(Yunan Mit) Antik Yunan'ın Lokman Hekimi: Asclepius

Merhaba sevgili patronlar.

İstek üzerine bu ayki bölümümüzde Asklepius'u konuşacağız.

Tıp ve sağlık tanrısı Asklepius.

Doktor Tanrı da denir kendisine.

Apollo'nun oğlu. Onun tanrı mı yoksa yarı tanrı mı olduğuna dair çok fazla versiyon var.

Ama babasının Apollo'nun olduğu kesin.

Belki hatırlarsanız Apollo'nu kızdırırsanız mesela onun rahiplerinden birine zarar verirseniz falan Apollo size kızıp halkınıza bir salgın hastalık musallat edebilir.

Ya da sizi seviyorsa mesela size sağlık afiyet verebilir.

Onun oğlunun da tıp tanrısı olması bu bakımdan ilişkili.

Asklepios'un da çocukları yine sağlıkla ilgili.

Onları da tanıyalım. Şimdi benim bu arada telaffuzlarıma laf edenler olmuş.

Doğru telaffuz edemiyor falan diye böyle.

Yani Yunanca bilmiyorum arkadaşlar.

Çok normal bence bu kadarı.

Hygiea yani hijyen ya da sağlık anlamına geliyor.

Iaso yani iyileşme.

Akeso da yine iyileşme gibi bir anlamda.

Aegde sağlık.

Panakia yani şifa.

Astepius'u tasfilerde elinde kocaman uzunca bir asa ile görürsünüz.

Asasında aşağıdan yukarı doğru yükselen bir yılan vardır.

Bu yılanlı asa hala Türkiye'de ve dünyada tıbbın, eczacılığın sembolü olarak kullanılıyor.

Ancak son yıllarda birçok kurum bu sembolü daha havalı hale getirmek için revize edip asanın etrafına birbirine sarılmış iki yılan geçiriyor.

Bu da asayı Hermes'in asası Kaduseus'a benzetiyor.

Ki bu hatalı bir ekleme.

Yani Hermes'in asasını aslında biz Asclepius'un asası yerine kullanmış oluyoruz.

Bu yanlış. İnstagram'da eski bir gönderimde iki asayı yan yana koyup kıyaslamıştım.

Bakabilirsiniz. Bizim Sağlık Bakanlığı'nın ve birçok hastane ve eczanenin logosunda bu sembolleri gördüğünüzde artık ne olduğunu biliyor olacaksınız.

Peki neden yılan yani sağlık ve yılan ne alaka diye soracak olursanız mitolojide yılan sadece zehrin değil aynı zamanda panzehirin iyileşmenin sembolü.

Bununla ilgili de iki farklı hikaye var.

Birinci versiyona göre bir gün Astepius bir yılanı kurtarır ve yılanda iyiliğine karşılık olarak onun kulağını yalayarak ona tıp bilgilerini verir.

İkinci versiyona göre Astepius'a ölen birini geri getirmesi emredilir tanrılar tarafından ve gizli bir hapishaneye kapatılır.

Asclepius kara kara bunu nasıl başaracağını düşünürken birden bir yılan gelir ve asasına dolanmaya başlar.

Asclepius bir anlık ışınla asasıyla yılanı defalarca vurur ve onu öldürür.

Sonra başka bir yılan gelip ölü yılanın ağzına bir ot bırakır.

Bir süre sonra ölü yılan hayata döner.

Bu sayede Asclepius ölüleri nasıl geri getirebileceğini öğrenmiş olur.

Asclepius iyileştirici yeteneklerini babası Apollo'dan almıştır ama eczacılık bilgilerini ona öğreten bilge senator Chiron'dur.

Sentokiro'nun yanında eğitim görüp doğayı, çeşitli otları ve suları kullanarak ilaç yapıp hastalıkları iyileşmeyi öğrenir.

Bazı hikayelere göre Asclepius ilk doğduğunda bir tanrı değil, yarı tanrıdır.

Çünkü annesi bir ölümlüdür.

Hatta Apollo'yu aldatan bir ölümlü.

Şimdi işin magazin boyutuna çok girmek istemiyorum ama kadın ölümlü haliyle tanrı Apollo'nu aldatıyor.

Yani nasıl bir aşksa artık. Neyse işte Asclepius ölümlü annesinden dolayı bir yarı tanrıdır.

Tıp alanında iyice kendini geliştirip insanları ölüler diyarından geri getirmeyi başarınca Hades kendi hükmettiği alana...

Karışılıyor diye buna çok öfkelenir ve asla yapıyorsa Zeus'a şikayet eder.

Zeus da bu durumdan korkar tabii.

Neden? Çünkü siz de biliyorsunuz ki birçok insanın ibadetinin tek sebebi ölüm korkusu.

İnsanların ölümden korkmaması Zeus'un işine gelmez tabii.

O yüzden Zeus bir yıldırım fırlatıp Aslepius'u öldürür.

Yıldırım çarptığı sırada Aslepius'un elinde kendi yazdığı her derde deva olacak bir reçete vardır.

Kağıt toprağa düşüp üstüne yağmur yağınca topraktan sarımsak bitkisi çıkar.

Sarımsağın her derde deva olduğuna dair başka bir kanıt aramanıza gerek yok artık sanıyorum ki.

Bu arada bu her derde deva reçete sonra onu tutan bir nevi doktor tanrının baş tanrı tarafından öldürülmesi filan size Lokman Hekim hikayesini çağrıştırdı mı?

Mitler birbirine nasıl karışmış Anadolu'da buradan görüyorsunuz.

Bu olaydan sonra oğlunun öldürülmesine çok kızan Apollo hırsından Zeus'a yıldırımı hediye eden Kiklopları öldürür.

Bunun üzerine Zeus Apollo'nun bir süre Olympos'a gelmesini yasaklar ve bir yıllık zorunlu görev verip onu sürgüne gönderir.

Bu sırada öldürdüğü torununu da Opikus yani yılan tutan, yılan taşıyan anlamına gelen bir takım yıldızına dönüştürmeyi ihmal etmez.

Ancak sonrasında Zeus ve Apollo barışırlar ve Apollo'nun ricası üzerine Zeus, Aslepius'u bir tanrı olarak dirildir.

Başka bir hikayeye göre ise Perseus, Medusa'yı öldürdüğünde Athena onun bedeninden akan kanı toplamıştır.

Medusa'nın vücudunun sağ tarafındaki damarlardan akan kanlar zehirli, sol tarafındakilerden akan kanlar şifalıdır.

Athena bu şifalı kanları Aslepius'a verir ve o da bu kanı ölüleri diriltmekte kullanır.

Antik dönemde Atina'da ve Anadolu'da Aslepios adına tapınaklar ve sağlık siteleri kurulmuş.

Bunlara Aslepion denirmiş.

Bunların en bilinenlerinden biri İzmir Bergama'daki Aslepion'dur.

Burada şifalı su, güzel hava, kaplıca gibi fizik tedavi uygulamalarına ek olarak kültür-sanat faaliyetleriyle de iyileştirmeler uygulanıyormuş.

Yani kültür ve sanatı tedavi olarak kullanıyorlarmış.

Burası o dönemde bu kadar ileri seviyede tedavi uygulayan tek Aslepion olarak biliniyor.

Başka bir bilgi, günümüzde daha çok Avrupa'da görülen Aslepius yılanı diye bilinen zehirsiz bir yılan türü var.

Adını bu tanrıdan almıştır.

Başka bir konu da Hipokrat yemin ile alakalı.

Hipokrat yeminini bilirsiniz.

Bildiğim kadarıyla hala ülkemizde de tıp fakültelerinin mezuniyet törenlerinde kullanılan bir yemin.

Bu yemin Batı'da tıbbın kurucusu kabul edilen Hipokrat'ın adıyla analıyor.

Neden? Çünkü antik dönemde her türlü hastalığın sebebi tanrıların laneti ya da iyileşme tanrıların lütfu diye bilinirken M.Ö.

4. yüzyılda Hipokrat çıkıp modern tıbbı kuracak adımlar atmış.

Yani Hipokrat'ın da yaşadığı kesin değil ama yaşadığı düşünülüyor şu anda.

Ama Hipokrat yemini bilindiği kadarıyla M.S.

sonra kullanılmaya başlanmış.

Yemin orijinalinde antik Yunan tanrılarının adıyla başlıyor.

Şu şekilde. Şifacı Apollo, Aslepios, Hagia, Panakea ve bütün tanrı ve tanrıçaların huzurunda yemin ederim ki bu yemin ve sözleri yeteneğim ve görüşlerime uygun şekilde tutacağım.

Ama yanlış anlaşılmasın orijinal metin bu şekilde olsa da şu an bizim tıbbi yerliler mezun olurken bunu kullanmıyorlar.

Dünya Tabipler Birliği'nin yeminli bir uyarlanmış versiyonunu kullanıyorlar.

Orada da tanrılar üzerine değil onurları üzerine yemin ediyorlar.