Selamlaaarrr! Yoksa uykusuz gecelerin sonu mu? Bu haftanın podcast bölümünde, "Melatonin Uyku İçin Mucize Bir İşçi Mi?" konusunu ele alıyoruz. Melatonin hormonunun uyku düzenlemesi üzerindeki etkilerini, başka hangi noktalarda fayda sağladığı araştırmalarını ve melatonintakviyelerinin kullanımını mercek altına alıyoruz. Melatoninin rolünü çözmek için bu bölümü kaçırmayın!
Instagram: melisaersahiin
Mail: ozamansanabisorupodcast@gmail.com
Transkript
Selamlar, hoş geldiniz.
Ben Melisa. Umarım hepimiz için çok güzel bir hafta olur.
Ben bugün yine ufuk açacak bir konuyla geldim.
Bugün bilindiği üzere sürekli kaçan uykuların destekçisi olarak bahsi geçen melatonini konuşacağız.
Zaten bu konuya da yine kaçan bir uyku sayesinde geldim.
Uzun bir süredir annem ve babamın gece uykusu konusunda problemleri vardı.
Uykuya dalamama ve işte sağlıklı uyku çektiğini hissedememe gibi.
İlk başta hep o düşünülen işte psikolojik sorunlardan dolayı mı acaba sorusunu sorduk.
Yani zaten sorunsuz bir insan.
İnsan da ütopik bir dünyanın eseri olabilir ancak.
Velhasıl soruyu sormakla kalmadık.
Öncelikli olarak babamı bir psikiyatriste götürdük.
Uzunca da bir süre gitti aslında.
İlaçlar falan da aldı.
Ama uyku problemini hala tam çözebilmiş değildik.
En son doktor dedi ki ya bir de bir melatonin takviyesi deneyelim.
E ben de durur muyum tabii. Aldım hemen aksiyonu.
Başladım araştırmalara.
Bu melatonin nedir?
Neden kullanılır? Yani etkileri var mıdır?
Kimler kullanabilir? Gibi sorulara cevap aradım.
Bugün de burada bu cevaplardan bahsedeyim istedim biraz.
Çünkü aslında benim bu... melatonin takviyesi sürekli denk geldiğim de bir konu.
Hem kendi çevremde işte hem sosyal medyada falan sürekli denk geliyorum.
O yüzden böyle öncelikli olarak melatonin ne olduğundan bahsedecek olursak aslında melatonin vücudumuzda doğal olarak üretilen bir hormon.
Ve bu hormon beyindeki pineal bezden salgılanıyor.
Pineal bez beyninin orta kısmında yer alan küçük bir endokrin bezi.
Genellikle epifiz bezi olarak da adlandırılıyor.
Böyle duymuş olma ihtimaliniz daha yüksek.
Pineal bez aynı zamanda beyin ve hormonal sistemin arasındaki ilaçlarla iletişimi düzenleyen diğer bazı peptid ve hormonları da salgılıyor.
Ancak melatonin bu bezin en önemli ürünü ve bu ürün uyku uyanıklık döngüsünün düzenlenmesine başlıca rol oynayan bir ürün.
Peki epifiz bu olayı nasıl gerçekleştiriyor?
Melatonin üretmek için triptofan adlı bir amino asidi kullanıyor.
Triptofan dışarıdan beslenen aracılığıyla alınması gereken ve vücut tarafından üretilemeyen esansiyel bir amino asit.
Peki bu triptofan nasıl besinlerden alınıyor?
İşte özellikle et, süt ürünleri, balık, yumurta, tavuk, fındık, baklagiller gibi protein kaynakları zengin ürünler triptofan içeriyor.
Bu amino asit vücutta serotonin adı verilen bir kimyasala dönüştürülüyor.
Sonra epifiz vezi bu serotonin moleküllerini alıyor ve onları melatonine çeviriyor.
Bu melatonin beyindeki dolaşım sistemine giriyor ve vücudun diğer bölgelerine dağılıyor.
Melatonin genellikle gece boyunca karanlıkta üretiliyor ve uyku-yanıklık döngüsünü düzenlemede kilit bir rol oynuyor.
Biyolojik saatin düzenlenmesi ve vücudun iç saatini ayarlamak gibi önemli işlevelere de sahip.
Melatonin seviyeleri gün ışığına maruz kalma süresine bağlı olarak değişiyor.
Gündüzleri düşük seviyelerde kalırken gece yükselen bir seviyeye sahip.
Texas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Merkezi'nde hücre sistemleri ve anatomi profesörü olan Reiter, hakemli bir bilimsel dergi olan Frontiers in Bioscience'da melatoninin ayrıca bir antioksidan olarak da işlev gördüğünü,
serbest radikallerle savaşarak hücrelerin oksidatif stresten korunmasına yardımcı olduğunu ileri sürmüş.
Bu antioksidan özelliklerden dolayı melatonin vücudumuzun genel sağlığını destekleyebiliyor ve hatta çok şaşırdığım ve ilgimi çeken bir noktası yaşlanmayı yavaşlatabiliyor.
Burada serbest radikal dediğim şey bir veya daha fazla elektronun eksik olan ve bu nedenle kimyasal olarak çok aktif ve istikrarsız olan moleküller.
Bu eksiklik radikalleri diğer moleküllere zarar vermeye ve onlarla reaksiyona girmeye yönlendiriyor.
Bunlar vücutta normal metabolik faaliyetler sırasında oluşabiliyor.
Örneğin enerji üretimi sırasında veya bağışıklık sistemi tarafından patojenlere karşı savaşırken serbest radikaller oluşabiliyor.
Ayrıca çevresel faktörlerden kaynaklanan stres, radyasyon, sigara dumanı gibi dış etkenler de serbest radikal oluşumunu artıran faktörlerden.
Zararlı olmaların ana sebeplerinden biri de çok aktif oldukları için diğer moleküle saldırabilmeleri.
Bu hasar hücrelerin normal işlevlerini bozabiliyor çünkü.
Hücre ölümüne veya genetik mutasyonlara yol açabiliyor ve hatta çeşitli hastalıkların gelişimine olumsuz yönde de tabii katkıda bulunuyor diyelim.
Özellikle sürekli ve kontrolsüz serbest radikal hasarı yaşlanma sürecini hızlandırabiliyor ve çeşitli kronik hastalıkların riskini arttırabiliyor.
Bu nedenle vücut antioksidanlar olarak bilinen ve serbest radikallerle reaksiyona girerek onları nötralize eden bileşikler ve enzimler üretiyor.
Dengeli bir antioksidan savunma sistemi serbest radikallerin zararlı etkilerini azaltmaya ve hücrelerin sağlığını korumaya yardımcı olabiliyor.
Serbest radikalleri de açıkladığıma göre şimdi asıl konumuza devam edeyim.
Sventi Üniversitesi Ruh Sağlığı ve Teknoloji bölümünde profesör olan Alejandro Domínguez Rodríguez, yine hakemli bir tıp dergisi olan Current Medicinal Chemistry'de melatonin takviyelerinin kardiyovasküler sağlık üzerinde olumlu
etkileri olabileceğini öne sürmüş.
Melatoninin anti-hipertansif yani yüksek tansif...
Antioxidan ve anti-inflammatuar yani enfeksiyona karşı etkileri bu alandaki araştırmaların odak noktası olmuş.
Journal of Pineal Research'de bu da yine tüm omurgalı türlerinde epifiz bezi ve hormonal ürünleri özellikle melatonin üzerine araştırmaları kapsayan hakemli bir bilimsel dergi.
Burada bahsi geçen bir başka araştırma da bazı hayvan ve hücre kültürü çalışmaları melatonin kanser hücrelerinin büyümesini de engelleyebileceğini ve kanser tedavisine yardımcı olabileceğini öne sürüyor.
Ancak bu bulguların insanlar üzerindeki etkilerini değerlendirmek için daha fazla çalışma gerekiyor tabii.
Bu arada böyle konulara ilginiz varsa bu bahsettiğim dergileri incelemenizi öneririm.
Zaten birçok kaynak incelendiğinde melatoninin uyku sorunlarıyla ilişkilendirilen birçok durumda takviye olarak da kullanılabilir hale geldiğini, işte jetlag, vardiyalı çalışma veya uyku düzensizlikleri gibi durumlar için
destekleyici bir tedavi olarak kullanılabileceğini gösterdiğini göreceksiniz.
Ancak melatonin takviyelerinin kullanımı...
konusunda tabii ki de bir uzmana danışmak gerekiyor.
Çünkü uygun dozaj ve zamanlama her bini için değişiklik gösterebilir.
Doğru dozaj ve zamanlamanın belirlenmesi kişinin yaşına, sağlık durumuna, kullandığı mevcut ilaçlara ve diğer bireysel faktörlere bağlı olabilir.
Ayrıca bu noktada melatonin takviyelerinin yan etkileri ve olası etkileşimleri hakkında da bilgi sahibi olmak çok önemli tabii.
Bazı insanlar melatonin takviyelerinin yan etkilerinden bazılarını deneyimleyebiliyorlar.
Bu etkiler arasında işte baş ağrısı, mide bulanması, baş dönmesi, uyku hali, sabahları halsizlik hissi gibi şeyler bulunabiliyor.
Bununla birlikte çoğu insan için uygun dozajda ve doğru zamanda alındığında melatonin takviyeleri genellikle güvenli ve etkili takviyelerden biri olarak görülüyor.
Bu arada araştırmaları yaparken şöyle bir bilgiye de rastladım.
Şaşırdım da açıkçası. Melatonin sadece insanlarda ve hayvanlarda değil, aynı zamanda bitkilerde ve mikroorganizmalarda da bulunuyormuş.
Ve bitkilerin fizyolojik süreçlerini etkiliyormuş.
Bitkilerde melatonin fotosentez, çiçeklenme, meyve olgunlaşması ve stres yanıtı gibi çeşitli süreçlerin düzenlenmesine yardımcı olabiliyormuş.
Aynı zamanda bazı bitkilerin melatonin içeriği mevsimsel değişikliklere ve çevresel streslere tepki veriyor.
Yani tıpkı biz insanlardaki gibi aslında.
Bu bilgi de melatonin hormonunun evrimsel açıdan ne kadar eski ve yaygın bir biyolojik bileşen olduğunu gösteriyor aslında.
İnsanlar, hayvanlar, bitkiler ve mikroorganizmalar arasında paylaşılan bu önemli hormonun çeşitli organizmalardaki farklı işlevleri doğadaki yaşamın karmaşıklığını ve uyumunu ne güzel vurguluyor değil mi?
Velhasıl melatonin hormonu vücudumuzun uyku düzeni ve genel sağlığı için kritik bir rol oynamaktı aslında.
Benle uyku alışkanlıkları edinmek, sağlıklı beslenmek ve stresi azaltmak melatonin seviyelerini dengede tutmaya yardımcı olabilir.
Ancak melatonin takviyelerini kullanmadan önce mutlaka bir uzmana danışmanız gerektiğini unutmayın.
O zaman size bir soru.
Sizin uyku alışkanlıklarınız nasıl?
Hiç melatonin takviyesi aldınız mı?
Yani aldıysanız da nasıl etkileri oldu?
Belki benim de burada bahsetmediğim bazı şeyler söylemek istersiniz diye düşünüyorum.
Bu bölümü sonuna kadar dinlediğiniz için çok teşekkür ederim.
Onun cevabını benimle paylaşmanızı bekliyor olacağım.
Bunun için açıklamada Instagram hesabıma ulaşabilirsiniz.
Ve Spotify'dan da takip etmeyi unutmayın lütfen.
Kucak dolusu sevgi ve öpücüklerimi iletiyorum.
Kendinize iyi bakın. Bir sonraki bölümde buluşmak üzere.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.