Doğan Cüceloğlu: Sen Hüzünlüsün Diye Dünya Durup Sana Yol Vermeyecek

Merhabalar, Bundan Bahsedelim mi? podcast'inin yeni bölümüne hoş geldiniz.

Bugün size çok özel biriyle bir yolculuk yapmak istiyorum.

Benim de mesleki yaşamımda büyük izler bırakan, Türkiye'nin düşünce dünyasına, ilişki kültürüne ve insan ruhuna dokunan büyük bir hocayla.

Doğan Cücelioğlu. Bu bölümde sadece onun hayatını anlatmayacağım.

Onun insanı anlama çabasını, psikolojiye katkılarını, kitaplarını, sözlerini, bilgeliğini ve elbette hepimizin içinde bir yerlere dokunan o güçlü bakışını birlikte konuşacağız.

Ve bölümün merkezine de şu cümleyi koyacağım.

Sen hüzünlüsün diye dünya durup sana yol vermeyecek.

Bu cümle aslında hem insanın kırılganlığını hem de hayata karşı duruşumuzun sorumluluğunu çok sade bir şekilde özetliyor.

Hazırsanız Bundan Bahsedelim mi??

Doğan Cöcelioğlu'nun hayatına kısa bir yolculuk yapacak olursak 1938 yılında Mersin'in Silifke ilçesinde dünyaya geliyor Doğan Hoca.

Yoksulluğun içinde ama zengin bir gözlem dünyasıyla büyüyor.

Kendi ifadesiyle içe kapanık, sessiz bir çocuktum olarak anlatıyor kendisini ve bir yerde şöyle bahsediyor kendisinden.

Kendimi hep bir kenardan izleyen bir çocuk olarak hatırlıyorum.

Konuşamıyor ama düşünüyor, anlamaya çalışıyordu.

Belki de onu büyük bir iletişim ustası yapan şey çocukluğunda yaşadığı bu suskunluktu.

İlk büyük kırılma noktası üniversitede psikolojiyle tanışması.

Sonrasında Amerika'ya gidiyor, doktora yapıyor.

O dönem Anadolu'dan Amerika'ya gidip bilimsel çalışma yapmak pek rastlanır bir şey değil ama gidiyor kendisi.

Ve orada o dönemin önemli isimleriyle birlikte çalışıyor.

Bilimsel psikolojinin temelleriyle tanışıyor Amerika'da.

Ama asıl ilginç olan kısmı şu.

Amerika'daki bilimsel zenginliğe rağmen Doğan Hoca'nın zihni hep Türkiye'ye geri dönme üzerine kurulu.

Ben buradayken bilgiyi, akademiyi, düşünceyi ülkeme nasıl taşırım diye düşünüyor hep ve gerçekten de dönüyor.

Birçok insan Amerika'da kalmayı tercih ederken o Türkiye'ye dönüp üniversitelerde psikoloji dersleri vermeyi seçiyor.

Bu bile başlı başına bir vizyon.

ülkemiz adına ve katkıları adına çok büyük bir emek aslında.

Ve Doğan Cüceloğlu akademik kariyerinin bir döneminde çok önemli bir farkındalık yaşıyor.

Ve ben bu bölümü bilimin soğuk dilinden insan sıcaklığına olarak başlıklandırmak istiyorum.

Çünkü laboratuvardaki deneylerin, makalelerin, ölçümlerin insanın gerçek hayatındaki acıya, ilişki sorunlarına, iletişim kırılmalarına tam anlamıyla dokunamadığını görüyor Doğan Hoca.

Bu ifadesiyle de şöyle, ben akademik dilde çalışırken insanın sıcak gerçekliğini kaçırdığımı fark ettim diyor kendisi.

Bu farkındalık onu bambaşka bir yola sokuyor.

Bilimi insanların gündelik hayatına indirecek şekilde yeniden anlatmaya başlıyor.

O yüzden kitapları kolay okunur, sohbet tadındadır.

O yüzden televizyon programlarında, seminerlerinde, podcastlerinde herkes onu duyunca içini bir huzur kaplardı aslında.

Halka inebildiği için, halkın diliyle olayı, örgüyü, hali anlatabildiği için çok kıymetliydi aslında.

Eserleri ne ve öz...

katkılarına değinecek olursak Doğan Cüceloğlu'nun kitapların çoğu artık klasik ama sadece kitap değil Türkiye'de kişisel gelişim kavramını kirletmeden, sulandırmadan, derinleştirerek anlatan

nadir isimlerden birisi.

Şimdi her bir kitabının içinden kısa bir pencere açarak ilerlemek istiyorum bu bölümde ve ilk kitabımız İçimizdeki Çocuk.

Belki de en tanınan çalışması.

Bu kitap hepimizin içinde yaralı, incinmiş sözü tam duyulmamış bir çocuğun olduğunu anlatır, hissettirir bizlere.

Kitaptan çok etkileyici bir alıntı paylaşmak istiyorum.

İnsan çocukluğunda yaralanır.

Yetişkinliğinde ise bu yaraları anlamaya çalışır.

Hocanın en büyük katkılarından biri psikolojik farkındalığı topluma anlaşılır bir dille taşımak oldu ve bu kitap da yine en önemli eserlerinden biriydi.

Ve bir diğer kitabı Savaşçı.

Savaşçı kitabı aslında bir yaşam duruşu kitabıdır.

Savaşçı kendi öz sorumluluğunu alan kişidir.

Kurban kaderine boyun eğer, savaşçı ise kaderiyle yüzleşir der kitabında.

Bu cümle bile bir insanın yaşamına yönelik tavrını değiştirebilme gücünü, cesaretini okuduğumuzda bizlere veriyor, hissettiriyor.

Ve bir diğer önemli kitaplarından biri de evlenmeden önce...

Evlenmeden sonra kitabı.

Bu iki kitap ilişkilerdeki iletişim kazalarını çok yalın bir şekilde anlatır.

Evlilik iki yalnızın birlikteliği değildir.

iki yetişkinin yol arkadaşlığıdır der bu kitabında.

Doğan Hoca'nın en önemli katkılarından biri ilişki kültürümüze ayna tutması.

Onu aynalandırarak, örneklendirerek, halkın içinden hikayelere dokunarak anlatmasıdır.

Ve evlilikten sonraki en önemli kitaplarından biri de Geliştiren Anne Baba, Korkutan Anne Baba kitabı.

Bu kitap Türkiye'de ebeveynlik anlayışını bambaşka bir yere taşıdı.

Hoca kontrol eden Değil, geliştiren, korkutan değil, güçlendiren ebeveynliği anlattı bizlere.

Ve bu kitabının içerisinde şöyle bir söz var.

Çocuk anne babasının sözünü değil, duygusunu dinler.

Bu cümleyi birçok anne baba defterine not etti.

Çocuklarıyla ilişkilerinde pekiştirmeye, anlamlandırmaya belki de çabaladı.

Aslında her bir kitabını okuduğumuzda hayatımızın bir köşesinde, bir yerinde bir iz bıraktığını ya da yeniden anlamlandırdığını görüyoruz, deneyimliyoruz.

O yüzden hayatın çok içerisinde aslında yazdıkları.

Ve gelelim bölümün merkezindeki cümleye.

Sen hüzünlüsün diye dünya durup sana yol vermeyecek.

Bu cümle acıyı küçümseyen bir cümle değil aslında.

Üzülme, güçlü ol diyen bir kişisel gelişim sloganı hiç değil.

Doğan Cüceloğlu'nun kendi sözleriyle aslında hüzün insani bir duygudur.

Ama insan duyguların esiri olmamalıdır.

Duygunu kabul et ama harekete de geç, hareketini sürdür.

Bu cümlede üç katman vardır.

İlk olarak hüzün insani bir deneyimdir, duygudur diyelim.

Kaçamayız, savaşamayız, yok sayamayız.

İkinci katman hayat beklemez.

Dünya dönüyor, zaman akıyor.

Kimse bizim duygusal fırtınamız için kırmızı ışığı yakıp trafiği durdurmayacak.

Çok kıymetli ve çok derin bir anlamı var aslında.

Ve üçüncü katmana geldiğimizde de sorumluluk bizde.

Hüzünlü olabiliriz ama adım atmaya da devam etmeliyiz.

Ve bu hayata karşı en büyük onurumuz, sorumluluğumuzdur anlamında.

Ve yeniden özetleyecek olursak hüzün.

Bir duygudur, deneyimdir, yaşamın kaçınılmazlarındandır.

Ama hayat devam ederken, akıp giderken hiçbir şey beklemiyor ve bu beklemeyen, akıp giden yaşam olgusunun içerisinde sorumluluk, hayata geçiş, ilk adımı atma evresi yine

bizdedir, yine bizim sorumluluğumuzdadır.

Tüm bunları değerlendirirken, konuşurken...

Psikolojiye en büyük katkılarını ele alırken aslında ilk olarak iletişimin psikolojik boyutunu Türkiye'de herkese anlatması oldu aslında Doğan Hoca'nın.

Bakın az önce bahsettiğimiz gibi bir cümlede bile üç katmandan bahsettik, üç durumdan yola çıkmaya çalıştık.

Ve şimdi de iletişimin psikolojik boyutunu Türkiye'de herkese anlatmasının önemi, akademik bilgiyi sadeleştirerek halka indirmesinin değerini anlatmayı istiyorum.

Ve yetkin insan kurban insan ayrımını literatüre soktu Doğan Hoca.

Bu ayrım Türkiye'de ilişkiler üzerine çalışan birçok uzmanı etkiledi.

Ülkenin yetişkin çocuk iletişimine yeni bir dil kazandırmasına vesile oldu.

Özellikle geliştiren ebeveyn yaklaşımı büyük bir dönüşüm yarattı.

İnsanlara kendini gözlemleme bilincini kazandırması da aynı şekilde.

Ve bu bölümü de yine özetleyen bir cümle niteliğinde kendi cümlelerinden biri şu.

İnsan kendini fark ettiği anda değişim başlamıştır.

Ve Doğan Hoca'nın dilindeki en sevdiğim temalardan yola çıkacak olursak da hep sözlerinde kendine saygıdan bahsetmiştir Doğan Hoca.

İnsanın kendine borcu vardır diye özetlemiştir kendine saygıyı bu bölümde.

Sorumluluk kelimelerini bize aksettirmeye çalıştırmıştır sürekli olarak.

Kendine dönmeden başkasına gidemezsin demiştir sorumluluk anlamında da.

Ve sevgi. Sevgi bir duygudan çok bir davranış biçimidir diye özetlemiştir.

Ve en önemli konulardan biri de yine diğerini anlamak.

evet kendimi anlama, tanıma yolculuğunun bir diğer önemli basamağı da diğerini anlamak demiştir.

Dinlemek ve karşındaki insanı dinlemek, sevmekten geçer diye anlatmıştır yine eserlerinde.

Onunla sohbet edenin, herkesin hissettiği şeye baktığımızdaysa videolarında, podcastlerinde bir bilgelik hali olarak anlatırlar onun bizde bıraktığı etkiyi.

Ama yargısız, sakin, dingin bir bilgelik olarak tanımlarlar.

Seminerinde bir kadına ayağa kalkıp şöyle demiş Doğan Hoca'ya.

Hocam ben bu hayatım boyunca kimsenin beni gerçekten duyduğunu hissetmemiştim.

Sizinle konuştuktan sonra ilk kez anlaşıldım.

Cüceloğlu'nun cevabı ise insan anlaşılınca iyileşir.

Bu cümle psikoloji mesleğinin en sade özeti olabilir.

Ve gelelim son yılları aslında vasiyet gibi bıraktığı sözlere.

Son yıllarında insanlara şu mesajı çok sık verdi.

Hayat bir defa kendine ve sevdiklerine vakit ayır.

Ve özellikle şunu vurgulardı.

Güvenli bağlanmış bir toplum istiyorsak önce birbirimizi anlamaya niyet etmeliyiz.

Ve bugüne ışık tutacak birkaç derin alıntı cümlelerinden devam edecek olursak da insanın en büyük özgürlüğü hangi düşünceye inanacağına karar verme özgürlüğüdür.

Bir diğeri kendini bilmeden başkasını bilemezsin.

Kendini sevmek bencillik değildir.

Sevgisiz insan sevmeyi bilemez.

Yaralı insan başkasını da yaralar.

Ve sonuncusu gerçek olgunluk kendi karanlığıyla yüzleşebilmektir.

Aslında bir bakıma kapanışa gelirken hüzün, sorumluluk ve yaşamak üzerine konuştuk.

Doğan Hoca'nın kitapları aracılığıyla, onun bize geride bıraktığı cümleleri aracılığıyla.

Şimdi bölümü başlatan o cümleye dönelim tekrar.

Sen hüzünlüsün diye dünya durup sana yol vermeyecek.

Bu cümle bize şunu söylüyor.

Evet, insan kırılır.

Evet, insan yorulur.

Evet, bazen dünya fazla gelir.

Ama yine de yol bizden geçiyor.

Adım bizden, niyet bizden, hayat bizden.

Doğan Cücelioğlu'nun bütün ömrünü adadığı şey şuydu.

İnsanın kendi gücünü hatırlaması gerek.

Bugün bu bölüm bittiğinde şunu fark ederseniz, bu benim için, podcastımız için kıymetli olacak.

Hüzün hayatın bir parçası.

Ama hayat sadece hüzünden ibaret değil.

Ve biz yürümeye devam ettikçe güçleniyoruz.

Benimle birlikte Doğan Hoca'yı anımsadığınız için sizlere teşekkür ederim.

Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.

Kendinize iyi bakın ve unutmayın.

İnsan kendini fark ettiği anda değişim başlar.

Sevgilerle.