Deniz Neden Bize Bu Kadar İyi Geliyor? | Blue Mind Teorisi

Herkese merhaba, Ben Saati'ne.

Hoş geldiniz, ben Elif.

Ne zaman canım sıkılsa ya da içim içime sığmasa kendimi mutlaka bir su birikintisinin yanında buluyorum arkadaşlar.

Bu neredeyse yıllardır değişmeyen bir alışkanlık hatta bir ihtiyaç benim için.

Üniversite yıllarında Eskişehir'de okurken Porsuk Nehri'ne çok sık giderdim.

Orada yaşayanlar bilir, nehir boyunca kilometrelerce yürüyebilirsiniz.

Sınavlarım öncesinde ya da işte vizelerim öncesinde ben mutlaka Porsuk Nehri'ne gider.

Nehir boyunca saatlerce yürürdüm.

Elemimi, kederimi, kaygılarımı suya bırakırdım.

Öğretmenliğe doğuda başladığım yıllardaysa bu kez yolum Van Gölü'nün kıyılarına düşerdi.

Muş'ta görev yaptığım için o dönemde hiçbir yere gidemezsem orada zaten Murat Nehri vardı.

Hafta sonları nehir kenarına giderdik arkadaşlarla.

Şimdi İstanbul'da yaşıyorum ve yine fark ediyorum ki haftada en az bir kez kendimi sahilde buluyorum, deniz kenarında buluyorum.

İlginç olan şu ben bunu bilinçli bir karar vererek yapmıyorum.

Sanki zihnim yorulduğunda, işler karıştığında bedenim otomatik olarak beni sahile götürüyor.

Deniz bütün sorularımı çözüyor mu?

Elbette hayır. Ertesi gün yine aynı işler, aynı sorumluluklar, aynı hayat beni bekliyor ama suyu izlerken zihnimin yavaşladığını fark ediyorum.

Daha uzun ve derin nefesler alabiliyorum.

Çünkü modern hayatta insan özellikle sorun çözerken, problem yaşarken nefesini tutuyor.

Kesik kesik nefesler alıyoruz.

Ve bunun da farkında değiliz.

Ve bu aslında bizdeki kaygıyı daha çok artırıyor.

Ve dediğim gibi o yürüyüşlerde, deniz kenarındaki yürüyüşlerde o ana kadar birbirine dolanmış binlerce düşüncelerimin de biraz olsun.

Sakinleştiğini, o içimin telaşının bir an olsun durduğunun, yavaşladığını hissediyorum.

Sık sık denizi görmeyi istemek sadece bana özgü bir şey gibi hissediyordum.

Halbuki şöyle bir çevreme baktığım zaman pek çok insanda bu varmış aslında.

Tabii ki bana özgü bir şey olamaz.

Öyle olsa zaten yaz ayları Ege ve Güney kıyılarında bunca insanın işine hem yurt içinden hem yurt dışından bir sürü insan geliyor.

Herkes bir şekilde deniz kenarında dinlenmek işte yılın o dönemin yorgunluğunu suya bırakmak istiyor.

Ne kadar kültür tatili yapmak istesek de deniz tatili yapmak ayrı bir şey ayrı bir keyif.

Bazen deniz kenarında geçirdiğim yarım saat bütün gün evde dinlenmekten çok daha iyi geliyor bana.

Bazı arkadaşlarım ben yani daha fazla bağımlı bence bütün gün çalışıyor bedensel yorgunluğa rağmen hani sahile gidecek benim takatim olmayabiliyor bazen ama yine de her şeye rağmen

gidip akşam bile olsa yürüyüşlerini yapabiliyorlar.

Demek ki gerçekten bazıları için daha fazla bir ihtiyaç.

Ve dediğim gibi sadece tatilde olduğum için, tatil döneminde deniz kenarına gittiğim için bu rahatlamayı hissettiğimi düşünmüyorum.

Suyun içinde kalmak tabii ki çok iyi geliyor, yüzmek falan.

Ama aynı hissi sonbaharda rüzgarlı bir sahille yürürken de, kışın dalgaları izlerken de yaşayabiliyorum bu rahatlamayı.

Demek ki ez cümle bize iyi gelen şey sadece tatil yapmak değil.

Suyun kendisinde...

Zihnimize dokunan, bize iyi gelen bir şey var.

Bizi rehabilite ettiği kesin yani suyun.

Bu konuda yapılan araştırmalar var arkadaşlar.

Hatta bir teoriden bahsedeceğim ben bu bölümde.

Blue Mind yani mavi zihin teorisi.

Deniz biyoloğu Wallace Nichols tarafından ortaya atılmış bu yaklaşım.

Suyun içinde, üzerinde ya da yakınında bulunmanın beynimizi daha sakin, daha yaratıcı, daha dengeli bir zihinsel duruma taşıyabileceğini öne sürmüş bu araştırmacı.

Elbette bu denize gidersem bütün sorunlarım çözülür gibi romantik bir iddia değil.

Tam tersine psikoloji.

ve nörobilim alanında yapılan birçok araştırma bu hissin, bu rahatlama hissin nedenini anlamaya çalışıyor.

Aslında modern hayatın yaşadığımız o gündelik hayatın en büyük sorunlarından biri beynimizin neredeyse hiç dinlenememesi.

Sabah gözümüzü açtığımız andan itibaren karar vermeye başlıyoruz.

Karar yorgunluğu bölümünde anlatmıştım size.

Ne giyeceğiz? Kahvaltıda ne yiyeceğiz?

Hangi mesaja cevap yazacağız?

Hangi işi önce bitireceğiz?

Hangi haberi okuyacağız?

Hangi videoyu izleyeceğiz?

Hele anneysek hem çocuklarımız kendi hayatımız hem iş hayatımız her şey birbirine giriyor.

gün boyu Yüzlerce binlerce küçük karar veriyoruz.

Bunların küçüğü büyüğü önemli değil.

Hepsi için bu kararın her birini işlemek için beynimiz enerji harcıyor.

Ben düşündüğümde yoruluyorum.

Beyin bunu işliyor yani. Günün sonunda yaşadığımız yorgunluğun önemli bir kısmı fiziksel olmuyor.

Zihinsel oluyor zaten. Bedensel yorgun olanlar yatıp uyur.

Ama zihinsel yorgunluğa bazen uyku da çare olmayabiliyor.

İşte denizin bize iyi gelmesinin bir sebebi burada arkadaşlar.

Deniz beynimizi sürekli alarm...

Halinde çalışmasını gerektiren bir ortam değil.

Dalgaların ritmi birbirine benziyor.

Hiçbiri tamamen aynı değil ama su sürekli hareket ediyor.

Bu hareket düzensiz değil.

Ufuk çizgisine baktığımızda geniş ve sade oluyor genelde.

Yani böyle farklı bir şey olmuyor.

Dümdüz. Boşluk.

Gözümüzü yoracak yüzlerce reklam tabelası yok, korna sesi falan yok, parlak ekranlar yok.

Beynimiz ilk kez çevresini kontrol etmek yerine, tetiklenmek yerine sadece izlemeye başlıyor.

Psikologlar buna yumuşak dikkat adını veriyor.

Günlük hayat bizden sürekli odaklanmamızı isterken doğa, özellikle su, dikkatimizi nazikçe üzerine çekiyor.

Dalgaları izlerken onları analiz yapmıyoruz.

Denizin rengini hesaplamıyoruz.

Ufkun nereye kadar uzandığını ölçmeye çalışmıyoruz.

Çalışıyor muyuz? Var mı bunu yapan aramızda?

Sadece bakıyoruz. İşte bu basit gibi görünen eylem aslında zihnimiz için büyük bir dinlenme fırsatı yaratıyor.

Bir boşluk alan yaratıyor zihnimizde.

Bu yüzden olsa gerek en iyi fikirlerimiz çoğu zaman deniz kenarında yürürken aklımıza geliyor.

İşte denizdeyken ya da duş alırken ben duş alırken gerçekten de birçok şeyi çözdüğümü...

Bilirim yani birçok sorunu çözdüm.

Bilirim yeni fikirler gelir.

Yürümek zaten başlı başına çok iyi.

Deniz kenarında da yürüyebilirsiniz.

Yürümek bölümünde anlatmıştım.

Ormanda da yürüyebilirsiniz.

Onun da tabii ki faydası çok fazla.

Ve dediğim gibi bu bir sürü fikrin gelmesi de tesadüf değil.

Suya yakın olduğumuzda.

Bununla ilgili çok fazla araştırma da var.

Beynimiz sürekli problem çözmek zorunda kalmadığında farklı bölgeler arasında yeni bağlantılar kurabiliyor.

Günlük hayatın koşturmacasında fark etmediğimiz düşünceler, o ince nüanslar yavaş yavaş yüzeye çıkıyor.

Bu yüzden birçok yazar, sanatçı, bilim insanı ilham almak için doğaya gitmeyi tercih ediyor, yürümeyi tercih ediyor mesela.

İlhamın kaynağı doğanın kendisi olmayabilir, oladabilir ama doğa...

Zihnimizin yeniden düşünmesine izin veren, yeni şeyler üretmesine izin veren sessiz bir alan oluşturuyor.

Problemlerle aramıza bir mesafe koyuyor aslında ve sinir sistemimizi yatıştırıyor.

Sinir sistemimiz yatıştığı zaman da tehdit yok, beyin artık tehditle uğraşmıyor, yeni şeylere artık dönebiliyor.

Blue Mind teorisinin sevdiğim başka bir tarafı da şu arkadaşlar, bizi sadece sakinleştirmiyor, aynı zamanda perspektif kazandırıyor.

Çünkü denizin karşısında durduğumuzda fark ettiğimiz şeylerden biri de şu.

Ne kadar küçüğüz.

Bunu anlıyoruz. Özellikle okyanustaysak ben video izlerken bile o küçüklüğü hissedebiliyorum.

İlk bakışta düşündüğümüzde biraz ürkütücü geliyor.

Bakışta sonsuz uçsuz bucaksız bir deniz bir su kütlesi ve sen orada mini çıksın aslında.

O birazcık ürkmeden sonra aslında yerini huşuya bırakıyor.

Hayran oluyoruz bizden daha büyük bir şey var burada diye hissediyoruz.

Hayret hissi oluşuyor.

Çocuklarda olur ya şaşkınlık ve büyülenme arası bir duygu.

Çok güzel bir duygudur bu ve modern dünya insanı bunu biraz kaybetti.

Hala çocuklarda var.

İşte bu duygu kaygıyı azaltabiliyor araştırmalara göre.

Çünkü hayatımızın merkezi.

Merkezine koyduğumuz birçok problem sonsuz gibi görünen bir ufkun karşısında biraz daha farklı görünmeye başlıyor.

Sorunlarımız kalkmıyor ortadan ama küçülüyor sanki.

Onları değerlendirme şeklimiz, değerlendirdiğimiz çerçeve değişiyor.

İşin başka bir tarafı var, ilginç bir tarafı seslerle ilgili.

Şimdi benim etrafımda pek çok insan, nereden buluyorum böyle ilginç insanları bilmiyorum ama çalışırken ya da uyumadan önce Beyaz gürültü sesi açıyorlar, dalga sesi açıyorlar.

Doğadaki dalga sesleri düzenli, tek düze değil ama düzenli sonuçta.

Belli bir ritmi var. Beynimiz bu sesi tehdit olarak algılamıyor.

Tam tersine güvenli ve tahmin edilebilir bir çevrede olduğumuzu zannediyor.

Bu yüzden dalga sesi birçok kişide gevşeme hissini destekleyebilir.

Hiç denemediyseniz deneyin derim.

Uyumadan önce biraz deniz sesi açın, dalga sesi açın ya da yağmur sesi bana çok iyi gelir.

Bunları dinlemenizi tavsiye ederim arkadaşlar.

Şimdi Blue Mind, Mavi Zihin teorisinin yalnızca bugünkü yaşamımızda bir açıklaması yok.

Bazı bilim insanları bunun evrimsel bir yönünde olabileceğini düşünüyor.

Ben onlara katılıyorum. Kesin olarak kanıtlanmış bir bilgi değil bu.

Birkaç hipotez var. İnsanlık tarihinin büyük bölümünde su, yaşamın devamı anlamına geliyor.

Temiz suya yakın olmak, besine, tarıma, hayatta kalma ihtimaline yakın olmak demek.

E şimdi su yoksa hayat yok otağı toplayıp götürüyor yani atalarımız.

Göçmen ya atalarımız. Oradan oraya hayat kurmak için göçüyorlar.

Beynimiz binlerce yıl boyunca suyu güvenli bir çevrenin işareti olarak, hayatın devamı olarak öğrenmeye başlamış olabilir.

Bugün şehirlerde yaşıyor olsak bile o eski biyolojik hafızanın izlerini hala taşıyor olabiliriz, taşıyoruzdur bence.

Ama zaten şöyle baktığımızda biz...

Anne karnındayken de suyun içinde değil miydik?

Bizim şu an bedenimizin işte üçte ikisi su.

Bütün bunları hani düşündüğüm zaman da neden denize gitmek, su kenarında olmak bir ihtiyaç hali benim için açıkçası bana anlamlı geliyor.

Ben böyle anlamlandırabiliyorum.

Yani sadece bunlar bile sebep olabilir.

Bütün bunları konuşurken şöyle bir noktadan da bahsedeyim arkadaşlar.

Bilim dünyasına ilgi gören bir yaklaşım bu.

Ama her insan aynı deneyimi yaşamayabilir.

Neden? Süzden korkan biri, travmatik bir deneyim yaşamış biri, denizde olumsuz anıları olan biri için aynı manzara bambaşka duygular uyandırabilir.

Tetikler, korkutur, ansiyetisini arttırır.

Bazı insanlara rahatlık hissi verirken, depresyonu, ansiyetini azaltırken ama bu tarz anıları olan, zorlu bir geçmişi olan suyla, denizle kişiler içinde...

Tam tersi tetikleyici olabilir.

O yüzden herkese iyi gelir diyemem.

Ben sudan korkuyordum mesela.

Çok uzun yıllar boyunca bunu yendim çok şükür.

Biraz zor oldu ama yine de deniz kenarında kalmak bana iyi gelirdi.

Suya çok giremesem de bazı insanlar çok...

fazla bunu aramıyor. Belki de deneyimlerinden kaynaklıdır.

Sizin fikriniz ne? Siz ne hissediyorsunuz?

Yani suya giremeseniz de o denizi görmek, deniz kenarına zaman geçirmek, dalga sesleri bunlar size nasıl bir hissiyat veriyor?

Bunları da konuşmak isterim.

Osmanlı'da da su sesi, müzik ve sağlık alanında şifa ve huzur vermesi amacıyla kullanılmış hep.

Aslında bu anlattığım şeyler daha geçmiş zamanlarda da önemli görülmüş.

Yani faydasını fark etmişler ve bir şekilde Hani insan ruhuna da iyi geleceğini fark edip hayata yani yaşam alanına eklenmiş.

Bu bölüm bitirmeden önce sizden küçük bir ricam olacak arkadaşlar.

Ben saati yapalım diyoruz.

Bunun güzellemesini hep yapıyorum.

Yürüyelim, okuyalım, yazalım, şöyle zaman ayıralım kendimize falan bunlardan çok bahsediyoruz.

Bunun biraz şeklini değiştirebiliriz.

Her zaman yaptığımız aktiviteler bize her daim zevk verecek diye bir şey yok.

Eğer yaşadığınız yerde bir deniz, nehir, göl kenarı varsa, bir su birikintisi varsa haftada en az bir kez kendinize orada yarım saatçik bir mola verin.

Kendinize zaman ayırın. Deneyin derim.

Yanınızda isterseniz kitap alın, birkaç sayfa okuyun.

İsterseniz hiçbir şey yapmayın.

Yürüyün. Ülkemiz bu konuda gerçekten çok zengin.

Denizlerimiz, göllerimiz, nehirlerimiz var.

Birçok insan buna ulaşabilir.

Zaten ücretsiz. Ulaşamayan dostlarımız da olabilir.

Ama ulaşabilenler için bu imkanı değerlendirmekte fayda var bence.

Eğer böyle bir imkanınız yoksa da şöyle yapabiliriz.

Araştırmalar doğa görüntülerini izlemenin ve su sesleri dinlemenin zihni rahatlatabileceğini gösteriyor.

Birebir tutmaz belki hani onun yerini ama beynimiz bazen gördüğü ve duyduğu doğal manzaralara gerçekten oradaymışız gibi tepkiler verebiliyor.

Gerçekle fake olanı ayırt edemiyor ya beynimiz bunu kullanabiliriz.

Belki bilgisayarda açık duran bir deniz videosu birkaç dakikalığına kulaklığınızdan gelen dalga sesleri.

Bunlar da günün içinde kendimize böyle küçük bir nefes alanı açmamıza yardımcı olabilir.

Bizi dinlendiren şey aslında sadece yazları gittiğimiz bir iki hafta.

Salık tatil değil arkadaşlar bu yetmiyor zaten hiçbirimize ama gün içinde böyle verebileceğimiz küçük monolar belki iyi oluş halimize daha büyük katkısı olabilir.

Beni dinlediğiniz için çok teşekkür ederim.

Eğer bölümleri seviyorsanız yani beni takip ediyorsanız lütfen sevdiklerinizi de paylaşın.

Çok güzel organik bir kitlemiz oluştu burada daha da büyüyelim daha fazla insana fayda sağlayalım.

Hem de benim için de bir motivasyon olur.

Yorumlarınızı bekliyorum. Bu konu hakkında ne düşünüyorsunuz?

Mutlaka bana sosyal medyadan yazın.

Bir sonraki bölümde görüşmek üzere.

Kendinize çok iyi bakın.