Bölüm 48: Vücudumuz Serisi Part 2 | Burnumuz Nasıl Koku Alır?

Şimdi keşif zamanı, burada sorular hep farklı.

Hazırsan başlıyor bu kez, çocuklar için geliyor bu podcast.

Merhaba minik kaşifler ve soyduğu her mandalinayı

bak ne güzel kokuyor diye önce çocuğuna uzatan sevgili ebeveynler.

Minik kaşiflere hepiniz hoş geldiniz. Ben Pelin.

Geçen bölümde gözlerimizin dünyayı görmemize nasıl yardım ettiğini keşfetmiştik.

Bugün ise vücudumuz serisinde rotamızı yüzümüzün tam ortasına yani burnumuza çeviriyoruz.

Çünkü bir minik kâşifimiz bana öyle güzel bir soru yollamış ve demiş ki

Pelin abla biz kokuları nasıl alıyoruz?

Burnumuz bir şeyin güzel koktuğunu nereden biliyor?

Sahi minik kâşifler, gözlerimiz kapalı iken bile masadaki soyulmuş bir portakalın kokusunu hemen alabiliyoruz.

Ya da yazın yağan ilk yağmurdan sonra topraktan yükselen o mis gibi kokuyu içimize çekiyoruz.

Peki gözlerimizin göremediği bu kokuları burnumuz nasıl yakalıyor?

Sanki burnumuz havada dolaşan görünmez ipuçlarını toplayan minicik bir dedektif gibi çalışıyor.

Ama bu dedektifin sırrını öğrenmek için şimdi burnumuzun içine doğru küçük bir yolculuğa çıkmamız gerekecek.

Hazırsanız derin bir nefes alalım çünkü yepyeni bir keşif başlıyor.

Şimdi işe en temel soruyla başlayalım.

Kokular nereden geliyor?

Mesela fırından yeni çıkmış sıcacık bir keki düşünün ya da kabuğunu yeni soyduğunuz bir portakalı.

Bu yiyeceklerden havaya gözlerimizle göremediğimiz minicik parçacıklar yayılır.

Bilim insanları bunlara koku molekülleri der.

Bu minik moleküller havada süzülür ve bir kısmı burnumuza kadar ulaşır.

Derin bir nefes aldığımızda havayla birlikte bu koku moleküllerini de içeri çekeriz.

Yani minik kaşifler.

Bir kurabiyenin kokusunu aldığımızda kurabiyenin kendisini içeri çekmiyoruz.

Kurabiyeden havaya yayılan o minicik görünmez yolcular burnumuza misafir olarak geliyor.

Peki bu minik yolcular içeri girdikten sonra ne oluyor?

Hadi burnumuzun içindeki gizli ekiple tanışalım.

Burnumuz yalnızca nefes almamızı sağlamaz.

Aynı zamanda etraftaki kokuları toplayan muazzam bir merkezdir.

Girişteki minik tüyler tozları tutan birer koruyucudur.

Soluduğumuz havayı güzelce ısıtır ve temizler.

Ama asıl macera burnumuzun tam tavanındaki özel hücrelerde başlar.

Bu hücreleri birer koku dedektifi gibi düşünebilirsiniz.

Havadaki koku molekülleri burnumuzun tepesindeki bu hücrelere ulaştığında her molekül kendi dedektifini bulur.

Tıpkı bir kapının yalnızca doğru anahtarla açılması gibi.

Çileğin kokusu başka bir anahtardır, naneninki bambaşka.

Molekül dedektifine dokunduğu an dedektif hemen bir zil çalar ve gizli bir mesaj hazırlar.

Koku dedektiflerimiz havadaki o minik moleküllerden aldıkları bilgiyi anında bir elektrik sinyaline dönüştürürler.

Bu sinyaller koku sinirlere adı verilen gizli hatlarla ışık hızında beynimize ulaştırılır.

Ve işte tam o anda sihir gerçekleşir.

Beynimiz gelen bu mesajı dev anı kütüphanesinde arar ve anında eşleştirir.

Hımm bu gelen mesaj fırındaki sıcacık kekin kokusu.

Ya da bu bahçedeki mis kokulu gülün ta kendisi der.

Yani burnumuz havadaki ipuçlarını toplayan harika bir dedektiftir.

Ama o kokuyu tanıyan, adını koyan ve bize hissettiren asıl kahraman beynimizdir.

Şimdi burnumuzun en büyüleyici süper gücüne geldik.

Hiçbir koku aldığınızda birdenbire geçmişteki güzel bir günü hatırladınız mı minik kâşifler?

Mesela mutfaktan gelen taze kurabiye kokusu sizi anında anneannenizin mutfağına götürebilir.

Bir sabun kokusu annenizin ya da babanızın sıcacık sarılmasını aklınıza getirebilir.

Ya da bir çam kokusu kendinizi geçen yaz gittiğiniz ormanda hissettirebilir.

Peki tek bir koku bunu nasıl başarıyor?

Çünkü koku merkezimiz beynimizin anılar ve duygular odasıyla doğrudan komşudur.

Aralarında gizli bir kapı vardır.

Bu yüzden kokular eski güzel hatıraları açan minik sihirli birer anahtar gibidir.

İşte böyle minik kâşifler.

Bugün burnumuzun nasıl koku aldığını ve kokuların bizi zamanda nasıl tatlı bir yolculuğa çıkardığını keşfettik.

Bölümümüzü kapatmadan önce size her zaman olduğu gibi bir sorum var.

Sizi bir anda mutlu eden, aklınıza güzel bir anıyı getiren en sevdiğiniz koku hangisi?

Annenizin yaptığı en sevdiğiniz yemeğin kokusu mu?

Bahçedeki rengarenk çiçeklerin kokusu mu?

yoksa yağmurdan sonraki o mis gibi toprak kokusu mu?

Cevaplarınızı merakla bekliyorum.

Eğer sizin de böyle merak ettiğiniz, akılınıza takılan

Pelin abla bunu da benim için araştırır mısın dediğiniz konularınız varsa

anne ya da babanızın kulağına fısıldayabilirsiniz.

Onlar da bana Instagram'dan, çocuklar için podcast hesabından ulaşabilirler.

Bir sonraki bölümde vücudumuzun yepyeni bir sırrını çözmek üzere.

Merakla kalın, hoşçakalın.