Tetradecanoik asit 0.33 gram.

Tekli doymamış yağ 9.25 gram.

Eikosenoik asit 0.15 gram.

Hexadekanoik asit 0.63 gram.

Oktadekanoik asit 8.33 gram.

Çoklu doymamış yağ 1.87 gram.

Eikosetetronik asit 0.08 gram.

Oktadekadionik asit 1.64 gram.

Oktadekatriyonik asit 0.07 gram.

Protein 25.69 gram.

%51. Alenin 1.497 gram.

Arjinin 1.597 gram.

Aspartik asit, 2.383 gram.

Sistin, 0.328 gram.

Glutamik asit, 4.022 gram.

Glisin, 1.220 gram.

Histidin, 1.026 gram, %147.

İsoleusin, 1.203 gram, %86.

Leusin, 2.061 gram, %75.

Lisin, 2.310 gram, %110.

Metionin, 0.680 gram.

Fenilalanin, 1.025 gram.

Prolin, 1.032 gram.

Serin 1.061 gram.

Trenonin 1.173 gram.

%112. Triftofan 0.326 gram.

%116. Tirosin 0.895 gram.

Valin 1.394 gram.

%77. Fenilalanin artı tirosin 1.92 gram.

%110. Metionin artı siestin 0.680 gram.

%65. Su 52.76 gram.

Vitamin A vitamini yani retinol 2 mikrogram %0.

B1 vitamini tiamin.

0.706 mg %59 B2 vitamini riboflavin 0.22 mg %17 B3 vitamini niacin 4.206 mg %26 B5 vitamini pantetonik asit

0.52 mg yani %10 B6 vitamini 0.391 mg %30 B9 vitamini folat 6 mikrogram %2 B12 kobalamin 0.54 mikrogram %22 C

vitamini 0.7 mg %1 D vitamini D3 0.5 mikrogram %2 E vitamini alfa tokoferol 0.21 mg %1.

Betain 3.4 mg.

Kolin 88.3 mg.

Steroller kolesterol 94 mg %31.

Mineraller. Kalsiyum 22 mg %2.

Bakır 0.04 mg %4.

Demir 1.22 mg %7.

Magnezyum 24 mg %6.

Manganez 0.011 mg %0.

Fosfor 226 mg %32.

Potasyum 362 mg %6.

Altyazı M.K.

Bu değerleri bize ne söylüyor?

Bu değerleri beslenme bilme açısından değerlendirecek olursak, doymuş yağ miktarı haricinde bütün değerlerin oldukça sağlıklı seviyelerde olduğu rahatlıkla söyleyebilir.

Özellikle vitaminler ve fosfor ve selenyum gibi mineraler açısından çok zengin bir ettir.

Bu bakımdan domuz etinin sağlıksız olduğu iddiasının anlamlı bir dayanığı bulunmamaktadır.

Tam tersine domuzun içerik bakımından oldukça zengin olduğu açıktır.

Sadece yüksek kolesterol ve doymuş yağ oranları dolayısıyla bazı yaş ve sağlık grubundan olan insanlar için tehlikeli olabilir.

Bunun haricinde domuz etinin diğer et türlerinden dikkat edilen bir farkı bulunmamaktadır.

Elbette genel olarak aşırı kırmızı et tüketimi ile ilgili uyarılar domuz için de geçerlidir.

Fakat domuz etinin burada özel bir yeri bulunmamaktadır.

Myoglobin haricinde domuz eti içerisinde çok yüksek oranda B1 vitamini, bir diğer de yeşil thiamin isimli kimyasal bulunmaktadır.

Bu vitamin yediğimiz yiyecekleri sindirip onlardan enerji alabilmemizi sağlayan çok önemli vitamindir.

Eğer vücudunuzda yeterli bir thiamin bulunmazsa vücudunuz normal şekilde çalışamaz.

Bu vitamin alanının diğer yolları biftek, karaciğer, toz süt, ceviz, yulaf, portakal gibi besinleri tüketmektir.

Domuz eti genel olarak yağlı bir et olarak bilinir çünkü çoğu zaman yağ oranı yüksek olan kısımlara pişilip yenir.

Tahmin edileceği üzere eğer yağı alınarak servis edilirse diğer et türlerinin normal tüketim biçimine nazaran çok daha az yağ oranında yaşamak mümkündür.

Ancak buna rağmen yağı alınmış olsa bile kolesterol oranı ve kalp ve damar hastalıkları için son derecesi olan domuz yağı oranları oldukça yüksektir.

Dolayısıyla tavsiye edilen değerlerin üzerine tüketimi sağlık sorunlarına neden olabilecektir ve dikkat tüketilmesi önemliktedir.

Domuz eti kırmızı et mi beyaz et mi?

Bir etin kırmızı etme beyaz etme olduğuna karar veren o et içerisinde bulunan myoglobin esinde protein miktardır.

Myoglobin hayvanların kas dokusunda bulunan demir ve oksijen bağlayıcı moleküldür.

Hayvanlarda kana kırmızı rengini veren protein hemoglobindir.

Ete yani hayvanların kaslarına kırmızı rengini veren ise myoglobindir.

Hemoglobin ve myoglobinle evrimsel olarak da yakın akıba olan kimyasal moleküllerdir.

Et yemek dediğimizde kastettiğimiz hayvanların bu kırmızı kas dokusunu yenmesidir.

Domuz etindeki myoglobin değerleri gram başına ortalamada 2 mg, sırlardan elde edilen biftekteki myoglobin değerlerine göre yani onlarda gram başına 6 veya 8 mg kıyasla düşüktür.

Ancak tavuğa göre dikkat et değer miktarı da yüksektir.

Tavukta kırmızı ve beyaz et karışıktır ancak baskın olan beyaz ettir.

Bu yüzden myoglobin değeri doğrudan ölçülemez.

İşte bu yoğun myoglobin barındırma özelliği dolayısıyla birçok ülkeye domuz eti kırmızı et olarak sayılmaktadır.

Domuz etiyle ilgili argümanları bilimsel analizi.

Domuz etini anlamadan önce bazı insanların domuz etine karşı ön yargısının temelindeki bilim dışı problemleri teşhis etmekte fayda var.

Domuzlar da çok iyi yer mi? Evet.

Ancak domuzların dışkı yemesiyle ilgili yaygın inanç sanki eti tüketilen diğer hayvanlar dışkı yememiş gibi bir varsayıma sahiptir.

Halbuki en çok tüketilen beyaz at olan tavuklar da hem kendi dışkılarını hem de diğer hayvanların dışkılarını eşeleyip bunlar içerisindeki sindirilmiş besinleri yemeye çalışabilmektedirler.

Bu bize iğrenç geliyor olsa da biyolojik olarak pek tanınma bir davranış değildir.

Dışkı yaşayabileceği canlılar da bunun zararıyla başladığı ibrik savunma sistemleriyle evrimleşmiştir.

Yine bir hayvanın dışkı yemesi etinin sağlığı ile ilgili hiçbir şey söylemez.

Zira dışkıyı bile yiyebilen hayvanlara sindirim sistemleriyle ona göre evrimleşmiştir.

Ayrıca domuzlar genellikle aç bırakıldıklarını dışkı tüketmeyi tercih etmektedir.

Zira dışkı diğer besin kaynaklarına göre çok daha az besleyici değere sahiptir.

Bu yüzden alternatif besin kaynakları olduğunda domuzlar da dikkate değer bir dışkı tüketimi yapmayacaktır.

Hatta bize ne kadar tiksinç geliyorsa da...

Yapılan bir çalışmada annelerinin dışkıların tüketmesine izin verilen domuzların, bu dışkıya erişimi olmayan domuzlara göre %25 daha fazla beyaz kan hücresi ürettiği, dolayısıyla hastalıklarla çok daha iyi baş edebildiği görülmüştür.

Sonuç olarak, her hayvanın kendince bir doğası olduğunu ve bizim onları tüketme örtülerimizin bu davranışları adil olarak yansımadığı fark edilmelidir.

Yani domuzları pis olduğu için yemeyen kişilerin tavuk tüketmesi tutarsız bir davranıştır ve herhangi bir yüzeylerine sahip değildir.

Domuz pis bir hayvansa, eti de pis mi?

Domuz ve domuz eti ile ilgili en sık karşılaşılan tartışmalar genellikle domuz etinin pis, hastalıklı, iğrenç ve benzeri içerikte olması tarafında dönmektedir.

Çoğunlukla ise bu argümanlar domuzların pislik ve kendi dışkıları içerisinde yaşaması ve bu dışkıları ile beslenmeleri çağrısı temellendirilir.

Bu tür iddiaların bilimsel hiç temeli yoktur.

Bir hayvanın etinin sağlıklı olmamadığını o hayvanın davranışları doğrudan etkileyemez.

Örneğin kendi pistini eşeliyor ve kimi zaman yiyor olmasının kaslarında bu pistin büyüklüğüne dair oldukça naif bir izlenim oluşmaktadır.

Bunun herhangi bir doğruluk payı bulunmamaktadır.

İnsana dair hiçbir hayvanın sindirim sistemi vücuda giren kimyasalları olduğu gibi depolamaz.

Bir insan bile dışkı yiyecek olsa kaslarında dışkı veya dışkıyı dışkı yapan kimyasallar depolanmazdı.

Örneğin bir elmayı tükettiğinizde vücudunuzda elma kabuğu ya da elma parçaları birikmez.

Elmanın içindeki sindirilebilir olan besinler sindirim kanalına da sindirilir.

Çeşitli kimyasallara dönüştürülür ve o şekilde depolanırdı.

Sindirilmeyen parçalar dışkılara katılırdı.

Dolayısıyla hayvanın dışkısını yemediğiniz sürece etini tükettiğiniz hayvanların ne yediğine emin olmazdı.

Aynı şey domuzlar için de geçerlidir.

Domuz vücuduna giren her besin yapısına göre farklı işlemlerden geçirilmektedir.

Bir domuz pislik yiyor diye kaslarında ve genel etinde pislik depolanmaz.

Bu pislikler çeşitli yollarla aratılmakta, aratılamayan da vücut dışarı atılmaktadır.

Öte yandan hem insan dışı hayvanlar hem de insanlar tarafından sindirilebilen tehlikeli kimyasallar sağlık için bir sorun yaratabilir.

Örneğin sığır etinde de görüldüğü gibi bu hayvanlara sağlıklı olmaları amacıyla basılan ancak kontrolü bir şekilde de kullanılabilen antibiyotikler insanlar tarafından da sindirilebildiği için bu hayvanları tüketen insanların vücudunda antibiyotikler birikerek

sorunlara yol açabilirdi.

Benzer şekilde hiçbir antibiyotik kullanılmayan balık etinde de çeşitli ağır metallerin birikimi sonucu bu balıkları tüketen insanlarda ağır metal zehirlenmesi ve benzeri problemler görülebilmektedir.

Görülebileceği gibi bu sorun da domuz etine özgü bir sorun değildir.

Kırmızı ve beyaz etin genelde mevcuttur.

Pis ortamların riski yok mu?

Evet var, pis ortamlarda daha fazla sayıda listli parazitin bulunması, domuzu listli bir hayvan yapabilmektedir.

Eğer ki düzgün bir ortamda yetişmediyse, daha fazla parazitli bünyesine barındırılması olasıdır.

Domuzlarla ilgili pislik iddialarının büyük bir kısmı, olukçadar alanlarda endüstri olarak yetişen domuzlardan gelmektedir.

Buralarda dip dibe, neredeyse hiçbir hareket alınmamadan yaşayan domuzlar, Genel olarak tiksindiriş şartlarda yetiştirmektedir.

Halbuki endüstriyel yetiştirilme şartları altında sığırlar veya tavuklar için durum pek farklı değildir.

Öte yandan özgürce açık alanlarda yetiştirilen domuzlar da genellikle inekler ve koyunlar ile ilişkiliyen türden mutlu ve temiz görüntüler verebilir.

Ayrıca domuzlar da köpekler kadar zeki olabilirler ve insanlarla ilişim kurabilecek şekilde yetirebilirler.

Yani olumsuz şartlarda daha fazla parazit bulundurma da...

Domuzlar özgü bir durum değildir.

Eğer ki besi hayvancılığı yapan şirketlerin denetimi düzgün yapılacak olursa domuzu sıradan ayıran dikkate değer bir unsur bulunmaktadır.

Ayrıca unutmayınız ki bu hastalık yapıcı unsurların hemen hemen hepsi pişirilme sayesinde önlenemeyecek yapılardır.

Buna ilerleyen kısımda geleceğiz.

Domuzlar terler mi? Kimi zaman domuz eti içerisinde bazı toksinlerin biriktiği söylenir.

İddia sahiplerinden ise bu toksinlerin ne olduğunu ve hangi araştırmalar tespit ettiğini açıklamazlar.

Gerçekten domuzların vücudunda özellikle toksin biriktiğini veya potansiyel olarak zararlı maddelerin domuzlarda Özellikle fazla bir itini gösteren herhangi bir akademik çalışma bulunmaz.

Bu toksin iddiasının temeli domuzların ter bezlerinin bulunmadığını ve bu yüzden vücutlarındaki toksinler hatırlamadığını, buna bağlı olarak da itin hastalık yapacağı ile geldiği inanca dayanmaktadır.

Bu da tamamen hatalıdır.

Domuzlar memeli hayvanlardır ve her memeli hayvan gibi vücutlarına ter bezleri bulunmaktadır.

İşin aslı şudur. Domuzlar vücutlarındaki ter bezlerinin asıl görevi olan sıcaklık ayarlama fonksiyonunu dikkate değer miktarda kullanmamaktadırlar yani çok az terlerler.

Bu yüzden domuz gibi terleme ilk lafı bir oksimorondur.

Ama domuzlar farklı yöntemlerle yani çamurda yuvarlanma gibi vücutlarına sıcaklığın denetim altını tutarlar.

Ter bezleri toksinleri vücuttan atmanın ana yolu değildir.

Terlemenin ana amacı vücudun ısı dengesini korumaktır.

Canlıların vücutlarındaki toksinleri iç organlar ve özellikle karaciğer temizler.

Zaten terlemeyen ama tükettiğimiz sek et türü domuz değildir.

Memeli hayvanlar olmayan tavuklar ve balıklar terlemez.

Domuzlu kilitli hastalıklar ve koruma yöntemleri.

Domuzların davranışlarının et sağlığı ile doğrudan bir ilgisi olmadığını anladıysak etle taşınan hastalıkların temellerini iyi anlamamız gerekir.

Eti dolar pişirmenin hastalıklarla ilişkisi.

Her besin üzerine çeşitli bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar, florotistalar ve hatta kime zaman diğer hayvanlar yaşayabilir.

Vücudumuz bu canlıların ve canlılıkla cansızlık arasındaki virüslerin bir çoğuna karşı hem evrimsel süreç içerisinde hem de aşılar gibi modern teknolojiler sayesinde bağışıklık kazanmış vaziyetedir.

Eğer ki bağışıklık sistemimiz bir anlamda tamamen ortadan kaldırılacak olsa sadece vücudumuzda yaşayan yabancı yüceler ve yapılar bizi öldürmeye yetecek kadar fazla sayıdadır ve tehlikelidir.

Ama günümüzde evrimsel süreç sayesinde bu canlıların bir çoğunu kolayca etkisi hale getirebilmekte bir kısmı ile ise karşılıklı faydacı biçimde yaşayarak idare etmekteyiz.

Savunma sistemimiz yetersiz kaldığında ya da savunma sistemimizin tanımadığı bir yapı vücuda girdiğinde ise savunma mekanizmalarımız devreye girerek mücadele başlamaktadır.

Her ne iyi olursak olalım mutlaka yapımıza ve evrimize uygun bir şekilde hareket etmemiz gerekir.

Örneğin bizler en azından son 1 milyon yıldır ateşe hükmeden ve eti pişirerek yiyen bir hayvancı hissine mensubuz.

Araştırmalar ateşin kontrolünün 1.7 ile 2 milyon yıl öncesine kadar gidebileceğini göstermektedir.

Eti pişirmek bizim sindirimimiz açısından ve aynı zamanda savunmamız açısından çok kritik bir işlemdir.

Eti ateşte pişirmek sadece sindirme katkı sağlamaz da aynı zamanda yüksek sıcaklık değerleri dolayısıyla sayısız parazitin ölmesine sebep olur.

Bu yüzden bütün etlerin detaylı ve titiz araştırmalar sonucu tespit edilmiş tavsiye edilen pişme sıcaklıkları bulunmaktadır.

Bu sıcaklıklar tehdit unsuru alabilecek parazitlerin yaşayamayacağı sıcaklıklar olacak şekilde seçilmektedir.

Örneğin biftek en az 70 santigrat derece, kuzu en az 75 santigrat derece, tavuk ve hindi ortalama 75-80 derece, domuz ise en az 63 dereceye kadar pişirmelidir.

Görüleceği üzere domuzun sağlıklı olmaya başladığı sıcaklık diğerlerinden daha bile düşüktür.

Ama damak tadınıza göre bu sıcaklığı daha da yüksek tutmak mümkündür.

Benzer şekilde yine damak tadına bağlı olarak diğer etlerde daha da düşük sıcaklıklarda yenebilmektedir.

Örneğin bifteyi kanlı seven kişiler sadece 45-50 derece sıcaklığına kadar pişirip yiyebilir.

Domuz etinden bulaşabilecek hastalıklar.

Domuz etiyle en yaygın olarak ilişkilendiğine parazitler Tyenia solium adı verilen domuz tenyası ve Trichinella spiralis isimli yuvarlak solucan türleridir.

Bu ikisiyle başa çıkabildiği müddetçe domuz etinin diğer etlerden dikkate değer herhangi bir farkı olmadığı söylenebilir.

Bu canlılar insana bulaştıkları zaman sindirim sistemi içerisinde parazitlik olarak yaşayarak insanı söbürebilmekte sonunda ise ciddi hastalıklara yol açabilir.

Her besin kaynadan parazit bulaşabilir.

Ama şu unutulmamalıdır.

İçinde parazit bulunan tek et domuz eti değildir.

Her et türünde parazit bulunabilmektedir ve sözü edilen pişme sıcaklıkları da buna göre belirlenir.

Hatta et tüketimi bir yana tükettiğimiz meyve ve sebzelerde bile ölümcül parazitler bulunmaktadır.

Bu yüzden de meyve ve sebzelerin çok iyi yıkanması gerekir.

Kısa bir özet geçecek olursak, insanlara en sık bulaşan on paraziti ve en yaygın olarak hangi kalepten bulaştıklarını şöyle sıralarak mümkündür.

1. Tanya solium, domuz tanyası, domuzdan.

2. Echinocus granulosus, hidatid solucan veya köpek tanyası, meyve sebzeden.

3. Echinocus multilocularis, bitanya türü, meyve sebzeden.

4. Toxoplasma gondii, protozoa, küçük gevş getirenlerin etinden, domuzdan.

Riftekten, diğer av etlerinden özellikle kırmızı et ve organlardan.

5. Cryptosporidium.

Protozoa. Meyve sebzeden, meyve suyundan, sütten.

6. Entamoeba histolitica.

Meyve sebzeden. 7.

Trichinella spiralis.

Domuz solucanı domuzdan.

8. Opistorkidae.

Tenya ailesi. Tatlı su balıklarından.

9. Ascaris.

Küçük bağırsak yuvarlak solucanları.

Meyve sebzeden. 10.

Trypanosoma cruzi. Protozoa.

Meyve sularından. Görülebileceği gibi ölümcüt parazitlerin bulaştığı kaynakların o kaynağın sağlıklı olmasıyla hiçbir alakası yoktur.

Eğer öyle olsaydı yeryüzündeki en tehlikeli besin kaynağı meyve sebze tüketmek olurdu.

Ki tam tersinde en sağlıklı diyetlerin temelinde daha yoğun olarak meyve sebze olduğu bilinir.

Ayrıca her et türünden, örneğin biflikten veya balık etinden hastalık yapıcı parazit almak mümkündür.

Bunlar tek başına etin sağlıklı etkisini değerlendirmekte kullanılamaz.

Benzer şekilde pişirilmiş et içerisinde sayısız bakteri barınabilir ve çoğalabilir.

Bu yine tüm etler için geçerlidir.

Bu bakteriler arasında Listeria monostokenes, E.

coli, Salmonella, Staphylococcus, Aureus gibi türler sayılabilir.

Tüm bunlardan fiziksel olarak korunmanın temel yolu et en az tavsiye edilen sıcaklığa kadar mümkünse daha da ötesine çıkararak pişirmek ve bu sıcaklıkta da en az 3 dakika bekletmektir.

Pişirmenin süresi etin tipine göre değişir ve etler mümkün olduğunca uzun süre pişirilmelidir.

Tabi ki gereğinden uzun pişirilen et kuruyacak ve sertleşecektir.

Dolayısıyla burada hassas bir ayar tutturulması önemi arz eder.

İşte aşçılık denen sanat da burada devreye girer.

Yersinia. Domuz eti içerisinde diğer etlerde kısmen daha seyrek görülen Yersinia enterocolitica isimli bakteri de bulunmaktadır.

Bu bakteri insanlarda nadirende olsa gastroenterit hastalığına neden olur.

Ama bu bakterinin özel bir tarafı bulunmamaktadır.

Tıpkı diğer bakteriler gibi ısı yoluyla öldürülebilir.

Ve genel pişme tavsiyelerine uyurlu müddetçe ek bir risk faktörü oluşturmaz.

Hepatit E. Bunun haricinde ılık iklimlerde yetiştirilen domuz eti içerisinde Hepatit E virüsüne rastlanmıştır.

Bu hastalığa sebep olan virüs insanlara bulaşmadan önce domuzlarda konaklamaktadır.

Benzer şekilde domuz gribi de konak olarak domuzları kullanan bir hastalıktır.

Ama yine bu hastalıkları eş değerlerini veya benzerlerini diğer hayvanlarda denemekten mümkündür.

Hepatit E dünyanın gelişmiş şüphelerine pek bulunmasa da gelişmekte olan diğer bölgelerde domuzlar ve av hayvanları yoluyla bulaşılır.

Dolayısıyla bu hastalıkta sadece domuzların omuzunu eklemek hata olacaktır.

Diğer iddialar. Burada sahiplerimiz sadece domuz etiyle ilgili dikkat değer herhangi bir tet sonsu bulunmamaktadır.

Bazı çok nadir görülen hastalıkların da nipah virüsü ve menengale virüsü domuzlarla ilişki olabileceği iddia edilmektedir.

Ama bunlar henüz bilimsel olarak ispatlanmış iddialar değildir.

Araştırmalar sürmektedir. Benzer şekilde biftek ve tavuklara affedilen ve henüz et olarak ortaya konulmamış hastalık iddialar da bulunmaktadır.

Domuz etiyle ilgili öneriler. Görülebileceği gibi domuz etiyle ilişkilendirilen risklerden korumanın çok basit bir yolu vardır.

Eti iyi pişirmek. Herhangi bir diş kimyasalı bile gerek yoktur.

Sadece çiğ yemeyecek olursanız hastalık yapacağı unsurların neredeyse tamamından kutuma şansınız çok yüksektir.

Bu diğer etler için de geçerlidir.

Öte yandan sadece pişmekle yetinmek istemiyorsanız elbette et temizlemenin başka yöntemleri de mevcuttur.

Ama hangi et yöntemi uygularsanız uygulayın et doğru ve iyi pişirmeniz şarttır.

O yöntemlere birkaç örnek verelim.

Düzgün dondurma. Örneğin domuz etini 15 cm'den ince olacak şekilde dilimleyip eksi 15 derecede 20 gün boyunca donmuş halde bekletirseniz içindeki tüm parasitik canları yok etmeniz mümkündür.

Özellikle solucanlar ve muhtemel larvaları bu sıcaklığı tamamen öleceklerdir.

Burada ilginç bir gerçek karşımıza çıkmaktadır.

Domuz eti haricindeki etlerde bulunan solucanlar genellikle bundan daha düşük sıcaklıklarla ondurulmaları gerekir ve hatta o zaman bile hayatta kalabilecek şekilde soğuğa adapte olmuşlardır.

Domuz eti ise bu açıdan farklıdır ve eksi 15 derece gibi kolay yaşayabilir bir sıcaklık dahi içerisindeki solucanları öldürmek için yeterlidir.

Dolayısıyla eğer dikkatle aranacak olursa, domuz etinin diğer etlere faydasını bulmak bile mümkündür.

Ama amaç, domuz etini övmek değil, konuyla ilgili gerçekleri ve bilimsel olarak bilinen doğruları sıra aktarmaktır.

Bıçak temizliği. Bir diğer önemli tavsiye de, domuz etini kestiğiniz bıçaklara ve testerelere sıklıkla ve detaylıca yıkamaktır.

Bu da yine tüm etler ve hatta hayatınızın geri kalanı için geçerli bir hijyen kuralıdır.

Bıçaklarda çoğalan parazitler et aracılığı yemeğe geçebilirler.

Et kaynaklarının hijyeni.

Sadece bu da değil, domuzların yetiştirilmesi de burada kritik öneme sahiptir.

Bir besi hayvanının tükettiği besinler et kalitesini doğrudan belirlemektedirler.

Bu bilinen bir gerçektir.

Bu yüzden sığırlar gibi büyükbaş hayvanlar ve tavuklar gibi küçükbaş hayvanların ne yiyip içtiği çok büyük önemi arz eder.

Domuzlar için durum farksızdır.

Domuzlar pişirilmemiş et, atık yemekler, başta fareler olmak üzere diğer hayvanların leşlerini yiyebilirler.

Ama eğer ki yetiştirdikleri çiftlikler sağlıklı ve hijyenik ise bunları tüketmemeleri sağlanmaktadır.

Bu da etin kalitesini yükseltmektedir.

Sonuç. Sorun şu ki domuzlar ile ilişkilerin iddialarının büyük bir kısmı...

Etine masum problemler değildir.

Domuz etiyle ilgili olumsuz görüşlerin birçoğu diğer etler için de dikkat edilen miktarda faydalı olmayan temizleme yöntemlerinin sanki domuzlara özel bir etkisizliği varmış gibi lanse edilmesidir.

Örneğin düzenli olarak aşırı miktarda yani hafta 3 günden fazla kırmızı et tüketiminin yani sığ eti yemenin de kanser gibi hastalıklara yol açtığı ve ömrü kısalttığı bilinmektedir.

Benzer şekilde yukarıda da izah ettiğimiz gibi diğer birçok hayvanda da çeşitli parazitler bulunmaktadır.

Ama diğer hayvanlar etlerinde de olduğu gibi domuz etinin de doğru sıcaklıkta yeterince pişilmesi halinde bu parazitlerin tüketiciyi hassetme ihtimali yoktur.

Benzer şekilde insanlar eti tuzlamanın, kurutmanın, fümelemenin ve mikrodalga fırında pişirmenin işçiliği garantilediğini sanmaktadırlar.

Halbuki bu yöntemler hiçbir etin hijyenini garantilemez.

Faydası olabilir ama garantisi yoktur.

Domuz eti içinde durum farklı değildir.

Ne var ki insanlar domuz etinin bu yöntemlere özel bir direnci olduğunu ve özellikle pis kaldığını iddia etmektedir.

Bu doğru değildir. Evrim ağacı olarak bizler elbette kimseyi ne yemeleri ve ne yenemeleri gerektiği konusunda ahkam kesecek değiliz.

Bunu hiçbir zaman yapmadık ve yapmayacağız da.

Beslenme bilimi son derece bireysel bir ilimde alınır.

Kişinin içinde bulunduğu sosyoekonomik şartlar, bireysel fizyolojisi, inançları, düşünce dünyası yapabilecekleri ve yapamayacakları değerlendirilmek için evrensel beslenme tavsiyeleri vermek çoğu durumda hatalıdır.

Ama eldeki bilimsel belirli dışında şunlar söylenebilir.

Domuz eti diğer etlere göre dikkate değer miktarda bir ek birisi taşımamaktadır.

Ama her etin tüketiminde de olduğu gibi domuz tüketimine dikkatli olunması gerekmektedir.

Kesinlikle domuz eti yenmemelidir gibi bir iddiada bilimsel temelden yoksunur.

Tüm bunlarla birlikte domuz eti mutlaka yenilmesi gereken bir et türü değildir.

Dolayısıyla eğer ki kuşkularınız varsa basitçe uzak durabilirsiniz.

Bunda sağlığınız açısından herhangi bir sakınca yoktur.

Domuz etini yemek veya yememek size kalmıştır ancak bu eti yiyenlerin ömrünün kısalması, kronik olarak görülen abazitlerin sebebinin domuz eti olması, domuzların pisliklerini yedikleri için etlerinin pis olması, domuz eti yemenin eşler arası kıskançlığı yok etmesi

gibi argümanlar... Hiçbir bilimsel olarak gerçekte bulunmayan iddialardır.

Eğer merak ediyorsanız ve herhangi bir tıbbi nedenden dolayı bir engeliniz yoksa bilimsel olarak bir sakınca yoktur.

Fakat yine de genel et tüketim kurallarına uymayı unutmayınız.

Etinizin yetiştirildiği yere ve pişirme sıcaklığına dikkat ediniz.