
Bu bölümde Napoléon Bonaparte’ın doğumundan ölümüne, zaferlerinden yenilgilerine kadar tüm hayatına odaklandık. Yaşadığı mekânları, hayatındaki kritik figürleri ve önemli tarihsel detayları konuştuk. Onu imparatorluğa kadar götüren o güçlü karakteristik özelliklerini de atlamadık.
Detayları dinlemeniz için sizi podcast e davet ediyoruz.
Kaynaklar:
- Alessandro Barbero | Vita, conquiste e disfatte di Napoleone
- Britannica
- Correspondance de Napoléon Ier
- Code Civil des Français (1804)
Transkript
Papa'nın onu taşlandırmasını istiyor.
Napolyon onlar olsunken o dönem aydınlanma çağından geçtiğini bilerek.
Çok müşür bir terim vardı.
Yereli lafı yani.
Aslında bu dönem çıkmıştı.
Herkese merhaba.
Bugün farklı tarihten bir bölüm çekmek istiyoruz.
Konumuz Napolyon Bonaparte.
Birçok Napolyon var bildiğiniz gibi.
Bugün birincisi Napolyonların en büyüğü Bonaparte'dan bahsedeceğiz.
Neden seçtik bu bölümü?
Aslında çoğu tarihçiye göre en iman-ı şerlerden biri hatta en iyisi.
Çünkü aynı zamanda ve aynı dönemde, aynı coğrafyada en güçlü imparatorluklara karşı,
o imparatorlukların bir de en güçlü olduğu dönemde onlara karşı savaştı.
Hepsini tek başına yaptı.
Hem Osmanlı'ya karşı savaştı, Mısır'da işte Macar-Avusturya İmparatorluğu'na karşı savaştı ve her zaman kazandı.
Rus İmparatorluğu'na da kafa tuttu Moskova'ya kadar gitti.
Moskova'da Rusları bulamadı.
İngilizlere karşı savaştı.
İspanya'yı fethetti.
Aslında Avrupa'nın çoğunu fethetti.
Çünkü Avrupa'yı da birleştirmek istiyordu.
Bunu Fransızlaştırmak istiyordu.
Charlemagne gibi.
Orta çağdaki Fransız.
Yarı Fransız, yarı Alman genel kralı gibi.
Ondan hani bence çok önemli bir insan.
Bir de sanki başka tarihi karakterlere göre de o kadar da ün salmış bir insan değil bence.
Sonuçta o dönemki tarih çok komplike olduğu için insanlara çok girmek istemiyor bence Napolyon'un tarihine.
Mesela Cengiz Han ya da Büyük İskender gibi insanlar biraz daha sanki, karakterler biraz daha ünlüler bence.
İnsanların gözünden daha büyük bir yerleri var ama aslında Napolyon'la bayağı bir çalışmak lazım.
Çok derin bir tarih var.
Avrupa tarihini iyi bilmek için o Napolyon'un geçtiği yoldan geçmek gerekiyor öncelikle.
Çünkü doğumuna vesaire her şeye gireceğiz ama Napolyon'un dediğim gibi Avrupa'yı birleştirmek ve o dönem ki Avrupa Birliği'nden bahsedilemez bile yani 200 sene öncesinden bahsediyoruz.
Avrupa Birliği fikrini ortaya atabilecek donanımda bir insan aslında.
Çünkü Polonya'yı fethediyor, birçok Fransa'nın komşu ülkelerini almak istiyor vs.
Aslında Avrupa Birliği'nin temellerinin Napolyon tarihinden geçtiğini söyleyebiliriz burada.
Fakat bir plot twist de başlayalım istiyorsan.
Fransız olmadığıyla alakalı.
Aslında Fransız olmak istiyor, çok istiyor ama aslında Fransız değil.
ve çocukluğundan beri
aslında bir İtalyan o.
Yani Korsikalı
o dönemde çoğu İtalyan gibi
bağımsızlık ilan etmek isteyen bir
Korsikalı. Yani
o dönemin İtalya'sında zaten bir bağımsızlık
havası vardı. Her köy, her şey
bir bağımsız olmak istiyordu.
Çünkü dış güçler de onu istiyordu aslında.
Korsikalı'da da aynı şey.
Hani Korsikallılar
aslında Toskana'dan
göç etmiş İtalyanlar. Aslında onlar Toskana'lı.
Ama orada yer ettikten sonra
biraz da ada olduğu için
biraz farklı bir kültür de
oluşturmuşlar. İşte dilleri
bir tık farklı. Biraz böyle bir şiveli
bir İtalyanca gibi. Kendi
tarihi karakterleri var. Biraz
İtalyan tarihinden ayrı olan.
Ama onun da şansına
diyelim. Hem iyi bir şans mı
kötü bir şans mı? Hani onu biraz
siz karar verin.
Corsica Fransızlara satılıyor. Şimdi neden
satılıyor? Çünkü İtalyanlar Fransızların yanında
olmak istiyordu. Hani
Avusturya Macar İmparatorluğunu kovmak istiyordu
Veneto bölgesinden, İtalya'nın kuzeyinden.
Sonuçta orada yaşayanlar İtalyandı.
Bunları İtalya'ya çekmek istiyorlardı.
O yüzden de Fransa'yı kendi tarafında, kendi cephesinde istiyordu.
Gelecekteki bir savaş için ki öyle de oldu sonra.
Ve yaptıklarından bir tanesi de işte Corsica'yı satmak.
Başka küçük şehirleri daha sattılar İtalya'nın kuzeyinde ama
Corsica'yı Fransa'ya sattıktan sonra
Corsica'nın yavaş yavaş bir Fransızlaşmaya başladığı bir dönem oldu.
Napolyon da tam bu döneme denk geldi. Napolyon da gençliğinde Korsikalı olmak istiyordu aslında. Korsikalı sayılmak istiyordu insanlar tarafından. Sonra Fransa'ya göç ettikten sonra bir ekspat olarak hatta bir mülteci olarak biraz da ve askeri akademiye girdikten sonra aslında Fransız olmaya başladı.
Fransızlaşmaya başladı. Fransızcayı daha iyi öğrenmeye başladı. Çünkü aslında çocukluğunda Fransızcayı bilmiyordu.
Korsikaca konuşuyordu küçükken.
Aynen. Korsikaca dediğimiz açısından şiveli bir İtalyanca. Çünkü İtalya'daki her bölgenin kendi İtalyancası da vardır hala konuşulan.
Enteresan bir şey de Napolyon'un gençliğindeki onunla ilgili olan yazıların hepsi İtalyanca.
Ama daha böyle yaş ilerledikçe onunla ilgili olan her yazılar birden Fransızca oluyor.
Aslında onu büyüten anne ve babasının onu İtalyan kültürüyle büyüttüğünü görüyoruz.
Hatta annesi çok disiplinli bir kadınmış ve daha fazlasını başarması için böyle sürekli onu zorluyormuş.
Aslında biraz disiplinli ve sert bir anneymiş o anlamda.
Bursa alıyor, Brienne Le Chateau okuluna gidiyor.
Bu çok prestijli bir okul o dönem Fransa'sında.
Hani az önce mülteci olarak gidiyor dedik.
Aslında önemli bir burs alıyor Fransa'ya giderken.
Bu da bir askeri burs.
Yani bu okuldan çıkan öğrencilerin hepsi aslında askeri başarılar göstermesi bekleniyor.
Ve bir Korsikalı'nın bu okula gidebilmesi de aslında çok büyük bir okulda konu haline geliyor.
Bunu da ayarlayan dönemin Korsikalı'nın önünde gelen ailelerinden biri olduğu için aslında babası.
Bok'la girmesini sağlıyor, burs almasını sağlıyor ve oğlunun Fransız kültürüyle büyümesini istiyor.
Aslında burada da ailesinin onu İtalyan kültürüyle büyütmek istemediğini görüyoruz.
Çünkü o sırada Cenovo'lar yönetiyor Corsica'yı.
Corsica kendi içinde de karıştığı bir dönem.
Fransız kültürü mü hakim, İtalyanlar mı daha baskın?
Aslında dengeler Corsica'da Napolyon'un ergenliğinden itibaren değişmeye başlıyor biraz.
Çünkü orta yaşlarında bir de şöyle bir şey biraz da ilerlemiş oldum ama sonra geriye de gideriz.
Orta yaşlarında İtalya'ya çıkartma yaptıktan sonra fark ediyor ki aslında Korsikalılar sevmiyor Napolyon'u.
Napolyon kendisini biraz da o dönem ilk buraya çıkartmalara başladığı zaman İtalya'nın nasıl denir?
İtalya'ya özgürlük sağlayacak bir kral olarak İtalya'nın koruyucusu kurtarıcısı olarak görüyordu.
ama Korsikalılar aslında ondan
meğersem hiç az etmiyorlarmış.
O noktadan sonra dedi ki
Korsikalıların canı cehennemededir.
Ve her şeyi birden
Fransızca'ya çevirdi. Okul
dönemine geri dönersek mesela
normalde asilzadeler ve yüksek
hani bourgeoisi çocukları
daha çok eğitim alıyor.
Ve özellikle bir Korsikalının öyle olmadığı
zaten belli. O biraz
o yüzden biraz eziliyor.
Yani sırf boyu kısa olduğu için değil.
ya da kendini fiziksel olarak bir düşüp
gördüğü için değil ama biraz da
asil olmamasından
ötürü mesela ailesinden çok bahsetmek
istemiyor. Bir rivayet daha
var hani onunla ilgili. Bu gerçek mi
yalan mı belli değil
ama hani biraz mitoloji de olabilir.
Yani bir efsane de olabilir ama
çok küçükken 13-14 yaşlarında
bir hani
sonuçta bu çocukları da eğitmek istiyorlar
savaş sanatında.
O zaman da kış olduğu için çok kar yağmış
okula. Öğretmenler demiş ki
kar topu savaşı yapın. Kaleler
inşa edin. Bakalım
kim kazanacak.
Karı suratına ya da
vücuduna yiyen elinir.
Bakalım hangi takım. İki takıma ayrılın.
Bakalım kim kazanacak.
Napolyon da aslında orada kendini göstermeye başlamış.
Bu rivayete göre.
Ve demiş ki böyle rastgele
bu kar toplarını atacağımız da demiş.
Biz bir taktik belirleyelim.
İşte üst taraflarda
yerleşip
bütün ateşi, bütün o kar topunu
tek bir kişiye doğru yöneltip
böyle tek tek hepsini eleyelim demiş.
Bu şekilde de bu kar topu savaşını kazanmışlar.
Burada da
bunu anlatmaya çalışan tarihçiler de
demeye çalıştıkları şey aslında
Napolyon'un, evet asilzade değil
ya da bir Mareşaller soyundan
gelmiyor ama aslında çok yetenekliydi.
Diye bir şey var. Aynı zamanda da
Napolyon aslında
tam bir Mareşale uygun karakteri var.
Çünkü biraz da agresif bir gençmiş.
hani fak tefek
diyoruz ama birçok
kavgaya karışmış okulun eğitimi hayatında.
Ben de şeyi fark ediyorum bu
işte Napolyon olur
İskender olur. Diğer böyle
mareşallikleriyle
generallikleriyle bilinen insanlar çok
agresif olanlar özellikle.
Tabi savaşta çok iyiler ama mesela
devlet adamlığı yok mu insanlar?
Mesela Cengiz Han gibi
ya da başka bir padişah gibi
hem savaşı yönetip de
hem bir devleti yönetemiyorlar.
Aynı zamanda da ileride göreceğiz ki Napolyon'da bir devlet yönetimi gibi bir kabiliyeti yok aslında.
Çünkü biraz duygusal, agresif ve çok cesur bir insan aslında.
Ama çok analitik bir insan değil.
Yine bu Brienne Le Chateau okulunda mesela gördüğü dersler Fransızca, Latince, Matematik, Tarih, Coğrafya, Çizim, Müzik ve çok enteresan
eskrim dersleri alıyor.
Çok küçük yaştan itibaren ki
eskrim burada yine bir parantez açalım.
Fransa'da çok
hala günümüzde değer verilen
bir spordur.
Müsabakaları yapılır ve iyi
eskrimci yetiştirir Fransa.
Bunun ta aslında
Napolyon döneminden gelme bir
yani bunun dersi veriliyor
okullarda. Böyle bir düzenden bahsediyoruz.
Şu an hangi okulda
öğrenciler eskrim dersi görüyor?
Hani opsiyonel bulmak bile büyük ihtimalle zordur Türkiye şartlarında ama o dönem Fransa'sında eskirim zorunlu bir ders olarak veriliyor.
Şu an okulu Brienne-le-Château müze olarak karşımıza çıkıyor.
Eğer Fransa'ya giderseniz Şampanya bölgesindeki bu okulu müze olarak ziyaret edebilirsiniz.
Napolyon ders gördüğü sıraları siz de görebilirsiniz.
Bu bilgiyi de verelim.
Daha sonra yine eğitim hayatından gidecek olursak Paris'in çok çok önemli günümüzdeki teknik okullarından birine giriyor.
O dönemki adı Paris Ecole Militaire.
Evet şu anki ismi ne okulun bu arada biliyor musunuz?
Şu an o okul bir politekniğe dönüştürüldü.
Politeknik de pari herhalde.
Evet politeknik de pari ve çok ayrı özel sınavlarla girilebiliyor bu üniversiteye bu okula.
Yani sizin kendinizi geleceğin iyi bir mühendisi olarak gördüğünüze dair böyle bir tür mülakatla aslında alınan bir sistemi var.
Ve ciddi bir başarı da bekliyor özellikle yüksekokul olduğu için.
Lisede iyi bir başarı ortalamasına sahip olmanız lazım.
Hala faaliyet gösteriyor ama esas bu süksesini sağlayan o dönemki Napolyon'un okulda okumuş olması.
Orada topçu subayı olarak eğitim alıyor.
Ama bunun yanında bir askerliğe giden yolda teknik dersler de alıyor.
Yani aslında mühendislik dersleri de alıyor Napolyon.
Yani klasik bir sadece asker olma dersleri de almıyor.
3 yıl sürüyor eğitimi.
3 yıl sürüyor pardon normal bir eğitim ama o bir yılda tamamlıyor.
Ve 1785'te topçu subaylığı yapmaya başlıyor aslında.
Aslında o kadar başarılı olmasına rağmen topçu subayı olması tuhaf.
Neden tuhaf?
çünkü topçu suvarı da aslında biraz vasat bir pozisyon.
En
böyle yüksek pozisyon nedir?
Süvariliktir ya.
Sonuçta atlar
aslında atlarla ilgili herhangi bir şey.
Sonuçta asilzadelerin ilgileneceği bir şey.
Sonuçta atlarını kendinin
satın alıyordun ya o dönemde. Atlar çok
pahalıydı. Bir araba fiyatıydı şu anki
modern hayatımızdaki bir araba
fiyatıydı. Hani çok aşırı
düşük bir pozisyondan da başlamadı. Sonuçta
piyade başı değildi ama
Topçu başı olarak başlaması
enteresan bir nokta. Çok düşükten
başlıyor aslında. Yani kendisine
göre düşükten başlıyor.
Ama biraz da şansına bu Fransız
ihtilali döneminde de küçük
başarılar elde ettiği için hızlı
yükseldi. Bir de o dönemde
yine Fransız ihtilali yüzünden
bir sürü Mareşal, bir sürü general Fransızdan
kaçtılar. Mesela Rusya'ya çok
gittiler. Çünkü o zaman müttefiklerdi.
Fransa'yla Rusya araları iyiydi.
Ya da Osmanlı'ya kaçtılar
mesela. Sonuçta
Burjuvalar işte yüksek Burjuvalar
ya da Asilzadeler biraz
bu gilyotin olaylarından
korkuyorlardı. Şehrin ortalarında
gilyotinler vardı çünkü ve
tarihsel olarak bu resmedilmiş
notlar alınmış. Yani bu
bir uydurma, bir şehir
efsanesi değil. Yine Napolyon da
cesur bir insan olduğu için kaldı
ve okulundan o dönem
sadece 18 general
Fransa'da kalmış.
97'sinde. Sadece 18'e
kalmayacak. Hepsi bir şekilde
kaçmışlar işte. Mısır'a gitmişler.
Rusya'ya gitmişler.
Osmanlı'ya gitmişler. Osmanlı da
o dönem biraz Fransız kültürünü öğrenmek istiyordu ya
biraz ondan da istemiş olabilir.
Fransız generalleri, öğretmenleri,
eğitimcileri falan.
Ama şeyi de fark ediyorum yani
o dönemde bile
200 yıl önceden bahsediyoruz.
Tam 200 yıl önce. 220 yıl
önceden bahsediyoruz. Fransa'daki
bu harp eğitimi ve akademisi
inanılmaz yüksekmiş. Yani hem
eskriminden, hem mühendisliğinden
hem de iktisadi bilimleri
bile çalışıyordu onlar.
Yani o dönemki Fransa'da
bence biraz da
başarısı buna bağlı.
Genel bir merajı olmak için çok
okumuş olmanız gerekiyordu.
Sırf agresiflikle
ya da iradeyle olan bir şey değildi bu.
Sonuçta bunlar hem çok iyi
savaşçılardı, hem çok iyi askerlerdi.
aynı zamanda da çok iyi mühendislerdi mesela.
Sonuçta o dönem bir de
barut dönemi, top dönemi,
hani tüfek dönemi yani
sonuçta artık mühendislik de lazımdı.
Yani şunu unutmamak lazım.
Biz Türkiye'nin şu koşullarıyla
geçmişi düşünmeye
çalışamayız tabii ki ama
Avrupa kültüründe ve konjonktüründe
ya o dönemin şartlarında
iyi bir asker aynı zamanda
iyi bir mühendis.
İyi bir askerin
askerliğinin başarısına
giden yol aslında mühendislik bilgisini
de bilmekten geçiyor. Çünkü
bozulan bir şeyi onarman,
alet ve teknik
yapıdan anlama, bunlar
konusunda askerler arasında birbirinin
aşık attığı da bir şey.
Yani ben bir uçağın
motorundan anlıyorum
diyebilen bir askerin rütbesi bambaşka
o zamanki şartlarda.
Ya da bir motorlu bir cihazın.
O yüzden Paris Ecole Militaire
yani Napolyon okulu
daha sonraki jenerasyonlarda
zaten Fransa ve Avrupa'nın
en iyi mühendislerini yetiştirmiştir.
Bu tarih kitaplarını açıp
bakabilirsiniz. Gerçekten
Einstein'ın
zürih tek kadar girmesi zor
bir okuldur Paris'te.
Ve erkek alır sadece
bu arada.
Erkek mühendis alır.
Bu bilgiyi verdikten sonra şunu da
yine Napolyon'a dönüyorum
okulun ayrı bir yerde.
Çok okumayı seviyor ve diğer çocuklardan ayırıyor öğretmenler bir noktada.
Yani diyor kitapları hiç elinden bırakmıyor diyor hocaları.
Dönemin çok önemli felsefi yani filozofları diyebiliriz evet aslında.
Ya düşünümleri de diyebiliriz.
Russo ve Voltaire okuyor.
Bunları okuması sebebi de aydınlanma çağını anlamaya çalışıyor.
Yani aslında Napolyon onları okurken o dönem aydınlanma çağından geçtiğini bilerek okuyor.
Hiçbirimiz içinde bulunduğumuz çağı aslında çok bilinciyle bir şeyleri okumuyoruz belki ama ileriyi görebilen bir lider aslında.
Özellikle Russo'ya ayrı bir düşkünlüğü var.
Tabii ki bu bahsedeceğimiz Fransız ihtilaliyle de bağlantılı.
Napolyon için de çok ciddi bir Fransız milliyetçiliği doğacak.
Bunun gelişmesi de Korsika'ya gidecek.
Ekor Paris militerden mezun olduktan sonra ve babası vefat etmiş oluyor.
Tam o noktada Korsika'da siyasi hareketler başlamış oluyor.
Babasının ölümüyle Korsika bir dere atıyor üstünden.
Bir kimlik değiştirme aşamasında.
Cenevizlilerin artık zayıfladığı, biraz daha himayeyi Fransa'ya bırakmaya başladığı bir dönem.
Çünkü bu arada Cenevizliler satmıştı Fransa'ya Korsika'yı.
O yüzden Ceneviz kültürü bir süre sonra biraz geriledi orada tabii.
Doğal olarak.
Böylelikle İtalyan kültürü gerilemiş oldu.
Ama devam etsen bu arada onu anlatmayayım.
Sadece eklemek istedim.
Çok teşekkürler.
Döndüğünde Korsika'ya Pasquale Padi ile tanışıyor.
Yanlış telaffuzum olursa lütfen kusura bakmayın.
Çünkü Fransızca da biraz farklı okunuyor ama İtalyanca okunmamız gerekirse Pasquale Padi ile tanıştığında da
O Pascone Padi Korsika'daki bağımsızlık hareketinin öncüsü.
Ve birçok insan aslında Korsika'nın demokratik yollarla anayasasının üstünden geçerek Korsika Korsikalılarındır mücadelesi veriyor.
Fakat maalesef mücadelesi beklediği gibi sonuçlanmıyor Padi'nin.
Sebebi ise oradaki ciddi bir Fransız ulaşman.
Hemen Fransızlar bir çıkartma yapıyor oraya. Kontrolü de ellerinde tutuyorlar. Zaten o zamanki Fransa Korsika'dan kat ve kat daha güçlüydü. O yüzden o Korsikalıların da bağımsızlık rüyası öyle bitiyor.
Evet. İlk başlarda Padi'yi okuyor düşüncelerini. Yani aslında babasından doğan bir yakınlık ve bir tanışıklık var Napolyon'un Padi ile.
Fakat okudukça bir yerde hani o işte Fransa'da öğrencilik yapmış olmasında getirdiği bir şeyle içindeki o Fransızlaşmış duyguyu atamıyor.
Ve o yüzden bir yerde kendi de bu notları bırakmış.
Yani kendi ağzından da duyduğumuz bir şey.
Padi'ye olan ilgisini ve alakasını kaybediyor.
Çünkü Padi'nin düşüncelerini desteklemiyor belli bir yerden sonra.
Korsika Korsikalarındır fikrini benimsemiyor.
Ve orada gerçekten büyük bir Fransa hegemonyası olma fikrini destekliyor Napolyon ilerleyen zamanlar.
Ve Fransa'ya sadık kalıyor.
Evet o biraz da Osmanlı'daki generallere de benziyor.
Hani Osmanlı'da da mesela Balkanlardan gelme meşhur generalleri vardı ya.
Sonra Osmanlı İmparatorluğu'nu benimsemişlerdi.
Biraz da Napolyon onu andırdı bana.
Hani o dönem aslında milliyetçilik dönemi.
O beni çok şaşırttı.
Korsika'ya sırtını çevirmesi beni biraz şaşırttı.
Ama bence biraz da sonuçta güçlüğünün yanında olmak da istedi.
Ve sonuçta gelecekte kendini Fransa'nın imparatoru olarak da gördüğü için
bu olaylardan sonra biraz da o yüzden bence Fransa'yı benimsedi.
Korsika'yla bu işin olmayacağını biliyordu çünkü.
Ama ondan sonra da işte bildiğimiz İtalya çıkartması başladı
ve Fransa ihtilalinin dinginleşmesiyle de Fransa'ya el koydu aslında.
Evet. Burada yine Napolyon'un başarılarından bahsediyoruz.
Napolyon, Korsika'nın Korsika'ların elinde kalamayacağını anlayacak kadar akıllı bir genç o zamanlar.
Hocaları şu yorumda da bulunuyor Napolyon için.
İnanılmaz iyi bir coğrafya bilgisi vardı bir hocaları.
Bu hocalarının notu.
O kadar iyi biliyormuş ki Avrupa sınırlarını.
Yani o dönem ki şu andaki gibi net sınırlar da yok.
Sürekli kaybediliyor, kazanılıyor.
Napolyon bu konuda çok başarılıymış.
Ve hocalarının ciddi takdirini kazanmış bu anlamda.
Aslında Fransa'nın sınırlarını genişlettiği o başarısının arkasında bir coğrafya ilgisinin de olduğunu görüyoruz.
Yani bu en kendini ortaya koyduğu derslerinden biri.
Zaten rahmetli İlber Otay'ı da şey derdi.
Yani en iyi maraşaliler aslında en iyi coğrafya bilen maraşaliler, insanlar.
Evet.
Çünkü sonuçta savaşmak için dağı taşı, nehrin nerede olduğunu, işte düzlüğün nerede olduğunu bilmen lazım.
Bayırın nerede olduğunu bilmen lazım ki sen ona göre pozisyon alabilirsin diye.
O yüzden de bence Napolyon coğrafyayı çok iyi çalıştı.
Çünkü ileride sonuçta Avusturya'da, Almanya'da, Rusya'da savaşacağını biliyordu.
Onu da istiyordu.
O yüzden de coğrafya bilgisi zaten o dönemki bütün manşetlere göre çok daha yüksek.
Kültürlü, bilgili ve kendini geliştirmeye açık bir generaldi öncelikle.
Yani bütün çabası kendini yetiştirmekti.
Bu yüzden aslında dönemin devrim hükümetinin dikkatini çekiyor.
26 yaşında dikkatini çektiğinde.
Yani yeni bir üniversite mezunu tadında devrim hükümetinin ismen olarak dikkatini çekiyor.
Yani içindeki generaller ya Napolyon Bonaparte diye bir topçu subayı var diyor.
O kadar aslında şanı önden yürüyor Napolyon'un.
Bu şans mıdır değil midir tartışmasında şans olmadığını görüyoruz.
Çünkü kendini bu kadar dikkatli yetiştiren bir subayın çok da normal aslında devrim hükümetinin dikkatini çekmesi.
burada inelim. Sonuçta
asil değil. Aslında
Fransız olmadığı da biliniyor.
Ona rağmen biraz dikkatini çekiyor
insanlar çok hırslı olduğu için. Ama
Napolyon devrime bence hiç inanmıyor.
Yani devrimi
Napolyon sadece bir
fırsat olarak görüyor.
İşte burada şu an bir kaos var Fransa'da.
Ben de generalim. Sonuçta
arkamda alaylar var, piyadeler var,
askerler var. Ben bir şeyler yapabilirim
burada. Ve gücü elde edebilirim.
Yoksa bence devrimin hiçbir şeyine inanmıyor aslında.
Evet.
Daha sonra da göreceğiz aslında İspanya iç mevzularına karıştı.
Veya iyi yönetemediği savaşlar da var.
Yani coğrafyadan çok iyi bahsettiğini biliyoruz ama burada bir virgülü koymazsak da çok net konuşamamış oluruz kendisinden.
İçler acısı kaybedilmiş bir Waterloo var.
Planlanmadan yapılmış.
İngilizler doğru analiz edilmeden girilmiş.
aslında ciddi sıkıntılı bir savaş var.
Yine biraz işleri batırmaya başladığı nokta da
burada aslında askeri kimliğini yitirip
politik bir taraftan bakarak İspanya iç işlerine karışmaya başlıyor.
Ve burada kendini çok karar verici bir noktada görüyor.
Yani burada doğru başarılarla, doğru askeri adımlarla
Fransa'yı götürürken bir taraftan hiç alakası olmayan ülkelerin iç işleri ve siyasetine karışmaya başlıyor.
İspanya da bağımsızlığı istiyor.
Bu arada çok meşhur bir terim vardır.
Guerilla diye.
İspanyolca bir kelime bu.
Aslında bu dönem çıkmıştır bu terim.
Bu arada Napolyon döneminde çıktı.
Napolyon çok güçlü ya tabii.
İspanyolca fethettiği için.
o dönemki İspanyollar da bölündüğü
için bu işte Fransızların
taarruzundan sonra
ne yapıyorlar?
Gerilla gibi savaşıyorlar. Yani vur-kaç
gibi. Hani
o zamanki Fransız askerlerine işte saldırıp
kaçıp saklanıp
sonra tekrar saldırmak. Hani böyle
klasik bir hani
muharebe gibi değil de
daha çok vur-kaç yapıp
işte bunun ismi neydi? Gerilla
derdi İspanyolca'da.
İşte artık bu terimle yani hala çok kullanılan, çok sık sık kullanılan işte ne bileyim.
Marketing de bir konumu.
Gerilla marketing diyoruz.
Gerilla savaşçıları diyoruz işte.
Dünyanın farklı yerlerinde.
Bu dönem çıktı.
Aynı zamanda da bu dönem yine Napolyon çok bazı konularda akıllı olduğu için
ambargo olayı da yine Napolyon'la çıktı aslında.
Evet.
Napolyon şeyi fark etti.
Yani savaş dediğin sadece askerlerle, toplarla yapılan değil de aynı zamanda ekonomikle bir savaş yürütebiliriz.
İngiltere'nin de zenginliğinin ticaretten geldiğini bildiği için Avrupa'nın büyük bir kısmını fethettikten sonra ne yaptı?
İngiltere ticareti kesti ki İngiltere'yi zayıflatmak istedi.
Buna ne dedi terim olarak?
Ambargo yaptı.
Yani Fransızcadan gelinme terimi zaten.
bundan sonra da hala ambargo
terimi hala günümüzde çok
kullanılan bir şey zaten. Ama o icat
etti bunu. O buldu.
Yani coğrafyayı bilmesi, aslında
ülkeleri analiz etmeye çalışması
tabii ki hatalar olmadı mı? Oldu.
Her lider, her
general gibi ama
doğru yaptığı şeylerden biri de
yine coğrafya bilgisinden gelecek.
İngiltere'nin
denizlerde başarılı
olduğunu gözlemlediği için
İngiltere'ye de hep deniz üstünden saldırdı ve deniz üstünden bir yol çizdi.
Yani kim aslında nerede başarılıysa onların taktiğini kendine bir pusula edindi
ve onları o şekilde gözlemledi.
İngiltere'yi karada gözlemlemedi.
Tıpkı az önce gerilerek İspanyolları da denizde taklit etmeye çalışmadığı gibi
ya da denizde gözlemlemediği gibi.
Ama bu arada denizde de bu çok başarılı değildi.
Bu arada biz Napolyon çok iyi Marechal'di.
En iyilerinden biri, en iyisi diyoruz ama
hani ölümsüz de
ya da böyle
%100 başarılı bir Marechal
de değildi. Bir sürü savaşı kaybetti.
Ama taktiksel
olarak bir sürü yani çoğu savaşı da kazandı.
Denizli çok başarılı değildi.
O yüzden de zaten İngiliz İmparatorluğu'nu
hiçbir zaman yenemezdi. İngiliz İmparatorluğu'nu
yenmek için siz önce onları denizlenmemiz
lazım.
Oraya adım atmak için.
Bence biraz da o yüzden Rusya'ya yöneldi.
Hani biraz şu an Napolyon'u eleştiriyoruz işte Rusya'yı fethetmeye çalıştığı için ama
sonuçta denizlere çok başarılı olmadığı için de İngilizlere hiç kafa tutamadı diyelim.
Biraz İngilizler ona geldi, o İngilizlere gidemedi.
Yani burada bir Polonya başarısı var.
Hani İngilizler ve İspanyollardan konuştuğumuz kadar ciddi o dönem tebrik edilen
ve yani bunu nasıl başarı dediğimiz
bir Polonya başarısı var.
Ondan biraz bahsedebiliriz.
Aynen öyle.
Yani
aslında Polonya'da
bu arada Rus İmparatorluğu
çok daha büyüktü o zaman.
Şu anki Rusya gibi düşünmeyelim.
Siz Polonya'yı fethettiğiniz zaman
Rusya sınırına
varıyordunuz o zaman. O anlamda çok
önemliydi. Polonya daha büyük bir ülkeydi.
Rusya İmparatorluğu zaten devasaydı.
Şu anki Rusya'dan çok daha büyüktü.
Polonya o yüzden çok kritikti.
Yani Rus İmparatorluğu'nun siz direkt
komşusu oluyordunuz.
Ve onun amacı da o yüzden.
Yani Polonya'yı o yüzden fethetti.
Bir istasyon gibi, bir durak gibi gördü.
Oraya açılan bir duraktı.
Aynen öyle. Çünkü amacı
Rusya'yı fethetmekti. Hani neden
Rusya'yı fethetmektir? İşte çok güçlü bir
imparatorluk olduğu için. Bir de daha önce
hiç fethedilemediği için.
En azından Avrupa güçleri tarafından.
Sonuçta Cengiz Han
fethetmişti de.
onu yapmak istedi.
Ama şununla ilgili de konuşmak istiyorum ben.
Çok enteresan. Hani biz
Charlemagne'e kendini benzetiyordu dedik ya.
Aynı zamanda da kendini
Avrupa İmparatoru olarak
taşlandırmaya
çalıştığı bir dönem oldu.
Kendine bir dönem
Fransızlar ona Avrupa İmparatoru dedi.
Bununla ilgili de
çok meşhur bir resim var aslında şu anda
bu müzezinde. Evet ondan bahsedelim
istiyorum ben de. Ondan da biraz bahsedelim.
Hani işte biz bugün resme baktığımız zaman ne görüyoruz işte Notre Dame kilisesinde?
Jean-Louis David'in.
Jean-Louis David'in çok meşhur bir resmi var.
Bu arada o resim birkaç kere revizyon görmüş.
Bunu resme dikkatli bakarsanız da fark edebilirsiniz.
Enteresan gölgeler var.
Pardon bir düzeltme yapmak istiyorum.
Jacques-Louis David'in.
Jean de değil Jacques-Louis David'in.
buradaki olayın
enteresan olan kısmı
papayı
kendine yani
Fransa'ya çağırması
haçlandırması için onu. Normalde
bu arada siz o dönemki
Avrupa Generali olarak herhangi bir kral
papayı hiçbir yere çağıramazdı.
Siz papaya giderdiniz.
Papanın ayağına gidilir. Papa gelmez.
Şu anda aslında biraz öyle.
Papa
Napolyon'a gidiyor. Biraz da
Napolyon'dan korktuğu için.
Sonuçta
her şeyi yapabilirdi Napolyon.
Öyle çok da Papa'ya karşı inanılmaz bir saygısı
yoktu. Neden
Fransa'ya gidiyor?
Çünkü aynı Şerlomeyn gibi de
Papa'nın onu taçlandırmasını
istiyor.
İşte ne yapmıştı Şerlomeyn
8. yüzyılda? Demişti ki Papa beni
taçlandırsın ki ben o dönemki hem
hem
Avrupa'nın kralı olayım hem de ruhani
kralı gibi bir şey olayım.
Demişti Charlemagne ama enteresan olan da
Napolyon papayı çağırıyor
gibi ne kadar. Ama sonra papanın
onu taçlandırmasına da izin vermiyor.
Kendi kendini taçlandırıyor.
Yani taçı kendine takıyor.
Ve papa da onu
izliyor. Bir de
çok komik olan bir şeyden
bahsedelim. Yani bu arada podcast'in
bu kısmını dinleyenler lütfen
Napolyon'un buna
coronation denir taçlandırma.
Napolyon coronation
yazabilirsiniz ya da Napolyon
taçlandırmaya da Napolyon Jacques
David de yazabilirsiniz. Her türlü çıkar.
O dönem hiçbir
kral yani bu aslında
dini
resim tarihinin de bir
önemli bilgisidir. Kimse
Papa ile ya da İsa ile aynı
resim aynı boyda çizilmez.
Çizilmemelidir. Bu resimde
Napolyon
dağ tepesinde duruyor
Papa'nın. Yani komik olan zaten
absürt olan durum bu ve şu an
yine sanat tarihçilerin
podcastlerine, videolarına bakacak olursanız
bu resim gerçekten olay konusu
olmuştur dönemin sanat
camiası tarafından. Hala konuşula
gelir. Çok başarılı, çok detaylı
bir resim. Zaten bu Jacques V. David'in
tarzı aslında. Benim en sevdiğim
Fransız
ressamlardan biridir. Çok
detay çalışır, çok büyük çalışır.
Bu arada hani gidip
Lourdes'da bunu görmek isteyenler de
büyüklüğü karşısında hayrete düşecekler
tablonun. Yani geri geri
geri gidiyorsunuz. Yani nurun en ötesine
gidiyorsunuz. Tablo yine bütün
büyüklüğü ve bütün böyle
şaşasıyla üstünüze üstünüze
Monalisa'ya bakacağınıza oraya bakın.
Evet. Çok büyük
bir tablo. Zaten bu kadar büyük
yapılmak istemesini sebebi neredeyse
insan boyutunda yani
1.68 santim
Napolyon Bonaparte ve
1.50 resmedilmiş galiba.
O kadar büyük resmedilmiş görselde.
Zaten kendine yazan
diğer insanlara göre daha uzun resmede.
Bir absürt nokta daha var bu arada.
Annesi gelmiyor bu taçlandırmaya normalde.
Josephine var resimde karısı.
Bir karısı var ama annesi gelmiyor.
Jacques-Louis David'e diyor ki sen annemi ekle diyor resim.
O da önemli.
Çünkü annesi muhafazakar bir insan olduğu için böyle bir şey izlemek istemiyor.
Yani saygısız bulduğu için izlemek istemiyor.
Ama Napolyon zorla Jacques-Louis David'e çizdiriyor onu.
hatta ben şey dedim ya
birkaç tane revizyon oldu bu resimle ilgili
dedim ya aslında siz
Napolyon'un arkasına sırt kısmına biraz dikkatli
bakarsanız
ilk başta
ki ilk taslakta diyelim
aslında Papa
taçlandırıyor Napolyon'u.
Evet. Ama sonra Napolyon
üstünü çizdiriyor diyor ki böyle bir şey yok. Sonuçta
aslında Jacques David orada değildi bu çizer.
Tabii ki. Sonradan
anlatılan neyi sonuçta
normalde öyle olur zaten
orta çağda ve modern çağda
19. yüzyılda da
onlara anlatılan
şeyleri resmederler.
Onlar genellikle orada olmaz, asil olmadıkları için.
O yüzden de o normalde
Jacques Rieda ve doğal olarak
o dönemde şey zannetmiş, hani Papa
taçlandırdı Napoleon'u zannetmiş.
Sonra düzeltme olmuş işte.
Napoleon demiş ki hayır ben kendimi taçlandırdım.
Ona göre de bir
düzeltme yapmış. Hatta bir silik bir
gölge var hala.
Beyaz evet üstünde hare var gibi duruyor.
Napolyon'a uzanan bir ışık hımsı bir taslak kısmı var hala yani orada.
O çok enteresan.
Ne kadar absürt olduğunu siz düşünün.
Yani tarihte bir imparator kendi kendini taçlandırıyor.
Bu görülmüş bir şey değil aslında.
Egosunu ve kendini papanın ne kadar üstünde konumlandırdığını bu resimde direkt baktığınızda anlayabiliyorsunuz.
Hiç geçmişine küçüklüğüne inmenize gerek bile yok.
Resim her şeyi söylüyor.
Ve resimle ilgili çok enteresan bir şey var.
Göz tam ortaya bakar ya resimde.
Napolyon tam ortaya beni çiz demiş Jacques Louis David'e.
Şak diye baktığınızda görmeme imkanınız yok o kalabalık içinde.
Bakıyorsunuz gözünüzün tam sizin orta açınızda kendi tacını kendi önünde tutuyor ve kafasına koyacak o sırada.
Çok ikonik bir tablodur.
Yani eğer Versailles, pardon Versailles demişim.
Eğer Louvre'a gitmediyseniz bu tablo önünde uzun vakitler geçirmenizi öneririz.
Yine Jacques David'in atın üstünde Napolyon'un olduğu başka bir tablosu daha var.
Son bir notum daha var bir önceki resimle ilgili.
Bir enteresan noktada ne demiştik biz?
Charlemagne kendini işte papaya taçlandırdı.
Ben Avrupa kralıyım dedi.
Aynı zamanda ben Roma'nın yeni kralıyım demişti Charlemagne.
Ama şimdi Roma o zaman çöktüğü için de ve sonra dini de değiştiği için o insanlar ne dedi? Ben kutsal Roma İmparatorluğu. Bir dönemde kutsal Roma İmparatorluğu diye bir imparatorluk vardı orada.
aynı zamanda da dikkat ederseniz
Napolyon kendini hangi giysilerle
resmetmiş tam bir
Roma İmparatoru
olarak resmetmiş
aslında aynı zamanda hala o Avrupalı'nın
Roma sevdası kalmış
yani hala bir Roma
İmparatoru olmaya bir çaba
çabalayan bir kesim var yani
Jülis Sezer haresi var
kafasında taktı
Roma kültürü o sonuçta
Fransızlar Romalı değildi ki
Bütün Avrupa'nın tarihini bir arada yaşamak istiyor Bonaparte'ın kafası o konuda karışık.
Hani böyle Fransız yani o dönemlerden geliyor baktığımızda.
Birinci Fransualar işte Charlemagne'ler vesaireler aslında çok ciddi bir tarihi var Fransa'nın yani bakımda çok önemli de kralları var ama
o böyle bir Roma sevdalısı ve bir Helenik kültürü de sevdiği bir tarafı var.
Polonya'ya ayrı bir bağı var
Avusturya'yı konuşacağız savaşları kısmında
Avusturya'ya ciddi bir takıntısı var
ve
Alpleri aşmakla alakalı bir takıntısı var
hatta yine bu Jacques-Louis David'in
yine Bonaparte Jacques-Louis David yazarsanız
çıkar
tablonun adı da
Bonaparte Alpleri geçiyor
yani tam belki çok doğru böyle
nota not bir çeviri
olmayacaktır ama
tabloda Bonaparte beni Alplerden
atımın üstünde geçerken
resmet lütfen ve ben bir zafere
doğru koşuyormuşum havasında çiz demiş.
O yüzden çok şaşalı
bir at var. Üstünde zafere doğru
elini
işte istiklal göklerdedir
şeklinde yönelttiği, elini
yukarı kaldırdığı bir ifadesi var.
Ve burada Alpleri geçiyor.
Alpleri geçiyor olması zaten yine bir İtalya.
Alplerin öteki tarafı nedir
Fransa'da? İtalya'dır.
Yine aslında senin
dediğin yere çıkıyor. Yani bir İtalya,
bir Roma, bir
böyle Avrupa'nın çok eskileriyle
bağını koparmak istemediği bir tarafı
var. Bir de neden Alpleri
geçiyor? Çünkü Alpleri geçmek de zordur.
Bir ordu için.
Tarihsel olarak Alpleri geçmek
hani olay olarak çok zor.
Mesela nerede görüyoruz? Biz mesela
Kartacalılara demiştik yani sonuçta çok
eski diyorum ama yine Alplerle ilgili bu.
İşte ne demişti? İşte
Hanibal o zamanki Kartacalı'nın
kralı ne yaptı? Alpleri geçti dedik.
Yani düşünsenize dedik. Roma
aya kadar Alpleri fillerle geçerek
Roma'ya savaş açtı dedi.
İşte bu yüzden de hala
yine bak Roma'ya gidiyoruz.
Ne diyoruz? Napolyon Alpleri geçti.
Yani çok zor bir şey yaptı.
Çok zor, çok cesaret isteyen
sonuçta Alpler dediğimiz
çok soğuk ve geçmesi çok zor.
Sonuçta yol yok, bir şey yok o dönemler.
Şu an var da.
Onu da başardı diyoruz. Tam bir
tarihsel bir Roma kahramanı
gibi. Yani Alpleri
geçti diyoruz. Alpler dediğimiz
zaten Avrupa'nın en büyük
dağ grubu. Yani ülkeleri birbirinden
ayıran eğer uçakla
Fransa, İsviçre veya Almanya
o tarafa doğru gidecek olursanız
görürsünüz. Kışın
üstü kar kaplıdır. Çetin şartlar
vardır üstüne. Geçmesi kolay
dağlar değil. Hani şu an
modern çağ koşullarında bile
uçaktan baktığınızda görürsünüz.
Yani öyle hadi ben geçeyim
denilebilen dağlar değil.
Çetin dağlar.
İşte bizim bahsettiğimiz General Napolyon da demiş beni atımın üstünde alplerden geçerken, crossing the Alps diyor buna.
Alplerden geçerken çiz beni diyor.
Jacques-Louis David kırmıyor tabii ki yani.
Tabii çizerim diyor ve çiziyor.
O da ünlü yine Lul'da görebileceğiniz büyük tablolardan biri.
Aynen öyle ve kendini yine bir atın üstünde resmediyor.
Yani çoğu ünlü generalde hep bir atın üstünde resmediler işte.
İskender gibi, Cengiz Han gibi.
O asillik göstergesi ya o da.
Evet ya başarı.
Yoksa normalde atların üstünde büyümüş bir insan değil o.
Ama evet yani bir sürü esintiyle yaşıyor.
Hem Yunan Ablası hem Roma İmparatorluğu, Avrupa İmparatorluğu.
Avusturyalılardan nefret ediyor.
Habsburglardan özellikle yani.
O yöneten aileden de nefret ediyor.
O dönemki bütün Fransızlar zaten pek sevmiyordu.
Şimdi biraz savaşlarından bahsedeceğiz.
Çünkü aslında Napolyon savaşlarıyla biliniyor.
Yöneticiliğiyle çok bilinmiyor.
Efsanevi bir Mareşaldi.
Aslında onun da şansına tam da Fransız devrimine denk geldiği için
Fransa'nın da zayıf olduğu bir noktada parlayabildi.
Ve özellikle 1795'den sonra 1795-1800 arası Fransız devriminde öncelikle bir sürü ayaklanmayı aslında geri püskürttü.
Ve başarılı bir topçu generali olarak ortaya çıktı.
Zaten o yüzden de hem bu general gücünü kullanarak, strateji kullanarak 1800'de aslında Fransa konsülü oldu.
Yani bir nevi Fransa'nın diktatörü olduğu diyebiliriz aslında bir şekilde.
Yani buradaki ironi de Fransız ihtilali hep öyle özgürlükten ve eşitlikten bahseder.
Ama Fransız devrimi başladıktan birkaç sene sonra da Napolyon gibi birisi geliyor Fransa'nın başına.
Ve Fransa'nın devrimini gelip üstüktükten sonra da hemen İtalya çıkartması yapıyor.
Kendini aslında İtalya'nın bir tür kurtarıcısı olarak görüyor ama birkaç senede İtalya'nın hem Sardenya kısmını hem de kuzeyinin büyük bir kısmını fethediyor.
Ve kendini İtalya kralı olarak da ilan ediyor.
Avrupa'nın kralı olma gibi bir düşüncesi olduğundan bahsetmiştik zaten.
Özellikle zaten İtalya biraz zayıf olduğu için.
Hani ilk başta İtalya'yı seçti.
Biraz da şeyden ötürü seçti.
Yani o dönem Veneto, Trento bölgeleri, bugün Almanya ve Avusturya'ya bakan İtalya'nın kuzey bölgeleri Avusturya'nın elindeydi.
O zaten o dönemki Fransızlar da Avusturyalılardan biraz önce dediğimiz gibi nefret ettikleri için o da biraz da bence Avusturya'ya kafa tutmak istedi.
Ki zaten de Fransız ihtilali ve İtalya çıkartmasından sonra da çok meşhur bir savaşta.
Hem Avusturya hem de onların müttefik Rusya'yı çok fena, çok güzel bir şekilde yendi.
Zaten burada şu dipnotu verelim.
Yani tarihte üç tane Napolyon var.
Birinci, ikinci ve üçüncü.
Bonaparte birincisi aslında.
Ve imparatorluğu kurdu.
Yani burada evet Fransız ihtilalinden sonra beklenen bir cumhuriyet fikri yok Napolyon Bonaparte'ın eserlerinde diyeceğim.
Çünkü aslında kendince bir eser bıraktı geriye bu Fransız düşüncesiyle.
Daha sonraki üçüncü Napolyon'da da mesela ne göreceğiz?
Bir cumhuriyet göreceğiz.
Yani aslında Napolyonlar gittikçe evet layıkleşti ve daha demokratik bir hale aldı diyebiliriz.
diyebiliriz ama birinci
Napolyon ki Napolyon denince ismiyle
ün salmış olandır ve Bonaparte
yarı Fransız
aslında Korsikalı
liderimiz tamamen imparatorluk
ve devasa şaşalı
bir imparatorlukla
Avrupa'ya nam salmak istedi
ve
daha isimlerinin birçoğunu
bildiğimiz kulaktan kulağa
duyduğumuz savaşlarına da şimdi yavaş yavaş
değineceğiz. İstersen önce
bir stratejilerinden bahsedelim
Çünkü savaş stratejisi geliştiriyor. Bu hem askeri eğitim almış olmasından kaynaklı hem kendisini coğrafya ve mühendislik bilgisiyle çok iyi gördüğü için de diğer liderlere göre farklı stratejiler ilerletiyor savaşlarına.
Birincisi kor ordu sistemi. Bu korptarmeden gelir Fransızca.
Aslında 20 bin 30 bin kişilik kol ordulara bölüyor süvari ve topçularını.
Ve bu sayede farklı yollardan çok hızlı ilerliyorlar savaşlarda.
Ve düşmanı birleşip bir noktada alt edebiliyorlar.
Bu buna korptarme yani kor ordu sistemi diyor.
Bu savaşlarında benimsediği önemli taktiklerden biri.
İkinci taktiği ise biraz yine böyle yine orduyu hareket ettirme, orduya bir cep aldırtma ile alakalı.
Central position diyor buna ve merkezi konum stratejisi diyebiliriz Türkçesinde.
İki farklı düşman ordu bir araya geldiğinde onları birbirinden teker teker aslında birleşmeden avlıyor.
Yani büyük bir tehdidi farklı noktalarda aslında pataklayıp dağıtıyor.
Ve yine ağır topçu taktiği var. Zaten topçu süvari olduğu için kendisi topçularla ilgili de fazla taktik geliştiriyor ve onları savaşın önemli noktalarına yani atak noktalarına yerleştiriyor.
Buna da büyük batarya diyor. Dağını kullanmak yerine tek bir noktada birleştirdiğinde düşman hattına devasa bir delik açıyor ve süvarileriyle o delikten içeri doğru hücum ediyor.
Son olarak kıtalar arası blokaj diye bir taktiği var.
İngiltere'yi askeri olarak yenemediğinde bunu zaten geliştiriyor.
Avrupa limanlarını İngiliz ticaretine kapatarak ekonomik olarak çökertmeye hedefliyor.
Ama bu seferi tabii ki bir Rusya savaşına sebep oluyor.
Stratejileri aslında dört ana hatta bu şekilde.
Ama en çok bir topçu konsantrasyonu, bir topçu stratejisi görüyoruz.
Kendi doğrudan yetişme olduğu için.
Onun dışında biraz böl, dağıt, parçala, yönet gibi de ilerlediğini söyleyebiliriz.
İstersen savaşları kronolojik ama böyle önemli kısımlarla anlatalım.
Bu konuda sıkıcı olmayacağımızın garantisini veriyoruz.
En önemlileri Fransa Savaşı, İtalya Çıkartması, ondan sonra Austerlitz Savaşı geliyor.
Yani Avusturya'ya karşı olan savaş.
O zaten o kadar önemli bir savaş ki.
sayıca çok da
zayıf olmasına rağmen
Napolyon çok
kesin bir şekilde Avusturya İmparatorluğunu
yeniyor. Ve o yüzden
aslında Kutsal Roma İmparatorluğu da
çekiyor. Aslında düşünürseniz
Kutsal Roma İmparatorluğu, Charlemagne
tarafından, 800'lü
yıllarda
kurulan bir Roma'dan
esinlenmiş bir imparatorluktu. Biraz önce de
bir podcast'ın ilk başında dediğimiz
gibi. Ve
bin yılını dolduramadan
Napolyon'u çökertiyor.
Yani sadece o koşulla
bir barış anlaşması
şey
imzalayabiliyor Napolyon ve
Avusturya'yı
yerle bile ediyor.
Ondan sonra da
Prusya'ya savaş açıyor ve Prusya ordusunu
bir haftada yeniyor.
Prusya ordusu da şöyle anlatayım yani
o dönem çok başarılı
bir orduydu, çok disiplinli
bir orduydu ve bir sürü başka ülkede
Rusya gibi mesela örneğini
ve eğitimlerini Prusya ordusuna göre
alıyordu. Ve o bir haftada
yenmeyi başarmıştı.
Zaten aslında yani
biraz spoiler alert
ileride de işte Bismarck'da
çok önemli bir Alman
şansörlüsü vardır 1860'larda
tabii.
Sırf o yüzden işte Napolyon
çok ciddi bir şekilde
Prusya İmparatorluğunu bir haftada
geldi diye de Bismarck
bundan 50-60 yıl sonra
ülkesinin öcünü alıp
Paris'e çıkartma yapıyor.
Bu da yine Avrupa tarihini
baştan sona değiştiren hareketlerden
biri. Neden yapıyor
bunları? Aslında amacı
ondan daha güçlü olan
İngiliz İmparatorluğu'nu çökertmek ama
tabii ki denizde de çok
başarılı olmadığı için ve
İngiliz İmparatorluğu bir ticaret
İmparatorluğu olduğu için aslında
ticareti komple
İngiltere'ye olan ticareti
komple engellemeye çalışıyor. Aslında İngiltere'yi
bir anlamda ekonomik olarak
göçertmeye çalışıyor. Yani Napolyon'un
taktiği burada İngiltere'yi
alayım ve ülkeme, topraklarıma
dahil edeyim şeklinde değil.
Yani Fransa'nın
Avrupa
haritasındaki konumunun
ticari ve ekonomik anlamda İngiltere'nin
önüne geçmesini amaçlıyor. Burada
hani böyle bir Osmanlı gibi
düşünmemize gerek yok bu noktada. Yani
İngiltere'yi almak istiyor, toprağına katmak istiyor ve genişlemek istiyor gibi değil.
Aslında Fransa'yı daha stratejik bir konuma taşımak istediği için İngiltere'yi daha geri plana atmak istiyor.
Orada bu temel farkı vermemiz gerekiyor.
Yoksa bu bir toprak kavgası durumu değil.
Aynen.
Zaten de bütün Şembeyaz Rusya'yı bir de Polonya'ya fethettikten sonra amacı da Rusya'yı da manipüle edebilmek.
Bu konuda, bu ambay konularında.
Çünkü o zaman Rusya İngiltere ile çok yoğun bir şekilde ticaretteydi.
Öyle olunca da Rusya da tabii Napolyon'dan korkuyor ve barış anlaşması imzalıyor.
Fransa'nın müttefiki olmayı kabul ediyor kısa bir süreliğine ve İngiltere'ye de o da ambargo uygulamaya başlıyor.
Ama sonra bu da Rusya ekonomisine kötü etkilemeye başladığı için de Rusya bu ambargoyu kaldırmak zorunda duruyor.
Rusya bir ambargoyu kaldırdığı için de biraz şey gibi oluyor.
Yani Napolyon'un uyguladığı ambargo biraz etkisiz kaldığı için İngiltere negatif etkilenmiyor bu ambargolardan.
O yüzden aslında Fransa'da Napolyon diyor ki bizim Rusya'yı kontrol etmemiz lazım bir şekilde.
O yüzden de daha önce çok az kişinin yaptığı Avrupa'dan Rusya'ya doğru bir çıkartma yapıyor.
600 bin askerle bu daha önce görülmemiş bir şeydi o zamana kadar.
Sonuçta bu sayılar yani 2. Dünya Savaşı sayıları o güne göre çok daha yüksek sayılar.
600 bin askerle Rusya'ya çıkartma yapıyor ve ilk başta da bir sürü savaşı ve küçük muharebeyi kazanıyor.
Ama tabii en büyük sorun ne burada?
Hiçbir zaman bu lojistiğini düşünemedi bu iş.
600 bin askeri biz nasıl Rusya kışında işte besleriz ve hareketini sağlarız, işte giyiminin suyunu sağlarız düşünemedi.
Aslında Rusya'ya çıkartma yapan kimse bunu ileride de işte Napolyon'dan sonra da düşünemiyor.
Öyle olunca da aslında Napolyon Moskova'ya kadar gidiyor ve Moskova'yı da fethediyor.
Ama böyle olunca çünkü Rusya'da çünkü o zamana kadar şey taktiği uygulamıştı bu işte toprakları yakma taktiği denir. Yani siz geri çekildikçe sizi saldıran düşman beslenemesin işte ve sizin toprağınızdan güç alamasın diye toprağı yakıyorsunuz.
Hayvanları da kendiniz de götürüyorsunuz, geri çekiliyorsunuz ki bu saldırgan hiçbir şey bulamasın diye.
Kalsın diye yani.
Ve öyle olduğu için Moskova'ya vardıklarında Napolyon önce nüfusun çoğunun aslında kaçtığını görüyor.
Şehrin çoğunun yakıldığını görüyor.
Ve bekliyor Napolyon.
Yani bir barış anlaşması bekliyor karşı taraftan.
Öyle bir istek bekliyor ama bir ay bekliyor öyle bir şey gelmiyor.
Aynı zamanda da yavaş yavaş Rusya İmparatorluğu Moskova'yı çevrelemeye çalışıyor.
Böyle bir baskı oluşuyor.
Ve bu 600 binin içinden de bütün bu olaylardan sonra sadece 100 bin kişi kalıyor.
Bu 500 binin çoğu aslında savaşlarda değil de Rusya'da soğuktan ve açlıktan ölmüş.
Ve hastalıktan ölmüş.
Ordusunun %90'ını kaybederek çekilmek zorunda kalıyor aslında.
%90'ını kaybederek aynen çekilmek zorunda kalıyor.
ve yani doğru düz
Ruslar da böyle hani
yani Napolyon'u doğru düz bir
savaşta kazanmadı yani yenmediler ama
bu iklimden ötürü ve
Ruslar tabii kendi coğrafyalarını daha iyi anladıkları
için de Napolyon geri
çekilmek zorunda kalıyor ve geri çekilirken de
bir sürü kayıp yaşıyor. İşte
biraz Rusya'da bir sürü kayıp yaşıyor.
O yüzden de bu
Napolyon sayıplanı gördükleri için de
Lipsik Savaşı'nda
işte Rusya ve diğer
Geri kalan ülkeler işte normalde zayıflamış olan imparatorluklar Avusturya, Rusya, İngiltere, Almanya'dan geri kalan o Kutsal Roma İmparatorluğundan geri kalan bazı küçük devletler Fransa'ya Lipsik Savaşı'nda savaş açıyor ve Napolyon orada ilk defa en büyük yenilgisini yaşıyor.
Evet diğer adıyla Milletler Muharebesi olarak biliniyor.
Berga Adası'na sürgüne gönderiliyor sonunda yani buna mecburluk kalıyor zaten.
Aslında ilk defa bu Avrupa ülkelerini, İçin'i Rusya'yı da sayarsak ilk defa bu kadar senkronize bir şekilde bir savaşa katılabiliyorlar.
Ve Napolyon'a çok yıpranmış olmasına olduğu için de kaybediyor ve biraz da Fransa'yı kurtarmak için de Elbağdas'ına sürgün ediliyor dediğim gibi.
Elbağdas'ında da ama hala mektuplaşmaya başlıyor.
İşte kaçışını düşünüyor, kaçışını planlıyor.
Ve aslında da onu dostları ve eski askerleri Fransa'ya geri getiriyor.
Fransa'da da çok önemli bir dönemden geçiyor.
Sonuçta hemen Napolyon'u kabulleniyor Fransa.
Sonuçta çok popülerdi o zaman.
Ve 100 gün dönemi diye bir şey oluyor.
Napolyon Elba Adası'ndan sonra 100 gün boyunca hala Fransa'nın başında oluyor.
ve tekrar yine bir Avrupa'yı
fethedeceğim işte Rusya'ya kadar gideceğim
azimli bir şekilde geliyor
Fransa'ya ama
Vatürlü Savaşı'nda da
Fransa İngilizleri kaybediyor
ama bizi ilgilendiren
başka bir nokta daha var bu arada
biraz geriye gidersek
Mısır'da da aslında
hani biraz da kendime şey
sormuştum yani neden acaba
Mısır'da Mısır'ı fethetmek
istedi neden Osmanlı'dan Mısır'ı
almak istedi
Çünkü aslında o şeyden korkuyormuş. Yani Osmanlı zayıfladığı için o dönem ve Mısır'daki etkisi ve gücü de artmaya başladığını görünce acaba ben diyor ki Mısır'ı etkilersem ve Mısır'ı kontrol edersem İngiltere'nin ticaretini oradan da etkileyebilir miyim?
Güneş batmayan ülke.
Evet. İngiltere'nin ticaretini
aslında o yüzden Mısır'ı fethediyor.
Çünkü ben hep kendime sorardım.
Neden Mısır? Sonuçta normalde
onun isteği Avrupa.
Mısır'ı da aslında
Osmanlı'yı yeniyor ama
İngilizler de onu denizde
yeniyor ve
gemilerinin çoğunu batırıyor. O yüzden
Napolyon bir sene neredeyse
Mısır'da esir
kalıyor. Hiçbir gemisi
kalmıyor. En sonunda da bir şekilde
ordusunun büyük bir kısmını orada
bırakarak kaçıyor tekrar Fransa'ya.
Yoksa Mısır'da kalmak
zorunda kalırdı.
Ama işte Mısır'da da çok
büyük bir etki yaratamıyor. İşte yani
Napolyon'un eksik olduğu
bazı noktalardan biri de dediğimiz gibi
deniz savaşında çok zayıf olması.
Yani zaten topçu birliğinden
çıkma olduğu için kara savaşlarını
biliyor. Atın üstünde
resmedi. Ve atlarla da ilgili
başarısı var zaten at sürme gibi.
Ama denizler konusunda
Yani Fransa bakıldığında zaten denizden hep vurgun yemiş bir ülke olduğu için İngiltere daha sonraki Normandiya çıkartmaları vesaire tarih ilerlediği vakitte de göreceğiz ki Fransa denizde başarılı bir ülke değil ama toprakta başarılı.
Burada Elba Adası'ndan kaçıp Fransa'ya da döndüğü bir dönem var Batur'un savaşından sonra.
Aslında iktidar mücadelesi vermeye devam ediyor, elden bırakmak istemiyor.
Ve bu döneme 100 gün deniyor. Yani o 100 gün tekrar iktidara geliyor. Elba adasından ilk kaçışı, sonra yine denemeleri vardır muhakkak ama böyle bir ilk kaçı Fransa yine kendini gösterdiği dönem ve Waterloo sonrası dönem.
Waterloo'nun da bölge olarak bugünkü Belçika'da bulunduğunu söyleyelim.
Dinleyiciler gözünde bu savaş ne civarda yapılmış diye düşünecek olursa şu anki Belçika'yı gözünüzün önüne getirebilirsiniz.
Bir başka bilgi ise Wellington dükü var bu Waterloo savaşında ve bu Wellington, bildiğimiz et yemeği olan Wellington aslında bu dükten alıyor adını.
yemeği sevdiği ve o dönem
misafirlerini ağırlarken
en çok pişirttiği yemekten biri
ismini oradan alıyor.
Waterloo'da da aslında çok enteresan olan
Belçika'ya
saldırıyor ilk başta işte
Napolyon. Çünkü onun stratejisi
hep şeydi. Yani ben Avrupa devletlerini
teke tekte
yönetebilirsem ve savaşı
kazanabilirsem yavaş yavaş hepsini yıpratıp
bir önceki yaptığı gibi işte Avustralya'da
ve diğer savaşlarda yaptığı gibi
Avrupa'yı yine kontrol edebilirim.
Ama sonuçta Avrupa da birleştiği için
artık İngiltere ve Rusya ile birlikte de
Belçika'ya bir gidiyor
aslında bütün güçlü
düşmanları orada.
Bunlarından birisi de işte İngiltere
aslında. Evet.
Burada enteresan olan da aslında
İngilizler sayıca daha
az ama biraz da
Napolyon'un o aç gözlüğünden
ötürü Napolyon biraz
stratejisini değiştiriyor Baturlu'da ve
İngilizlere saldırmaya çalışıyor aslında.
Ve Waterloo'da da
bütün bu süvari saldırılarına
rağmen İngilizler dayanıyor
ve Napolyon'u girip
üskültüyor. Ve Wellington
Duc'ü de. Aslında enteresan olan
İngilizler bu Napolyon'un tarihinde biraz
daha sonlara doğru geliyor. Evet.
Başında daha çok İspanya ve Avusturya
görüyoruz. Ama mesela
bu sefer çıkartmasını çok hatırlamıyoruz ama
Waterloo'yu çok hatırlıyoruz.
Çok önemsenmiş bir savaş.
Yani Napolyon'a noktayı koyan savaş Waterloo Savaşı.
Bir Lipsik ikincisi de Waterloo Savaşı.
Askerin yenilmesini kabul ettiği savaş çünkü Waterloo.
Yani ben evet karadavarım ama denizde yok mu?
Denizde yoksam en büyük rakibim olan İngiltere'nin önüne geçemeyeceğim de kabulleniyorum savaşıdır Waterloo.
Ve bundan sonra da artık zaten kariyeri ve tahtından çekilmek zorunda kalıyor.
İngilizler tarafından da St. Helena Adası'na sürgüne gönderiliyor.
Yıl 1821'de de vefat ediyor.
O ada da vefat ediyor aslında.
Rivayete göre mide kanseri geçirdiği veya zehirlenmeye çalışıldığı, öldürüldüğü ile ilgili rivayetler de var.
Ama evet bu savaş onun sonunu getirmiş midir?
Getirmiştir.
Evet yani aslında Napolyon her zaman çok başarılıydı savaşta ama onu işte İspanya çok yıprattı.
Gerilla taktikleri onu çok yıprattı.
Ve bir sürü Fransız ordusu aslında bütün bu dönemde İspanya'da kalmak zorunda kaldı.
İspanya'yı kontrol edilmek için.
Ondan sonra Rusya'daki lojistik sorunlar, iklim, işte 600 bin askerden sadece 100 bin kalması.
Düşünsenize 500 bin asker direkt siliyorsunuz Fransız ordusundan.
Ondan sonra Mısır'da çok zaman kaybetmesi.
İşte biraz daha aç gözlülüğüne yenik düştüğü noktalar bunlar.
Hani stratejik olarak çok güçlüydü ama biraz da duygusal bir insan olduğu için duygusundan yenilik düştü ve en sonunda İngilizlere kaybetti.
Yani çok hızlı bir bütün Avrupa'yı ben yöneteyim ideasının arkasında hızlı bir tahttan düşüş görüyoruz aslında. Eğitim anlamında ve askeri başarısını birçok savaş tarihinde görsek de son artık o deniz muharebesi onu iyice yıpratıyor.
ve tabii ki bir iki sürgün de yemiş.
Bunları da hani denizde bu kadar başarısız olduktan sonra bir adada yemiş olması
ve adada doğmuş olması da enteresan karmasal bir bağlantı bence.
Adada doğdu ve bir adada ölüyor.
Ama bu sefer İngilizlerin altında olan bir adada ölüyor.
Şu an aslında Fransa bedeni ve naaşını çok önemsediği için Lezenvalid'de
Ki burası şu an Fransa Cumhurbaşkanı'nın da işlerini yürüttüğü bir yerdir.
Naşi'nin Lezenvalit'te bulunuyor.
Mermer bir lahitten orada ailesinden, kardeşlerinden ve önemli komutanların da aslında naşi var.
İçerisinde de müze döler mi var?
Eğer Paris yolunuz düşerse, Napolyon'la ilgili merak ettiğiniz noktalar varsa, zaten bunlardan da bahsettik.
Okulundan, üniversitesinden, mezarın da nerede olduğunu söylemiş bulunduk.
Bu konular ilginizi çekiyorsa kesinlikle müzedeler meyde gezmenizi öneriyoruz.
Güzel bir askeri müzedir.
Fransa'nın en büyük askeri müzelerinden biridir.
tabii ki Mermer Layit'in büyüklüğü de
akıllara o
taçlandırma tablosunu
getirmiyor değil
evet Fransa'da hala çok saygı duyuluyor
yani
bence
insanların biraz da karışık duyguları
var ama evet yani
hem onun yüzünden çok çekti Fransa
hem de çok zenginleşti
çok güçlendi
ama tarihte de
ileride de belki bir bölümde onu da
anlatırız.
Almanya'da bir şekilde öcünü alıyor sonra
Napolyon'la ve Fransa'da.
Evet.
Son bir düzeltmeyle
anlattıklarımızdan konuşu yapalım.
Bahsettiğimiz
Alplere gidiyor tablosunu,
Alpleri geçiyor tablosunu. Şu anki
son sergilendiği yer Versay Sarayı'ymış.
Biz onu Lourdes demiştik.
O yanlış bir bilgi. O yüzden
Versay'a yolunuz düşerse bu tabloyu
görebilirsiniz. Ama Taçlandırma
tablosu şu an Lourdes'de
bulunuyor. Bizi dinlediğiniz için
çok teşekkür ederiz. Biraz uzun
tarihin böyle aslında hem
çarpıcı hem ilham verici hem de
hazin sonlu bir bitişine tanık
olduk hep birlikte.
Napolyon'u tarihte birçok sevenler
var. Bir de hiç sevmeyenler, askeri
başarısını yuhlayanlar var.
Biz burada yorumumuzu
paylaşmayıp aslında onun
hem başarılanan hem başarısızlıklarından
nötr bir şekilde
bahsetmeye çalıştık.
Benim şahsi fikrim tarihte önemli bir karakter olması ve Fransa denince aslında sayabileceğimiz önemli kişilerden biri olduğu yönünde.
Tabii ki bu tartışmaya açık bir konu.
Herkes her lideri sevmek zorunda mı da ayrı bir podcast konusu olabilir.
Kendisine ben Fransız eğitimimden ötürü saygı duyuyorum.
Başarısını ve stratejisini takdir ediyorum.
Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz.
Teşekkür ederiz. Görüşmek üzere bir sonraki bölümde.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.
