Podcast BPT Danışmanlık Hizmeti testini çözmek ve fiyat teklifi almak için: basvuru.podcastbpt.com
Bu bölüm “Podcast BPT” hakkında reklam içerir.
Instagram: @mitolojikincilerGizemli gece tanrıçası Nyx ve çocukları Evrenin varoluşu, insanlığın doğuşunu yeniden ele alıyoruz.
Transkript
Merhaba, ben Mithal'cım Ayakları.
Uzun bir süredir yoktum.
Instagram'a da sistem yağdırmışsınız haklı olarak.
Henüz bakamadığımı itiraf ediyorum.
Instagram'da toplam 30 saniye bile geçirmedim hatta.
Hem taşınma yoğunluğu hem de taşınma psikolojisi vardı.
Yani psikolojimi müsaade ettiğinde yorumlarınıza, mesajlarınıza da bakacağım.
Bu arada istediğiniz bölümler henüz gelmedi diye dikkate almıyorum sanmayın.
Gerçekten yorumları ve mesajları okuyup not alıyorum.
Şunu da anlatalım, şunu da anlatalım diye.
Mesela Nyx, Hecate, Selene, Poseidon, Achilleus'un gönül işleri, Herkül'ün görevleri çok istendi.
Bunlara birer birer geleceğiz.
Bugün de Nyx'ten bahsedelim dedim ama inanın kendisi hakkında o kadar az bilgi var ki ben anlatırken aslında Nyx'i anlatıyormuşum gibi değil de biraz böyle Nyx'in kenarından dolaşıyormuşum gibi hissedeceksiniz.
Nyx kısaca gece tanrıçası olarak bilinir.
Hesiodos'un teogonisinde evrenin ve tanrıların yaratılışı size daha önce anlattığımdan biraz farklı.
Buna göre kaostan sadece toprak Anagai'ye oluşmaz.
Onunla beraber gece yani Nyx, karanlık yani Erebos, aşk yani Eros, yeraltı yani Tartaros'ta oluşur.
Nyx ve Erebos yani gece ve karanlık çiftleşirler ve iki çocuk dünyaya gelir.
Gün yani Hemera ve ışık yani Ayeter.
Nyx'in başka çocukları da var.
Bunların bazılarını aslında ismen duydunuz.
Ölüm tanrısı Thanatos, uyku tanrısı Hypnos, kader tanrıçaları Moiralar, intikam tanrıçası diye bilinen Nemesis, fitne fesat tanrıçası Eris ve daha birçokları Nyx'in çocuklarıdır.
Nyx çok fazla yeryüzünde gezmez ve olaylara karışmaz.
Güçlüdür ama daha yalnız takılır.
Görülse bile gölgeler içinde, kafasında sisler, dumanlarla belirebilir.
Bazı eserlerde siyah giyinmiş kanatları olan güzel bir kadın olarak bir savaş arabasını sürerken gösterilir.
Gittiği yere geceyi ve karanlığı götürür.
Yıldızların da tanrıçasıdır çünkü yıldızlar sadece karanlık Nixon kanatları altında parıldayabilirler.
Hem hakkında çok bilgi olmaması Çok ortalıkta görünmemesi, hem de doğurduğu çocuklara bakınca işte uyku, ölüm, kader, fitne fesat, intikam, felaket filan.
Nyx bayağı gizemli ve biraz da ürkütücü bir tip.
Orfizm diye bir antik din var.
Hatırlarsanız sevdiği kadın için ölüler diyarına gidip dönen Orpheus vardı.
Ondan ilham alarak doğmuş bir din.
Bu dinde de Nyx'in yeri çok önemli.
Bölümün sonuna doğru biraz bahsederiz.
Şimdi ne dedik? Nyx Hemera'yı doğurur.
Yani gece, günü doğurur.
Sonra bu dünyaya nasıl yansır?
Hesiodos'un anlatımına göre bunlar Tartaros'a bir mağarada yaşarlar.
Ve Nyx mağaraya geldiğinde Hemera yeryüzüne çıkar.
Hemera mağaraya geldiğinde Nyx yeryüzüne çıkar.
Yani gece gündüz döngüsü bu şekilde oluşur.
Coğrafya öğretmenleri ağlıyor şu an.
Nyx'in bir çocuğu da uyku tanrısı Hypnos demiştik.
Hatırlarsanız Hypnos'tan rüya tanrısı Morpheus bölümünde bahsetmiştik.
Çünkü Hypnos Morpheus'un babası.
Homeros'un İlyadası'na göre bir gün Hera hain planlar için Hypnos'u kullanıp Zeus'u uyutunca sonradan uyanıp olanları anlayan Zeus Hypnos'u cezalandırmak için Tartarus'a gitmişti.
Hypnos da korkusundan annesi Nyx'in kucağına sığınmıştı.
Zeus bunu görünce onu cezalandırmadan sadece uyarıp geri dönmüştü.
Tabii siz bütün bunları hatırlıyorsunuz diye umuyorum.
Bu olay aslında Nyx'in ne kadar güçlü olduğunu ve Zeus'un bile ondan çekindiğini gösterir.
Nix'den çoğu yerde ilkel tanrıç olarak bahsedildiğini görürsünüz.
Çünkü ilk oluşan ilahi güçlerdendir Nix.
Mitolojide bazen tanrı ve tanrıçalar yerlerini sonradan gelen benzer güçlerdeki tanrı ve tanrıçalara bırakırlar.
Mesela Nix ve Erebos gece ve karanlık olmasına sebep oluyor demiştik.
Sonra Hemera ve Ayeter yeryüzüne gelince gündüz oluyor.
Hava aydınlanıyor demiştik değil mi?
Ama sonradan Güneş Hemera yerine Titan Helios ile ve Işık Ayeter yerine Apollo ile özdeşleştirilmiştir.
Hatta Eos da Şafak Tanrısı olarak Helios'a yol açar.
Ama yine de miks hikayelerde hiç değişmez.
Yani hiç değişmemiş yerini başkasına bırakmamış nadir...
Tanrılardandır, tanrıçalardandır Nix.
Çünkü Antik Yunan'da kendisine çok saygı duyulurdu.
Nix'e özel yapılmış olan bir tapınak bilinmiyor ama kendisine başka tanrı ve tanrıçalarla beraber tapıldığı biliniyor.
Örneğin Efes'teki Artemis Tapınağı'nda Nix'in bir heykeli bulunuyor.
Şimdi başta sözü geçen Orfizm'den biraz bahsedecek olursak Orfizm Hristiyanlık öncesi antik dönemde inanılan bir din.
Orfizm'de Nyx neredeyse kaosla denktir.
Yani kaosun yerini alır.
Her şeyin ondan oluştuğuna inanılıyor bir yerde.
O yüzden Nyx çok önemlidir.
Orpheus'un önceki bölümlerde anlattığımız Orpheus karakterini kahraman olarak kabul eder ve ondan esinlenir.
Orpheus ne yapmıştı hatırlarsanız?
Ölen sevgilisi Yuridike'nin yokluğuna dayanamayıp Ölüler Diyarı'na inip onu çıkarmak için Hades ve Persephone'la bir anlaşma yapmıştı.
Ama sonra anlaşmaya kendisi uyamayıp Yuridike'yi kaybetmişti.
O yüzden bu dinde tıpkı Orpheus gibi Ölüler Diyarı'na gidip dönmüş olan Tanrı Dionysos ve Tanrıç'ı Persephone'a tapılır.
Persephone hatırlarsanız Hades onu kaçırdıktan sonra onunla evlenip yeraltı dünyasının kraliçesi olmuştu ve yılın belli dönemlerini yeryüzünde belli dönemlerini ölüler diyarına geçiriyordu.
Dionysos da Hera'nın gazabı sebebiyle bir kere ölüp yeniden doğmuştu.
Yani aslında Dionysos'un nasıl ölüp tekrar doğduğu ya da ölüler diyarına gittiği kaynaktan kaynağa farklı anlatılıyor.
Hatta mesela bir hikayeye göre Dionysos annesi Semele'yi görüp onu bir şekilde çıkarmak için yeraltı diyarına gidiyor vs.
En çok bilinen hikaye neydi?
Zeus'un... Kendisine gerçek haliyle görünmesinden sonra Semele'nin onun şimşeklerinden dolayı yanması ve Zeus'un o sırada Semele'nin karnında olan Dionysos'u kurtarıp doğana kadar kendi bedeninde
saklamasıydı. Böyle bir hikaye vardı.
Bazı kaynaklara göre ise Dionysos doğduktan sonra Hera, Titanları, bebek Dionysos'u parçalar ayırıp yemeye kina eder.
Bunu gören Zeus çok kızar ve şimşeğini gönderip Titanları küle çevirir.
Bu küllerden insanoğlu doğar.
Gördüğünüz gibi mitolojide tanrıların doğuşu da insanların doğuşu da evrenin yaratılışı da her kaynakta farklı anlatılabiliyor.
Ama canınızı sıkmayın eğlenip ana fikri almaya çalışın bence.
Şimdi bu hikayeye göre insanlar Dionysos'u yiyen Titanların küllerinden oluştuğuna göre bu iki türünde özelliklerini taşırlar.
Yani insanın ikili bir doğası var.
Bir vücut Titanlardan gelen.
İki ruh Dionysos'tan gelen.
Vücut yani madde Titanlardan geldiği için.
Gördüğünüz gibi hikayede Titanlar akılsız oyuna gelebilen yaratıklar.
Maddeden kendini arındırıp kurtuluşa, sonsuz huzura ulaşmak için ruha yani Dionysos'tan gelen tarafa odaklanmanız gerekiyor diyor Orfizm.
Neyse merak edenler bu mistik inancı araştırabilir.
Nyx'e geri dönüp özetleyecek olursak Yunan mitolojisinin güçlü, gizemli gece tanrıcısı.
Kendisine çok saygı duyulmasının yanında kendisinden çok korkulur da çünkü Zeus bile ondan çekinir.
Aranızda belki karanlıktan korkanlar vardır.
Hani böyle gece odanıza geçip uyumadan önce ışığı kapatırsınız.
Hemen o anda kaç yıldır bildiğiniz, her gün vakit geçirdiğiniz odanızdan korkmaya başlarsınız.
Sonra saçmaladığınızı fark edersiniz.
Yani bir saniye önce ışığı kapatmadan baktım.
İşte odada ne bir korkunç yaratık, ne bir incin, böcek, bir yabancı hiçbir şey yoktu yani.
Şu an niye korkuyorum diye kendinize kızarsınız.
Ama aslında korktuğunuz karanlığın gizemidir ve bu çok...
Çünkü görmediğiniz şeyin içinde karanlıkta artık neler olduğunu, neler olabileceğini bilemezsiniz.
Nix'e karşı duyulan korku da biraz bunun gibi.
Nix genelde geceyle olan her şey ve ayla simgeleştirilir.
Renkleri siyah ve gümüştür.
Genelde kediyle temsil edilir.
Yani geceye dair birçok hayvanla özdeşleştiriliyor ama kedi çok önde.
Ve bildiğim kadarıyla günümüzde cadılık işleriyle uğraşanlar Nyx'le çok çalışıyorlar.
Çünkü Nyx kahinlere verdiği kehanetlerle de bilinir.
O yüzden oluyor sanıyorum.
Yani o yüzden onunla çok çalışıyorlar.
Aranızdaki cadılar yorum yapıp açıklayabilir.
Çünkü benden Nyx'i bu kadar isteyen herkesin cadılıkla ilgisi olduğundan şüpheleniyorum.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.