Feyruz: Bir Ülkenin Sesi, Bir Kadının Sessiz Devrimi

Merhabalar, Bundan Bahsedelim mi? podcastinin yeni bölümüne hoş geldiniz.

Bugün bir sesi konuşacağız ama sıradan bir sesi değil.

Bir ülkenin sabahına karışan, savaşın gürültüsünü bastıran, ayrılığın acısını zarifçe fısıldayan bir sesi.

Bugün Feyruz'dan bahsedeceğiz.

Hazırsanız Bundan Bahsedelim mi??

İlk olarak sesin doğduğu şehirden bahsedecek olursak Beyrut.

Akdeniz'in kıyısında doğu ile batı arasında salınan bir şehir.

1940'ların Beyrut'u.

Sokaklarında Arapça, Fransızca, Ermenice kelimeler birbirine karışmış.

Kiliselin çanlarıyla camilerin ezan sesi aynı gökyüzünde yankılanıyor.

Ve bu şehirde sıradan bir ailenin kızı.

Adı Nuhat Haddad.

Daha sonra dünya onu Feyruz olarak tanıyacak.

Bu ismin anlamı ise Turkuaz taşı.

Sert ama ışık saçan bir taş anlamında.

Nuhat çocukken müzikle değil hayatta kalmakla meşguldü.

Mütevazı bir ev, kalabalık bir aile, erken yaşta çalışmak zorunda kalan bir kız çocuğu.

Ama bir gün okul korosunda sesi duyulur.

Ve o anda Lübnan'ın kaderi küçük bir salonda değişir.

Ve o tanışma, karşılaşma bölümünü anlatacak olduğumuzda Rahbani kardeşler ve sanatsal doğumundan bahsedecek olursak 1950'ler radyo Orta Doğu'da

yeni bir mucize adeta.

Ve Lübnan radyosunda genç bir kız şarkı söylüyor.

Onu keşfedenler Rahbani kardeşler.

Besteci, şair, tiyatrocu iki adam.

Ve küçük Nuhat sesiyle karşılaştıklarında anlıyorlar ki bu ses sadece bir şarkıcı değil, bu bir hikaye anlatıcısı.

Ona yeni bir isim verirler ve bu isim tüm dünyanın şu an bildiği Feyruz.

Ve Feyruz artık sadece bir kadın değil, Lübla'nın masası sesi olur.

Feyruz ile Rahbani kardeşlerden biri olan Asi Rabbani evlenirler.

Sanatla aşk birbirine karışır.

Birlikte müzikaller, tiyatro oyunları, yüzlerce şarkı inşa ederler.

Şarkılar sadece aşkı anlatmaz.

Köyleri, zeytin ağaçlarını, göçü, memleket özlemini anlatır.

Orta Doğu'nun her evinde sabah Feyruz'la başlar.

Çay demlenir, pencere açılır.

Radyodan Feyruz, kadife sesiyle birlikte kulaklarına aşina olur insanların.

O artık bir şarkıcı değil.

Günün başlangıç ritüeli haline gelmiştir.

O radyoda çalan şarkılarından biri olan Feyruz'un Nassam Aleyna El Hava adlı parçasının kısa bir bölümünü size okuyacak olursan.

Bir rüzgar esiyor şimdi.

Sabahın ilk ışığı perdeleri aralıyor.

Uzak bir şehir nefes alıyor.

Bir ses diyor ki dön.

Sokaklar seni tanıyor.

Kapılar adını fısıldıyor.

Taş duvarlar hala seni bekliyor.

Bu bir aşk şarkısı değil sadece bu bir memlekete yazılmış mektup adeta.

Radyoda çalan sesin yanı sıra savaş da devam ediyor ülkede ve savaşın içinde susmayan, dinmeyen, kadife sesli bir kadın Feyruz.

1975 yıllarında Lübnan iç savaşları başlar.

Beyrut ikiye bölünür.

Komşular düşman olur.

Sokaklar barikatlarla doludur.

Sanatçılardan taraf seçmeleri istenir.

Ama Feyruz kimse için şarkı söylemez.

Hiçbir politik gücün sahnesine çıkmaz.

O sadece Lübnan için şarkı.

Bölünmemiş, hayal edilen Lübnan için.

Ve savaş boyunca ülkesini terk etmez.

Bombalar düşerken bile evindedir.

Bir gazeteci bir gün röportajında ona şöyle sorar.

Niye gitmiyorsunuz?

Ve cevabı kısa ve nettir.

Burası benim evim.

Tüm bunlar devam ederken Feyruz'un eşi Asi Rahbani hastalanır.

Feyruz sonrasında eşini kaybeder.

Sanatsal ortağını aslında kaybeder, hayat arkadaşını kaybeder ama sahneye geri döner.

Sesi artık daha derin, daha hüzünlü, daha olgun bir aşamadadır.

Onun hüznü kişisel değildir.

Bütün bir Orta Doğu'nun hüznüdür adeta.

Ve sonrasında Paris, Londra, New York, dünya Feyruz'u tanır.

Batılı eleştirmenler onu Doğu'nun Edith Piaf'ı der.

Ama o hiçbir yere ait değildir.

O sadece Feyruz'dur.

Şarkıları Arapça bilmeyen insanların bile kalbine, içine, ruhuna dokunur.

Çünkü bazı seslerin tercümeye ihtiyacı yoktur.

Bazı gazeteciler, köşe yazarları onu bir gizemli bir kadın gibi görürler, yorumlarlar.

Çünkü Feyruz röportaj vermez, özel hayatını paylaşmaz, sosyal medyası yoktur, görünmez ama her yerde hissedilir.

Modern çağın gürültüsünde sessiz bir direniş gibidir adeta yaşantısı.

Ve neden hala bizi büyülüyor sesi, o kadife sesi dediğimizde, bunu sorduğumuzdaysa, çünkü Feyruz bize şunu hatırlatır, bazı sesler sadece kulağa değil, ruha dokunur.

Bazı sanatçılar eğlendirir, bazıları düşündürür ama çok azı bir halkın hafızası olur.

Bugün bir sesi konuştuk, bir ülkenin sabahına karışan sesini, kadife sesli kadını.

Savaşta susmayan, aşkta yumuşayan, hüzünde derinleşen o sesi, Feyruz'u ve belki de şimdi anlıyoruz bazı insanlar yaşarken efsane olur.

Bundan Bahsedelim mi?''nin bir sonraki bölümünde görüşmek dileğiyle.

Kendinize iyi bakın, sevgilerle.