Karakter İncelemeleri 3: Rorschach

Müzik

Herkese merhaba Sinematris't'e Görkem Öge ile birliktesiniz.

Bu haftaki programımızda karakter incelemeleri dosyamızın 3. bölümünde Roşak karakterinden bahsedeceğiz.

Elbette anlatacağım, tanıtacağım hatta günümüz için biraz geçmişte kalmış bir karakter dahi olabilir.

Ancak harika karakterlerin bir özellikleri var. Elbette unutulmuyorlar, ölmüyorlar.

Kendilerinden sonraki 10 yıllarda, 100 yıllarda hatta 1000 yıllarda dahi anılıyorlar.

Roşak karakteri 3000'li yıllara kalır mı o kadarını bilmiyorum ama en azından yaratıldığı yüzyılın sonrasındaki yüzyıla kaldığı kesindir.

İşte bugün biz Roşak'ı konuştuğumuza göre gerçekten çok muhteşem bir karakter yani çok derin bir karakter.

Tabi derin olduğu kadar da aslında basit bir karakter.

Belki de onun derinliği bu basitliğinden geliyor.

Neyse evet anlattıkça açılsın anlattıkça Roşek'i biraz daha yakından tanıyalım.

Detaylıca size bugün Roşek karakterini anlatacağım.

Tabi karakter incelemeleri dosyasına girdiğimize göre yine Görkem gündemde bir boşluk yakalıyor demişsinizdir diye tahmin ediyorum.

Evet bu doğru hala Odisey hala Örümcek Adam hala son birkaç haftanın hatta ayın gündemi devam ediyor.

Gösterime girmiş bir iki yeni ilginç film var yani size hatırlatabileceğim.

Ancak onu da önümüzdeki hafta işte bir gündem yaparız.

Yine gündemi yakalarız.

Çok geride kalmayız değil mi?

Neyse evet.

Gelelim konumuza.

Şimdi Roşak karakteri nerede yaratıldı?

Kim yarattı?

Nasıl ortaya çıktı?

Önce ondan bahsedelim.

Ben sinema ve çizgi roman birlikteliği diye iki bölümlük bir program sunmuştum size ki çok faydalı bir program oldu diye umuyorum.

O çizgi romanda ben Watchmen çizgi romanından ve uzun metraj filminden bahsetmiştim.

Şimdi Watchmen çizgi romanı Alan Moore'un yazıp Dave Gibbons'ın çizdiği 1986 tarihli bir çizgi roman.

Bu çizgi roman önce 12 sayı halinde basılıyor.

Ondan sonra tek bir fasikül ve çizgi roman kitabı haline getiriliyor ve hemen koleksiyon değeri içermeye başlıyor.

Çok seviliyor bir başyapıt olarak kabul ediliyor.

Ayrıca biliyorsunuz yani Amerikan çizgi romanlarının çok büyük bir çoğunluğu süper kahramanların baş karakter olduğu anlatılardır.

İşte çizgi roman tarihinde çok sayıda anti kahraman, anti süper kahraman ya da süper kahraman dediğimiz tiplemeyi ters yüz ettiğini iddia eden çizgi roman yazılmıştır, çizilmiştir.

Yani bu iddiada olan çok sayıda çizgi roman var.

Ancak bunu tarihte en iyi yapmış çizgi roman yani çok geniş otoriteler, hayranlar bu payeye sahip olan çizgi romanın Watchmen çizgi romanı olduğunu düşünüyor, iddia ediyor.

Şahsen ben de o fikirdeyim.

Ben çok kısaca size önce Watchmen'in çizgi romanı olarak hemen bir öyküsünü anlatayım ondan sonra da Rorschach'e geçeceğiz.

1960'lı yıllarda süper kahramanlar ve özellikle çizgi romanlar 50'lerin sonundan sonra diyelim 60'lara doğru linç edildiler çok zararlı bulundular vs.

Ondan sonra çok büyük bir dönüşüm yaşadı çizgi roman miti.

İşte 1980'lere gelindiğinde artık süper kahramanlar ters yüz edilmeye ve şüpheyle bakılmaya uygun karakterler haline geldiler.

İşte Watchmen çizgi romanı da tam olarak bu süper kahramanların eleştirildiği dönemin ürünüdür.

Evet süper kahramanlar önce çok sevilirler.

Hep iyilerin yanındadırlar, kötülerin karşısındadırlar.

Ancak 1950'lerden sonra ne yazık ki bu süper kahramanlar çok sayıda hatal yaparlar.

Üzerlerine çok sayıda eleştiri dile getirilir.

ve 1977 yılında Amerika'da çıkan bir kanunla süper kahramanlık ve süper kahramanlar yasaklanır.

Ancak devletin gözetiminde ve emrinde oldukları takdirde faaliyet göstermelerine izin verilir.

Yani bu bağlamda bağımsız süper kahraman, kendi adaletini, kendi doğrularını uygulayan süper kahraman tiplemesi tamamen ortadan kalkar.

Bir kısmı süper kahramanlığı bırakır bir kısmı ise evet devletin emri altına girer ve o aşamadan sonraysa süper kahramanlara iyice şüpheli bakılmaya başlanır.

İktidarların uzantısı haline gelirler.

Şimdi kabaca Watchmen çizgi romanı böyle bir atmosferde geçer.

Ha tabii şunu da belirteyim.

Şimdi biliyorsunuz Richard Nixon Amerika siyaseti tarihinin istifa eden tek başkanıdır.

İşte Watergate skandalı ortaya çıkmıştır. Ondan sonra da Nixon istifa etmiştir.

Bu öykü de yani Watchmen'in öyküsünde ki burada bir parantez açayım Watchmen çizgi romanı tam bir alternatif tarih öyküsüdür.

Yani hiç meydana gelmemiş bir geçmiş anlatır arkadaşlar.

Şimdi anlayacaksınız onun nasıl bir alternatif tarih olduğunu.

Çok sayıda süper kahraman Amerika-Vietnam savaşında Vietnam'a savaşmaya giderler ve Amerika yani normalde kaybettiği Vietnam savaşını bu süper kahramanlar sayesinde kazanır.

İşte alternatif tarihte bu zaten.

Ve kazanınca da neticede o zamanın başkanı olan Richard Nixon gayet başarılı bir başkan olarak kabul edilir ve tekrar seçilir ve hatta yanlış hatırlamıyorsam 3 kez yani 3. döneminde dahi seçiliyordu.

Amerika aslında militarist olarak çok daha güçlü bir ülkedir ve bu da süper kahramanlar sayesinde olmuştur.

Şimdi gelelim Rochak karakterine.

Şimdi önce öyküsünü mü anlatayım yok önce bu Watchmen öyküsündeki Rorschach'in yerini anlatayım.

Şimdi 50'li yıllarda süper kahramanlar çok revaçtaydı dedik ya Watchmen diye hani tam çevirisiyle watch izlemek hani gözlemek gibi bir anlama geliyor.

Watchmen de gözcüler diye çevriliyor çoğunlukla.

Bir süper kahraman grubu var gözcüler diye.

7 süper kahramandan oluşuyordu yanlış hatırlamıyorsam.

İşte Roşek'te bu süper kahraman grubunun içerisindeki bir kahraman.

Harika bir karakter ve bu ekiple birlikte tabii gayet iyi işler yapıyorlar.

Ancak ne dedim süper kahramanlar üstü üstüne hatalar yapmaya başlıyorlar ya şüpheyle bakılmaya başlanıyorlar.

Bu süreçte bu 7 kişilik ekip dağılıyor ve bizim Roşek'imiz bu ekibin içerisindeki süper kahraman adı Night Owl.

gerçek kişilik adı da Daniel Dreiberg olan bir kahramanla birlikte çalışıyorlar.

Night Owl karakteri bayağı Batman'i andıran bir karakter.

Onunla birlikte çalışıyorlar ancak

işte 1977 yılında süper kahramanlar yasaklanınca

Night Owl süper kahramanlığı ben bırakıyorum diyor.

Yani devlet madem böyle istiyor ben artık böyle bir şey yapmayacağım.

Bu durumda da Roşek ne oluyor?

Tek başına kalıyor.

Ne oluyor? Yer altına iniyor.

Gizlice çalışıyor.

Ve aslında bir anlamda bunu yaptığı anda da bir suçlu konumuna düşüyor.

Yani devletin koyduğu bir yasağa uymayıp devletin de peşine düştüğü bir karaktere dönüşüyor.

İşte tam bir antikahraman.

İşte Watchmen çizgi romanında da Roşek kendi başına çalışan, devletin de aradığı aslında suçlular listesinde de olan

ancak inandığı değerlerden ödün vermeyip yine kötülerin karşısında olan ve iyilerin yanında olan bir karakterdir.

Peki gelelim Roşek'in kişisel hikayesine.

Roşek nasıl bir geçmiş yaşamış ve nasıl bu hale gelmiş?

Şimdi Roşek karakterinin gerçek adı Walter Joseph Kovacs.

Babası hiç belli değil, kendisi de bilmiyor babasını ve annesi bir seks işçisi.

uzun yıllar tüm yani çocukluğunu annesinin yanında geçiriyor.

Ne yazık ki tabii hiçbir çocuğun asla karşı karşıya kalmaması gereken sayısız çirkinlik görüyor.

Annesinin yani seks işçiliği yaptığını görüyor.

Onun müşterileriyle muhatap olmak zorunda kalıyor.

Mahallesindeki, çevresindeki çocukları gençleri tarafından zorbalanıyor.

Onunla alay ediliyor ve çok büyük bir öfke ve tabii ki asla kabullenemediği

Hayatın içerisinden geliyor.

Bunun üzerine kendisiyle alay eden çocukların birkaç tanesiyle kavga ediyor, dövüşüyor ve onları yaralıyor.

Tabi devlet tarafından.

Bir çocuk yurduna konuyor.

Çok keskin zekalı, çok akıllı bir çocuk, çok zeki bir çocuk.

Jimnastikte çok başarılı, boks yapıyor.

Ancak hem annesinden hem gördüğü o korkunç gerçeklerden, alaylardan, zorbalamalardan

işte o öfkeyi de içerisinde tutan tam bir travmatik çocukluk ve gençlik yaşıyor.

Ondan sonra belli bir yaşa geldikten sonra tabii işte ıslah evinden falan ayrılıyor.

Kendi hayatını kurmaya başlıyor ve bir tekstil atölyesinde çalışıyor.

Çalıştığı tekstil atölyesinde çok özel teknolojik bir kumaşla bir elbise üretiliyor.

Bu elbisenin içerisinde mürekkep var ve o mürekkep ısı değişikliklerine tepki veren bir mürekkep

Hareket ediyor.

Yani rengi siyah ve beyaz bölgeler sürekli değişiyor bu elbisenin içerisinde.

Bunu işte yani sipariş eden bir kadın var.

Bu elbiseyi yapıyorlar ve o kadına yolluyorlar.

Ama o kadın bu elbiseyi beğenmeyip buraya geri yolluyor.

Ve bu elbiseyi Walter atmıyor, saklıyor.

Onun çok hoşuna gidiyor.

Hatta o yani mürekkebin gezinmesi böyle elbisenin içerisinde onun çok ilgisini çekiyor.

Bu arada bir yan öykü daha anlatacağım size.

Biraz hani uzatıyorum yana yüküleri ama bunların hepsi çok güzel yana yüküler.

Kitty Genovese diye bir kadın var.

Bu kadın evinde öldürülüyor.

Çevresindeki birçok kişi onun öldürüldüğünü görüyor ama hiç kimse olaya müdahale etmiyor.

Ve hatta Walter bu elbiseyi sipariş eden ve geri gönderen kadının da işte bu Kitty olduğunu düşünüyor.

Ve bu cinayet Walter'ı çok etkiliyor.

Yani herkes görüyor niye engel olmuyor, niye insanlar müdahale etmiyor diyor.

Ve işte bu olayın üzerine toplumla ilgili çok net bir fikir ediniyor.

Suçlular ne kadar kötüyse ve suçluysa suça sessiz kalan insanlar ve toplumlar da o suçun ortaklarıdırlar ve bu nedenle de yozlaşmışlardır.

Şeklinde bir felsefe ediniyor arkadaşlar.

Bunun üzerine de zaten çok travmatik ve öfkeyle dolu bir geçmişi olan Walter artık toplumdan iyice uzaklaşıyor ve kendisini kötülere karşı bir şeyler yapmak zorunda hisseden bir karaktere dönüşüyor.

İşte elindeki de o hareketli mürekkep olan o kumaş vardı ya o kumaştan kendisine bir maske yapıyor o maske tam olarak Walter'ın dünyaya çevresindeki insanlara ve topluma bakışını sembolize ediyor.

O maskenin her zaman bir kısmı siyah bir kısmı beyaz. Asla gri bir bölge yok işte toplumlarda dünyada ve insanlarda da gri diye bir şey yoktur. Bir insan ya masumdur ya suçlu. Bir eylem ya iyidir ya kötü ya doğrudur ya yanlış.

İşte bundan dolayı da Walter hayli sert ve köşeli bir toplumsal ahlaki felsefe benimsiyor.

Ve evet süper kahramanlığa soyunuyor.

Önce suçluları yakalayıp polise teslim ediyor.

Ancak bütün bu öyküde Walter'ı Rorschach'e çeviren bir başka olay var.

Bu olay gerçekten çok sarsıcı.

hem çizgi romanda hem de filmde son derece etkileyici biçimde resmedilmiştir ki

aslında onu da belirteyim tabii çizgi romanda ve filmde aynı olay değildir ama

bence yakın etkileyicilikte.

Şöyle, Rochak karakteri Blair Roche vakasına bakıyor.

Blair Roche diye 6 yaşında küçücük bir kız var ve bir sapık bu kızı kaçırıyor, öldürüyor, evindeki köpeklere yediriyor.

Walter kanıt aramaya devam ederken eve bu kızı öldüren sapık geliyor ve Walter onu evdeki sobaya bağlıyor, evi ateşe veriyor ve onun yanına bir testere bırakıyor.

Yani bu adam evinle birlikte yanmamak için o testereyle elini kesmek zorundadır yani bağlandığı sobadan kurtulmak zorundadır ve Roşak adamı o şekilde bırakıp evini ateşe verip dışarı çıkar bekler ancak adam evden çıkamaz yani kurtulamaz eviyle birlikte yanarak ölür.

filmde ise Zack Snyder

başka bir öykü kullandı

buraya kadar hemen hemen aynıydı

sadece

Walter adamın bunu yaptığını fark eder

onu sobaya bağlar

evi ateşe vermez

eline bir satır alır ve

o satırla adamın kafasını

paramparça eder yani

ve çok güzel görselleştirir yani

tabi çok korkunç ve vahşi bir

sahnedir ama hani

Roşek'in o oradaki

hali tavrı o kadar

öfke doludur ki yani neredeyse

ta çocukluğundan bugüne gelen

o sakladığı öfkesini

o travmatik

tüm duygularını yani o adama

boşaltır. Öyle bir sahnedir

ve kendisi şöyle söyler

artık ben

Walter değilim. O eve

Walter Kovacs girmiştir

ancak dışarıya çıkan

kişi Roşek karakteridir.

İşte bundan sonra

Roşek daha da vahşileşir

suçluları sadece öldürerek süper kahramanlık yapmaya devam eder.

Peki bundan sonra ne oluyor?

Bundan sonra artık süper kahramanlar Watchmen çizgi romanı ve filmi öyküsünde yasaklanmıştı

ya da devletin kontrolünde çalışıyorlardı ya

bu karakterlerden bir tanesi Comedian diye bildiğimiz Comedian adlı bir süper kahramandı

ve Comedian Watchmen öyküsünün başında öldürülüyor.

Gizli nerede yaşadığı ne yaptığı ne ettiği gizli olması lazım ama demek ki birileri biliyor ve komedyeni öldürmüş bu da demek ki diğer Watchmen üyeleri de risk altında Roşek gidiyor diğer süper kahramanları da tabii uyarmak istiyor yani hem eski ortağı Naitoğlu ve diğerlerini uyarmak istiyor ancak hepsi de neredeyse yani Roşek'e bir nevi sırt dönüyorlar onunla birlikte hareket etmiyorlar

Ancak bir noktadan sonra bu Watchmen ekibinin bir diğer üyesi olan Ozymandias dünyanın en zeki insanıdır ve gerçek kişiliğini de dünyaya açıklayan tek süper kahramandır.

Watchmen öyküsü içerisinde.

Adrian Waite diye bir karakter.

Yine o da harika bir karakter.

Ya filmdeki zaten bütün karakterler muhteşem.

Neyse o da öldürülmeye çalışılıyor.

Yani demek ki iki süper kahraman öldürülmeye çalışıldığına göre artık yani bunun öyle bir tesadüf vesaire olmadığı kesinleşiyor.

Night Owl evet diyor Roşak haklıymış bütün süper kahramanlar öldürülüyormuş ben ona yardım edeyim diyor.

Ancak bundan hemen önce Roşak ipuçlarını ararken polis tarafından yakalanıp hapse atılıyor.

Artık hapiste ama Roşek'in haklı olduğunu anlayan Knight Oğul eski dostu geliyor onu hapishaneden kurtarıyor ve evet süper kahramanların peşine düşen bu gizemli katilin peşine düşüyorlar.

Ve sonunda burada spoiler vereceğim.

Watchmen filmini halen izlemediyseniz ve öyküsünü ya da en azından filmlerini duymak istemiyorsanız bundan sonrasını dinlemeyin.

Ve sonunda süper kahramanları öldüren az önce bahsettiğim dünyanın en zeki insanı olan Ozymandias olduğu anlaşılıyor arkadaşlar.

Bunu yapmasının sebebi de Amerika ile Rusya 80'lerde soğuk savaşın etkisindedir ve birbirleriyle bir nükleer savaşa girmek üzeredirler.

Ve biraz farklıdır çizgi romanda ve filmde ama şöyle ki dünya dışı bir etki tarafından milyonlarca kişinin öldürüldüğüne dair bir kandırmaca yaratır.

Milyonlarca kişiyi aslında kendisi öldürür. Bakınız korkunç bir kitle katliamcısıdır yani Ozymandias. Ona sorsanız o iyi bir şey yapmıştır. Milyarları kurtarmak için çünkü Amerika ile Rusya eğer bir nükleer savaşa girerse dünyada milyarlarca insan ölecektir.

Ozymandias öyle bir kandırmaca planlar ki dünya dışından bir etkiyle milyonlarca kişinin öldüğü yalanını yaratayım ben ve dünya dışı bu etkiye karşı Amerika ve Sovyetler Birliği iş birliği yapmak zorunda kalsınlar ve bu şekilde de birbirleriyle savaşıp nükleer bir felakete sebep olmasınlar.

Çizgi romanda bu etkiyi Ozymandias uzaylılar olarak kullanır ancak filmde Ozymandias dünya dışı etki olarak Dr. Manhattan'ı kullanır.

İşte bu ortaya çıkmasın diye Ozymandias da eski ekip arkadaşlarını yani süper kahramanları öldürmeye soyunur.

Çok harika bir öykü diyeyim ya bence.

Müthiş bir öykü yani.

Neyse ancak sonunda evet Night Owl ve Roşek bu gerçeği ortaya çıkarırlar.

Dr. Manhattan'da bu gerçeği söylerler ve işte Dr. Manhattan'da aslında Rocheke kendisine hani bunu söylemişti öykünün başında bak böyle bir şey var diye.

Dr. Manhattan'da ona inanmamıştı.

Sonunda evet Ozymandias bu gerçeği açıklar ve tüm süper kahramanlar Ozymandias'ın yaptığı bu kandırmacayı kabul ederler.

Yani Ozymandias'la hemfikir olurlar.

Tamam bu kandırmacayı biz yaşatalım ve dünyayı kandıralım fikri altında birleşirler.

Ancak Ozymandias herkesi ikna edebilir Roşek'i ikna edemez.

Öykünün finalinde Roşek der ki bu yalanı tüm dünyaya duyururum.

Söylemeden önce maskesini çıkarır.

Bakınız yani onlarla Roşek olarak değil Walter olarak konuşmak ister.

Bu tercihinde de şöyle bir altmetin var. Kendisine yapılan bu teklifi kabul ederse Roşek karakterinin felsefesi yalanlanmış olur ve evet aslında Roşek bir karakter olarak ölmüş olur.

Ancak Walter yaşamaya devam eder. Teklifi de kabul etmezse gerçek böyle değil demek zorundadır ancak bunu yapmaya niyetlenirse de Dr. Manhattan onu öldürecektir.

Walter ölecek ancak Rorschach'in felsefesi yaşamaya devam edecektir.

Ve evet Dr. Manhattan Walter'ı öldürür ama Rorschach'in felsefesi yaşamaya devam eder.

Ve bu da nasıl devam eder aslında filmde bu da zaten çizgi romanda da gösterilir bize.

Rorschach süper kahramanları öldüren katili arama süresince bir günlük tutar.

Gördüğü bildiği her şeyi günlüğüne yazar ve bir gazeteye yollar. Gerçekleri anlatıyor o gazete yoluyla günlüğü yoluyla. Bu bağlamda evet Walter ölüyor ama Roşek hayatta kalmaya devam ediyor.

Ancak bu noktada da şöyle bir gerçeğe tosluyoruz.

Rorschach'in benimsediği o süper kahraman algısı artık hayatiyetini sürdüremiyor.

Zaten sürdüremez yani bu ne yazık ki mümkün değil.

Dünya artık öyle bir yer değil.

Walter 40'larda doğmuş, 50'lerde çocuk olmuş ve 70'lerde de süper kahramanlığa soyunmuş bir karakter.

Evet onun çocukluğunu, gençliğini ve yetişkinliğini yaşadığı dönemler doğrunun ve yanlışın, iyinin ve kötünün kalın çizgilerle ayrılabildiği dönemlerdi belki.

Ancak 80'lerden sonra bu ne yazık ki imkansızdır.

Bu bağlamda Roşek gerçekten kendi döneminin süper kahramanıdır arkadaşlar.

Biraz nostaljik bir süper kahramandır.

Ona baktığımızda aslında son derece basit ve anlaşılabilir bir felsefe görürüz.

Her şey ya siyahtır ya beyaz.

Ne güzel.

Keşke dünya böyle olsa.

Belki de hepimiz iyi ve kötüyü böyle algılıyor olabilsek.

Keşke böyle kalın çizgiler çekebilsek.

İnanıyorum ki hepimiz aslında bunu isteriz.

Bunu hayal ederiz.

Ama ne yazık ki dünya artık böyle değildir ve bize bu kadar net tercihler yapma şansı vermez.

Roşek'in felsefesine özeniriz belki ama ne yazık ki Roşek'in kendisine özenemeyiz.

Çünkü bu katı ahlaki değerler ortaya son derece psikopatik ve aslında hayatı boyunca travmalarla yaşamış bir karakter çıkarmıştır.

Yani evet Roşek'in felsefesi basitliğiyle cezbedicidir ama o felsefenin ortaya çıkardığı karakter ne yazık ki son derece şüpheli, travmatik ve hatta psikopat bir karakterdir.

Ve sonunda da zaten ne yazık ki hayatta kalamaz, hayatiyetini sürdüremez.

Ve Rochette karakterini canlandıran Jackie Early Halley çok bilinen bir oyuncu değildir.

Daha çok yan rollerde bulunmuştur ama buradaki performansı olağanüstü ve bildiğim kadarıyla da bu oyuncunun başrolde olduğu ya da bu kadar önde olduğu tek film Watchmen zaten.

Ancak performansı gerçekten inanılmaz.

Çok sert yüzatlarına sahip ve aslında klasik Hollywood jönlerine pek uymayan bir tipleme.

Yani biraz kısa boylu böyle sıska yani çok alışıldık bir oyuncu değil ama buna rağmen Watchmen filmindeki Rochak performansında oyuncu gerçekten devleşiyor bence.

Yani bu kadar iyi bir oyuncu seçimi olamaz ki yüksek olasılıkla Zack Snyder çok özenli davranmış ve çok tanınır bir oyuncu olmasa da Jackie Early Halley'i bu role getirmiş ve iyi ki de getirmiş.

Şahsen ben şu an Roşak karakteri için başka bir oyuncu düşünemiyorum gerçekten.

Evet bu hafta karakter incelemeleri dosyamızın 3. bölümünde Roşak karakterini inceledik.

Bu haftalık bu kadar. Önümüzdeki hafta tekrar görüşmek üzere. Teşekkürler.

Altyazı M.K.