Konuklar: Aziz Alp Timur, Beste Tanrıverdi Köse, Ecem Erdal, Reyhan İkan Çavuş
89. bölümümüzde konuğumuz UX Research ekibi oldu. Ekip yapısını, projelerini, teknoloji stack seçimlerini ve çok daha fazlasını konuştuk! Trendyol Talks'da Trendyol'daki kültürümüzü, kültürümüzden beslenen iş yapış biçimlerimizi ve ritüellerimizi konuşuyoruz. Trendyol Talks podcast kanalımızı takip etmeyi unutmayın!
Transkript
Selam ekip, ben Storefront Web Search ekibinden Cengiz.
Teknoloji ekiplerini tanıdığımız ve süreçler, teknolojiler gibi konuları konuştuğumuz Selam Ekip Podcast serisinin 89.
bölümündeyiz arkadaşlar. 89.
bölümde bugün yanımızda UX Research ekibiyle beraberiz.
Yanımızda UX Research ekibi var.
Bu ekibi tanıyacağız. Kullanılan teknolojiler, ekip yapısı, pratikler gibi konuları konuşacağız.
Arkadaşlar hepiniz hoş geldiniz.
Hoş bulduk. Hoş bulduk.
Hoş bulduk. Süper.
Daha öncesinde bir UX ekibiyle sohbet etmiştik Marketplace UX ekibiyle.
Şimdi de UX Research ekibiyle beraberiz.
Aslında anladığım kadarıyla biraz daha geniş kapsamlı bir UX konuşacağımız bir ekiple beraberiz.
Sanıyorum tabii şimdi birçok sorun var onları soracağım ama hani biraz daha böyle UX tarafının daha işte araştırması isimden kopya çekiyorum bu arada.
Daha felsefik bir konuşma yapacağız gibi hissediyorum ama bakalım göreceğiz.
Öncelikle kendinizden bahsedebilir misiniz arkadaşlar?
Tabii ki. Ben Alp.
Yaklaşık 5,5-6 senedir Trendyol'da çalışıyorum.
Storefront UX ekibindeyim.
Storefront UX ekibinde temelde Trendyol'un iOS ve Android uygulamaları ve web ve mobil web sitelerine dair deneyimi inceliyorum.
Deneyimi dair araştırmaları yürütüyorum.
Selamlar, ben de Ecem.
3,5 yıldır sence olayım ben de.
Lojistik tarafındaki research süreçlerini yürütüyorum ben de.
Selamlar, ben de Beste.
Ben MPX ekibindenim.
Aslında daha önce yapılan podcast'ın ekibindenim.
Biz de aslında satıcı paneli tarafında ve influencer paneli tarafındaki araştırmaları yürütüyoruz.
Selamlar, Reyhan ben de.
Yaklaşık 5,5 yıldır UX Searcher olarak çalışıyorum.
Trendyol'da da 2,5 yılım oldu.
Beste ile birlikte çalışıyoruz aslında, aynı ekipteyiz.
Seller Center tarafında Product Promotions, Advisor ve Store Domainlerinin araştırma süreçlerine bakıyorum.
Tekrar hoş geldiniz arkadaşlar. Beste bu bölümde bir önceki bölümle alakalı herhangi bir kimse sallayacak mı?
Orada yanlış söylediler aslında UX şöyledir böyledir falan diyecek mi diye söylemek için gelmiş diye düşünüyorum.
Vallahi evet yani bilmiyorum birbirimizle çatışır mıyız ekip içerisinde ama göreceğiz.
Tekrar hoş geldiniz arkadaşlar.
Şimdi başlayacak olursak biraz tabii işte UX Research tam olarak nedir bundan konuşmamız lazım.
Direkt sorayım o yüzden yani UX Research tam olarak nedir ve ne yapıyorsunuz tam olarak?
Evet yaklaşık ben 5,5 senedir bu soruyu yanıtlıyorum o yüzden ben başlayabilirim.
UX Research aslında insanların, yani kullanıcıların herhangi bir ürünü, burada genellikle ürün dijital ürün oluyor, nasıl kullandıklarını inceleyen alan.
Yani tasarımcılar nasıl kullanıcı deneyimini tasarlıyorsa, biz de aslında bu deneyimi tasarlarken kullanıcılara, tasarımcılara gerekli olan insight'ı sağlıyoruz.
Temelde ürün geliştirme sürecinin her adımında aslında UX araştırma var.
Radair herhangi bir merak söz konusuysa kullanıcılar bu ürünü şurada nasıl kullanıyor ya da...
şurada nasıl davranıyor, nasıl hareket ediyor dediğinde ekip biz devreye giriyoruz ve orada insight üretmeye çalışıyoruz.
Ben de aslında research ekibinin design takımıyla nasıl çalıştığı üzerinden böyle biraz researcher ne demek gibi tanımlamak istiyorum.
Aslında biz böyle stratejik partnerler gibi çalışıyoruz design ekibiyle.
Onların aslında sonsuz böyle çözüm döngüsü içerisinde kaldıkları zamanlarında böyle biraz odaklarını netlemek için.
çaba gösteriyoruz. Biraz onların hani kreatif tarafını veriyle, data ile desteklemeye çalışıyoruz kullanıcılardan aldığımız.
Veya onların herhangi bir kararı almasını güçlendirmeye, kolaylaştırmaya çalışıyoruz.
Yine sahip olduğumuz kullanıcı datası sayesinde onların böyle tasarım kararlarında data bazlı aslında yürümelerine destek olmaya çalışıyoruz.
Bir de aslında tüm ekipler arasında böyle objektif bir zemin oluşuyoruz.
Çünkü kullanıcılarla ilgili her birimizin Yani bunlar PM'lerimiz olabilir, tasarım ekibi olabilir, biznes ekipleri olabilir.
Her birinin aslında belirli varsayımları vs.
var. Biz orada sahip olduğumuz kullanıcı datası sayesinde, orada herkesi objektif bir zemine çekip, herkesi aynı sayfada buluşturup, biraz böyle daha böyle veri odaklı, data odaklı bir ekibiz diye özetleyebilirim
ben de. O zaman aslında şunu söyleyebiliriz.
Anladığım kadarıyla UX'lerin bir şeyi var.
Ne denir ona? Yuvarlak masa şövalyeleri var.
Böyle işte gelip de fikir danıştıkları.
Ya burada acaba şunu yapabilir miyiz, bunu yapabilir miyiz tarzında.
Onlar bir nevi siz oluyorsunuz öyleyse.
Evet. Güzel.
Ben böyle bir yapının olduğundan haberdar değildim açıkçası.
Bunun özellikle de bir ekibe bağlı olduğundan hiç haberdar değildim.
Güzel sistemmiş. Yani şimdi ben bir UX designer'ım ve bir tasarım konusunda işte kafam karıştı ya da ne bileyim best practice'ini kendi bildiğimin haricinde başka bir şey yapabilir miyiz falan diye
danışabileceğim. Aslında benim tarafımdaki tech lead gibi oluyor aslında.
Yani bir tech leadler grubu gibi oluyor.
Güzel sistem. Güzel sistemmiş.
Yani aslında şey aklıma geldi.
Burada muhtemelen konuşuruz ama...
sektördeki güncellikleri falan araştırıp o zaman ara ara işte sunumlarla vesairelerle UX'lere getiren de siz oluyorsunuz öyleyse.
Tabii burada ama ufak bir bilgi anlaşımı düzeltmek isteriz.
Biz aslında bu ekip olarak yani UX Research ekibi olarak hepimiz aslında diğer tasarım ekiplerinin bir parçasıyız.
Yani ne demeye çalışıyorum? Mesela Storefront UX ekibinde çalışıyorum ben.
Storefront dizaynerleriyle birlikte.
Yani böyle ayrı bir yuvarlak nasıl...
şövalyelerinden çok biraz daha bir yaver gibi dizaynerların yanında beraber tasarıma koşuyoruz şeklinde özetleyebilirim.
Anladım, anladım. O daha güzelmiş ya.
Evet, valla güzel sistem.
Yani ben bayağı beğendim.
Hani böyle bir yapı olması sanıyorum bunu şey tarafında yani bazı ekiplerde buna benzer yapılar özellikle cross çalışan ve birbirinin sorumluluğunu yürüten ekiplerde böyle sistemler
olduğunu biliyordum ama bunun UX tarafında olması da oldukça güzelmiş.
Peki dinleyici açısından yani bu işe çok böyle dışarıdan bakan biri açısından.
Konuşacak olursak, okey tamam bunu yapıyorsunuz ama bu neden önemli?
Yani neyi çözüyor? Hani UX Research tam olarak neden önemli bir şeydir?
Aslında burada şeyi söyleyebiliriz.
Ecem'le Alp'in söylediklerine ek olarak çok paralel olacak şekilde UX Research doğru problemi tanımlıyor en başında.
Yani bizim bir problemimiz var, kullanıcının yaşadığı bir deneyim var ve onu anlayabilmemizi sağlıyor.
Yani ne demek istiyorum? Az evvel Ecem de söyledi.
Bazen böyle varsayımlar üstünden çok gidiyoruz.
Tasarımlar tartışılırken, bazı akışlar tartışılırken.
İşte kullanıcı bunda zorlanıyordur herhalde.
Ya böyle olsa daha iyi olur herhalde.
Aslında kullanıcıyı dinlemeden, duymadan, ihtiyacını anlamadan bu tarz böyle sezgisel ve dataya dayanmayan ifadelerle tasarımlar üretilebiliyor, akışlar çalışılabiliyor.
UX Research aslında bunun önünü alıyor.
Kullanıcıyı anlayalım. Kullanıcının ihtiyacı ne?
Kullanıcının yaşadığı sorun ne?
Ona uygun olarak aslında akışı...
ve tasarımımızı oluşturalım diyebiliyoruz.
Yani gün sonunda şunu diyebiliyoruz.
Kullanıcının yaşadığı sorun buydu, deneyimi buydu ve biz gün sonunda bunu çözdük ve acı noktasını tespit ettik ve böyle bir geliştirme yaparak onun deneyimine uygun bir hale getirdik diyebiliyoruz.
Yani biri öyle söyledi diye değil, biri o tasarımı beğendi diye değil, kullanıcının ihtiyacı olduğu için, kullanıcı onun yaşadığı için aslında öyle bir değişim yaşamış oluyor tasarımlarda, akışlarda.
Bir şey ekleyebilirim. Aslında Reyhan'ın söylediklerine ek olarak biz aynı zamanda doğru karar alınmasını, yani zaten kullanıcının ne istediği, ne ihtiyacı, ne bunları anladıktan sonra
biz gerçekten doğru kararı nasıl verebiliriz?
Bunu kendi iş hedeflerimizle birleştirerek aslında oluşturuyoruz.
Evet, kullanıcıların söylediği bilgileri de bir yerde alıyoruz.
Gerçekten kullanıcının sesi olmaya çalışıyoruz ama bir yandan bunu iş hedefleriyle birleştirerek bir orta nokta oluşturuyoruz ve doğru kararı almayı, tasarım kararını almayı hedefliyoruz.
Bir yandan da aslında bu işlemi yaparken yani araştırmalarımızı yaparken aslında riskleri azaltmış oluyoruz.
Ne diyorum bununla da aslında?
Biz gerçekten işte varsayımlara dayanarak bir tasarım yapıp bunun bir development'ını yaptıktan sonra bir şeyin iyi gitmediğini canlıda gördüğümüzde bizim için çok büyük bir aslında hem zaman
hem de para kostu. oluşturmuş oluyoruz.
Ancak bu işte development aşamalarına geçmeden ve canlı da tekrardan bu işlerle uğraşmaktansa bazen bunu daha öncesinde, tasarım aşamasındayken daha bu tarz araştırmaları yaparak şeyi
çözmüş oluyoruz. Evet, bizim buralarda problemlerimiz var, buralarda kullanıcı sıkıntı yaşıyor ya da iş hedeflerimiz ve burası tam olarak el aynı ilerlemiyor.
O zaman biz bunun için farklı bir çözüm bulalım diyerek aslında buradaki risklerimizi azaltmış ve daha doğru bir Deneyimle, daha doğru kararlarla kullanıcıların karşısına çıkmış oluyoruz.
Ve en önemlisi de aslında Reyhan'ın da bahsettiği gibi kullanıcının sesi oluyoruz gerçekten.
Yani yaptığımız tüm teknolojik ürünler aslında insanlar için var.
İnsanların gerçekten kullanabilmesi bizim için çok kıymetli.
Biz bunu gözetmeden...
Aslında ürünlerimizi yapmaya devam ettiğimizde sonuçları kötü olabiliyor.
O yüzden her zaman o kullanıcının sesi olma ve tüm iş hedefleriyle birleştiren noktada olmaya aslında çalışıyoruz.
Bu yüzden önemli diyebiliriz.
Süper. Yani aslında burada genel development süreçlerinde de olan dataya...
Yönelik çalışma, kullanıcı datası, sektörel data vs.
Yani data üzerinde bir şeyler yapma, datayı takip etme, sektörü takip etme.
Bu tarz konuları aslında azalarak bir standart belirleme üzerinde ilerliyorsunuz.
Bu da bence gayet güzel bir şey.
Yani buradaki standartlar.
Peki bunları belirlerken, bu standartları belirlerken hangi araştırma yöntemlerini kullanıyorsunuz?
Hangi tool'lar üzerinde ilerliyorsunuz?
Açıkçası bu domayndan domayne çok değişiyor.
Çünkü sorular, kullanıcı grupları, popülasyonlar ve ürünler çok değişiyor.
O yüzden biraz daha domayn bazlı farkılaşmamız var açıkçası.
Biz temelde UX araştırmacılar olarak daha çok soruyu ve hipotezi baz alıyoruz.
Bir ekip bize geldiğinde ben şuna dair bir şey öğrenmek istiyorum ya da buraya dair bir sorun var dediğinde bizim ilk sorduğumuz soru...
Tamam bu soruyu nasıl hipotezleştirebiliriz, nasıl test edilebilir bir soru haline getirebiliriz, hipotez haline getirebiliriz oluyor.
Günün sonunda burada yani o yüzden metot bilincil değil, metot her zaman değişebiliyor ve yeni metotları çok sık kullandığımız oluyor.
Yani bir metot daha önce hiç bilmediğimiz metotları eğer hipotezimizin ihtiyacı olursa gidip öğrenip kullanabiliyoruz.
gündelik hayatımda kullandığı temel klasikleşmiş UX araştırma yöntemleri var.
Bunlar kullanılabilirlik testleri olabiliyor, prototip testleri olabiliyor, anketler olabiliyor.
Her domeyinde bunları genelde kullanıyoruz ama dediğim gibi domeyin yapısıyla bazı şeylerde de farklılaşmaya gidebiliyoruz, yöntemlerde farklılaşmaya gidebiliyoruz.
Mesela benim domeyinim Storefront ve temelde 10 milyonlarca kullanıcının Davranışlarını ve tutumlarını analiz ediyorum.
Yani Trendyol'un iOS ve Android uygulamaları, web sitesi, mobil web sitesi günlük inanılmaz trafikler alıyor ve benim araştırmalarda temel kavramın daha çok genellenebilirlik
oluyor. Bu araştırma sonucunu buldu.
Fakat bunu çok büyük kullanıcı grupları ile genelleyebilir miyim?
Bütün kullanıcılara hitap eden sonuçlar üretebilir miyim oluyor?
O yüzden bizim için daha böyle büyük kullanıcı gruplarını anlamamızı sağlayacak.
Kısa sürede aksiyon alabilmemize yardımcı olacak yöntemler daha kritik oluyor.
Mesela ben son araştırmalarıma baktığımda özellikle full story'i çok fazla kullandığımı fark ettim.
Bu da aslında kullanıcıların davranışlarını analiz etmek için bize davranışsal veri sağlayan bir platform.
Farklı örnekleri de var sektörde kullanılan sıklıkla.
Storefront'ta biz mesela bunu çok fazla kullanıyoruz.
Bunun dışında yine Listener platformumuz var.
Bütün UX Search ekibi olarak kullandığımız burada daha çok prototip testlerimizi, design surveylerimizi burada gerçekleştiriyoruz şeklinde özetleyebilirim.
Dediğim gibi ama bu çok geniş bir konu ve domain bazlı saatler sürebilir anlatmak.
Alp'in söylediklerine ek olarak da bizde hem satıcı tarafında hem de depolarımızda gerçekleştirdiğimiz çalışmalar da oluyor.
Satıcı tarafında bizde özellikle birebir görüşmeler de yapıyoruz.
Bunu işte hem online ortamlarda gerçekleştirebiliyoruz örneğin Zoom üzerinde.
Hem de saha görüşmelerine gidip gerçekten satıcılarımızın ve hem de depodaki aslında çalışan arkadaşlarımızın hem ortamını gözlemleyip ortamındaki herhangi bir kullanabilirlik problemlerine
de özellikle bakıyoruz. Hem de o ortam içerisinde bizim ürünlerimizi nasıl kullanıyorlar?
Bunlara da bakıyoruz. Tabii ki Alp'in tarafı için bu çok daha zor bir durum.
Hani onun gerçekten gidip bir kullanıcıyı gözlemlemesi.
Onun da bahsettiği gibi aslında farklı kullanıcı gruplarına göre farklı metotlara yönelebiliyoruz.
En önemlisi sorumuz bizim ne?
Hipotezimiz ne? Buna göre hangi yöntem bize daha doğru bir cevap verir aslında?
da onu anlamak. Yani lojistik özellikli pratiklerden de biraz bahsetmem gerekirse hani aslında lojistik dediğimiz o dinamik Gerçekten bir domain ve aslında müşteri siparişini oluşturduktan sonraki aşamada
ona en hızlı şekilde gönderisini teslim etmek için böyle platformlarımızın hepsi kullanımda şu an kullanıcılar tarafından.
O yüzden aslında bizim için de yöntemleri kullanırken o hani değişkenliği yani o operasyon dinamizmini adapte olmak en kritik şey oluyor.
Ve burada böyle kontinüüz bir geri bildirim.
sürecinin yani kullanıcılardan böyle kontinüüz bir geri bildirim alabilme sürecinin nasıl olabileceğini sürekli düşünüyor ve kurguluyoruz.
Böyle çeşitli tuzlardan böyle platformlarımızdaki vücutlardan aslında süren bir şekilde akan dataları takip etmeye çalışıyoruz ki anlık herhangi bir sorun olduğunda hızlı yanıt verebilelim.
Yine böyle support kanallarımız vesaire buralardan aslında bir kontinüüz...
bir data almaya çalışıyoruz kullanıcılarımızdan.
Hani bir yandan bu dinamizmin yanında bir işsellik olduğu için BES'te de biraz bahsetti satıcıların depoları.
Bizim tarafta da aslında böyle aktarma merkezleri, şubeler, yine böyle temsilcilerimizin olduğu böyle aslında bir dünya olduğu için orada da bizim için sahanın kritikliği öne çıkıyor.
Örneğin görüşmelerimizi veya herhangi bir yolda bir test yapacaksak oralarda böyle bulunmak sahada.
Onları kontekstleri bu alanda değerlendiriyor olmak bizim için değerli oluyor.
Ergonomilerine bakmak, belli noktalarda belli araçları kullanamaz ve araçlar uzak olur durumlarda oluyorlar bizim platformlarımızda.
ekran üzerinden değil de farklı çekilerde onlara gelebilir, nasıl verebiliriz noktasında düşündüğümüz süreçte de girebiliyoruz.
Son olarak da aslında bahsettiğim gibi aktarma merkezleri, şubeler, her biri aslında Türkiye'nin farklı yerlerinde farklı işleri yapan bir kullanıcı grubu kitlemiz var.
Bu yüzden aslında böyle onların kontekstini daha iyi anlayabilmek için de birazcık böyle persona, işte böyle journey mapping adını verdiğimiz.
Onların böyle yolculuklarını, rastlanlarımızla touch pointlerini yakalamaya çalıştığımız yöntemleri de uygulamaya çalışıyoruz elimizden geldiğince.
Tabii ki burada bizziz ve zaman planları dahilinde yapmaya çalışıyoruz.
Bunların her birinin daha büyük çaplı projeler olduğu için diyebilirim ben de.
Oldukça detaylı, oldukça karışık süreçler olduğuna eminim.
Yani aslında birçok ekibin, daha doğrusu birçok farklı domeyin üzerinde farklı kararların verilmesi güzel bir pratik.
Zaten hani bizim mesela işte bir dizayn sistem vesaire kullanacağımız zaman önceden yapılmış başka dizayn sistemlere bakıyoruz.
İşte örnek veriyorum bizim mesela Storefront tarafında baklava çok fazla kullanılmıyor.
Çünkü bizim dizayn kurallarımıza işte bizim hani işte belirlenmiş kurallara çok fazla uyuyan bir web tarafı için konuşuyorum.
Çok fazla uyuyan bir dizayn sistem değil.
O yüzden hani biz kullanmıyoruz.
Burada bu tarz domen bazlık kararlarının verilmesi de güzel bir pratik, güzel bir yöntem.
Peki şeyi merak ediyorum burada.
Bir süreç tam olarak nasıl başlıyor?
Yani bir UX research süreci başladı.
Nasıl ilerliyor? Product cycle'ında nasıl yer alıyor?
Nasıl devam ediyor? Evet, bu yine domain bazlı değişen bir şey ama değişmeyen bir durum var ki burada aslında 3 temel aktör var.
Genel olarak süreci yöneten product manager, süreci tasarlayan, akışı tasarlayan designer, UX designer ve tabii researcher olarak biz.
Mesela ben Storefront webden örnek verecek olursam bildiğiniz gibi tabi dinleyicilerin çoğu bunu bilmiyordur.
Storefront domeninde ve trend yolu genelinde ABT süreçleri çok kritik.
Bir karar alırken her zaman öncesinde bir A-B testle birlikte herhangi yeni bir feature çıkacağı zaman bunu test ediyoruz.
Araştırmada genellikle bir iş daha hiç daha önce çıkmadan yani A-B test öncesi ve A-B test sonrası şeklinde genellikle ikiye ayrılıyor.
Burada tabii böyle lineer bir süreç yok.
Yani ihtiyacı yönelik planlamalar var burada.
Niye A-B testler bizim için çok kritik?
Dediğim gibi yani çok büyük kullanıcı grupları ile çalışıyoruz.
Yani on milyonlarca kullanıcıya dair.
kararlar vermemiz gerekiyor.
Burada da bu kararları en net şekilde, en doğru, nice yöntemlerle karar verebilmemiz için A-B testleri çok sıklıkla kullanıyoruz.
Ama bütün developerların bileceği gibi yani development süreci de çok kostü bir süreç.
Yani Cengiz mesela web'e gelen bir yeni feature'ı, yeni bir search feature'ını yazmadan önce bir developer olarak bunu...
Canlıya almadan önce biz öncesinde bunu test ediyoruz ki farklı yöntemlerle, çok daha skos yöntemlerle.
Bu iş Cengiz'e geldiğinde ya da Storefront web ekibine geldiğinde çok daha bu kararı verirken daha net adımlarla ilerlemiş olalım.
AB'ye giderken de sürekli sürekli yeni işler, yeni development cost'lar çıkarmamış olalım istiyoruz.
Yine AB testi yaptık diyelim.
Mesela AB testi kaybetti.
Beklediğimiz gibi sonuçlar alamadık.
Burada hani neden kaybetti?
Çünkü A-B test genel olarak nedensellik belirten bir test yapısı değil.
Bu versiyon niye kaybetti?
Bu versiyon kaybettiyse bunu geliştirmek için daha iyi ithal edebilmek için neler yapabiliriz?
Burada da yine bir eksi araştırma devreye giriyor ve kullanıcıdan yine...
Feedback alarak, geri bildirim alarak hem davranışlarını analiz ederek hem tutumlarını analiz ederek ürünü daha iyi bir hale getirmeye çalışıyoruz aslında.
Burada projenin önceliği tabii çok önemli.
Yani her projede de tamam hadi gidelim UX research yapalım diyemiyoruz.
Neden diyemiyoruz? Çünkü araştırma da yine development gibi bir cost'a sahip.
Ve her araştırma süreci yine bizim vaktimizi ve kaynağımızı tüketiyor şeklinde özetleyebilirim.
Ben de Alpeko olarak aslında satıcı paneli tarafında bu süreçleri nasıl akıtıyoruz yani.
Nasıl başlıyor süreç ve devamında biz nasıl devam ettiriyoruz?
Ondan bahsetmek isterim.
Aslında her research'ta olduğu gibi bir merak noktasıyla başlıyor satıcı panelinde de araştırmalar.
Bizim aslında ekiplerle düzenli yaptığımız toplantılarımız var.
Yani designer, researcher ve PM'ler olmak üzere haftalık tasarımları konuştuğumuz, ihtiyaçları konuştuğumuz toplantılar oluyor.
Bu toplantılarda bir research ihtiyacı çıkabiliyor.
Bu noktaya bir araştırma yapabiliriz.
Kullanıcının sesini duyalım dediğimiz şeyler olabiliyor.
Ya da biznes ekiplerinden ve PM'lerden gelen talepler olabiliyor.
Onların roadmap'lerine göre merak ettiği noktalar olabiliyor.
Ya da biz researcherlar olarak ve designerlar olarak aynı şekilde gördüğümüz bir nokta varsa bunun aslında detayına gidebiliriz.
Data var, bir nokta var, hipotez ettiğimiz bir şey var.
Onun detayına gidip aslında nedenini, niçini öğrenebiliriz, kullanıcının sesini duyabiliriz dediğimiz şeyler varsa aslında orada araştırma ihtiyacı doğmuş oluyor, araştırma başlamış oluyor.
Daha sonraki süreçte eğer bu diğer stakeholderlardan yani PM'den veya biznistan gelen bir talepse bizim bir brief yapımız var, bir template'imiz var.
O brief'i dolduruyorlar bize ki biz de aslında onların aklındaki soru işaretleri ne?
Ne merak ediyorlar? Araştırmada neye cevap bulmak istiyorlar?
Bütün detaylarıyla onu almış oluyoruz.
Daha sonrasındaki bu driftteki soru işaretlerine ve hipotezlerine göre aslında doğru yönteme karar veriyoruz.
Bu bir anket olabilir, bir prototip testi olabilir ya da bir kullanıcı görüşmesi olabilir.
Oradaki merak edilen sorulara en iyi şekilde aslında cevap bulabileceğimiz yöntem neyse...
Ona karar veriyoruz. Daha sonrasında da aslında data toplama süreci oluyor.
Bir anket de olsa, bir kullanıcı görüşmesi de olsa datamızı topluyoruz.
Sonraki süreçte de aslında data toplandıktan sonra bir analiz sürecine girişiyoruz.
Her yöntemin farklı analiz teknikleri oluyor.
Daha sonrasında da aslında çıkardığımız bu...
İçgörüler diyoruz biz buna research'te.
Hem çıktılar hem de aslında kullanıcının genel davranışına dair öğrendiğimiz şeyler oluyor.
Bu içgörüleri aslında ekiplerle tartışıp aksiyon maddelerine dönüştürüyoruz.
Yani research öylece duran köşedeki bir şey değil, bir rapor değil.
Gün sonunda kullanıcıyı anladık.
Kullanıcının içgörüsü ve kullanıcıdan gelen aslında içgörü bu.
Aksiyon maddesi bu, bunu iyileştirmemiz lazım deyip onun planlamasını yapıyoruz ekiplerle birlikte diyebilirim.
Özellikle satıcı... Panelinde Storefront'tan farklı olarak anketler, prototip testleri, kullanıcı görüşmeleri daha ağırlıklı diyebilirim.
AB'ler bizim tarafta da yürütülüyor ama diğer yöntemler biraz daha kullanıcının ihtiyaçlarını anlama kısmı daha farklı bir kitle olduğu için satıcılar daha ağır basıyor diyebilirim bu tarafta.
Ben bir de bu genel süreçlere ek olarak yaptığımız büyük bir projeden de bahsedebilirim.
Şu anda UX Research ekibi olarak bir repozitörü oluşturuyoruz aslında UX Research Repository'si.
Repositör dediğimiz şey de aslında tüm araştırmalarımızın bir araya toplandığı bir kütüphane olarak düşünebiliriz.
Bu kütüphane içerisinde hem araştırma raporlarımızı, araştırmalarımız hangi domenle ilgili, bu araştırmadan ne gibi aksiyonlar planlamış, Bunları bir araya topladığımız bir proje
aslında diyebilirim.
Bu projenin de en önemli amacı aslında ürün kararlarımızı verirken şirketteki herhangi bir kişinin bu alanla ilgilenen bir biznes olabilir, bir PM olabilir hatta bir developer olabilir belki.
Direkt olarak kullanıcıların içgörülerine, kullanıcıdan aldığımız içgörülere ulaşabilecekleri bir alan olması.
Alanı sağlamamızın, yapmak istememizin en büyük sebeplerinden birisi de şu anda bütün raporlarımız Google Sheet'ler içerisinde yer alıyor.
Tabii ki şirkette var olduğu gibi.
Ancak bunların hepsi bir alanda unutulabiliyor.
Farklı raporlara ulaşmak çok zor olabiliyor.
O yüzden bunları tek bir kütüphane içerisinde toplayarak herkesin çok hızlıca ulaşabileceği bir yapıya çevirmeye çalışıyoruz.
dışarıdan herhangi bir tool'dan Destek almadan oluşturmaya çalışıyoruz.
Şu anda projede bize LMS ekiplerimiz destek oluyor.
Hem PM hem de developer arkadaşlarımız.
Onlara da buradan teşekkürlerimizi de iletmiş olalım aslında.
Ocak ayı sonuna doğru şu an tam bu podcastimiz ne zaman yayınlanır bilmiyorum ama Ocak ayı sonunda bu projemizi de tüm ekibe aslında duyurarak herkesin
kullanabileceği bir alan haline getirme hedefimiz var.
Ve bu hedefle beraber de aslında bahsettiğim gibi şirketten herkes aslında girerek kendi domainleriyle alakalı bütün insight'lara hem kategori ağacından hem arama
alanından, next fazlarda düşündüğümüz hatta AI chatbot alanlarından da bu tarz insight'lara kullanıcı bilgilerine ulaşabiliyor olacaklar.
Bestenin anlattıklarına ek olarak şunu da söylemek isterim.
Bestenin söylediği gibi aslında ekipler çok dosyalar arasında kayboluyordu, ulaşmaya çalışıyorlardı ve repos sistemi aslında bize bunun hızlandırılmış versiyonu sunacak.
Bir yandan da aslında eskiden yaptığımız araştırmaları daha rahat görürken geleceğe yönelik planlamaları da daha hızlı yapabileceğiz.
Bu sayede bir sonraki araştırma konularımız geçmişe baz alarak aslında gelecek...
Tek planlı aramıza daha iyi ışık tutabilecek.
Bu da aslında bizim agile'da hep konuştuğumuz yani sürekli yenilenen, sürekli kendini geliştiren o yapıyı destekleyen bir şey.
Biz bir sayfaya araştırma yaptığımızda, bir tasarımı araştırma yaptığımızda o oldu deyip bırakmıyoruz.
Orayı sürekli geliştirmeye, değiştirmeye, orayı takip etmeye devam ediyoruz.
Bestenin anlattığı bu repo sistemi de aslında bunu oldukça destekleyecek bir yapı olacak.
Süper. Valla çok güzel gelişmeler.
Bu repo sisteminde özellikle çok faydalı olacağını düşünüyorum.
Bizim tarafta bile bir şey bulmak ve işte onu yönetmek falan oldukça zor olabiliyor.
Geniş totale baktığımız zaman aslında yönetilebilir olması da oldukça problem yaratacak bir seviyeye geliyor.
Burada tabii çeşitli çözümler kullanmak da gerekebiliyor sizin repo çözüm gibi vesaire.
Bir de tabii şu sıralar çok fazla aslında revaçta olan AI tarafı da var.
Onu da sormak istiyorum. tarafını siz iş akışlarınıza entegre ettiniz mi?
Nasıl entegre ettiniz? Nasıl kullanıyorsunuz?
Biraz da bunlardan bahsedelim isterseniz.
Söylediğim gibi aslında Cengiz gerçekten AI çok revaçta olan bir konu.
Çok gözde bütün toplantılarımızla bütün akışlarımızla bunu konuşuyoruz.
Biz de tabii UX Research ekibi olarak ayrı bir ekip olarak da bir yandan AI'yi aslında UX Search süreçlerimize entegre ettik.
Farklı aşamalarda entegre ettik.
Ne demek istiyorum aslında? UX Research dediğimizde aslında 3 temel parçası var gibi düşünebilirsiniz.
Yani bir araştırmayı planlama kısmı var, bir data toplama kısmı var, bir de datayı analiz etme ve raporlama kısımları var.
İlk başta aslında bizim odaklanmak istediğimiz süreç bu ilk araştırmayı planlama kısmıydı.
Bizim satıcı panelinde Besta ile birlikte yürüttüğümüz yapıda şöyle bir durum vardı.
Eğer bir ekibin bize bir talebi varsa, bir araştırma talebi varsa mevcut şirketimizde olduğu gibi yapıyı koruyarak aslında G-Sheet üstünden bize bir Sheet açarak belli bir dosyamız vardı.
Oradan taleplerini iletebiliyorlardı.
Bir template yapımız vardı işte.
Akıllarında olan soru neyse onu ekleyebiliyorlardı.
Ondan sonra biz de aslında oradan talep geldiğini görüp Beste ile ikimiz kendi boardlarımıza, Jira'dan taskımıza açıp o araştırma sürecini yürütüyorduk.
Ama bu çok hantal bir sürece dönüştü.
Çünkü çok fazla araştırma talebi var.
O dosya büyüdükçe büyüdü, büyüdükçe büyüdü gibi bir yapıya gitti ve takip etmek de zor oldu.
Bir yandan double work'e de gidiyoruz yani.
Yani hem o dosyayı takip ediyoruz hem Jira'dan gidip kendimize task açıyoruz gibi bir yapı vardı.
Aslında bu süreci optimize etmek istedik biz AI ile.
O süreçte de şunu yaptık.
NA10 aracılığıyla aslında bir otomasyon kurduk.
Bu otomasyon gün sonunda bize ne sağlıyor?
Bu otomasyon da aslında Google Forms yapısından, anket yapısından...
Bizim stakeholderlarımız gelip belli bir anket sorularını cevaplıyor, araştırma sorularını giriyor ve o ankette aslında bir G-sheet'e akıyor.
G-sheet'te de aslında bunu otomasyon aracılığıyla Jira'ya bir task olarak açtığımız bir yapı oldu.
Yani artık kocaman bir G-sheet dosyasını takip etmemize gerek yok ya da kendi kendimize gidip bir Jira taskı açmamıza gerek yok.
Brief alma sürecimizi hem hantal dosya yapısından kurtardık hem de aslında bize ekstra iş yükü oluşturan kısımdan kurtulduk.
AI aracılığıyla böyle bir otomasyona çevirdik ve oradaki hızımızı arttırdık diyebilirim bu süreç için.
Yine Reyhan'ın bahsettiği gibi asıl planlama aşamasına ait olabileceğini düşündüğümüz başka bir projeden de yine bahsetmek istiyoruz.
O da aslında yine stakeholderlarımız ve bizleri böyle bir metodu belirlerken bir ölçüde hani akışlarını hızlandırabilmek için bir araç.
Yine AI aracılığıyla geliştirdik.
Aslında şunu yapıyorum, uniform aracılığıyla ekiplerin veya bizim ihtiyacımızı anlayıp buna yönelik yöntemler sunuyor.
Bu da aslında isteğimiz burada biraz böyle bizim hem guided bir şekilde researchlerimizi planlayabilmemiz hem de biraz hız kazanabilmemiz aslında hangi research ile ilerlemeliyiz bu problem
karşısında gibi diyebilirim.
Bunun yanında yine research'ı planladıktan sonra aslında data toplama kısmına geçiyorum.
Datası toplama kısmında da çeşitli böyle projeler geliştirdik.
Oraları hem kalitesini arttırmak hem de hızlandırabilmek için.
Birisi aslında research sorularımızın üretim aşaması için yaptığımız bir araç.
Orada da aslında yine EY'i research sorularımızı değerlendiren ve onun üzerine eklemeler yapan, iyileştirmeler öneren bir yere konumluyoruz.
Bu sayede hani... Yazdığımız sorunun yönlendirici olması ya da bir kullanıcıya sorarken hangi yerlerde red flag olabileceğine dair geri bildirimler alıyoruz.
Ve aslında resource sorularımızın kalitesini arttırabildiğimiz bir akışı var oranın.
Hatta next steplerde de birazcık tüm anketi veya tüm kullanıcı görüşmesi soru setlerini böyle değerlendirebildiği bir formata taşımayı hedefliyoruz şu anda yalnızca.
tek bir soruyu değerlendirdiği bir sorması üzerinden gidiyor.
Ve bunu kullanıcı görüşmesi ve anket soruları için yapabiliyor.
Burada hem yöntemleri çeşitlendirmek, hem soru setini genişletmek gibi hedef ve hayallerimiz var.
İlk etapta böyle tek soru üzerinden gittiği bir kurgusu var.
Bunun yanında bilginle bahsetmiştim size.
Böyle kontinüslatı almaya önem veriyoruz dojistik tarafında.
Yine GA süreçleri, yani analiz süreçleri bunun çok önemli bir parçası.
Orada aslında bir event yapısı kurmak, orada bir strateji geliştirebilmek bizim manuel olarak uzun zamanlarımızda oluyor.
Çünkü bir kullanıcı akışını dizayn ediyoruz.
Ondan sonra o akışta neleri track edelim diye eventler oluşturuyoruz.
Bu süreç için aslında e-utilize ettiğimiz bir konu, aslında bir toolumuz var diyeyim.
Bir plugin geliştirdik orada da.
Plugin de aslında Figma akışlarımızı okuyarak bizim için bu event yapılarını...
otomatik olarak kurgulayıp bize nasıl daha iyi eventleri kurgulayabiliriz adına insightler sunup bir de aslında çeşitli frameworklar yardımıyla bize yeni KPI'ları nasıl belirleyebiliriz
noktasında insightler sunuyor.
Yani ne demek istiyorum? Yani bir tasarım yaptıktan sonra onun herhangi bir noktada ne kadar iyi kullanılabilirliğini ölçmek için çeşitli metrikler takip etmemiz gerekebiliyor.
Mesela test efficiency olabilir ya da usability score olabilir vs.
Buralarda o KPI'leri bazılarak aslında bu plugin bize hem bu eventleri kurgularken yardımcı oluyor, hem de nasıl daha iyi research yapabiliriz, bu konular, bu akışta neleri research edip kullanıcıya
gidebiliriz noktasında da bize insightlar sağlıyor diyebilirim.
Şu anda hem Figma Community'de hem de Change.org içerisinde bu plugin'i canlıya aldık.
İter etmeye devam ediyoruz Windows kısmı ve aslında analiz kısmı için de Best Native'a katıldık.
Evet aslında analiz kısmında da AI'yi oldukça kullanmaya başladık son dönemlerde.
Burada tabii ki biraz AI'nin halüsinasyon diyebileceğimiz şeylerine de biraz dikkat etmeye çalışıyoruz.
Genellikle AI daha büyük veri setleriyle çalışırken bize çok daha fazla destek oluyor.
Daha böyle anketlerden aldığımız açık uçlu sorular ya da düzenli olarak topladığımız geri bildirim alanlarındaki gelen cevapları aslında etiketlememize ve onları belli gruplar halinde
temalandırmamız da çok büyük fayda sağlıyor.
Daha böyle hani Moderated tarafta diyebileceğim birebir kullanıcı görüşmeleri yaptığımız kısımlarda açıkçası daha az kullanıyoruz.
Çünkü işte kendisi verileri uydurabiliyor, farklı sonuçlar çıkarabiliyor bizim istediğimizden, kendi yaptığımız analizlerden.
O yüzden daha ağırlıklı olarak bulk, büyük datalar içerisinde uğraşırken, bize zaman kaybettiren bazı datalar içerisinde uğraşırken aslında kullanmaya çalışıyoruz.
Burada da yaptığımız biri aslında...
projemiz oldu Seller Center içerisinde.
Bu da genel olarak feedbacklerimizin, Seller Center içerisinde çok fazla aktif bir feedback yapımız var aslında, hat dışarı üzerinden aldığımız.
Böyle gün içerisinde yaklaşık...
belki yüzlerce, belki binlerce feedback'in aktığı bir sürü kulakçıklarımız var aslında Seller Center içerisinde.
Bunlar da tabii ki böyle silah kanallarına falan yansıtılıyordu ama ekipler çok iyi bir şekilde aksiyona dönüştürüp utilize edememiş durumdaydı.
Biz de dedik ki burada aslında çok büyük kıymetli bir datalar akıyor.
Bunları düzenli olarak takip etsek bizim için gerçekten güzel aksiyon noktaları oluşturabilir.
Bunu nasıl otomatize edebiliriz?
daha kullanılabilir bir hale getirebiliriz kendimiz için.
Biraz bunu yapıyorken aslında...
Yine product ekiplerimizle beraber yürüttüğümüz bir proje aslında oluşturmuş olduk.
Burada da hatşardan akan feedbackleri aslında Google Sheet içerisine çekerek arkada bir workflow kurduk.
Aslında Trendyol workflow üzerinden kurduğumuz bir çalışma oldu.
Bu workflow içerisinde de gelen feedbacki beş kategori altında, işte domeni, subdomeni nedir bu gelen feedbackin, nasıl bir kategoriyle ilişkilendirebiliriz bu domeni.
içerisinde, onun tonu nedir gelen feedback'in ve bir universal tag'in nedir diye ve 5 tane aslında kendi belirlediğimiz etiket sistemi içerisinde etiketlemeye başladık.
Burada böyle haftalık olarak baktığımızda gerçekten binlerce feedback'i çok hızlı bir şekilde aslında Overflow üzerinden etiketlediğimiz ve böylece aslında şeyi görebildiğimiz gerçekten Kullanıcıların
o hafta içerisinde sorun yaşadığı bir alan var mı?
Bunu böyle hızlıca tespit edebildiğimiz filtreleme yaparak bir...
Dosya sistemi aslında oluşturmuş olduk.
Burada yaptığımız en önemli şeylerden birisi EY'i böyle açık uçlu bırakıp ya sen istediğini tekle gibi bir yerden değil bunu düzenli olarak takip edebilmek istediğimiz için daha doğrusu.
Böyle bütün sistemi kendimizin kurduğu işte 100'den fazla belki 200'den fazla hatta kategoriyi kendimizin tamamen tanımlayıp EY'e verdiği bak böyle bir şeyler görüyorsan işte atıyorum
fatura yüklemekle ilgili.
bir şeyler görüyorsan bu order'a aittir.
Demek ki order domeninde bir problem yaşıyor şeklinde.
Bunu anlattığımız aslında EAA ve sınırlarını belirlediğimiz bir sistem kurduk.
Şu anda bu dosya canlı olarak işlemeye devam ediyor.
İkinci bir faza olarak da burada şey yapmayı planlıyoruz.
Gerçekten bu dosya içerisinde hangi domenide, hangi kategoride yükselme olmuş, azalmalar olmuş, negatif feedbacklerimiz artış göstermiş mi?
Bunları aslında böyle özetleyebilecek bir agent kurmayı şu anda kurma üzerine aslında çalışıyoruz.
Hem böyle Geçen haftalara göre farklı neler değişmiş, nelerde biz problem yaşıyoruz.
Bunu hızlıca bize verebilecek bir agent kurduğumuzda kullanıcılardan aldığımız verilerle hızlı aksiyonlar oluşturuyoruz.
Ben ufak beste ek yapmak istiyorum.
Sadece şey konusunda, bu feedbackleri taglettiğimiz ayaya süreçlerde aslında bir tag yapısı oluşturduğumuzdan bahsettim.
Orada hani domenler arasında bir karşılaştırma yapabilmek için aslında Universal Tag dediği kurguyu kullanıyoruz.
Yani ne demek yani bu?
Atıyorum işte Tether Center domeninde feature requestler böyle artmış diyebilmek ya da logistik domeninde işte technical issue'lar böyle yükselmiş gibi böyle aslında bir trendi
olur mu olabilir mi adını aslında Universal Tag yapısına kurguladık.
Yine diğer bahsettiği ikinci tag yapısı için ise Domainlere ait kendilerinin oluşturduğu bir yapıdan gidiyoruz şu an.
Yani ben lojistik için kargo takipte farklı bir tag kullanmam gerekir.
Bestin'in seller center'da işte kendi aslında order domaininde kullanması gereken farklı bir tag olur.
Biraz aslında orayı clarify etmek istedim sadece ek olarak ağzına sağlık deste.
Burada bir ek yapacak olursam, elelemler genel olarak sadece iş akışlarının değil, iş çıktılarının da önemli bir parçası.
Ne demeye çalışıyorum? Mesela şu anda Trendyol uygulamasını açtığınızda elelem bazda farklı son kullanıcı özelliklerimizi, feature'larımızı da görebilirsiniz.
Bunların da düzenli olarak tabii araştırmalarını biz yürütüyoruz.
Mesela bir örnek verecek olursam, şu anda Trendyol yorum özeti özelliğimiz bulunuyor bütün kullanıcılarımıza.
Açık, oldukça yeni bir feature bizim için, yeni bir özellik.
Ve tabii hani kullanıcılarımız için de oldukça yeni bir özellik.
Kullanıcılarımız da ilk defa bu yeni teknolojiyi deneyimliyor.
Burada o yüzden olabildiğince farklı farklı araştırmalar yaparak, kullanıcılarımızın davranışı ve tutumlarını ölçerek nasıl daha iyi hale getirebiliriz bu featureleri düzenli olarak çalışıyoruz diyebilirim.
Valla arkadaşlar ne kadar çok şey yapmışsınız ya.
Gerçekten yani dinleye dinleye çok ilham aldım.
Ve gerçekten çok mutlu etti.
Çok güzel şeyler yapmışsınız.
Ellerinize sağlık şimdiden.
Biz de yani Trendyol içerisinde bahsettiğiniz her aşamada gerek agentler olsun gerek işte workflow'lar olsun birçok dolu zaten çok...
detaylı bir biçimde kullanıyoruz.
Bunu sadece teknoloji tarafında yani daha doğrusu sadece yazılım tarafında işte geliştirme tarafında değil işte UX tarafında da dizayn tarafında da çok sık kullanıyor olmamız bence çok güzel bir durum.
Günün sonunda artık biraz buraya doğru gidiyor süreç ve buna adapte olup beraber yani arkasından koşmak yerine beraber yürümek oldukça faydalı olacaktır diye düşünüyorum.
Tabii sizin tarafta birazcık daha şeyler durumu da var.
Biraz da hani yavaş yavaş bölümün sonuna gelirken oralarla alakalı da konuşmak istiyorum.
Biraz açıkçası bölümün başlangıcında işte kendi fikrinden ziyade data üzerinde ilerlemek daha iyidir falan demiştik.
Burada tabii özellikle UX tarafında her alanda bu geçerli ama özellikle UX tarafında birçok böyle doğru bilinen yanlışlar var.
Yanlış inançlar var.
Bunlar nelerdir?
En yaygınları nelerdir?
Yani böyle karşılaştığınız ve hadi ya buna da mı gerçekten inanıyorlarmış dediğiniz şeyler nelerdir?
Birkaç örnek verebilecek olsanız neler verebilirsiniz?
Ben belki şeyle başlayabilirim.
Genellikle product cycle içerisinde şey cevabını alıyoruz.
Hani buraya bir resort yapalım, işte emin olalım dediğimizde.
Resort çok zaman alıyor, bizim asla buna vaktimiz yok denilen böyle şeyler duyuyoruz.
Ama aslında hani biz evet birazcık gerçekten zaman alan bir kısmı var ama tabii ki yöntemine göre de burası değişiyor ama biz aslında ileride en başta
da bahsetmiştik. İleriki bir aşamada işte development oldu, canlıya alındı ve orada bir şeyleri çözmeye çalışmaktansa ve orada kaybedeceğimiz zamanla kıyasla gerçekten
bu canlıya çıkmadan önce biz bunu hızlı küçük testler halinde gerçekleştirsek ve hani o development süresinde tabii ki çok kritik bir sürede bozmayacak şekilde bir araştırma
yaparsak bizim ileride kaybedeceğimiz zamana kıyasla çok çok kısa bir süre.
süreyi aslında orada harcamış oluyoruz.
Bence en böyle bilinen yanlışlardan birisi research aslında zaman kazandırır diyebilirim.
Aynen öyle. Bir yandan şey de var yani kullanıcının böyle özellikle geri bildirimlerini aşırı ilahlaştırma ve bu sefer hiç paterni ve örüntüyü görememe konusu da var.
Bu da bence yine yanlış anlaşılan ve böyle yanlış inançlardan birisi.
Çünkü bir Fikre aşık olabiliyoruz her birimiz.
Kullanıcı şunu istedi ve çok önemli bir istek.
Bunu geliştirelim gibi geliştirme kararları alabiliyoruz.
Ama burada aslında research ekibi olarak yapmaya çalıştığımız şey biraz böyle hani gerçekten tüm kullanıcılara genellenebilir bir istek mi bu?
Bir paten var mı?
Gerçekten böyle bir örüntü var mı?
Bunu böyle hani kişileri, ekibi biraz oraya çekmeye çalışıp burada bir yöntem önermek, bakalım mı biraz toplu var mı böyle bir şey.
vesaire gibi gitmek bizim tarafta daha hani kendimizi iyi hissettiriyor.
Datayı da daha temiz aldığımız bir durum yaratmış oluyor aslında.
Benim tarafta da deneyimlediğim biraz bu kısım var gibi diyebilirim.
Valla yani kesinlikle UX'in zaman kazandırdığına, UX Research'in zaman kazandırdığına ben de katılıyorum.
Yani bizim tarafta açıkçası biraz böyle...
geliştiren tarafta olduğum için direkt olarak şey söylenebiliyor.
Abi buna ne gerek var ya falan gibi böyle bir düşünce olabiliyor.
Ama biz özellikle client ekipleri olduğumuz için yavaş yavaş geçtiğimiz senelerde şeyi fark ettik.
Yani burada aslında yapılan herhangi bir en ufacık şey bile çok farklı şeyleri değiştirebildiğini fark ettik yani.
Böyle hatta şey falan yapmaya başlamıştık işte.
Ya buna böyle karar verilmiş ama neden hani şöyle olsa daha iyi olmaz mıydı falan diye böyle UX Designer'la Böyle münakaşa ettiğimiz zamanlar da oluyordu.
Şöyle bir şey merak ediyorum.
Şimdi UX Research'un gelişimiyle alakalı birazcık bahsedelim istiyorum, konuşalım istiyorum.
Sizce UX Research'un trend yolu...
Ve dünyadaki gelişimi ve ilerideki, gelecekteki yeri nasıl olacak?
Nasıl bir yere doğru ilerleyecek?
Ben burada bir adım geriye gidip aslında Trendyol ülkelerine dönmek istiyorum Cengiz.
Çünkü Trendyol ülkelerine baktığımızda şöyle bir dünya var.
Biz data ile yaşarız diyoruz Trendyol'da.
Aynı zamanda biz kullanıcı, müşteri odaklıyız.
UX Search'un temel aldığı şeyler tam olarak bunlar ama konuşmanın başında sen de söylemiştin.
Tam olarak sen de bu kısma çok hakin değildin bu kadar şeyler yaptığımızdan ve böyle bir ekip içerisinde dinamiğinde çalıştığımızı çok bilmiyordun.
Yani aslında Trendyol içerisindeki bilinirliğimiz çok yüksek değil.
Birlikte çalıştığımız ekipler kapsamında biliniyoruz ama daha çok bilinmeye gerçekten ihtiyacı olan ve bu tarafta yapabilecekleri daha fazla olan bir alan UX Research.
O yüzden bence ilk aşamada Trendyol...
yol içerisindeki bilinirliğimizin, UX Search'ü nedir, ne yapar, bu alanın önemi nedir aslında bizim ilkelerimizde paralel şekilde daha yüksek olacağını, artacağını düşünüyorum.
Sonra bir adım geriye atıp şunu söylemek istiyorum.
Trend yolda da, dünyada da aslında UX Search'ten çıkan maddeler, bu taraftan çıkan aksiyon maddeleri bazen bir kenara itildiği durumlar olabiliyordu.
Bazen de sadece tasarımı besleyen maddeler olabiliyordu ama önümüzdeki artık yıllarda Bu sadece tasarımı besleyen maddeler olmaktan çıkacak research çıktıları bence.
Daha stratejik kararlara, daha büyük noktalara dokunan, daha böyle temel noktadaki yerlere aslında ışık tutacak bir yere gidecek bence.
Daha çok konuşacağımız, daha çok research düşüneceğimiz, daha kapsamlı noktaları değinebilecek bir yere gidecek bence research.
En büyük gelişim alanı bu olarak görüyorum ben.
Burada açıkçası Reyhan biraz daha optimist tarafta, ben biraz daha.
Özellikle dünya için konuşursam biraz daha pesimist taraftayım.
Trendyol için aslında optimist taraftayım.
Nedenine gelecek olursak dünya için niye biraz daha pesimist taraftayım?
Yani özellikle bu pandemiden beri elelenlerle birlikte.
Kullanıcıya dair aslında çok fazla verimiz var.
Fakat sektörün gelişimi pek kullanıcı ile eşdeğer gitmiyor.
Yani kullanıcının ihtiyaçları şu anda o kadar da ön planda görünmüyor.
Biraz daha özellikle bu Big Tech ile de alakalı bir konu.
Çok uzun bir şekilde konuşabiliriz.
O yüzden hani dünya açısından şu anda çok pozitif değilim.
Trendyol açısından pozitifim.
Neden pozitifim? Çünkü biz hiçbir zaman zaten hype mazlı bir şirket olmadık.
Her zaman... Data bazlı bir şirket olduk.
Gerektiğinde de çok büyük bir projeden hızlı bir şekilde çok farklı bir yöne gidebildik.
Herhangi aldığımız bir kararı hiçbir zaman vermedik.
tutucu bir şekilde sahiplenmedik.
Her zaman data ne diyorsa ona önem verdik.
O yüzden UX Research de her zaman bizim için önemli olacak ve araştırma yapmaya sürekli devam edeceğiz.
Sürekli kullanıcıdan aldığımız çıktılarla gelişmeye devam edeceğiz burada.
Ama dediğim gibi dünya için şu an çok emin değilim.
Okey süper. Şimdi yavaş yavaş artık sona geldik.
Son bir soru sorup ondan sonra da kapanışa geçelim istiyorum.
Şimdi bizim bu bölümümüzü dışarıdan dinleyen ve işte UX Research alanıyla ilgilenmek isteyen arkadaşlarımız olacaktır.
Siz UX Research'ur...
Arkadaşlar UX researcher olmak isteyen kişilere önerileriniz neler olur acaba?
Ben şeyi söyleyebilirim kesinlikle.
İletişim becerilerini geliştirmeleri lazım.
Tabii ki her işte iletişim kurmak çok önemli.
Doğru şekilde kendini anlatabilmek çok önemli.
Ama UX researcher olduğunuzda çok fazla insanla iletişim kuruyorsunuz.
Çok fazla insanla konuşuyorsunuz.
Bir kullanıcı kanadı var, bir stakeholder kanadı var.
Kullanıcı ile doğru iletişim kurmanız lazım.
Ondan doğru datayı almanız lazım.
Sonrasında da öyle bir iletişim kurmanız lazım ki stakeholderlara olabildiğince doğru şekilde anlatıyor olmanız lazım bu edindiğiniz çıktıları.
Çok farklı personalar var işin içinde yani aslında.
O personalara göre iletişim becerilerinizi geliştirmeniz gerekiyor.
Bir de bunun bir alt kategorisi olarak empati becerilerinin yüksek olması lazım bence.
Yani kullanıcının derdini dinledikten sonra kullanıcının derdi için...
dertlenmek gerekiyor.
Onun savunuculuğunu, avukatlığını yapmak gerekiyor içerideki ekiplere.
Çünkü içerideki ekiplerin planlamaları, düşündüğü şeyler çok farklı olabiliyor ama biz burada kullanıcının sesi olarak varız.
Onunla empati yapıp onun hissettiği ve aslında düşündüğü şeyi, ihtiyacı olan şeyi ekibe doğru şekilde aktarabiliyor olmamız lazım.
Özellikle iletişim ve empati önemli noktalar diyebilirim ben.
Evet, ben de biraz daha sahada olmak üzerine tavsiyeler verebilirim.
Genellikle yeni mezun ve researcher olmak isteyen arkadaşlarımız daha çok bu işi hani biraz daha bir akademik araştırmaymış gibi yaklaşabiliyor.
Ama aslında sadece araştırmacı olmak çok farklı bir şey.
Yani salt bir bilimsel böyle bir araştırma gibi bilim için...
bilim ya da bir insight edinmek için araştırma yapmıyoruz biz genelde.
Daha çok fayda sağlamamız gerekiyor.
Yani yaptığımız işte bir çıktı üretmemiz ve bu çıktığının temel ürün geliştirme sürecine bir katkısı bulunması gerekiyor.
O yüzden yani hem sektörü iyi tanımak, mesela bir et ticaret alanında araştırma yapıyorsanız et ticaretinin temellerini iyi bilmeniz gerekiyor.
Burada insight üretmekten çok aslında insight'ın Bağlamı önemli.
Yani ekibe sunduğunuzda bu insight'ı, bunun gerçekten bir çiftliğe dönüşmesi önemli.
Çiftliğe dönüşmeyen bilginin araştırmanın da çok da bir faydası olmuyor aslında.
Günün sonunda hedefleri iyi bilmemiz, sektörü iyi tanımamız ve buna dair araştırmaları üretirken de bunları ön planda tutmamız gerekiyor.
Ben de şeyi ekleyebilirim.
En önemli özelliklerimizden biri bence merak edebilme duygunuz.
diye düşünüyorum. Çünkü gerçekten insan davranışı nedir, nasıl olur, birisin neye nasıl bakar, nasıl davranır bunları anlamaya çalışmak neden, sonuç ilişkisi kurmaya
ilgi duymak bence en önemli şeylerden birisi.
Teknik her zaman öğrenilebilecek bir şey bence ama işte o merak etme, insan doğasını anlamaya çalışma, gözlemlemeye çalışma en önemli özelliklerden birisi
UX Researcher olmak için.
Son olarak ben de başlangıçta söylediğini de biraz benziyor.
Çok kitabi olmamak diyeceğim.
Çünkü bir research yönteminin belli bir plan çerçevesinde ilerlemesi bu dinamik dünyada aşırı değer oluyor.
Biz aslında o ideale uyamadığımızda canımız sıkılabiliyor.
Ama aslında o research planlamasının her an, her ay ihtiyaca göre revize edilmeye hazır halde olduğunu bilerek hareket ediyor olmak kritik.
değişime hızlı adapte olabilmek önemli.
Çünkü biz nasıl ihtiyaçlarımız değişebiliyor?
Yüzde aslında farklı bir kuluna yönelmemiz gerekebiliyor.
Farklı bir ihtiyacını anlamaya çalışmamız gerekiyor.
O yüzden sürekli yöntem setimizi güncelleyebilir olmak, satı toplama ihtiyacını her an böyle karşılayabilir olmamız değerli gibi geliyor bana.
O yüzden böyle hem trendleri takip ediyoruz, hem böyle yeni research yöntemlerini kullanıyoruz, hem de bir yandan o...
researcher sevgilerimizle böyle geliştirmenin önemli olduğunu düşünüyorum ben o ihtiyacı adapte olmak noktasında.
Süper. Arkadaşlar çok teşekkür ederim.
Valla yani benim için çok keyifli bir bölümdü.
Bilmediğim çok fazla şey öğrendim.
Yani Trendyol'da bir ne denir?
Muhtarlar birliği olduğunu, UX muhtarlar birliği olduğunu bugün öğrenmiş oldum.
Şaka bir yana çok güzel işler yapıyorsunuz ve süreçleriniz, kullandığınız teknolojiler vesaire gerçekten gayet güzel.
Tebrik ederim ve geldiğiniz için çok teşekkür ederim.
Biz teşekkür ederiz. Biz teşekkür ederiz bizi ağırladığın için.
Biz çok teşekkür ederiz ama muhtarlar demeyelim de biraz daha doçentler bildiği diyelim burada.
Pek olmadı gibi.
Peki doçentler olsun.
89. bölümde UX Research ekibiyle beraberdik.
Bir sonraki bölümde başka bir ekiple birlikte görüşene kadar hoşçakalın.
Bay bay.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.