
Odysseus Kimdir, Mitolojik Anlatılar, Gerçekler ve İhtimaller
11 Eylül 2026 · 33 dk
PlatformlardaSpotify
Truva Savaşı’nın ardından İthaka’ya dönmek için yola çıkan Odysseus’un yolculuğu neden tam 10 yıl sürdü?
Bu bölümde Homeros’un Odysseia’sından yola çıkarak Odysseus’un stratejik zekâsını, Truva Atı’nın ardındaki teorileri, Kiklop Polyphemos’tan Kirke ve Kalypso’ya uzanan karşılaşmalarını ve tanrılarla olan mücadelesini konuşuyoruz. Aynı zamanda yeni film uyarlamasının mitolojik anlatıyla nerelerde örtüştüğüne, nerelerde ayrıldığına ve sinema için hangi detayların değiştirildiğine bakıyoruz.
Transkript
Herkese merhaba. Bugün söz verdiğimiz gibi Odysseus'un bir mitolojik bölümünü çekmek için sizlerleyiz.
Bizi çok heyecanlandıran bir bölüm. Çünkü sevdiğimiz bir konu.
Herkese merhabalar. Evet, bizi coğrafi olarak da ilgilendiren bir konu.
Destansı olarak da ilgilendiren bir konu. Bence bayağı güzel bir bölüm olacak. O zaman başlayalım.
Başlayalım. Tabii ki burada filme alıntı vermeden duramayacağız gibi.
Çünkü filmin kendisi bazı kendi sinematik öğeler içerse de aslında mitolojik olarak doğru yansıtılmayan noktalar da var.
Bunlara değineceğiz.
Biraz Odysseus kim ondan başlayabiliriz.
Aslında biyografik beklediğimiz bir filmde daha çok savaşın kendisini gördük gibi orada ve daha sonra eve dönüş yolculuğu ama Odysseus aslında kim?
Odysseus aslında önemli bir adanın yani İtalya tarafına bakan yani İonya denizindeki bir Itaka denen bir adanın kralı.
O zamanlar biliyorsunuz antik Yunan döneminde böyle bir cumhuriyet ya da kraliyetler pek yoktu.
Her şehir her ada bağımsızdı.
Mesela Girit bağımsızdı, Itaka bağımsızdı, Selanik bağımsızdı, Atina bağımsızdı.
Böyle şehir kraliyetler vardı.
Hani burada işte destanda ve filmde de yansıtılıyor tabii.
Biraz bir bağımsızlık var ama aynı zamanda da Truva gibi bir savaşa giderken eğer Agamemnon'un altında gidiyorsanız biraz da hani kralların krallarını oynuyor Agamemnon orada.
Yani öyle bir yapı gösteriliyor.
Antik Yunan dünyasının yapısı gösteriliyor ve o da işte mesela Bizans'tan çok farklı bir şey yani.
Bir sonraki dönemdeki şeylerden daha farklı.
Önemli olan bir de Osteoseus'la ilgili o zamanki Yunanlıların bir de savaştaki bilgeliğini de yansıtılmak istenmiş.
Omenus onu yansıtmak istemiş bence.
Yani hani savaş sırf güçle kazanılmıyor da hani kurnazlıkla da kazanılıyor gibi bir anlatım da var orada kesinlikle.
Hem metaforlar var, analojiler var hem de gerçeklik de var yani.
Çünkü sonuçta Turba Savaşı gerçekten oldu ama bazı taktikleri biraz abartılarak anlatılıyor taktikler.
Öyle bir şey Odysseus, öyle bir enteresan bir karakter.
Aslında Odysseus, bu satrancı iyi oynayan insanlar deriz ya hayattaki satrancı doğru oynar, şahmat yapar diye.
Odysseus öyle bir karakter, aslında analitik bir karakter.
Böyle duygularıyla çok hareket eden biri değil ki filmde çok duygusal biri gibi aslında zikredilmiş, anlatılmış.
Truva atını aslında tamamen savaşta stratejik bir öğe olarak tasarlıyor.
Onun fikri Truva atını yapmak ve aslında burada nasıl iyi bir lider halkı birleştiriyor ve halkı düşünür müsünüz o zamanlar?
Size o kadar insanı atın içine koyup da bekleteceksiniz.
Yani bu aslında çok büyük bir ikna kabiliyeti gerektiriyor.
Çok büyük bir liderlik gerektiriyor ve aslında stratejik, analitik bir zeka da gerektiriyor.
Şimdi hani toplasak sokaktan geçen bir 2000 kişiyi tahta bir atın içine sokup günlerce hiç yemeden, içmeden, tuvalete bile gidemeden bekletebilir misiniz bir atın içine?
Bunu yapabilen bir lider aslında.
Tabii ki filmde ben o çevik, stratejik ve analitik lider öğesinin çok iyi yansıtılmadığını düşünüyorum.
Çünkü kitabın kendisinde Odysseus gerçekten çok akıllı biri.
Stratejik biri, donanımlı biri ve askeri donanımı da çok yüksek.
Yani denizin üstünde ne yapılır çok iyi biliyor.
Karada ne yapılır, nasıl kuşatılır çok iyi biliyor.
Dövüşü, okçuluğu ki bu filmde iyi yansıtılan yerlerden biri oldu.
Okçuluğu çok iyi biliyor.
Aletleri kullanmayı iyi biliyor.
Ve o dönemin aslında Helenik Adalar'ın zaten en büyük savaşta etkili olduğu nokta okçuluk.
Elde çok fazla bir şey yok çünkü.
Evet özellikle Girit.
Adası tarafı.
Giritlilerin ki öyle.
Şey yani Truva Savaşı'ndaki enteresan olay.
Mesela Truva filminde Odysseus'un daha böyle arka planda kalmıştı.
Bu filmde tabii ki de hani baş karakter o Odysseus.
Bir de ben Truva 6 ile ilgili de hani yeni bir teori öğrendim bu arada.
İşte birkaç tane İngiliz arkeolog ve tarihçi bu tezi öne sürüyor.
Hani sonuçta bunlar da bu Truva Savaşı'nda yazılmış bir sürü efsaneler de var.
Aşil'in efsanesi gibi, Poseidon, Athena gibi.
Hani bu arkeologların ve tarihçilerin bir kısmı da aslında Truva Atığı'nın da efsane olduğunu düşünüyor.
Sonuçta diyor ki Homerus bu savaşı yazarken sonuçta 10 yıllık bir savaştan bahsediyor.
10 yıl oradaki İnanlılar o surların arkasında beklemişler.
Büyük zorluklarla, işte hastalıklarla, işte kıtlıkla, o plajlarda, o Çanakkale'de beklemişler yani.
Ve sonra da diyor ki büyük ihtimalle hani sonuçta bu savaşı bitirmek için Truva atı teorisi öne sürülüyor ya işte Homer'un tarafından.
Sonuçta bu daha böyle kahramansı bir bitiş oluyor savaşa.
Hani bir kurnazlıkla biz yendik ve işte bertaraf ettik o şehri.
Aslında bazıları diyor ki şimdi Poseidon hem denizin hem de depremin tanrısıymış.
Aynı zamanda Poseidon'un daha antik yazılarında deprem Poseidon'un oğluymuş bu arada.
depremde at olarak
simgeleniyormuş. Hep bu
vazolarda ve resimlerde.
Ondan sonra diyor ki bu tarihçiler
büyük ihtimalle diyor bu Truva Savaşı
döneminde usurları geçirmiyorlardı ya
zaten o zaman da toplar da yok hani
usurları yıkmanın herhangi bir yolu da yok
açıkçası. Mühendislik de yok.
Diyor ki büyük ihtimalle
aslında bir deprem oldu orada. Usurlar da
çok zarar gördü ve
onu da nasıl simgeledi olmuyoruz? Daha böyle
efsanevi, daha böyle kahramansı
bir şekilde anlatmak istiyor ya. Dedi ki işte
biz denizden geldik, atla
içine girdik şehrin.
Sonuçta at ne oluyor? O seyidonun
oğlu yani deprem.
Ve bu at sayesinde biz
surları açtık.
Aslında deprem sayesinde biz bu surları açtık.
Enteresan olarak da Çanakkale'de
suva surlarına
gerçekten de bir depremsel
bir zarar oluşmuş yani.
Yani deprem kalıntıları var
yani onu saptayabiliyorlarmış
surlarda. Hani öyle bir teori var.
Sonuçta hani
bilemiyorum yani belki şey
konusu da var. Bir atı
inşa etmek ne kadar kolay olur.
Oralarda. O devasa bir atı inşa etmek.
Hani öyle bir teori var.
Bazıları ona inanıyor. Hani daha böyle
hani şey gibi olmuş bu. Hani
İskenderun savaşlarında hep 200 bin, 300 bin
askerden bahsedilir ya. Ama aslında
öyle bir şey zaten çok mantıksal
değil olması. Hani bazı şeyler hep
abartılarak anlatılır. Özellikle Antik
Yunan tarihlerinde. İşte mesela
Herodot'un tarihinde işte
ilk tarihçelerden biri.
Ne yapar? Mesela çöldeki akrep
insanlardan bahseder. Hani biliyoruz ki
öyle insanlar yok mesela. Alegori var aslında
orada biraz. Alegori de var.
Anladın mı? Şey de var yani
biraz büyütmek isterler savaşlarını.
Daha böyle güzel hatırlansın
diye. Bilemiyorum belki doğru da olabilir.
Sonuçta ahşap bir yapı olduğu için
zaten doğru biliyorsa şu an günümüze kalmış
olamaz herhangi bir kalıntısı. Evet.
Taş olmadığı için. Bir de denizin
kenarında uzun süre bekleyip
Filmde de gördük onu. Daha sonra şehrin içine gidiyor.
Yani zaten o denizin kenarında o rüzgarla, o tuzla, o bekleyiş, o çürümeyle yani büyük ihtimalle şehrin içine gittiğinde bir kısmı hasarlıydı o ahşabın.
O kadar kumun üstünde denizin kenarında olan bir atın şehrin içine gittiğinde hala o ahşabın gücünü, çelikliğini koruması imkansız.
Şu konuya çok katılıyorum.
Yani aslında Odysseus'un bu çıkartması, o Truvat'ın temeli tamamen mitolojik ve tanrılara bir ödül şeklinde.
Yani biz bakın buraya girmek istiyoruz ama size bu kurbanı veriyoruz ya da size bu hediyeyi veriyoruz diye.
Çünkü Odysseus'un olduğu adanın ve krallığın kendisi Athena tarafından yönetiliyor.
Athena hep Finde'de yanında fısıldıyor ona.
Athena bir geliğin aslında sembolü.
Baykuş olarak da simgilenir.
ve diğer Roma mitolojisindeki adı Minerva'dır.
O yüzden Odysseus'un yanındaki ona fısıldayan tanrı Athena.
Odysseus Athena'nın bilgiliğini kullanmak istiyor
ama şunu da bir parantez açmamız lazım.
Her bilgelik bir kibir ve bir ego ile gelir.
Şimdi bütün ada sizin, bütün oradaki krallık
sizin neden Truva'yı elde etmek istiyorsunuz noktasında
Athena tanrısal bir taraftan ona fısıldıyor
ama aslında ona bir kibir ve bir ego bağışlıyor.
Oraya gittiklerinde, Truva atının içinde indiklerinde bu kitabın kendisinde de yazıyor.
Apollo'nun kafasının kesilmesi aslında bizim tanrımız sizin tanrınızdan daha büyüktür simgesini benimsiyor.
Bu arada aynı tanrılara inanıyorlar aslında da.
Her adanın farklıymış ama güçlü tanrısı.
Farklı bir ana tanrısı varmış.
Mesela Girit'in Zeus örnek verecek olursak.
Hani bu konumlandırmada da Odysseus'un tanrısı Athena, Adana'nın tanrısı Athena, Athena'nın da şu an hala tanrıçası Athena.
Bu arada Athena mitolojide kadın ismi olmasına rağmen aslında cinsiyetsiz bir tanrı olarak geçer kaynaklarda.
Çünkü bir kadının nurturing hani besleyici karşı tarafa düşünceli şeyini verirken de yani tam orada cümleyi kuramadım ama bir kadın gibi düşünürken de bir erkek gibi çevik, güçlü, atik ve analitiktir.
Yani o yüzden aslında böyle hemafrodit diyebileceğimiz işte ne kadın ne erkek olan bir tanrıçadır.
Buna karşın Apollo, Truva'nın zaten Truva daha güneşin ortasında daha böyle hani bangır bangır yanan bir ada yani sıcak vesaire öyle o denizin her tarafından esen o serinlik gibi bir ada da değil çünkü Çanakkale'den bahsediyoruz hani daha sınırlı bir kara parçası.
Apollo'dur, güneşi sembolize eder, güçtür.
Apollo'nun gücü ve yani o bağışlamaz denir Apollo için.
Eğer bir yanlış varsa Apollo lanetler mesela.
Bu mitolojide bu şekilde geçer.
O yüzden oradaki o baş kesilme sahnesi zaten aslında
Odysseus'un krallığının çok uzun bir süre lanetleneceğini gösteriyor.
Daha sonra buna Poseidon lanetleri eklenecek filmin ve kitabın devamında.
Hani birisi bu arada Truvalılardan birisi ihanet etmiş olabilir şehre.
Kapılarını açıp sonradan.
Bir ajan olabilir.
Bir ajan olabilir. Bu tarihte çok olmuştur.
Ama neyse ne oluyor işte Truva Savaşı'nı alıyorlar.
Truva'yı yıkıyorlar benim bildiğim kadarıyla.
Yani oradan sonra yerleşik oldu mu orada bilmiyorum ama.
Sonuçta geri dönüş var.
Burada Odysseus'un da kötü yanlarını da görüyoruz.
Yani Agamemnon'u takip etmek istemiyor.
Aslında Agamemnon'u takip etse hemen adasına dönebilecek.
Yani Girit'ten direkt İthaka'ya gidebilecek.
Ama kendi yolunu çizmek istiyor ve kendi yolunu çizerken de bir sürü zorluklarla karşı karşıya oluyor.
Şimdi bu hikayelerde işte 7-8 tane ana olay var.
Sonuçta İthaka'ya gitmeye çalışırken son anda bu Poseidon'a sinirlendiği için zaten fırtınalardan ötürü yolu şaşırıyor.
Daha çok İtalya'ya doğru, Kuzey Afrika'ya doğru ve Fransa'ya doğru gitmeye başlıyor.
İstersen neden Poseidon'u sinirlendirdiğini de bir tekrar anlatalım dinleyicilere.
Tabii şimdi birçok nedeni var ama en büyük nedenlerinden biri aslında bu Sicilya'ya iniyorlar.
Girdaba işte.
Tam İthaka'ya varmadan önce bir girdaba takılıyorlar.
O girdap da onları Sicilya'ya doğru sürüklüyor.
Bayağı da uzak Sicilya yani.
Tabii Çanakkale, Sicilya'yla.
İtalya'nın güneyi, güneyindeki ada.
Orada da bir tane şimdi yemek aradıkları için de bir tane mağaranın içine giriyorlar ve garipsiyorlar.
Yani normalde mağaralarda koyunlar, kuzular gezmez yani.
Karanlık, tehlikeli olabilir diye.
Meğerse orada mitolojik bir canavar yaşıyor.
Bu canavarın işte kiklope.
Yani yuvarlak gözlü.
Tek gözlü.
Tek gözlü yani.
Kiklo yuvarlak demektir ancak.
Orada da bu mağarada da kalıyorlar.
Çünkü çok güçlü olduğu için bu dev.
Mağaranın kapısını kocam bir kayayla kapatıp açıyor.
Ve tabii ki insanların da onu açmaya ve kapamaya gücü yetmiyor.
Orada da ve bu filmde de güzel anlatılmış bence hani bazı detaylar hariç işte her gün 2-3 tane askerini yemeye başlıyor bu dev sonuçta istediğini yapabilir.
Çok güçlü işte karşı gelemiyor ama orada yine Odysseus'un kurnazlığı çıkıyor.
Ve kibri işte.
Aynen kibri çıkıyor ve diyor ki işte önce sarhoş ediyor tabii bu devi yanlarında şaraplar var sarhoş ediyor bu dev de çok akıllı olmadığı için uyuyakalıyor.
O zamanda da zaten uyurken de buna bir tane mızrağı, kocaman bir tane tahta parçası böyle ağaçtan kesilmiş mızrağı dönüştürüyorlar ucunu keskin yaparak.
Ve uyandırıp gözünü sakatlıyorlar, yarıyorlar yani.
Kör olsun diye, kör olsun da bizi görmesin diye.
Sonuçta da hani bana bunu kim yaptı dediğinde de şarap verirken Odysseus sen kimsin demişti.
Odysseus'a ben de hiç kimseyim demiş aslında Odysseus'a.
O kısım tam filmde yok bu arada.
Hiç kimseyim. Benim ismim hiç kimse.
Bu sefer de mızrağı gözüne batırdıktan sonra diğer adadaki kilopslar da devler de bu mağara geliyor.
Başına geliyor yani yanına geliyor ve diyor ki ne oldu hani sen birisine zarar veriyor.
Kimse bana zarar vermiyor.
Yani kimse bana zarar vermiyor.
Aslında Odysseus ona zarar veriyor ya ama ona kimse demiş ya ismini.
O yüzden hani kimse bana zarar vermiyor demiş.
Aslında kimse bana zarar verdi.
Yani kimse bana zarar verdi ama hiç kimse bana zarar verdi diyor.
Öyle olunca da devler ha diyor demek ki zararı görmüyor.
Orada bir oyun var, kelime oyunu var.
İşte Odysseus'un hani dedik ya Athena tanrısı diye.
Orada aslında çok güzel bir stratejik manipülasyonlar var.
Yani biz akıl oyunu yapıyor karşı taraf Odysseus sürekli.
Evet ne oluyor?
Bu sefer de sonuçta dev de mağaranın kapısını açmak zorunda kalıyor koyunları çıkabilsin diye.
Koyunlar çıkarken de eliyle bunları şey yapmaya, değmeye çalışıyor, saymaya çalışıyor.
Sonuçta görmüyor ya.
Öyle olunca da Homerus, şey Odysseus ve askerleri koyunların ve kuzuların altlarına böyle kenetleniyorlar, yapışıyorlar ki hani anlayamasın diye derler çıkarken.
Bu filmde yoktu bu arada. Biz bunu kitapta daha sonra inceledik.
Bence çok güzel bir detay çünkü filmde insanları eliyle yoklamaya çalışıyor bu tek gözlü canavar ama kitapta şöyle anlatıyor dediğim gibi.
Altlarına sığındılar ve koyunları ellerken göremedi o insanların mağaradan çıktığını.
Onların sırtlarını ellediği için anlayamıyor.
Onların kürüklerini elliyor diye.
Sonra bunlar da kaçıyor ama en sonunda Homerus da deve ok fırlatıyor.
Çünkü o öyle ok fırlatınca da bunların kaçtığını anlıyor.
Bunların peşinden gitmeye başlıyor denize doğru, sahile doğru.
Öyle olunca insanlar biraz daha hızlı bu devden.
Tekneye varıyorlar.
Ama en sonunda Kicklops tam böyle sahile vardığı zaman da Homerus, Odysseus ismini veriyor.
Diyor ki benim ismim Odysseus.
Hani hatırla bunu.
Yine bir kibir.
Çünkü sonuçta Odysseus o zaman sinirliydi.
askerlerini öldürdü diye.
Kış altı askerini yedi. Hani böyle de aslında
öcünü alıyor. Diyor ki hani benim ismimi hatırla.
Bu sefer de ismini
verince gidip de Poseidon'a
yani babasına şikayet ediyor Odysseus'u.
Polyphemus.
Polyphemus gidiyor ve
Poseidon'a, Odysseus'a şikayet ediyor.
Diyor ki bak senin oğluna neler yaptılar.
Odysseus yüzünden ben kör kaldım. Lütfen
onları cezalandır.
Bu sefer de aslında arka planda
şey tanrılar, Odysseus'u
Bir kısmı Olyseus'u korumaya çalışıyor, bir kısmı Olyseus'u öldürmeye çalışıyor aslında.
Poseidon diyor ki ben Olyseus'u, bütün mürettebatını, askerlerini lanetleyeceğim, mahvedeceğim.
Athena da hayır, o çok yararlı bir insan, o çok önemli bir insan ve onu korumaya çalışıyor.
İşte zavallı birisi çünkü eşini bulamıyor diyor.
Eşine varmaya çalışıyor.
Sen bunun halini görmüyor musun diyor mesela Poseidon.
Burada şöyle bir parantez açalım.
Poseidon, Zeus'un kardeşi.
Fakat büyük tanrılar arasında işte Apollo, Zeus, Poseidon çocuklarının en düşkünü ve en onlara karşı merhamet göstereni Poseidon.
Burada yine mitolojik bir parantez açmamız gerekir daha iyi anlaşılması için.
Mesela Percy Jackson dizisinde de daha sonra Percy Jackson babasını bulmak istediğinde o Poseidon'un gücünü kullanıyor.
Yani oradaki o babasının aslında mirasını ya da işte vefasını kullanmak istiyor.
Çünkü Poseidon merhamettedir çocuklarına karşı.
Zeus gibi değildir.
Zeus acımasızdır ve belki geri dönüp bakmaz oğullarına, kızlarına.
Ama Poseidon gelir.
O yüzden tabii ki de bu tek gözlü canavarın acısını kendisine yapılmış gibi görüp
lanetliyor Liseus'u evet.
Ondan sonra da tekrar işte kaçıyorlar.
Teknelerini bilip işlemi yönetiyor.
Her olayda da asgari sayısı azalıyor tabii.
Birkaç tanesi ölüyor.
Ondan sonraki hikayeyi sen anlatmak ister misin?
Yani genelde zaten aslında bunlar birbirinin devamı ama lanetin devam ettiği bir olay zaten başlı başına.
Ağaç adamlar meselesi var.
Lastigonyon'un üstündeydi.
Evet.
Orada da yine aslında erzaklarını almak için gidiyorlar o adaya ama o da başka tür bir mitolojik karakter.
Orada ben filmde çok iyi yansıtıldığını düşünmüyorum.
Yani onlar aslında ağaca benzeyen küçük adamlar.
Orada biraz daha farklı gösterilmiş.
Orada bizim filmde zırhlı gösterildi.
Evet.
Aslında öyle değillermiş. Daha böyle mağara adamına benzer insan diklermiş.
Hani oradan da kovuluyorlar çok agresif bir şekilde.
Ondan sonra da Kirke'nin olayı var.
Kirke ile alakalı da aslında filmde yine yanlış göstermiş.
Çok noble yani çok asil bir kadın Kirke.
O adanın en aristokrat kadınlarından biri ve çok varlıklı.
Aslında orada böyle derme çatma bir çadırın içinde böyle fakir hayatı yaşadığını görüyoruz filmde ama hayır hiç öyle değil.
Kirke onlara bağırsak kalp falan da yedirmiyor kitapta.
Kirke onlara baya aristokrat sofrası yapıyor, şaraplar, üzümler.
Ama mitolojik bir tanrı olduğu, yarı tanrı olduğu için Türkiye'de aslında süper güçleri var.
Bu da bir büyücü olması ve mitolojinin en güçlü büyücülerinden biri Yunan mitolojisinin.
Bu yüzden kendini korumak için gelen askerleri bir hayvana dönüştürebiliyor.
Burada domuz tasviri çok böyle bir mide bulandırıcı, biraz irite ediciydi ama kitapta daha noble hayvanlara dönüştürüyor.
Yani aslında öyle tabiri caizse hani çingene şey, zavallı ya da böyle yoksul bir kadın değil yani.
Tamamen aristokrat, iyi giyimli, dağın tepesinde yaşıyor, şato gibi bir yerde diyebiliriz belki de.
O yüzden o sahnelerin doğru yansıtıldığını düşünmüyorum.
Ve tabii ki Odysseus'un aralarında bir romantik çekim de var normalde kitapta.
Burada filmde görmedik ama hani Kirke çok karşı tarafı hızlı ikna edip kendi aurasına çekebilen bir kadın.
Yani aslında güçlü, çekici ve manipülasyonu güçlü bir kadın.
Burada Odysseus'u etkiliyor ki Odysseus analitik biri olmasına rağmen Kirke'nin bu şeyinin etkileniyor.
ama birlikte o duygusal yaşadıkları olaydan sonra
kirke askerlerini hayvandan geri insana dönüştürüyor.
Hani orada bir karşılıklı birbirlerini bağışlıyorlar aslında.
Bu da tabii ki aralarındaki o duygusal çekimden ötürü.
Aynen.
Ondan sonra da efsaneye göre
bu adaya, kirkenin olduğu adaya gitmeden önce
işte askerleri, o disorsiyon önce gidiyor bu adaya,
eve, kirkenin yanına yemek yemeye
ve hepsini işte kirke domuza dönüştürüyor.
Normalde işte filmde bağırsak yedirerek ve çirkin o sahnelerle domuza çeviriyor ama
aslında hikayede asasını sadece değdirerek büyü yapıyor ve domuza çeviriyor.
Yani çok daha böyle bir sade bir geçiş var yani gerçek hikayede.
Ama Odysseus, Kirkin yanına gittiğinden önce Hermes Odysseus'a konuşuyor ve diyor ki
hani onun evine gittiğin zaman bil ki bu bir büyücü.
Sana asasını değdirmeden önce senin kılıcını çekmen lazım diyor ona karşı.
Senden korksun diye.
Evet öyle bir detay da var.
Bu filmde gösterilmemiş.
Çünkü filmde aslında ne oldu?
Spoiler alert.
Kargasını boğazlıyor Odysseus.
Kargası da aslında Kirke'nin kardeşiymiş filmde.
Filmde.
O yüzden de Kirke bir şey yapamıyor.
Ama ne oluyor?
İşte Odysseus eve gidiyor ve ne olduğunun farkında oluyor tabii ki domuzları görünce.
Domuzlar da çıldırıyor tabii Odysseus'u görünce.
Ve Kirke'ye kılıç gösteriyor.
Kılıcını gösteriyor.
Ama bundan sonra, filmde bu gösterilmemiş ama Kirke aslında aşık oluyor Odysseus'a.
İşte evet. Ve bir sene de Odysseus
Kirke'yle yaşamaya devam ediyor. Ama nasıl
geçtiğin o zamanın farkına bile
varmıyor Odysseus. Aynen. Bir sene yaşamaya
devam ediyor ve bir tane de çocuğu oluyor
Kirke'den. Hani bundan sonra
Kirke'den ayrılıyor
ve işte farklı
bir olaya doğru gitmeye
yani sonuçta İthaka'ya dönmeye çalışıyor.
Evet. Ondan sonra da işte
öbür dünyaya gidiyor.
Yani açıkçası en son
en ucra noktalardan biri de
sonuçta o dönem ki
bilinen coğrafya neydi? İşte İspanya'ya
kadardı ya. Ondan sonrası bilmiyordu ya
okyanusun. Fransa'nın
güneyine vardığı zaman da hani
Homo Nusum'un şey gibi tasvir etmiş. Hani dünyanın
sonuna geldi. Evet. Ondan
öbür dünyayla iletişim kurabilmeye
başladı. Orada da şey
olayı var. Yani soruyor oradaki
bir tane keşişe.
Öbür dünyanın kapısında yaşayan bir keşişe.
Diyor ki benim ne yapmam lazım geri dönmek için?
Sen dedi ki bir sonraki adımlarında işte
böyle böyle sorunlarla karşılaşacaksın.
İşte kasırgayla, skila var.
Yani bu hem yan yana bir tane kasırga var.
Bir de altı kafalı bir tane canavar var.
Kasırgaya gidersen hepiniz öleceksiniz.
Kurtulamayacaksınız.
O canavarın yanından geçerseniz sadece altı tane asker ölecek.
Seçimini sen yapacaksın ve bunu kimseye söyleme diyor.
Ayrıca diyor ki ondan sonra da Güneş Tanrısı'nın adasına gideceksin.
Helios.
Helios Tanrısı'nın adasına gideceksin.
Ve orada ikinci bir sınavın da şey olacak.
Senin askerlerinin aç olmasına rağmen hiçbir hayvana dokunmaması gerek.
Beslenemezsiniz o odadaki hiçbir şeyden.
Aç kalmalısınız diyor.
İşte o kasırga ve canavarın yanından geçiyorlar.
Ve sonuçta Odysseus askerlerine değer verdiği için de canavarı satıyor.
Ve 6 tane askerini de canavar öldürüyor.
Burada şöyle bir detay eklemek istiyorum.
Bu arada 2 detay ekleyelim bence burada kaçırdığımız.
Bir tanesi dünyanın sonu o ölüler diyarı diye filmde sahnelenen şey aslında Hades'in dünyası pardon.
Bu kitapta böyle bir sahne yok aslında.
Bu tamamen...
Kitapta öbür dünyadaki askeriyle konuşmuyor.
Evet.
Gidiyor ama öyle bir yüzleşme yok kitapta.
Yani o yönetmenin kendi eklediği biraz...
Amerikanlaşmış bir kısım o.
Evet biraz böyle daha bizi duygusal bir yöne çekmeye çalıştığı bir kısım olmuş.
Halbuki evet Hades'in dünyasına gidiyor ama öyle bir yüzleşme yok orada.
Sadece nereye gittiğimde işte öteki dünya gibi bir alegori var yine.
İkincisi dedin ya hani orada gittiğinde başına bunlar bunlar gelecek diyor oradaki şey.
Filmde Kirken'in dediği söyleniyor.
Yani biz geleceğini Kirken'in ağzından duyuyoruz ama kitapta öyle değil.
Orada o öteki dünyada o civarda yaşayan işte İspanya'nın o tarafta yaşayan bir adam söylüyor gerçekten bunu.
Böyle içine bir minik detay verelim.
Evet aynen. Ondan sonra da işte Güneş Tanrısı'nın adasına gidiyorlar.
Bu arada askerler ona çok sinirli.
Biliyorlar ki sen bu olayları biliyordun.
O zaman neden bizi buralardan geçirdin demeye başladılar.
O lise usta belli ediyor bunları bildiğini.
Güneş Tanrısı'nın adasına gidiyorlar ve bir süre hiçbir hayvana dokunmadan yaşamaya devam ediyorlar.
O arada da işte o lise usta daha çok Athena'yla takılıyor.
Onunla hep yakın olduğu için de.
Athena da en son böyle durup diyor ki git askerlerini kontrol et.
Onlar bir şeyler yapıyorlar.
şu an. Meğersem askerleri de
Odysseus'un saklı bir şekilde
böyle bir çukur kazmışlar.
O çukurun içinde de hani Odysseus görmeyecek ki
onları. İneği öldürmüşler ve
mangal yapıyorlar. Bunu filmde de görüyoruz.
Bu sefer de diyor ki lanet
olsun diyor Odysseus. Benim bütün mülakatım
askerlerim ölecek. Ve bunu söylemiyorlar
onlara. Tekrar denize koyuluyorlar
ve Poseidon da öcünü alıyor.
Bütün askerleri öldürtüyor. Çok zorlu
bir deniz yolculuğu onları bekliyor.
Deniz yolculuğu onları bekliyor ve
Odysseus tek kalıyor. Tek kaldığı içinde
Athena işte yine
pazarlık yapıyor Poseidon'la
ve diyor ki bari Bezeus'la
bari Odysseus'u rahat bırak.
Bir tek o kalsın. O yaşasın. İşte o
kavgada da işte bir tahta parçasının
üstüne cebelleşiyor Odysseus
ve hayatta kalmaya çalışıyor. En sonunda
da Kalipson'un adasına varıyor.
Şimdi filmde şöyle enteresan bir olay
var. Kalipson'un adasında lotus
çiçeği yiyor Odysseus ki hani bu
anılarını unutturan bir çiçek. Hani
olayı şey gibi anlatmaya çalışmışlar.
Hani Adada bu
geçmişini hatırlamasın diye. Çünkü sonuçta
Calypso aslında Odysseus'a aşık oluyor.
Ve bütün anılarını hatırlamasın
diye de bu lotus çiçeğini
yediriyor. Halbuki gerçek hikayede
lotus çiçeğiyle Calypso'nun hikayesi aslında
iki ayrı hikaye. Lotus çiçeği Calypso'yla
bağlantılı değil. Başka bir yerde yetişiyor
lotus çiçeği. Neyse Calypso'yla
da aslında 7 sene yaşıyor.
7 sene boyunca yaşıyor. Gerçek
hikayede her şeyin farkında
Odysseus ama onun bir güç
alıkoyuyor. Hani dönemiyor
adasına. Zeyus'tan
rica ediyor. Her gün ağlıyor.
Ve diyor ki ben adama geri dönmek
istiyorum diyor. Lütfen Calypso'dan
beni kurtar diyor Zeyus'un.
Şimdi daha çok Lotus çiçeğinin
olayı var. Yani sürekli yiyor. Buna
bağımlı oluyor bu çiçeği. Yediği için her şeyi
unutuyor ve her gün sıfırdan başlıyor.
Ve tek bildiği insan
Calypso. O disyonsunun kafası sürekli
karışık ve ne yapacağını bilemiyor
bununla ilgili. Nasıl geri döneceğini.
Orada 7 sene geçirmiş. Yani en büyük
en uzun olay bu sonuçta ne kadar
sürüyor dönüşü? 10 sene dönüş.
Hani Truva'dan İthaka'ya
dönüşü 10 sene sürüyor ve 7 senesi de Kalipsa'yla
geçiyor. Kalipsa ondan aşık olduğu için
işte. Gerçek hikayede de yine bir çocukları
oluyor Kalipsa'dan. Filmde de
hiçbir şey olmuyor. Kalipsa sadece aşık oluyor
ve en sonunda gitmesine izin veriyor.
Ve Zeus'un rızasıyla da
hem filmde hem hikayede bir ahşap
bir böyle tekne
bir sandalımsı bir şey inşaatı
izin veriyor ve diyor ki İthaka'ya
dönebilirsin diyor artık. Tamam diyor.
Hani acı içinde yolluyor onu ama
Calypso gitmesine izin veriyor
5 sene sonra. Bu arada Penelope'da
yani Penelope bu arada
Odysseus'un eşi. Aynı zamanda
kraliçe asilzade. Itaka'da
hala 10 senedir onu bekliyor.
Mızrağın bir gün
gelip kullanabilecek olan kişiyi
bekliyor diyor Umut'la.
Aslında Calypso
dediğin gibi adaya
vardığında yani
Odysseus'u gördüğünde
Tanrılar ona fısıldamış oluyor
Calypso'ya. Sana böyle biri gelecek
ve sen onu iyileştir ve sen ona
bak. Burada Odysseus'un
Tanrılara olan yakarışının ve affının
aslında sonuç bulduğunu
görüyoruz. Yani boşuna bir yakarma ve
boşuna bir kendini affettirme
değil. Gerçekten evine dönmek için
Tanrılarla yüzleşmek zorunda.
Buna Apollon dahil, buna
Poseidon dahil, buna Zeus
dahil. Zaten bütün hani
Truva filminde de olan şey Tanrılar
lanetlerse o savaş
kaybedilir ya da
bütün ümitler işte suya düşer
gibi bir mesele var. Burada
tabii ki filmin
teması denizde geçtiği için en net
bir şekilde Poseidon'un lanetini
görüyoruz ama bu zannedilmesin ki
Apollo'da öyle kafası kesildiği
noktada susup duruyor. Yani
Apollo'nun lanetini biz daha sonra
asırlar sonrasında da görüyoruz
Itaka için. O lanet devam
edecek. Çünkü Itaka'nın
tanrıça zaten
Truva'nın o yıkılan kasabanın tanrısı Apollo ve o yıkımdan sonra bunun sonuçları olacak.
Aynen öyle. Yani Itaka'ya geri dönmeye çalışıyor ve döndüğünde de kral olarak dönmüyor, dilenci olarak dönüyor.
Çünkü gerçekten kimin onun yanında olduğunu öğrenmek istiyor.
Sonuçta kral olup dönse Agamemnon gibi yine öldürülebilir yani belli olmaz.
O yüzden dilenci olarak gidiyor ve farkına varıyor ki sarayında yaşayan yüzlerce erkek var sonuçta eşini isteyen.
Eşinin de bir seçim yapması gerekiyor o zamanki örf ve adetlere göre.
Eşininle olmak isteyen askerin adının anlamına değinelim istersen Yunanca.
Orada güzel bir alegori var yine.
Anti-nus ismi ya da şey bu arada anti karşı demek.
Türkçe'de de zaten öyle anlaşılıyor.
Nus da zihin demek.
Zihin demek.
Yani zihine karşı hareket eden yani mantığa karşı hareket eden adam.
Robert Pattinson oynayan karakter.
Aynen bütün bu isimlerin aslında anlamı var.
mesela Odysseus'un oğlu
ki Odysseus'un hep uzak ya ve
Odysseus'u hiç görmedi. Onun ismi
Telemachus. Yani uzaktan
savaşan, uzaktan kapışan.
Ne için kapışıyor? Annesi için.
Annesini koruyor ya uzaktan, Odysseus'a
uzak bir şekilde. Hani öyle de
bir anlamı var. Homer aslında her
karakter için isminin
anlamını hayatında yaşatan
isimler seçmiş. Yani tele
televizyonda da kullanıyor.
Vizyon görüntü, tele uzaktan.
Hani orada o tele kelimesine
Evet dinleyiciler belki fark etmiştir.
Öyle bir güzel de bağlantı var.
İşte orada yüzlerce insanla karşılaşıyor ve farkına varıyor ki
yani bir şekilde bunları öldürmesi lazım.
Dolayısıyla kral o.
Ve biz gün bu insanlar yani gidip de Odysseus'u öldürebilirler.
Yani Agamemnon'a yaptıkları gibi.
O yüzden eşine bile fark ettirmiyor bunu.
Eşi de en sonunda işte 10 sene geçmiş sonuçta diyor ki
ben bir tane imtihan yaratacağım.
Bunda da işte şey yapmanız gerekiyor.
bu ok ve yayı birleştirmeniz gerekiyor.
Bu ok ve yayı çünkü sadece o lisiyonuz
birleştirebiliyormuş bugüne kadar.
Sonra da 10 tane
baltanın yarattığı o küçük
delikten oku geçirip öbür
tarafın varabilmesi lazım o
baltalara çarpmadan hassas
bir şekilde. Herkes bunu tek tek deniyor.
Kimse yapamıyor. En sonunda
sinirleniyorlar. Diyor ki sen bizle o dalga mı
geçiyorsun? Bizimkilerden
birisini seç de evlen artık.
Biz de ne yapacağımızı biliriz.
Krallık devam etsin.
böyle olmaz. Bu işte bilmem ne
kanunlarına aykırı diyorlar. Bu sefer de
Odysseus geliyor ve
oku birleştiriyor ve doğru
bir şekilde, hassas bir şekilde de oku
yay ve oku birleştiriyor. Yani oku öbür
tarafa geçiriliyor kendi şeyle,
yetenekleriyle. Böyle olunca da aslında
Penelope'nun Odysseus olduğunu anlıyor.
Ve kendini kapatıyor. İnşa etmiş oluyor.
Aslında ok da
Athena'nın sembolü. Yani Odysseus'un
oku bu kadar başarılı kullanması
mitolojik bir arkasında
bağlantısı olan bir özelliği.
O onun askeri başarısı
aslında oku öyle kullanması ama
tabii ki denizin üstünde bunu
çok fazla kullanamıyor. Kendi
adasında kendini tekrar
göstermek için başarıyla oku delikten
geçiriyor ve karısıyla birlikte
denize açılıyorlar sonunda da.
Burada biraz tekrar şeye
geri gelmek istiyorum. Filmin sonunda
evet çok iyi bittiğini
görsek de dediğim gibi Apollo'nun laneti
asırlar sürecektir. Filmde de
bunun bazı noktalarda nüansını
verdiler. Denizden gelen
insanlar muhabbeti vardı filmde.
O denizden gelen insanlar işte
o Yunan topluluklarının
hep tek tek aslında savaşa
yıkıma ve bozulmaya
gittiğini gösteriyor. Neden? Çünkü o
artık ok bir kere yaydan çıktı.
Artık Apollo'nun laneti
bütün Yunan adaların üstünde
sirayet ediyor. Ve orada
Penelope'nin bir sözü var.
Denizden gelen insanların kıyametini
siz de mi görüyorsunuz, yaşıyorsunuz
diye. Bu Truva ile belki
ilk ateşlense de Truva Savaşı
daha sonra
Odysseus'un kendi adasına
Ithaca'ya dönmesiyle birlikte de
netleşiyor. Yani bunun devamı
gelecek ki geliyor da.
Genel olarak Odysseus'u bence
dinleyicilere bilinmeyen
mitolojik öneriyle ben iyi anlattığımızı
düşünüyorum. Çünkü bunlar filmde çok böyle
işte gerek Yunanca bilgisi gerektiriyor,
gerek hani yönetmenin yorumu
oluyor, arka planda kalıyor.
Bu bir mitoloji sevgili dinleyenler.
Bunun çok mantıksal bir bağlantısı yok.
Ama mitolojiyi seviyorsanız bence Homer'in bütün yazdığı işte İlyada'da olsun okuyup
oradaki o karakter analizlerini mitolojiyle güzel bağlantı kurarak inceleyebilirsiniz.
Umarım İlyada'yı da bir gün anlatmak nasip olur ama
Odysseus kendi başına çok keyifli, uzun bir yolculuk.
Aynen öyle.
Yani Odysseus'u özetle anlattık.
Birkaç ekstra bilgi de verdik filmde anlatılmayan.
kitapla da kıyasladık. Umarım
bu bölümü beğenmişsinizdir.
Böyle önemli bir filmin
anlatımını ve düşündüklerimizi anlatalım
dedik yani. Bizi dinlediğiniz için
çok teşekkür ederiz. Daha türlü
mitolojik kültürel sohbetlerde
görüşmek üzere.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.
