Ayna Nöronlar, Kadın & Erkek Beyni ve Empatinin Görünmeyen Dansı

Merhabalar, Bundan Bahsedelim mi? podcastine hoş geldin.

Bugün biraz zihnin derinliklerine ineceğiz.

Ama öyle akademik bir mesafeyle değil.

Daha çok şunu anlamaya çalışacağız.

Neden bazı insanlar seni gerçekten anlıyor gibi hissediyorsun ve neden bazıları seni dinlese bile hiç duymamış gibi geliyor?

Bugünkü bölümümüzün 3 ana ayağı var.

Birincisi ayna nöronlar.

İkincisi kadın ve erkek beyni farklılıkları.

Ve üçüncüsü ilişkilerde empati.

Ama aslında konuşacağımız şey tek bir soru etrafında dönüyor.

Bir insan diğerini gerçekten hissedebilir mi?

Hazırsanız Bundan Bahsedelim mi??

Konumuza ayna nöronlardan başlayacak olursak bir düşün.

Birinin esnediğini gördüğünde senin de esnemek istemen ya da bir film sahnesinde karakter ağlarken senin gözlerinin dolması bunlar tesadüf değil.

Beynimizde ayna nöronlar dediğimiz özel bir sistem var ve bu sistem karşımızdaki kişinin davranışını sadece görmekle kalmaz.

Onu içimize simüle eder.

Yani biri acı çektiğinde sen aslında sadece görmezsin.

Bir parça hissediyor olursun.

Bu şu anlama geliyor.

Empati dediğimiz şey sadece psikolojik bir beceri değil.

Aynı zamanda biyolojik bir altyapıya sahip.

Ama burada kritik bir nokta var.

Aynı nöronlar potansiyel sunar, empati ise kullanım şeklidir.

Yani herkesin içinde bu sistem var ama herkes aynı derinlikte hissedemiyor.

Peki neden? Hemen ardından şu soruyu soralım.

Empati neden herkesle aynı değil?

Çünkü empati sadece beynin yapısıyla ilgili değil, aynı zamanda deneyimle, bağlanmayla ve duygusal güvenlikle ilgili.

Bir çocuk düşün, duyguları sürekli görmezden gelinen, Abartıyorsun, saçmalama, bunda ağlanacak ne var denilen.

Bu çocuk ne öğrenir sizce?

Şunu, duygular ifade edilmemeli, hatta belki hissedilmemeli.

Bu durumda aynı nöronlar çalışır mı?

Evet çalışır ama kişi onları bastırmayı öğrenir.

Yani empati eksikliği bazen bir yetersizlik değil, bir korunma biçimine dönüşür yaşam sürecinde.

Peki hemen arkasından kadın beyni ve erkek beyninden bahsedecek olursak şimdi biraz daha tartışmalı ama bir o kadar da ilginç bir alana girelim.

Kadın ve erkek beyni gerçekten farklı mı?

Kısa cevap şu, evet bazı eğilimler açısından farklı ama bu farklar keskin sınırlar şeklinde değil.

Genelleme yapmadan ama bazı ortalama eğilimlerle konuşacak olursam kadın beyni genellikle duygusal işlemleme konusunda daha aktif, dil ve ifade alanında daha güçlü

bağlantılara sahip, sosyal sinyalleri daha hızlı okuyabilen bir yapıda, erkek beyni ise genellikle problem çözmeye daha odaklı, duyguları analiz etmek için

yeterince çözmeye eğilimli, duygusal yoğunluk karşısında geri çekilmeye daha yatkın.

Şimdi buradaki en kritik nokta şu.

Bu farklar çatışma yaratmaz ama yanlış yorumlandığında çatışmaya sebep olur ve ilişkisel bağlamda birçok sorunla çiftler arasında gerginliklere, anlaşmazlıklara

ya da yanlış anlaşılmalara sebebiyet verebilir.

Tam hemen arkasında ilişkilerde büyük yanlış anlaşılma konusunu konuşacak olursak bir sahne düşünelim.

Kadın diyor ki bugün çok kötü hissediyorum.

Erkek cevap veriyor.

Tamam ne yapabiliriz?

Sorunu çözelim. Kadın daha da sinirleniyor.

Ben çözüm istemiyorum.

Beni anla. Erkek şaşkın.

Anlamaya çalışıyorum işte şeklinde cevap veriyor ya da o an kararsız bir şekilde ne yapacağını, nasıl cevap vereceğini bilemiyor.

Aslında burada kimse yanlış bir şey ifade etmiyor.

Ama ihtiyaçlar farklı.

Kadın çoğu zaman duyulmak, görülmek, duygusunun paylaşılmasını, anlaşılmasını istiyor, bekliyor, beklentiye giriyor.

Erkek ise çoğu zaman işe yarar olmak istiyor.

Yani bir konu varsa hemen çözüm üretmek istiyor, kontrol sağlamak istiyor ya da tam tersi cevapsız bırakarak ya da sessiz kalarak o an orada tepkisiz bir şekilde kalabiliyor.

Ve burada ayna nöronlar devreye giriyor.

Eğer kişi karşısındakinin duygusunu tehdit olarak algılarsa empati tam olarak bu noktada kapanıyor.

Tamam empati tam olarak burada kapanıyor diyoruz ama empatiyi ne engeller?

Empatiyi engelleyen üç temel şey var.

Birincisi savunma. Eğer kendini eleştirilmiş hissediyorsan empati kuramazsın.

Çünkü beynin anlamak yerine kendini korumaya, savunmaya geçer.

İkincisi yorgunluk.

Duygusal olarak tükenmiş biri başkasını taşıyamaz.

Ve üçüncüsü öğrenilmiş duygusal körlük.

Bazı insanlar gerçekten ne hissettiklerini bile bilmez.

Bu durumda başkasının anlamaları çok daha zorlaşır.

Tamam empati diyoruz, karşılıklı anlaşma uyum diyoruz ama gerçek empati nedir diye sorduğumuzda empati şunlar değildir ilk olarak.

Tavsiye vermek, karşılaştırmak, ya ben de yaşadım cümlenin sonuna bunu eklemek hiç değil.

Hemen çözüm sunmak bunlar değil.

Gerçek empati şudur.

Senin hissettiğin şeyi değiştirmeye çalışmadan seninle birlikte taşıyabiliyorum demektir.

Bu çok zor bir şey.

Çünkü çoğu insan başkasının acısını gördüğünde rahatsız olur.

Ve o rahatsızlığı azaltmak için müdahale eder.

Ama empati müdahale etmeden kalabilme kapasitesidir.

Ve ilişkilerde empatiyi arttırmak içinse, şimdi en önemli kısım bu.

Empati geliştirilebilir mi?

Evet, geliştirilebilir ama şu yollarla.

Daha çok dinleyerek, daha az konuşarak.

Cevap vermek için değil, anlamak için dinleyerek, bekleyerek, sabır göstererek.

Karşındakinin duygusunu düzeltmeye çalışmadan ve en önemlisi kendi duygularını tanıyarak.

Çünkü kendini anlamayan biri başkasını gerçekten anlayamaz.

Aslında bugün şunu konuşmuş olduk.

Beynimiz aslında birbirine bağlanmak için tasarlanmış.

Ama hayat, deneyimler ve korkular bu bağlantıyı zayıflatabiliyor zaman zaman.

Ve yine gelelim empatiye.

Doğuştan gelen bir yetenek değil sadece.

Aynı zamanda bir seçim.

Birine gerçekten bakmak, onu düzeltmeden, değiştirmeden, etiketlemeden, sadece orada olmak belki de en zor olan bu.

Ama en iyileştirici olan da bu kısmı.

Eğer bu bölüm sana biraz birilerini hatırlattıysa belki de bugün ona farklı bir şekilde yaklaşabilirsin.

Ve en önemlisi de kendine de aynı yakınlığı gösterebilirsin.

Bir sonraki bölümde yine farklı bir konuda görüşmek dileğiyle.

Kendine iyi bak, sevgilerle.