Erbain: Neden Her Yıl Milyonlarca İnsan Yürüyor?

Herkese merhaba, hoş geldiniz arkadaşlar.

Ben Semra. Hatırlarsanız bir önceki bölümde bizi Kerbela'ya götüren olayları ele almıştık.

Şimdi ise o olayın yüzyıllardır süren etkisini konuşacağız.

Eğer o bölümü henüz dinlemediyseniz bu bölüme geçmeden önce onu dinlemenizi tavsiye ediyorum.

Çünkü bugün anlatacağımız konu Kerbela'nın bittiği yerden başlıyor.

Arkadaşlar bazı olaylar yaşandığı gün sona eriyor.

Bazıları ise yüzyıllar boyunca insanların hayatına dokunmaya devam ediyor.

İşte Erbayendi bunlardan biri.

Her yıl milyonlarca insan dünyanın dört bir yanından Irak'ın Kerbela şehrine doğru yola çıkıyor.

Kimi yüzlerce, kimi ise binlerce kilometre uzağından geliyor.

Belirli kilometreleri ise yürüyerek tamamlıyorlar.

Bu yürüyüş bugün dünyanın en büyük yıllık kitlesel yürüyüşlerinden biri olarak gösteriliyor arkadaşlar.

Peki insanlar neden bunu yapıyor?

Erbay'ın ne anlama geliyor?

Bu gelenek ne zaman ortaya çıktı?

Ve yüzyıllardır devam eden bu yolculuk nasıl oldu da bugün milyonlarca insanın katıldığı küresel bir organizasyona dönüştü?

Arkadaşlar bu bölümde tarihi kayıtlar, akademik çalışmalar ve farklı araştırmaların ortaya koyduğu bilgiler ışığında Erbay'ın tarihini, gelişimini ve günümüzdeki yerini birlikte inceleyeceğiz.

Hazırsanız o halde başlayalım.

Arkadaşlar şimdi en temel soruyla başlayalım.

Erbay'ın ne demek? Kelime olarak Arapça'da kırk anlamına geliyor.

Burada kast edilen ise Kerbela'da hayatını kaybeden Hazreti Hüseyin'in şehadetinin üzerinden geçen kırkıncı gün.

Yani İslam dünyasında kırk sayısı farklı anlamlarla ilişkilendirilse de Erbay'ın özelinde ifade edilen şey oldukça net.

Kerbela olayının kırkıncı günü.

Bu nedenle Erbay'ın her yıl hicri takvime göre sefer ayının yirminci gününde anılıyor.

Peki neden özellikle kırkıncı gün?

Bunun cevabı yalnızca dini geleneklerle değil, tarih boyunca birçok toplumun yaz kültüründe de karşımıza çıkıyor arkadaşlar.

Araştırmalara göre 40.

gün kaybedilen kişinin ardından yaz sürecinin önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.

İslam tarihinde de bu anlayışın çeşitli örneklerine rastlıyoruz.

Ancak erbayını diğer anma günlerinden ayıran asıl unsur, Yalnızca bir anma günü olmaktan çıkıp milyonlarca insanın katıldığı büyük bir yolculuğa dönüşmüş olması.

Peki bu yolculuk ne zaman başladı?

Bu soruya verilecek tek bir cevap yok.

Çünkü tarihi kaynaklar bu konuda farklı bilgiler aktarıyor arkadaşlar.

Yaygın kabul edilen rivayetlerden biri Hz.

Peygamber'in sahabelerinden Cabir bin Abdullah el-Ensari'nin Kerbela'yı ziyaret eden ilk kişi olduğu yönünde.

Aktarılanlara göre Cabir Kerbela olayından 40 gün sonra bölgeye gelerek Hz.

Hüseyin'in kabrini ziyaret ediyor.

Bu nedenle bazı araştırmacılar Erbay'ın ziyaretinin başlangıcını bu olaya dayandırıyor arkadaşlar.

Ancak bazı tarihçiler ise bugünkü anlamıyla kitlesel Erbay'ın yürüyüşünün o dönemde var olduğunu söylemenin mümkün olmadığını ifade ediyor.

Onlara göre Kerbela'yı ziyaret etme geleneği zaman içinde gelişti.

Farklı dönemlerde, farklı biçimlerde sürdürüldü ve yıllar içerisinde bugünkü haline ulaşıyor.

Dolayısıyla tarihi veriler bize tek bir kesin başlangıç tarihi sunmuyor.

Fakat farklı kaynakların ortaklaştığı önemli bir nokta var.

Kerbela'yı ziyaret etme geleneği İslam tarihinin en uzun süre devam eden ziyaret geleneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

Peki bu gelenek?

Nasıl oldu da milyonlarca insanın katıldığı dünyanın en büyük yürüyüşlerinden birine dönüştü?

Bunun cevabını anlayabilmek için önce Irak'ın yakın tarihine bakmamız gerekiyor arkadaşlar.

Yazılı kaynaklar incelendiğinde 19.

yüzyılın sonlarından itibaren Kerbela'yı ziyaret eden seyyahların ve tarihçilerin notlarında Erbay'ın dönemlerinde bölgeye yoğun ziyaretlerin yapıldığına dair kayıtlarla

karşılaşılıyor arkadaşlar. bugün bildiğimiz anlamdaki büyük kitlesel yürüyüşün şekillenmesinde Irak'ın yakın tarihi önemli bir rol oynuyor.

1979 yılına gelindiğinde tablo değişiyor.

Saddam Hüseyin'in iktidarını güçlendirmesiyle birlikte Irak'ta Kerbela ziyaretleri ve birçok dini etkinlikler üzerinde sıkı kısıtlamalar uygulanmaya başlanıyor arkadaşlar.

Kerbela ziyaretleri de bu uygulamalardan sonra birazcık kısıtlanmış oluyor.

Bazı dönemlerde ziyaretler sınırlandırılıyor, bazı dönemlerde ise yürüyüş tamamen yasaklanıyor.

Tarihi kayıtlara göre yasağa rağmen yürümekte ısrar eden gruplar oluyormuş ve güvenlik güçleriyle yaşanan olaylarda hayatını kaybedenlerle gözaltına alınanlar da bulunuyormuş arkadaşlar.

Bu süreçte Erbay'ın yalnızca dini bir ziyaret olmanın ötesinde işte insanların uzun yıllar boyunca sürdürebilmek için mücadele ettiği bir gelenek olarak da anılıyor.

2003 yılına gelindiğinde ise yeni bir dönem başlıyor.

Saddam Hüseyin'in yönetiminin sona ermesinin ardından yıllarca uygulanan kısıtlamaların büyük bölümü kaldırılıyor ve Kerbela ziyaretleri yeniden serbest bırakılıyor.

İlk yıllarda yüz binlerle ifade edilen katılım zaman içinde milyonlara ulaşıyor.

Bugün farklı kurumların açıkladığı rakamlar değişiklik gösterse de uluslararası araştırmalar Erbayen'in dünyanın en büyük yıllık kitlesel insan hareketlerinden biri

olarak değerlendiriyor.

Bazı yıllarda katılımın 20 milyonu hatta daha fazlasını bile bulduğu tahmin ediliyormuş arkadaşlar.

Kesin sayıyı belirlemek kolay değil tabii.

Çünkü yürüyüş ücretsiz olarak gerçekleştiriliyor.

Ve birçok noktada resmi kayıt sistemi bulunmuyor.

Ve katılımcılar farklı bölgelerden yürüyüşe katılıyor.

Bu nedenle açıklanan rakamlar genellikle tahminlere dayanıyor.

Fakat üzerinde çok büyük ölçüde uzlaşılan bir gerçek var.

Her yıl milyonlarca insan aynı günlerde Kerbela'ya doğru yola çıkıyor.

Bu da Erbayin'i çağımızın en dikkat çekici kitlesel organizasyonlarından biri haline getiriyor.

Arkadaşlar peki insanlar bu yolculuğa nereden başlıyor?

Bunun tek bir cevabı yok.

Irak'ın birçok farklı şehrinden yürüyüşe katılanlar olduğu gibi İran başta olmak üzere farklı ülkelerden gelen ziyaretçiler de bulunuyor.

Ancak en bilinen ve en yoğun kullanılan güzergah Necef ile Kerbela arasındaki yaklaşık 80 kilometrelik yol.

Bu rota sadece iki şehri birbirine bağlayan bir karayolu değil arkadaşlar.

Yılın büyük bölümünde sıradan görünen bu yol, Erbay'ın günlerinde adeta kilometreler boyunca uzanan bir yürüyüş hattına dönüşüyor.

İnsanlar günün her saatinde yürümeye devam ediyorlar.

Kimi ailece, kimi arkadaş grubuyla, kimi ise tek başına.

Farklı diller konuşuluyor, farklı ülkelerden insanlar aynı istikamete doğru ilerliyorlar.

Bu yürüyüş sırasında en çok dikkat çeken unsurlardan biri ise yol kenarlarında kurulan mükep adı verilen hizmet noktaları.

İlk kez görenler için bu sistem oldukça şaşırtıcı.

Çünkü kilometreler boyunca kurulan bu noktalarda yürüyüşe katılanlara su, yemek, çay, dinlenme alanı, sağlık hizmeti ve hatta konaklama imkanı ücretsiz olarak sunuluyor.

Üstelik bu hizmetlerin büyük bir kısmı devlet tarafından değil, gönüllüler tarafından sağlanıyor.

Bazı aileler yıl boyunca birikim yaparak yalnızca her bayın günlerinde hizmet verebilmek için hazırlık yaptıklarını ifade ediyorlar.

Kimisi binlerce kişilik yemek hazırlıyor, kimisi sadece su dağıtıyor, kimisi işte yürüyemeyecek durumda olan yaşları veya engelli ziyaretçileri taşımaya yardımcı oluyor.

Araştırmacıların dikkat çektiği noktalardan biri de tam olarak burası.

Çünkü bu kadar büyük bir organizasyonun önemli bir bölümünün gönüllü destekle yürütülmesi sosyal bilimler alanında da incelenen konular arasında yer alıyor.

Peki bu yürüyüşe katılan herkes aynı amaçla mı geliyor?

İşte bu sorunun cevabı Erbay'ını anlamak açısından belki de en önemli noktalardan biri.

Peki insanlar neden yürüyor?

Bu sorunun tek bir cevabı yok arkadaşlar.

Çünkü Erbay'ına katılan milyonlarca insanın hepsi Aynı gerekçeyle bu yolculuğa çıkmıyor.

Araştırmalarda ve katılımcılarla yapılan röportajlarda öne çıkan motivasyonlar birbirinden farklılık gösterebiliyor.

Kimi için bu yürüyüş Hazreti Hüseyin'i anmanın ve ona bağlılığı göstermenin bir yolu, kimi için kişisel bir adak ya da yıllardır gerçekleştirmeyi hayal ettiği bir ziyaret.

Kimileri bu yolculuğu manevi bir arınma olarak tanımlıyor.

kimileri ise yalnızca bu büyük organizasyonu yerinde görmek ve deneyimlemek istediğini söylüyor.

Hatta son yıllarda yayınlanan saha araştırmalarında herhangi bir dini aidiyeti taşımadığı halde merak duygusuyla yürüyüşe katılan yabancık gazetecilerin, işte akademisyenlerin

ve belgesel yapımcılarının da bulunduğu görülüyor.

Bu yönüyle Erbay'ın yalnızca dini açıdan değil, sosyoloji, antropoloji ve organizasyon yönetimi gibi farklı disiplinlerin de dikkatini çeken bir olay haline gelmiş durumda.

Çünkü milyonlarca insanın aynı zaman diliminde büyük ölçüde gönüllülük esasına dayalı bir organizasyon içinde hareket etmesi dünyanın birçok yerinde araştırmalara konu oluyor.

Yürüyüş boyunca dikkat çeken bir başka ayrıntı ise güzergahın işaretlenme biçimi arkadaşlar.

Necef ile Kerbela arasındaki yol üzerinde direkler bulunuyor.

Bu direkler böyle numaralandırılmış bir şekilde oluyor.

Katılımcılar arasında bu direkler sütün olarak da anılıyor.

Her direğin bir numarası var ve insanlar bulundukları konumu tarif ederken çoğu zaman bu numaraları kullanıyor.

Şu an 500 numaralı direkteyiz ya da 1000 numaraya ulaştık, son direklere yaklaştık gibi ifadeler yürüyüş boyunca sıkça duyuluyor.

Bu sistem hem yön bulmayı kolaylaştırıyor hem de milyonlarca insanın aynı güzergahta ilerlediği bir organizasyonda önemli bir referans noktası oluşturuyor arkadaşlar.

Yol boyunca yalnızca insanlar değil farklı kültürler de yan yana ilerliyor.

Aynı sofrada farklı dilleri konuşan insanlar oturabiliyor.

Bir ülkeden gelen gönüllü hiç tanımadığı başka bir ülkeden gelen ziyaretçiye yemek ikram edebiliyor.

Farklı milletlerden insanlar, Bazen ortak bir dil konuşmadan sadece işte birkaç basit kelimeyle ya da jestle iletişim kurabiliyorlar.

Arkadaşlar bu tablo Erbay'ın hakkında hazırlanan uluslararası belgesellerde bile sıkça vurgulanan ayrıntılar arasında yer alıyor.

Elbette böylesine büyük bir organizasyonun yalnızca manevi yönü değil, lojistik boyutu da dikkat çekiyor.

Düşünün milyonlarca insan günler süren bir yürüyüş.

Binlerce gönüllü hizmet noktası, ulaşım, temizlik, sağlık hizmetleri, güvenlik ve koordinasyon.

Tüm bunların aynı anda yürütülmesi oldukça kapsamlı bir planlama gerektiriyor arkadaşlar.

Iraklı yetkililer, yerel yönetimler, güvenlik birimleri ve binlerce gönüllü kuruluş yürüyüş öncesinde aylar süren hazırlıklar yapıyorlar.

Yine de bu büyüklükteki bir organizasyonda zaman zaman yoğunluk, ulaşım sorunları veya güvenlikle ilgili çeşitli zorluklar yaşanabiliyor tabii.

Bu nedenle erbayın sadece dini bir etkinlik olarak değil, aynı zamanda dünyanın en büyük geçici insan hareketlerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Belki de erbayını ilginç kılan nokta tam olarak burada.

Bir anda yüzyıllar öncesine uzanan tarihi bir olay, Diğer yanda ise günümüzde milyonlarca insanı aynı yolda buluşturabilen büyük bir organizasyon.

Arkadaşlar tarihçiler, sosyologlar, gazeteciler ve araştırmacılar bu yürüyüşe farklı açıdan bakıyorlar.

Kimisi tarihini inceliyor, kimisi toplumsal etkisini.

Kimisi ise böylesine büyük bir gönüllülük ağının nasıl sürdürülebildiğini anlamaya çalışıyor.

Ancak hangi açıdan bakılırsa bakılsın ortaklaşılan bir gerçek var.

Erbay'ın bugün yalnızca belirli bir coğrafyanın değil, dünya kamuoyunun da dikkatini çeken en büyük yıllık kitlesel yürüyüşlerden biri olarak kabul ediliyor.

Milyonlarca insan, yüzlerce kilometrelik yollar, yüzyıllardır devam eden bir gelenek ve merkezinde bundan yaklaşık 1350 yıl önce yaşanmış

bir tarih olay. Bugün Erbayin'e ister tarihi bir olay, ister dini bir gelenek, isterse sosyoloji bir olgu olarak bakın arkadaşlar.

Ortada inkar edilmesi zor bir gerçek var değil mi?

Bu yürüyüş dünyanın en dikkat çekici kitlesel organizasyonlarından biri olmaya devam ediyor.

Belki de asıl soru şu.

Bir olayın üzerinden yüzyıllar geçmesine rağmen insanlar neden hala onun izinden yürümeye devam ediyor?

Bir insanı kilometrelerce yola çıkaran şey ne?

İnanç mı? Tarih mi?

Aidiyet duygusu mu?

Yoksa bunların hepsinden daha farklı bir sebep mi?

Bu soruların cevabı kişiden kişiye değişebilir.

Ancak erbeğini anlamaya çalışırken önce onu bütün yönleriyle tanımak gerekiyor.

Arkadaşlar bugün bu bölümde tarihi kayıtların, akademik araştırmaların ve farklı kaynakların aktardığı bilgiler doğrultusunda erbeğine mümkün olduğunca tarafsız bir pencereden bakmaya çalıştık.

Peki siz ne düşünüyorsunuz?

Sizce milyonlarca insanı her yıl aynı yola çıkaran asıl etken ne olabilir?

Ve arkadaşlar Aslında Mesele Şu.

İnsan hayatı boyunca birçok yoldan geçer.

Ama onu gerçekten değiştiren yürüdüğü yollar değil.

O yollar boyunca vazgeçmediği değerlerdir.

Bir sonraki bölümde yeniden buluşmak üzere.

Kendinize çok iyi bakın. Hoşçakalın.

Bay bay.