Evital, online sağlık hizmetlerini erişilebilir hale getiren bir dijital sağlık platformdur.
Kullanıcılar; psikolojik danışmanlık ve beslenme danışmanlığı hizmetlerini online olarak alabilir, ücretsiz ön görüşmeyle ihtiyaçlarına en uygun uzmanı seçebilirler.
Evital’i denemek istersen MI20 koduyla psikolojik danışmanlık ve beslenme danışmanlığındaki tüm seanslar 20% indirimli. Daha fazlası için tıklayınız!
Firavun II. Ramses, ay tanrısı Khonsu ve korkuları yüzünden bir tanrıyı esir alma cesareti gösteren bir hükümdar; Bakhtan kralı
Bu bölüm "Evital" hakkında reklam içerir.
Transkript
Merhaba mitoloji seven kültürlü insanlar.
Bugün size anlatacağım hikaye Lourdes Müzesi'nin Mısır Eserleri bölümündeki bir stelin üstündeki 28 satırdan oluşuyor.
Bu arada stel nedir bilmeyenler için?
Kısaca antik dönemde üzerine resim veya yazı işlenmiş dik şekilde sergilenen taş levha veya anıt diyebiliriz.
Bu da 2 metreden uzun bir stel.
Tanrıların birbirleriyle mücadele ettikleri veya insanları cezalandırdıkları, dünyayı alt üst ettikleri mitlerden biraz farklı bir mit bu.
Hikayeye baktığımızda Firavun 2. Ramses zamanında yani M.Ö. 13. yüzyılda geçtiği anlaşılıyor.
Ancak Benktan steli veya Bentres steli adı verilen bu stele baktığımızda stelin M.Ö. 4. yüzyılda yapıldığını görüyoruz.
Yani bu hikayeyi yüzyıllar sonra muhtemelen rahipler kayıt altına almışlar.
Hikayede geçen en başlıca karakterler Firavun II. Ramses, Prenses Bentreş ve Tanrı Konsu.
Bunları kısaca tanıyalım.
Firavun II. Ramses gerçekten M.Ö. 13. yüzyılda Mısır'da hüküm sürmüş ünlü bir firavun.
66 yıl boyunca iktidarda kaldığı için bu uzun saltanatı sebebiyle Büyük Ramses olarak anılıyor.
Büyük İskender'deki büyük gibi.
II. Ramses Hititlerle Kadeş Savaşı adı verilen savaşta savaşmış ve sonrasında tarih derslerinden hatırlayabileceğiniz Kadeş Barış Anlaşmasını imzalamış
ve Hitit prensesiyle evlenmiş.
İşte bu tarihsel olayın mitolojiye yansımasını göreceksiniz bu bölümde.
Tabi Hitit prensesiyle evlendi derken tek eşliğiydi anlamında demiyorum.
Diğer firavunlar gibi birçok eşi ve çocuğu vardır.
Devasa inşa projeleri yürütmüş zamanında Mısır'ın birçok yerinde yaptırdığı tapınak ve anıtlardan günümüze ulaşanlar var.
Kimsenin kardeşine bile güvenmediği bir ortamda, böyle bir ülkede bu kadar uzun süre hüküm sürebildiği ve büyük inşa projeleri yaptırdığı için
Mısırlılar onu ideal hükümdar figürü olarak görmüşler.
Diğer karakterimiz Prenses Bentreş.
Hikayede Bekten olarak geçen uzak ülkenin prensesidir.
Hikayede babası ve ablasını da göreceğiz.
Hatta ablası Firavun II. Ramses'le evlenecek.
Spoiler veriyorum ki karakterleri kafanızda oturtun diye.
TRT'nin radyo tiyatrosunda böyle yapılırdı hikayelerin başında.
Zaten önemli olan buralar değil.
Neyse yani Prenses Bentreş, Firavun II. Ramses'in baldızı diyebiliriz.
Diğer önemli karakter Tanrı Konsu.
Antik Mısır'daki genç erkek ay tanrısı.
Şimdi hani Bilge Tanrı Thoth ay tanrısıydı diye sorabilirsiniz, haklısınız.
Ama biliyorsunuz birçok mitolojide dönem dönem aynı kavramın farklı şekilde tanrılaştırıldığını görüyoruz.
Yunan mitolojisinde Güneş Titanı Helios'un yerini sonraki dönemlerde Olimpos Tanrısı Apollo'nun alması gibi düşünebilirsiniz bunu.
Yani Tanrı Konsu da Bilge Tanrı Thoth gibi ay tanrısı olarak geçiyor.
Genelde kafasında bir uraus yani dik duran bir kobra ve hilal ya da dolunay şeklindeki ay ile gösterilir.
Genç bir tanrıdır.
Bunu en çok yandan görünen saç kırımlarından anlarız.
Ayın evlerine göre gördüğümüz kısmın büyüp küçülmesi ve sürekli değişmesini yenilenmeyle bağdaştırıldığı ve bu yüzden ay tanrısı konsunun genç bir tanrı olarak kabul edilmiş olabileceği söyleniyor.
Adı traveler yani gezgin anlamındadır.
Ayın gökyüzündeki hareketlerinden dolayı bu şekilde olduğu düşünülüyor yine.
Konsu özellikle Tebai bölgesinin ünlü kutsal tanrıları arasındadır.
Babası Tanrı Amun ve annesi Tanrıça Mut ile beraber kutsal üçlü olarak gösterir genelde.
Birçok tanrı gibi onun karakterinin de iki farklı yönü vardır.
Bir koruyucu, iyileştirici olan şefkatli tarafı bir de cezalandırıcı kötülüklerle savaşan daha dark saydı.
Hikayeyi anlatırken steldeki yazılardan sıkça yararlanacağım.
Hatta bazı yerlerde direkt steldeki ifadeleri kullanacağım.
Hikayemiz şöyle.
Güçlü Boğa, iki ülkenin efendisi, yukarı ve aşağı Mısır'ın kralı, Tanrı Ra'nın ve Amun'un oğlu, Tanrıça Amun Ra'nın ve Teba'i tanrılarının sevgilisi Yüce Ramses, daha doğmadan zaferler kazanmak için seçilmiştir.
Onun kaderi, gücünü gösterdiği savaşlar ve başarılarla yazılmıştır.
O hem büyük Mısır'ın hem de yabancı diyarların hakimidir.
Yüce Ramses her yıl olduğu gibi Naharina'ya gider.
Burası Fırat ve Asi nehirleri arasında kalan Kuzey Mezopotamya'dır.
Arap kaynaklarında ismi Nehren olarak geçiyor.
Ramses bu bölgede hüküm süren liderlerden, krallardan hediyeler kabul eder.
Altın, gümüş, lapis, lazuli ve başka değerli madenler hepsi bu kralların Ramses'e olan saygısı ve bağlılığını göstermek içindir.
Bekten hükümdarı da böyle değerli hediyelerle birlikte ailesinin en değerlileri iki kızını da getirmiştir ve büyük kızını Firavun Ramses'e sunar.
Ramses bu prensesi çok beğenir, onu eş olarak kabul eder, Mısır'a götürür, ona bir Mısırlı adı verir Neferure ve Neferure'ye büyük kraliyet eşi ünvanı verilir.
Aradan yıllar geçer ve Bekten ülkesinden bir elçi Mısır'a gelir.
Hükümdarın küçük kızı yani Mısır'ın yüce kraliçesi Neferure'nin küçük kız kardeşi Prenses Bentreş çok hastadır.
Ne yapıldıysa şifa bulamayan prenses için Mısır'dan yardım istenmektedir.
Firavun Ramses antik Mısır'da Per-Ank denilen bilim merkezlerindeki bilginlerini çağırır.
Bu bilginlerin rahiplik ve doktorluk, astronomluk, katiplik gibi görevleri var.
Rahiplik ve doktorluğu özellikle birlikte söyledim.
Çünkü önceki bölümlerden hatırlayın.
Antik Mısır'da din ve tıp iç içe.
Bu kişiler arasında yetenekli bilgin Tutemap seçilir.
İsminin kökü de Bilge Tanrı Tot'tan geliyor.
Ve Tutemap Bekten'e gönderilir.
Bilge Tutemap uzun bir yolculuk sonrası Bekten'e ulaşır.
Derhal prensesi muayene eder ama hiç beklenmedik bir şeyle karşılaşır.
Prensesin sıradan bir hastalığı yoktur.
Onun içine kötü bir ruhsal varlık girmiştir.
Metin burada şeytan demiyor, cin demiyor, kötü bir ruhsal varlık diyor.
Bilge tutemap, bu konu benim yeteneklerimin sınırlarını aşar.
Benim yapabileceğim bir şey yok.
Bunu çözmek için ancak tanrı olmak gerek der ve kenara çekilir.
Çaresiz kral yana yakıla bir elçi daha gönderir Mısır'a.
Gönderdiğiniz bilge kızımı iyileştiremedi.
Bize bir tanrı gönderiniz Yüce Ramses der.
Evet binlerce yıl önce insanlar anlamlandıramadıkları hastalıkların, sıkıntıların çözümünü dini ritüellerde arıyorlardı diyeceğim.
Ama bırakın binlerce yılı günümüze de duyuyoruz böyle şeyler değil mi?
Prensese ne olduğundan da hiç bahsedilmiyor.
Hatta prensesin konuştuğunu bile duymadık.
Belki bir derdi var söyleyemiyor.
Belki kendisini bunalmış tükenmiş hissediyor.
Hayatta bir anlam bulamıyor falan.
Çok şükür ki bizler bugün daha iyi olmak istediğimizde destek almamız gerektiğini biliyoruz.
ama kimden alacağımızı bulmak, doğru uzmanı seçmek zor olabiliyor.
Bu bölümümüzün destekçisi Ezra Cibaş'ı Evital,
bu noktada devreye giren bütüncül bir dijital platform.
Bir sağlık ve iyi oluş platformu.
Psikolojik danışmanlıktan beslenmeye, spordan kadın sağlığına,
birçok farklı alandaki uzmanlaşmış kişilere
aynı platformdan online olarak kolayca ulaşabiliyorsunuz.
İhtiyacınıza uygun uzmanı bulmak için kısa birkaç soruya cevap vermeniz yeterli.
Sonrasında 15 dakikalık ücretsiz bir ön görüşmeyle tanışıyorsunuz.
Mısır firavununu elçi gönderip yıllarca derdinizde dev alacak hekimi beklemiyorsunuz.
İstediğiniz an istediğiniz yerden görüşmeleri gerçekleştiriyorsunuz.
Kendi iyi oluş haliniz için bir şeyler yapmak, kendinize yatırım yapmak isterseniz
Evitel uygulamasını App Store veya Google Play'den indirebilir veya Evitel komuteri üzerinden işlem yapabilirsiniz.
Ayrıca psikolojik danışmanlık ve beslenme danışmanlığında bize özel tüm seanslarda geçerli
%20 indirim için M-I-20 kupon kodunu kullanabilirsiniz.
Detayları açıklamaya bırakıyorum.
Şimdiden şifa olsun efendim.
Mısır'a dönelim.
En son Bekten ülkesi Mısır'a elçi gönderip dertlerine deve alması için bir tanrı talep etmişti.
Bekten'den gelen haberi bir festival sırasında alan Ramses Tanrı Konsu'nun huzuruna çıkar.
Biliyorsunuz tapınaklarda Tanrıların heykelleri figürleri var.
Ve o dönemde insanlar bu figürlerin Tanrıların kutsallıklarını taşıdıklarına inanıyorlar.
Onlarla konuşup onlara adaklar sunuyorlar.
Ramses de burada Tanrı Konsu'nun heykelinin önüne geçer ve der ki izin ver senin şifacı tezahürünü yani şifacı özelliklerini Bekten'e gönderelim ve prensesi şifalandır.
Tanrı Konsu'nun hem koruyucu hem mücadeleci gibi farklı özellikleri olduğu için burada Ramses diyor ki sen Teba'inin tanrısısın tabii ki yine burada kalacaksın ama senin şifacı özelliklerini Bekten'e aktaralım bir süre için.
Neyse burada Tanrı Konsu bir şekilde ilahi onayını verir.
Oradaki bir heykele bir ayin düzenlenir.
Bu ayinde Tanrı Konsu şifacı özelliklerini bu heykele aktarır.
Ve bu şifacı Konsu atlar, arabalar, görevlilerden oluşan büyük bir alay ile Bekten'in ülkesine gönderilir.
Tanrı Konsu'nun Bekten'e ulaşması bir yıl beş ay sürer.
Bu uzun yolculuğun sonrasında saraya ulaşan Konsu'yu kral ve ileri gelenleri kapıda karşılar ve önünde eğilirler.
Konsu Prenses Bentreş'i görür görmez ona ele geçiren ruhla iletişime geçer.
Ruh tanrıyı tanır, ondan korkar, üstünlüğünü kabul eder.
Elbette ki Bektan ülkesi sana aittir yüce Konsu.
Ben de senin hizmetkarınım.
İzin verirsen istediğim yere geri dönerim ancak bir isteğim var.
Benim için bir şölen düzenlensin diye pazarlık yaparım.
Konsu yanındaki rahibe döner ve krala bir şölen düzenlemesini emrettiğimi ilet der.
Bunun üstüne Bektan ülkesinde çok büyük bir şölen düzenlenir.
Tanrı Konsu, prensesin içindeki ruh ve hükümdar bekten adına.
Tanrı Konsu, ruha artık prensesin bedenini terk etmesini emreder.
Korkuya kapılan ruh prensesin bedeninden çıkar, terk eder orayı.
Prenses rahatlar ve kızı kurtulan kral büyük bir sevinç yaşar.
Onlarla beraber halk da rahat bir nefes alır.
Ama hikaye burada bitmez.
Kötü ruhtan kurtuldukları için bir oh çeken kralın Tanrı Konsu'yu Mısır'a geri göndermesi gerekiyordur.
Ama kral bunu yapmakta çok isteksizdir.
Çünkü konsu giderse kötü ruhların yine kendilerine musallat olmalarından korkuyordur.
Bir gün geçer, bir ay, sonra bir yıl.
Kral her seferinde konsu ile vedalaşmamak için bir bahane buluyordur.
Böylece tam 3 yıl 9 ay geçer.
Şimdi konsu koskoca tanrı niye kendisi kalkıp gitmiyor ki demeyin.
O aslında konsunun bazı ilahi güçlerine sahip bir heykel sadece bir put.
Kral Beksen yaptığının yanlış olduğunun farkındadır.
Çünkü Mısır'a bağlı olan bir ülkenin hükümdarı koskoca bir Mısır tanrısını alıkoyuyordur.
Tanrısal gücü sahiplenen bir sınır aşımıdır bu.
Korkularının esiri olan kral aslında korktuğu şeylerden korunmak için bir ilahi gücü esir ediyordur.
Bir gece kral rüyasında Tanrı Konsu'nun altın bir şahine dönüştüğünü,
tapınaktan çıkıp göğe yükseldiğini, kanatlarını açıp Mısır'a doğru uçtuğunu ve Bekten ülkesini terk ettiğini görür.
Kral uyandığında mesajı almıştır.
Emri verip Konsu'yu Mısır'a göndermek için hazırlıklar yaptırır.
Büyük bir alay ve değerli hediyelerle Konsu sonunda evine uğurlanır.
Konsu'nun idoli yani heykeli Teba'ya döndüğünde yanında getirdiği değerli eşyaları asıl Tanrı Konsu'ya sunar.
Böylece Tanrı Konsu'nun bu yolculuğu tamamlanmış olur.
Lur Müzesi'ne sergilenen stelin üstünde de Firavun Ramses'in Tanrı Konsu'ya hediyeler sunduğu çizimler mevcut.
Ben öğrenciyken bu müzeyi gezdiğimde bu hikayeleri bilmiyordum maalesef.
Bilerek gitmek ekstra güzel oluyor.
İşte böyle tarihsel bulgulara göre gerçekte Hitit kralı 3. Hattu Şülin'in kızı Mısır'a gelmiş ve Firavun 2. Ramses'te evlenmiş.
Mator Neferure adını almış.
Bu olaydan yüzyıllar sonra yazıya geçilen bu mitte de Bekten kralının kızı Ramses'te evlenip Neferure adını alıyor.
Mitoloji tarihten böylece etkileniyor.
Bu mit aslında iki kişiyi çok yüceltiyor.
Tanrı Konsu'yu ve Firavun 2. Ramses'i.
Çünkü Tanrı Konsu bir Mısır tanrısı olmasına rağmen uzak yabancı diyarlara gönderdiği heykeli bile zararlı ruhları kovabildi.
Araştırmacılar bu stelin tebaide Tanrı Konsu'nun şifacı yönünün propagandasını yapmak için inşa edilmiş olabileceğini düşünüyorlar.
Mith'in yücelti ikinci kişi ise Firavun Ramses.
Kendisinden bir tanrı bile istenebilen lider.
Tanrılara bile iş yaptırabilen bir hükümdar.
İkinci Ramses o kadar ihtişamlıdır ki o uzak yabancı diyarlardaki dertlere bile deva bulabilir.
Kendisine sunulan ilahi yardımlarla sadece dünyevi değil ruhani kötülüklerle bile mücadele edebilir.
Tabi Ramses'le beraber Mısır'da yüceltiliyor.
Mısır öyle bir ülke ki ta nerelerdeki verimli yabancı topraklı hükümdarları bile Mısır'ın önünde eğilir.
Mısır'dan yardım ister, Mısır'a danışır.
Mısır'ın firavununa, doktoruna, tanrısına ihtiyaç duyar.
Sonunda da değerli hediyelerine, teşekkürlerine Mısır'a sunar.
Tanrı konsu ile ilgili şu detayı atlamayalım.
Consu burada ihtiyacı olan bir prensesi şifalandırdı diye onu böyle tatlı şeker bir tanrı sanmayın.
Geraldine Pinch Handbook of Egyptian Mythology adlı eserinde Consu'yu ürkütücü bir ilah olarak anlatır.
Kendisi kana susamış öfkeli bir ilahtır.
Küçük ilahi varlıklara saldırır, kralın düşmanlarını yok eder ve cenaze metinlerinde kalpleri yediğine dair imalar var.
Ki bildiğiniz gibi kalp Mısır mitolojisinde çok kilit bir organ.
Hatta o yüzden bir ölü mumyalanırken bile tüm organları çıkarılır ama kalp vücudun içinde bırakılır.
Kalbi yemek bir varlığın yaşam gücünü tamamen elinden almak gibi bir şey.
Yani anlayacağınız konsu sakin, şifa dağıtan, genç, cılız bir ay tanrısı değil.
Çok karanlık yönleri var.
Konsu için yapılan ayinlerde ona insan hatta çocuk kurban edildiği anlaşılıyor.
Ama işte konsunun koruyucu, şifalandırıcı bir tarafı da var.
Astroloji bilenler daha iyi bilir.
Zaten Consu'nun temsil ettiği ay yüksek duygular, öfke patlamaları, karanlık güçler, derin sezgilerle vs. ilgili.
Consu'nun bu ikili tarafı bana şunu düşündürüyor.
Belki de o şifalandıran, koruyan, şefkatli yönümüzü koruyabilmek, gösterebilmek ve gerektiğinde doğru kişileri kullanabilmek adına
Consu kadar öfkeli olmasak da onun kadar güçlü, sağlam olmak, kötülüklerin karşısında durmak ve bazen hak edene o sert yönümüzü göstermek lazımdır.
Son olarak Marvel evreninden bu konuya yapılan bir göndermeyle bölümü bitirelim.
Moon Knight yani Ay Şövalyesi isimli çizgi roman sonradan diziye de uyarlanmış.
Buradaki ana karakter Mark Spector.
Kendisi çok kimlikli bir kahraman.
Bir mücadele sonrasında ciddi şekilde yaralı iken tam bilincini yitirmek üzereyken bir mezara ulaşıyor.
Mısır'ın Ay ve İntikam Tanrısı Consu'nun heykeliyle karşılaşıyor.
Consu ona bana hizmet edersen seni kurtarırım diyor.
Mark da kabul ediyor.
Consu'nun dünyevi yumruğu olarak suçla savaşıyor.
Bu yüzden kendisi de Moon Knight ismini seçiyor.
Yani olarak çok karışık.
Ben izlemedim açıkçası.
Biraz okudum.
Siz izleyip bize daha net aktarabilirsiniz.
Peki siz bu hikayede kendinizi kimle bağdaştırdınız?
Ruhu kötü güçlerin eline geçmiş, kendini kontrol edemeyen çaresiz prenses mi?
Derdine çare bulana bağımlı olup onu esir alan kralla mı?
Yoksa yaptığı iyilikten sonra özgürlüğünü kaybeden Consu'yla mı?
İçinizdeki kötü ruhlarla savaşırken Mısır'dan konsunun gelmesini beklememeniz ya da gelen konsuya bağımlı olmamanız dileğiyle efendim.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.