Bölüm 7: Balıklar Suyun Altında Nasıl Nefes Alır ?

Şimdi keşif zamanı, burada sorular hep farklı.

Hazırsan başlıyor bu kez, çocuklar için geliyor bu podcast.

Merhaba minik kaşifler ve çocuklarıyla öğrenmeyi seven sevgili ebeveynler.

Minik kaşiflere hepiniz hoş geldiniz.

Ben Pelin. Bugün yine çok merak uyandıran ve çok ilginizi çekeceğini düşündüğüm bir konuyu keşfe çıkıyoruz.

Şimdi... Hepimiz birer balık olalım.

Gözlerinizi kapatın ve hayal edin.

Masmavi suların içinde süzülüyorsunuz.

Etrafınızda rengarenk mercanlar, dans eden yosunlar ve minik minik kabarcıklar var.

Ama durun! Bir şey fark ettiniz mi?

Biz insanlar gibi nefes almak için başımızı hiç sudan çıkarmıyoruz.

Peki ama nasıl? Bu balıklar hiç yukarı çıkmadan nasıl böyle rahatça durabiliyor?

İşte bugün balıklar suyun altında nasıl nefes alır sorusunun cevabını arıyoruz.

Hazırsanız keşif başlıyor.

Şimdi çocuklar, balıkların nasıl nefes aldığını anlamak için önce kendimize bir bakalım.

Biz insanlar nasıl nefes alıyoruz?

Aslında bizler tam birer hava uzmanıyız.

Burnumuzdan derin bir nefes çektiğimizde hava içimizdeki o yumuşacık pofuduk torbalara yani akciğerlerimize doluyor.

Akciğerlerimiz vücudumuzun içindeki küçük birer motor gibi çalışır.

Havadaki oksijeni hemen yakalayıp bütün vücudumuza dağıtır.

Ama akciğerlerimizin çok önemli bir kuralı var.

Onlar sadece havadaki oksijeni alabilecek şekilde tasarlanmıştır.

İşte balıkların 10 müthiş farkı burada başlıyor.

Balıkların da ağzı var, gözleri var ama bizim gibi akciğerleri yok.

10 yerine başlarının iki yanında Tıpkı kat kat açılan minik pencereler gibi solungaçları var.

Solungaçları balıkların suyun içindeki oksijeni yakalamasını sağlayan sihirli süzgeçler gibi düşünebilirsiniz.

Süreç şöyle işliyor.

Balık ağzını açıyor, su içeri giriyor.

Ama balık bunu suyu içip susuzluğunu gidermek için değil, nefes almak için yapıyor.

Çünkü o suyun içinde bizim göremediğimiz minicik oksijen parçacıkları var.

Su solungaçlardan geçerken bu sihirli süzgeçler oksijeni hemen tanıyıp yakalıyor ve hop vücuda diyerek içeri gönderiyor.

Kullanmadığı suyu ise kenarlardan dışarı bırakıyor.

Yani balıklar aslında tüm gün boyunca su içinden hava süzüyorlar.

İşte bu yüzden balıklar suyun dışında nefes alamazlar.

Çünkü o harika süzgeçleri sadece suyun içinde çalışacak şekilde tasarlanmıştır.

Tıpkı bizim akciğerlerimizin suyun altında çalışmaması gibi.

Şimdi size çok enteresan bir bilgi vereceğim.

Hazır mısınız? Balıklar bu sihirli süzgeçleriyle suyun altında harika bir şekilde nefes alırlar ama bu durum tüm deniz canları için böyle değildir.

Mesela o kocaman balinalar ya da neşeli yunuslar.

Onların aslında birer balık olmadığını biliyor muydunuz?

Evet, yanlış duymadınız.

Onlar bizim gibi akciğerleri olan canlılardır.

Yani suyun içinde nefes almalarını sağlayacak sihirli süzgeçleri yani solungaçları yoktur.

Peki nasıl nefes alıyorlar dersiniz?

Aslında tıpkı bizim gibi yapıyorlar.

Şöyle hayal edin.

Siz havuzda yüzerken nasıl arada bir kafanızı sudan çıkarıp derin bir nefes alıp sonra tekrar dalıyorsanız balinalar ve yunuslar da aynısını yapıyor.

Sık sık suyun yüzeyine çıkıyorlar, başlarının üzerindeki o delikten kocaman bir fış sesiyle eski havayı boşaltıp taze bir nefes alıyorlar ve sonra tekrar derinlere

dalıyorlar. Onlar aslında suyun altında nefeslerini çok uzun süre tutabilen dünyanın en yetenekli dalgıçlarıdır.

Ama balıklar öyle değil.

Onların suyun üzerine çıkmasına hiç gerek kalmaz.

Onlar o sihirli süzgeçleri sayesinde suyun altında sanki dışarıdaymış gibi kesintisiz bir şekilde nefes alabilirler.

Şimdi bir dahaki sefere denizde ya da akvaryumda bir balık gördüğünüzde şunu düşünün.

O şu an suyun içinde sihirli süzgeçleriyle yani solungaçlarıyla oksijeni süzüyor ve nefes alıyor.

Kapanışı yapmadan önce size her zamanki gibi bir sorun var.

Evet şimdi...

Eğer siz bir günlüğüne bir balık olsaydınız, nerede yüzmek isterdiniz?

Dev balinalarla arkadaş olup onlarla şarkı söyleyebileceğimiz masmavi uçsuz bucaksız bir okyanusta mı?

Yoksa kıvrıla kıvrıla yüzüp her köşesinde yeni bir sır keşfedeceğiniz sakin bir gölde mi?

Cevaplarınızı bekliyorum.

Bir sonraki bölümde yeni bir soruyu keşfetmek üzere.

Merakla kalın, hoşçakalın.