Bölüm 37: Gezegenler Serisi Part 3 | Yan Yatan Buz Devi Uranüs

Şimdi keşif zamanı, burada sorular hep farklı.

Hazırsan başlıyor bu kez, çocuklar için geliyor bu podcast.

Merhaba minik keşifler ve çocuklarıyla birlikte uzayın en sıra dışı köşelerini keşfetmeye devam eden sevgili ebeveynler.

Minik keşiflere hepiniz hoş geldiniz.

Ben Pelin. Daha önce minik keşifler uzay gemisiyle pırıl pırıl buz halkaları olan büyüleyici gezegen Satürn'ü ziyaret etmiştik.

Hatırladınız değil mi? Bugün uzay gemimizin yönünü güneş sisteminin daha da derinlerine, dondurucu soğukların başladığı bir gezegene çeviriyoruz.

Uzay kasklarınızı takın, kemerlerinizi bağlayın ve sıkı giyinin.

Çünkü bugün uzayda yan yapmış gibi dönen o tatlı devin yanına gidiyoruz.

Hazırsanız keşif başlıyor!

Bugünkü durağımız Güneş'e yakınlık sırasına göre 7.

gezegen olan Uranüs.

Çocuklar, Jüpiter ve Satürn'e astronomlar gaz devi diyordu.

Ama Uranüs ve komşusu Neptün biraz farklı.

Onlara buz devi diyoruz.

Peki neden buz devi?

Uranüs'ün içinde su, amonyak ve metan gibi maddelerin bulunduğu çok yoğun ve soğuk bir katman vardır.

Bu yüzden bilim insanları Uranüs ve Neptün'ü diğer dev gezegenlerden ayırıp buz devleri olarak sınıflandırıyor.

Ama sakın Uranüs'ün üzerinde yürüyebileceğimiz kocaman bir buz tabakası olduğunu düşünmeyin.

Çünkü Uranüs'ün dünyadaki gibi üzerinde yürüyebileceğimiz sert bir yüzeyi yoktur.

Hatta fotoğraflarına baktığımızda masmavi ve yeşilimsi çok tatlı bir rengi olduğunu görürüz.

Peki... Bu rengin sırrı ne?

Bu rengin sırrı metan gazı.

Metan uzayda bulunabilen bir gazdır.

Uranüsün atmosferinde bolca metan vardır.

Bu gaz güneş ışığındaki kırmızı renkleri emer ve mavi yeşil renklerin daha belirgin görünmesini sağlar.

İşte Uranüsün o güzel turkaz renginin sırrı da budur.

Peki Uranüs hakkında duyabileceğiniz en komik sır ne biliyor musunuz?

Bizim dünyamız ve diğer gezegenler uzayda tıpkı bir topaç gibi dönerler.

Ama Uranüs öyle yapmaz.

Uranüs'ün dönüş ekseni neredeyse tamamen yan yatmıştır.

Yani Uranüs uzayda adeta yan yatmış bir top ya da yuvarlanan bir varil gibi döner.

Astronomlar milyarlarca yıl önce kocaman bir gök cisminin Uranüs'e çattığını ve onun dönüş eksenini bu kadar eğmiş olabileceğini düşünüyor.

Düşünsenize uzayda herkes kendi ekseni etrafında dönerken Uranüs adeta tembellik yapıp yatağına yatmış uzanmış gibi yan yan süzülüyor.

Ama bu yan yatışın çok ilginç bir sonucu daha var.

Uranüs'te mevsimler bizim dünyamızdaki gibi birkaç ayda değişmez.

Uranüs güneşin etrafında bir turunu yaklaşık 84 dünya yılında tamamlar.

Bu yüzden mevsimleri de çok ama çok uzun sürer.

Uranüs yan yattığı için bu kutup bölgelerinden bir yaklaşık 42 yıl boyunca güneşe dönük kalabilirken diğer kutup bölgesi güneşten

uzak tarafta kalır.

Sonra Uranüs yolculuğuna devam ederken işler tersine döner ve diğer kutup bölgesi güneşe dönük hale gelir.

Yani Uranüs'te bir yaz mevsimi Neredeyse bir insan ömrünün yarısı kadar sürebiliyor.

Tabi bu yuvarlanan dev hakkında anlatacaklarımız sadece bu komik yan yatışla sınırlı değil.

Uranüs'ün aklımızda tutmamız gereken başka çok ilginç özellikleri de var.

Çocuklar, güneş sisteminde güneşe en uzak gezegen Uranüs değildir.

Bu ünvan komşusu Neptün'e aittir.

Ama buna rağmen...

Güneş sistemindeki en dondurucu gezegen Uranüs'tür.

Sıcaklık bazı yerlerde yaklaşık eksi 224 dereceye kadar düşebilir.

Yani güneşe en uzak olmasa bile evlerimizdeki en derin donduruculardan bile kat ve kat daha soğuk bir rekortmendir.

Üstelik Uranüs'ün başka ilginç bir özelliği daha var.

Tıpkı daha önce konuştuğumuz Satürn gibi Uranüs'ün de etrafında halkalar bulunur.

Ama onun halkaları Satürn'ünkiler gibi parlak değildir.

Koyu renkli kaya ve toz parçalarından oluştukları için uzaktan bakıldığında neredeyse hiç görünmezler.

İşte böyle minik kaşifler.

Güneşten uzaklığa göre 7.

sırada yer alan Uranüs, turkuaz rengi, buz devi yapısı, dondurucu soğuğu ve uzayda neredeyse yan yapmış halde dönen o komik hareketiyle güneş sisteminin

en sıra dışı üyelerinden biridir.

Şimdi bölümümüzü kapatmadan önce size yine eğlenceli bir sorum var.

Eğer siz de tıpkı Uranüs gibi bir gezegen olsaydınız ve uzayda istediğiniz gibi dönebilseydiniz nasıl hareket etmek isterdiniz?

Fırıl fırıl dönen bir topaç gibi mi?

Aşağı yukarı zıplayan zıp zıp bir top gibi mi?

Cevaplarınızı merakla bekliyorum.

Eğer sizin de uzayla ya da herhangi bir konuyla ilgili merak ettiğiniz sorular varsa hemen anne ya da babanızın kulağına fısıldayın.

Onlar da instagramdan çocuklar için podcast hesabına yazıp sorularınızı bana ulaştırabilirler.

Haftaya yeni keşfimizde görüşmek üzere.

Merakla kalın, hoşçakalın.