(Yunan) 34: Hecate & Çoklu Kişilik Bozukluklarımız

Merhaba Mitoloji Merakları.

Öncelikle Patreon'dan bana destek olanlara çok teşekkür ederek başlamak istedim.

Kadircan Daş'tan Hermes statüsünde, Mehmet Oğuzhan Çetin Zeus statüsünde ve Berk Cebeci de Atlas statüsünde destek oluyorlar.

Arkadaşlar size iki özel birkaç duyuru yaparak başlayayım çünkü buradan daha kolay oluyor.

Birincisi Patreon'daki bu üyelik her ay yenileniyor anladığım kadarıyla.

O yüzden dikkat edin. Bir kereliğine destek olmak için kaydolduysanız mutlaka sonra iptal edin.

Çünkü malum kurbaya fena durumda.

İkincisi size özel bölüm talebiniz varsa yine bana mesaj atın.

Yoksa ben bir konu seçip anlatacağım.

Sadece Patreon'a özel olarak yükleyeceğim.

Bu arada hiçbir yerden reklam filan vermediğim halde ve genelde 2 haftada bir yeni bölüm kaydedebildiğim halde Spotify'ın podcast listesinde 3.

sıraya çıkmışız. Valla inanılmaz şaşırdım.

Çok teşekkür ederim hepinize bu kadar dinlediğiniz için.

Cidden bu kadarını beklemiyordum.

Tabi bu olay üstümde baya yeni bölüm baskısı oluşturdu merak etmeyin.

Gaza geldim zaten. Haftaya da bir aksilik olmazsa Poseidon'u anlatmak istiyorum.

Evet şimdi Saded'e gelelim.

Hekate Hekate diye ısrarla yazdınız.

Ki yine Medea'da olduğu gibi bu yazanların çoğunun büyücülüğe merakı olduğunu düşündüğüm için onlar mesaj attığında çekiniyorum aman ters bir cevap filan vermeyeyim diye.

Cadı olunur mu cadı doğulur mu?

Cadı da olunur cadı da doğulur.

Sabırla beklediniz işte o gün geldi.

Hekate bir dişi titan tanrıca.

Kısaca büyücülük, sihirbazlık, cadılık tanrıçası olarak geçer.

Yeryüzünde büyünün cadılığın kökenlerinin Hekate'ye dayandığı söylenir.

Diğer popüler tanrılara göre çok hikayeleri bilinmese de aslında çok güçlü bir tanrıcıdır.

Titanomaki adı verilen tanrılar ve titanlar arasındaki savaşın sonunda hatırlayacaksanız tanrılar galip gelmişti ve tanrıların karşısında savaşan titanlara çok ağır sonsuz cezalar verilmişti.

Hattası olduğu gibi ya da Tartaros'a kapatılmışlardı.

Taraf tutmayan ya da tanrıların yanında savaşan Titanlara ise ceza verilmemişti.

Kendilerine bazı görevler verilmişti.

Prometheus, kardeşi Epimetheus ya da Helios gibi.

Hecate de savaştı Titanlar yerine tanrıların yanında savaştığı için ceza almayanlardan.

Hatta tam tersine Zeus onu çok sever ve ona çok saygı duyar.

Hesedus'un Teogone'de yazdığına göre Zeus görevleri ve yetkileri dağıtırken Hecate'ye biraz kıyak geçmiş.

Ona karada, havada, denizde, yer altında geçerli olacak şekilde yetkiler vermiştir.

O yüzden Hecate'yi anan eserlerde onu sık sık Zeus'la yan yana gelecek şekilde görmeniz mümkündür.

Bir bakire Titan tanrıçı olmasına rağmen Zeus tarafından bu kadar sevilmesinden ne kadar önemli bir olduğunu anlamışsınızdır.

Çünkü normalde Titanlar sırf...

Titanomaki'de tanrıların yanında savaştıktan sonra Zeus'la ya da diğer tanrılarla hemen böyle kanka olamazlar yani.

Çünkü yapıları farklı.

Ve Zeus titanların çok güçlü olduklarını bildiği için biraz endişeli bir arkadaşlıkları oluyor genelde aralarında.

Ama Hecate ile öyle değil.

Zeus Hecate'yi gerçekten seviyor ve kayırıyor.

Hecate ile ilgili söylenceler çok ilginç.

Çünkü onunla ilgili çok iyi söylenceler de var, çok korkunç söylenceler de var.

Zamanla karakterinin değişim gösterdiğine inanılıyor.

Ki bu kendi başına çok ilginç çünkü genelde her Titan'ın ya da Tanrı'nın bir mizacı vardır ve büyük ölçüde değişmez.

Hekate ilk başlarda Kibele gibi Demeter gibi toprakla bağlantılı cömert bir tanrıçadır.

İnsanlara yardım eder, onların zenginleşmesini, zaferler kazanmalarını sağlar.

Kahinlere etkili konuşma yeteneği verir, bereket ve refah tanrıçası olarak görülür.

Balıkçıların daha çok balık avlamasını, çiftçilerin daha iyi ürün almasını sağlar.

O yüzden tarihte insanların ona çok dua ettiği, ondan yardım istediği bir dönem var.

Mesela bakir olmasına rağmen o da çocukların doğma ve yetiştirilmesiyle ilgilidir.

Hades ve Persephone hikayesinde de Hecate'nin bir payı var.

Hatırlarsanız o bölümde anlatmıştım.

Persephone'un annesi Demeter dört bir yana dolaşıp kızını arayıp kendini de insanları da perişan ederken bir gün Hecate ile karşılaşıp derdini anlatır.

Bu hikayenin geçtiği kaynaklara göre Hecate cevabı bilmez ama onu güneş titanı Helios'a götürür.

Helios her gün vakti gelip gökyüzünde yerini aldığında herkese tepeden baktığı için her şeyi görebilmektedir.

O yüzden onun gözünden hiçbir şey kaçmaz.

Hatırlarsanız Ares ve Afrodit'le kaçımak buluşmalarını Helios'un göremeyeceği saatlerde yapıyorlardı.

Neyse bu yüzden Hecate Demeter'i Helios'a götürür.

Helios Persephone'un kaçırılışını da görmüştür ve Demeter'e kaçının Hades olduğunu söyler ve Hades'in ona çok iyi bakacağına emin olduğunu söyleyerek Demeter'i avutmaya çalışır.

Sonrasında Persephone bulununca da Hecate onun yanında kalmaya karar verir, onun arkadaşı ve yardımcısı olur ve bu sayede kendisine ölüler diyarına sınırsız sayıda gidip gelebilme yetkisi verilir.

O yüzden Hekate iki dünyayı birbirine bağlayan köprü olarak görülür.

Günümüzde Hekate ritüelleri yapıp onunla bağ kurmaya, onun enerjisini almaya çalışan Neopaganlar da kendilerini ruhlara ve bu iki dünya arasındaki geçişlere yakın hissetmeye çalışırlar.

Hekate'nin iki dünyada da etkisinin olması sebebiyle ona her şeyin annesi, annemiz dedikleri olur.

Bu ritüellerde eğer bir köpek havlaması ya da kurtulması duyulursa Hekate'nin yakınlarda olduğu anlaşılır.

Spotify'daki mitolojik inciler müzikleri adlı çalma listemize Hecate'ye yapılan birçok şarkıyı ekliyorum.

Onların sözlerine de dikkat ederseniz kendisinin nasıl sevildiğini, kendisine nasıl yardım istendiğini görürsünüz.

Sevgili annemiz, bize gücünden, bilgeliğinden bahşet.

Yol ayrımlarının tanrıçısı, bize doğru yolu göster.

Meşalelerin tanrıçısı, bize ışığını aydınlat diye dua ediliyor kendisine bu şarkılarda.

Ancak zamanla Hecate'nin huyu değişmeye başlar.

Kötü kalpli şeyler yapar.

Büyücülük tanrıçası olarak anılır.

Daha çok gece bir işler çeviren, acımasızca cezalandıran, ürkütücü bir tanrıça haline gelir.

Söylencelerde Hecate'nin bu değişiminin erken Hristiyanlık döneminde kilisenin manipülasyonundan kaynaklandığı düşünülüyor.

Pagan bir dinden kurtulup inanmaya başladıkları bu yeni dini yaymak için Hristiyanlar tatlış bereket tanrıçası Hecate'ye olumsuz anlamlar yüklemişler.

Hecate geceleri siyah bir köpek sürüsüyle mezarlıkları gezer ve henüz ölüler diyarına gönderilmemiş ruhları arar.

Bu yüzden zamanında insanlar mezarlıkta siyah bir köpek görürlerse onun hemen ardından Hecate'nin ortaya çıkacağına inanırlarmış.

Bazı geceler uzun süren köpek ulumalarında ya da kurtulumalarında onların Hecate'yi görmesinden dolayı olduğu düşünülürmüş.

Bu arada Hecate'nin eğer sürüsüyle dolaşmıyorsa yanında genelde bir köpek ve bir sansarla dolaştığı söylenir.

Köpek, Truva Savaşı'ndaki Kral Priamos'un eşi ve Hector'un annesi Hecabe'dir.

Hecabe, Truva düştükten sonra intihar etmek için denize atlar ama bunu gören Hecate onu denizden çekip alır ve bir köpeği dönüştürüp yanında gezdirir.

Sansarın da ya idrarını...

Tutamadığı için cezalandırılan tanrıça Gale ya da Herakles'i doğurtan Galintias olduğu söylenir.

Galintias Hera'nın kızı ve doğum tarçası Eilatya tarafından Sansara dönüştürülür.

Çünkü Hera Zeus'un başka bir gayrimeşru çocuğu olan Herakles'in doğmasını istemiyordur.

Ama Galiantas Hera'ya rağmen Herakles'i doğurttuğu için cezalandırılır.

Hekate Sansar Galiantas'a kıyamayıp onu yanına alır.

Yani yine Hekate'nin anaç yardımsever tarafını görüyorsunuz bu sahiplenme hikayelerinde.

Hekate büyücülükle, sihirle, bedduayla, kapılarla, bina girişleriyle, ayla, meşalelerle, köpeklerle, hayaletlerle ilişkilendirilir.

Bu arada kapılarla, bina girişleriyle falan ilgili dediğimde sizin de annenizin buralardan geçerken besmele çek demesi geldi mi aklınıza?

Genelde Dolunay zamanı dolaştığı bilindiği için bu zamanlarda insanlar yol kavşaklarına onun için balık, peynir, bal gibi yiyecekler koyarlarmış.

Bu yemekler bazen fakir insanlar tarafından bazen de toplumdan dışlananlar tarafından yenilmiş.

O yüzden Hekate marjinallerin de koruyucusu olarak görülüyor.

Hekate bazı eserlerde üç vücutlu ya da üç yüzlü bir kadın olarak tasvir edilir.

Bu 300 zamanın 3 hali yani geçmiş, şimdiki zaman ve gelecekle ilişkilendirilirken varoluşun 3 haliyle de yani doğum, yaşam ve ölümle de ilişkilendirilebiliyor.

Hecate'nin karakterinin farklı yanları yani Hecate'nin farklı kişiliklerine de gönderme yapılıyor aslında burada.

Beyzanlı Kadınları filminde Demetergar çoklu kişilik bozukluğu olan bir kadını canlandırıyordu.

Bir yandan dindar, aşırı muhafazakar Rabia diye bir karakterken bir anda Dilara diye fen fatal bir kadının ruh haline bürünüyordu.

O çağrışım yaptı Hecate'yi anlatırken.

Bakınız Hecate'nin de bereket dağıtmasıyla Demeter'e, fevriliğiyle Artemis'e, karanlık ve gizemli yanıyla Nyx'e, aile ilişkisiyle Selene'ye...

Hatta bence intikam ya da adalet yönüyle bilinen Nemesis'te de benzerliği var.

Karakterinin farklı yanlarından bahsetmişken 3 Hekate için önemli bir sayı.

3 tane kutsal simgesi var.

Anahtar, hançer ve ip.

Anahtar yeryüzünün ve ölüler diyarının sırlarını bilmesinden dolayı hançer ve ip de büyücülükte sıkça kullanılan malzemelermiş.

Biraz interneti araştırdım.

KeepingHerKeys.com yani onun anahtarlarını korumak.com diye yapılmış bir site var.

Doktoralı bir fizyolojist, yazar ve öğretmen tarafından hazırlanmış.

Full Hecate'nin mirası ve enerjisi üzerine yapılmış bir site.

Bunun gibi daha tonlarca da neopagani siteler var.

Üç yüzünün olması, her şeyinin üçlü olması vs.

Hristiyanlıktaki testis.

Yani üçleme inancıyla da benziyor değil mi?

Hani baba oğul kutsal ruh olayı.

Tek tanrılı inançlar pagan inançlarını kötülerken bir yandan beğendikleri kısımları almayı ihmal etmemişler.

Neden? Çünkü insan şu an inandığı şeyle inandırılmak istendiği yeni şey arasında benzerlik bulursa o yeni şeyi kabul etmesi kolaylaşır.

Ayrıca bir yolda giderken üç yolu ağzına denk gelirseniz de burada karşınıza Hecate'nin çıkabileceği söylenirmiş.

O yüzden antik dönemde Hecate'nin müritleri kavşaklarda onun adına tapınaklar inşa edip burada büyülü ayinler düzenlerlermiş.

Bu ayinlerde Hecate'nin kutsal hayvanı olan köpek kesilip yenilirmiş.

Bu da ilginç. Siz taneçi olsanız sizin için yapılan ayinlerde en sevdiğiniz hayvanın kesilip yenilmesini ister misiniz?

Ben istemem doğrusu.

Sanat eserlerinde genelde uzun bir elbise içinde, elinde meşalelerle ya da korkunç bir köpek sürüsüyle siyahlar içinde, mezarlıklar arasında ya da oturduğu tahtın yanlarını

ya da kendi vücudunu yılanlar sarmış şekilde tasvir edilir.

Simgelerinden birinin yılan olmasının sebebi yılanların görünmeyen ruhları fark edebildiğine inanılmasıydı.

Tıpkı kendisi gibi yani.

Bazen de iki elinde birden meşre tutarken tesvir edilir.

Burada ölüler diyarında Persephone'u arayan Demeter'e yolu aydınlatmasına gönderme yapılmaktadır.

O yüzden Hecate'ye karanlığı aydınlatan, bilgeliği getiren gibi sıfatlar da verilir.

Hecate'nin farklı karakterlerini simgelen farklı isimleri var.

Bunlar şöyle. Apotrofya, koruyucu.

Sitonia, yeraltı dünyasından.

Kotrofos, hemşire.

Propolos, hizmetkar.

Trimorfe, üçlü.

Trioditis, üç yol ağzında.

Aedonia, yeraltının hanımı.

Birimyo, kızgın, korkunç olan anlamına geliyor.

Hesiodos, teogonisinde Hecate'den şöyle bahseder.

Piovi, Koyios'la gerdeğe girdi.

Leto ve adı güzel Asteria'yı getirdi dünyaya.

Perse sarayına götürdü bir gün ve sevgili eşi oldu onun.

Ve Asteria Hecate'yi doğurdu.

Ölümsüzlerin saygısı büyüktür ona.

Bugün yeryüzünde kurban kesen her ölümlü Hecate'nin adını anar yakarışlarında.

Kimin dileğini iyi karşılarsa o tanrıça onun elde edemeyeceği şey yoktur.

Ona bütün mutlulukları vermek elindedir.

Ünlü Gaia ve Uranüs'ün bütün çocukları kendi paylarından pay vermişlerdir ona.

Kim hoşuna giderse Hecate'nin yardım görür ondan, destek bulur onda.

Meydanlarda, kalabalıklar içinde kimi isterse onu parlatır Hekate.

Ölüm kalım savaşlarında Hekate dilediği savaşçıya yardım eder.

Dilediğine verir başarıyı, şanı, şerefi.

Kurultaylarda saygın kralların yanındadır.

İnsanlar arasındaki yarışmalarda tanrısal gücüyle işe karışır.

Zaferi kazanan alır güzel ödülü ve şeref kazandırır yakınlarına.

Binicilerden de dilediğine yardım eder.

Belalı engin denize açılanlar da başvururlar Hekate'ye ve yeri sarsan Tanrı'ya.

Bereketli av sağlar onlara soylu tanrıça.

Ya da tam başaracakları sırada avlarını alır elinden canı isterse.

Hermese sürüleri üretir ağlarda.

Öküzleri, keçileri, akgünlü koyunları azaltır ya da çoğaltır gönlünce.

Ölümsüzler arasında yeri büyüktür Hekate'nin.

Zeus gençliğin besleyicisi yapmıştır onu.

Muğla'nın Lagine kasabasında Hekate'ye ait önemli bir tapınak bulunuyor.

Antik dönemde bu tapınakta hadımlar hizmet ederler ve yerli halk gelip tanrıçaya dua edermiş.

Bu tapınağın frizleri yani friz ne diyecek olursanız hani antik dönem yapılarının havalı girişleri olur, kapıyla en üst çatı kısmı arasında sanatsal kabartmalar falan olur ya o kısma friz deniyor.

Bu tapınağın frizleri İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde sergileniyor.

Bu frizlerde başlıca dört konu işlenmiş.

Doğu frizinde Rea ve Kronos ve Zeus'un doğuşu anlatılır.

Batı frizinde Cajentomaki adı verilen yani tanrılar ve devler arasındaki savaş anlatılır.

Ama yanılmıyorsam bu batı frizi şu an Berlin'de Pergamon Müzesi'ne sergileniyor.

Güney frizinde Karya tanrılarının bir toplaşması.

Burada Hekate ve Zeus yan yanadır ve 3 çocuk vardır.

Karyalıların farklı inançları var kafanız karışmasın.

Karya, M.Ö.

Muğla, Milas, Halikarnas, Dalaman bölgelerinde hüküm sürmüş bir uygarlık.

Hatta Hekate'ye dair söylencelerin Yunanistan'a değil Karya'ya dayandığına şüpheleniliyor.

Kuzey Frizi'nde Korintli bir savaşçı ile bir Amazon savaşçısının tokalaştığı yani anlaşma yaptığı an anlatılır.

Burada Hekate de Amazon savaşçısının yanında yer alır tabi ki bir Anadolu tanrıçası olarak.

Bu arada bu Lagina bölgesinin fazlalığına çok yaygın olduğu biliniyor.

Trakya taraflarında da Hekate'ye ait kütleri olduğu biliniyor ama Anadolu'da bilinen tek tapınak Lagina'daki.

M.Ö. 1. yüzyıl ve sonrasında kullanılmış bazı madeni paralarda Hekate'nin resmedildiği görülür.

Bunların bazılarında Hekate 300'lü olarak bazılarında meşale taşırken bazılarında Zeus onun elini tutarken resmedilir.

Görsellerini Instagram'dan paylaşacağım.

Hecate'nin bazen hadisin üç başlı köpeği Kerberos'la beraber de resmedildiğini görebilirsiniz.

Yukarıda saydığım bir sürü sebepten dolayı bu şaşırtıcı gelmez ama artık sanırım.

Antik dönemde Hecate adına düzenlenen şenliklerden bazıları şunlar.

Hecatezya, Hecatezya Romanya, Anahtar Taşıma, Doğum Günü Şenlikleri ve bazı gizli dinsel ayinler.

Bazı arkeoloji uzmanları Amerika'daki özgürlük heykelinin yapımında Hecate'den ilham alındığını öne sürerler ama bu kanıtlanmış bir bilgi değil.

Yine de elinde meşale tutmasıyla güçlü görünüşüyle andırdığı doğru.

Shakespeare'in ünlü trajedisi Macbeth'te de Hecate geçer.

Mesela bir sahnede Hecate görünür ve Macbeth'e yardım eden üç cadıyı azarlar.

Macbeth gibi şımarık, kendinden başkasını düşünmeyen birine bu kadar zaman bana danışmadan fazlasıyla yardım ettiniz.

Artık ben bu işe dahil olacağım.

Onu Acheron'a getireceksiniz ve onu büyüleyip ilüzyonlar görmesine sebep olacağım.

Gerçeklik duygusunu sarsacağım der.

Hecate Macbeth'in kendisinin ya da cadılarının yardımına layık olmadığını düşünür.

Cadılar Macbeth'in kral olmasına yardım etmişlerdir.

Oysa Macbeth şımarık, hırslı, bencil birinden fazlası değildir.

Onu cezalandırmak için Hecate onun güçten düşme endişesiyle daha çok paranoya kapılması sebep olur.

Çok büyük bir gücü elinde bulunduran tek bir insan paranoya kapılırsa neler olur tarihten biliyoruz.

Giderek kendini daha çok güvensiz hisseder, herkesten şüphe eder, daha fazla insanın canına kıyar ya da onları cezalandırır, koltuğu kaybetme korkusuyla giderek bir tiran haline gelir.

Sonunu anlatmayayım, o kadar da spoiler olmasın.

Bu arada Ekin Koh tarafından yazılan Hecate'nin Kızları diye bir kitap varmış.

Ben okumadım ama konusu bir şekilde cadı olduğunu öğrenen ve cadılık eğitimi almaya başlayan bir karaktermiş.

Harry Potter'ı çağrıştırdı bana ilgilenen olursa diye söyledim.

Bence Hecate içindeki farklı kişiliklerle barışmanın simgesi.

Çok sevgi dolu, anaç bir tarafın varken aynı zamanda daha karanlık, uçuk kaçık, daha yalnız ya da asi bir tarafında olabilir.

Değiş edebilirsin zamanla.

Bunların hepsi varoluşun içinde var.

Hep aynı kalmak zorunda değilsin.

Peki kapatırken bir soru.

Sen barıştın mı içindeki farklı karakterlerle?

Hepsini doya doya yaşayabiliyor musun?

Yoksa bazıları için sıkışıp kaldığı için seni de darlıyor mu?