Vikinglerin İngiltere'yi İstilası

Tarih podcast bölümü.

İngiltere'nin Yıkım ve Kaos'u

M.S. 793 yılı İngiltere için yıkım ve kaosun başladığı yıldı.

Kuzeyden gelen alametler endişe vericiydi.

Kıtlık, önceki yıllara göre çok daha uzun sürmüştü.

Anglo-Sakson kroniğindeki ifadelere göre muazzam şimşekler çakıyor, gökyüzü kan ve alevle yıkanıyordu.

Ve havada görülen bu alametler çok geçmeden yeryüzüne inerek kaba kuvvetten ilham alan amansız bir şiddete dönüştü.

8 Haziran gecesi Northumbria Krallığı'nın doğu kıyısında bulunan Dindisfarn Adası, kuzeyden gelen korkunç savaşçıların saldırısına uğradı.

Hedeflerinde zenginliğiyle ünlü Aziz Kutbert Banastırı vardı.

Keşişlerin büyük bir bölümü kutsal emanetleri korumaya çalışırken katledildi.

Bir kısmı esir alınarak Kuzey Denizi'nin ötesine buz ve dondurucu soğuğun hüküm sürdüğü İskandinavya'ya götürüldü.

Daha sonraları Vikingler olarak adlandırılacak olan Kuzeyli savaşçılar Lindisfarne'de muazzam bir ganimet elde etmişlerdi.

Ancak bu onlar için yeterli değildi.

Daha fazlası için geri geleceklerdi.

Ve daha fazla ganimet, daha fazla kan, daha fazla tahribat anlamına geliyordu.

Britanya yıkımın arifesindeydi.

Tarihçilerin daha sonra adlandırdığı şekliyle Viking çağı artık başlamıştı.

Lindisfarne'daki saldırıdan bir yıl sonra Kuzeyli savaşçılar bu kez zenginliğiyle ünlenmiş Jaroğ'daki bir başka manastıra saldırdı.

Fakat burada şansları bir öncekinde olduğu kadar yaver gitmedi.

Yerel güçler liderlerini ele geçirip öldürdü.

Kaçmayı başaran diğerleri ise geri dönüş yolunda amansız bir fırtınaya yakalanarak Kuzey Denizi'nin dibine gömüldü.

Ancak bu süreç İngiltere için bir uyarıdan ibaretti.

830 yılına kadar geçen süre boyunca adanın çeşitli bölgelerine gerçekleştirilen Bigging saldırıları,

Görece az sayıda savaşçının katılımıyla Strandhög adı verilen vurkaç niteliği taşıyan akınlardan ibaretti.

Bu saldırılara katılan Viking gemilerinin sayıları genellikle 3 ve 5 arasında değişiyor, hiçbir zaman onu aşmıyordu.

Fakat 836 yılında İngiltere'nin kuzeyine ulaşan Viking filosu en az 25 gemiden oluşuyordu.

Bundan iki yıl sonra 838 yılında gelenler ise Vesex kralı Egbert'e karşı bir ittifakın içinde yer almış ancak müttefikleriyle birlikte yenilgiye uğramışlardı.

Viking akınları birkaç yıl içerisinde hem niceliksel hem de niteliksel olarak değişmeye başlamıştı.

Ancak asıl değişiklik 850 yılında gerçekleşti.

Bu yıl içerisinde İngiltere'nin güneyindeki Tanet adasında bir tahkimat ele geçiren Vikingler,

kışı geçirmek amacıyla buraya yerleşme kararı aldılar.

Böylece yağma faaliyetlerini sonbahara yaydıkları gibi,

gelecek yılın ilkbaharında da akımlarına erkenden başlayabilmişlerdi.

Birkaç ay içerisinde bölge, yeni gelen Vikinglerin faaliyetleriyle daha da hareketlenmeye başladı.

Kaynaklar kent civarında görülen 350 gemiden bahseder.

Bu o döneme kadar İngiltere'de görülmüş olan en büyük Viking filosuydu.

Nitekim etkileri de eski akımlara oranla daha büyük olmuştu.

İngiltere'nin önemli dini merkezlerinden biri olan Canterbury kanla yıkanmış, Londra limanı talan edilmişti.

Yine de Vikingler Anglo-Saksonlar kadar organize değildi.

Ayrıca adayı onlar kadar iyi tanımıyorlardı.

Aynı yıl içerisinde Akle'ye adı verilen bir yere çekilerek büyük bir bölümü katledildi.

İngiliz bir bakan üvisin ifadesiyle bu şimdiye dek adaya ulaşan en büyük kafir ordusuydu.

Ancak sonuncusu olmayacaktı.

865 yılında Vikinglerin ejderha başlı ürkütücü gemileri Doğu Anglia kıyılarında görüldü.

Birkaç gün içerisinde Thetford binlerce Viking savaşçısıyla dolup taşmış durumdaydı.

Bölge halkı huzuru Donegelt adı verilen bir yıllık toprak vergisi ödemek yoluyla temin etti.

Angostakson kaynakları kendi ülkelerinde hatırı sayılır bir popülariteye sahip olan

Ayvar, Halfdan, Ubba gibi Danimarkalı deniz kralları tarafından yönetilen bu devasa orduyu

Büyük Kafir Ordusu olarak adlandırdı.

Nitekim yeni gelenler geçmiş yıllarda adayı akınlar düzenleyen yağmacı gruplara benzemiyordu.

Amaçları ganimet elde etmenin çok ötesindeydi.

Bu kez hedefte İngiltere'nin kendisi vardı.

İskandinav sagalarına göre bu istila bir intikam seferiydi.

İngiltere'nin kuzeyindeki Nortambria topraklarında hüküm süren gaspçı kral Eyla,

efsanevi Viking kralı Ragnar Lothbrok'u engereklerle dolu bir çukura atarak öldürmüştü.

Ancak yaban domuzunun ahvalini öğrendiklerinde yavru domuzcuklar homurdanmaya başlamış

ve bu homurdanma en nihayetinde İngiltere için felaketin başlangıcı olmuştu.

Kısa süre sonra Ragnar'ın oğulları babalarının intikamını tüm İngiltere'ye kan kusturarak alacaklardı.

Buna karşılık Anglo-Sakson kaynakları olanları daha pragmatik bir şekilde açıklama eğilimindedir.

Birçok kayıtta kardeş olup olmadıkları belli olmayan Ayvar, Halfdan ve Ubba topraksız krallar olarak nitelendirilir.

Buna göre amaçları intikamdan çok beraberinde getirdikleri savaşçılarla yerleşebilecekleri bir toprak ele geçirmekten ibarettir.

Nitekim modern tarih anlayışı da buna yakın bir görüşü benimsemiştir.

Ancak ne olursa olsun İngiltere artık bir istilanın eşliğindeydi.

Ve bunu ilk fark edenler de Doğu Anglia topraklarında yaşayan yerel halk olmuştu.

Zira 865 yılının sonlarına doğru Büyük Kafir Ordusu İngiltere'nin güneydoğusunda yer alan bu krallığa bağlı Tedford kasabasına yerleşmişti.

Daha önce defalarca Viking saldırısına uğramış olan Doğu Anglia sakinlerinin böylesine büyük bir savaş gücüyle çarpışacak enerjisi yoktu.

Aksine şartları karşı tarafı cezbedecek bir anlaşma yapmanın akıllıca olacağına karar verdiler.

Senelik toprak vergisi olan Dane geldiği ödemelerinin yanı sıra İngiltere'nin uzak diyarlarını ele geçirmeleri için Vikinglere at temin etmeyi de kabul etmişlerdi.

Böylece Doğu Anglia bir süreliğine de olsa Viking tehlikesini kendi topraklarından uzaklaştırmayı başarmıştı.

Bundan sonra İskandinav sagalarının ifade ettiği şekliyle Kral Eila'ya karşı kin, nefret ve öfkeyle dolmuş olan Viking savaşçılarının ilk hedefi Northumbria Krallığı oldu.

866 yılının 21 Kasım'ında York şehri tek bir çarpışma olmaksızın Kuzeyli savaşçıların eline geçti.

Kral Eyla durumun ciddiyetini kavramıştı.

İlk iş Northumbria tahtı için kendisiyle mücadele eden meşru kral Osbert'le ittifak kurarak York'a saldırdı.

Ancak emrindeki birlikler Viking savaşçılarını yenilgiye uğratabilecek kabiliyete sahip değildi.

Çarpışmalar sona erdiğinde hem...

Zihnini yoran her şeyden bir anlığına uzaklaş.

Yalnız değilsin. Terapin uzman psikolog, diyetisyen ve fizyoterapist kadrosuyla bütünsel iyi oluşunda hep seninle.

Şimdi kendine bir alan aç. Uygulamayı indir, ilk ve tekli seanslarında geçerli POD20 koduyla %20 indirimle yolculuğuna başla.

Kendine bir iyilik yap. Bugün dinlenmeye ve iyileşmeye izin ver.

Eila hem de Osbert savaş alanında cansız yatıyordu.

Buna karşılık İskandinav sagaları Eila'nın ölümünü fazlasıyla ürkütücü ancak şiirsel bir anlatıyla süslemişti.

Buna göre Eila kaburgaları kesilerek akciğerleri dışarı çıkarılmak suretiyle

Vikingler arasında kan kartalı olarak bilinen bir cezalandırma yöntemiyle Odin'e kurban edilmişti.

Böylece yavru domuzcuklar Engerek Çukuru'nda katledilen yaban domuzunun intikamını almıştı.

Ancak meselenin basit bir intikamdan ibaret olmadığı çok yakında anlaşılacaktı.

Eyla ve Osbert'in yenilgeye uğratılmasının ardından Northumbria,

Viking kontrolüne geçmiş York'ta Vikinglere bağlı kukla bir kral tarafından yönetilen Birdan Krallığı kurulmuştu.

Bundan sonra Northumbria 200 yıl boyunca İskandinav etkisi altında kalacaktı.

Ancak Vikinglerin burada durmaya niyetleri yoktu.

Yağma, yıkım ve şiddeti İngiltere'nin dört bir yanına taşımakta kararlıydılar.

Böylece 869 yılı itibariyle Viking baltalarında hayat bulan kan ve kemik nehirleri güneye yönelmeye başladı.

Ivar ve Uba önderliğindeki ordular bu yıl içerisinde Doğu Anglia topraklarını istila etti.

Kral Edmund, Hoxton yakınlarında yenilgiye uğradı ve vikintler tarafından ele geçirildi.

Aslında Ivar ve Ubba tıpkı York'ta olduğu gibi burada da kendilerine bağlı bir kukla kral tarafından idare edilecek yeni bir krallık kurma arzusundaydılar.

Ve Edmund'u kendilerine bağlı kalması şartıyla bu krallığın başına geçirmeyi düşünüyorlardı.

Ancak bu düşünceyi pratiğe geçirmek mümkün olmadı.

Edmund kendisine sunulan teklifi geri çevirdi ve bunun bedelini de ağır bir şekilde ödedi.

Eski Doğu Anglia kralının bu tavrı yaşadığı öfke patlamalarını kontrol etmekte zorlanmasıyla ün kazanmış,

Ivar'ı deliye çevirdi ve en nihayetinde Edmund kendi kıyametiyle yüzleşmek zorunda kaldı.

Ivar, Edmund'u sopalarla dövmüş, demir zincirlerle bağlamıştı.

Daha sonra onu bir ağaca asmış ve vücudunda görünür bir yer kalmayana kadar ok yağmuruna tutmuştu.

Ivor'un işi bittiğinde Edmund bir insandan çok kirpi yağandırıyordu.

Burada bir süre Edmund'un ölmesini bekledikten sonra kafasını kesti ve çalıların içine fırlattı.

Ondan arta kalan krallık Viking kontrolüne girdi ve tıpkı Northumbria gibi Doğu Anglia'da uzun yıllar İskandinav etkisinde kaldı.

Ancak İngiltere'de halen Vikinglere karşı koyabilecek güçte bir krallık vardı.

871 yılının ilk günlerinde Kral Ethelred ve kardeşi Alfred önderliğindeki Wessex Krallığı orduları

Halfdan ve Bexek tarafından yönetilen Viking birliklerini Aşdam'da yenilgiye uğrattı.

Bexek acımasızca katledildi.

Halfdan ise az sayıda adamıyla birlikte canını zor kurtardı.

Ancak tam da bu anda İskandinavya'dan takviye kuvvetleriyle gelen Gudrum adındaki bir kralın birlikleriyle birlikte ona katılması Viking ordusunun 871 ve 872 yıllarında Londra'da kışlamasına olanak sağladı.

Fakat kuzeyde işler karışmaya başlamıştı.

Northumbria krallığındaki Kukla kral tarafından başlatılan bir isyan Halfdan ve Gudrum'un ilgisinin buraya kaymasına sebep oldu.

Ancak kısa süre içerisinde Vikingler buradaki pozisyonlarını eski haline getirmeyi başardı.

Ivar'ın 873 yılındaki ölümünün ardından büyük kafir ordusu ülkenin farklı bölgelerini yağmalamak amacıyla parçalar halinde akımlara başladı.

Bu yıllarda yaşanan panik, korku ve dehşet Britanya'nın kadim halklarının zihninde ve kalbinde derin izler bıraktı.

874 yılında Mörsya Krallığı işgal edildi.

Bundan sonra Halfdan faaliyetlerini kuzeyde, İskoçya topraklarında yoğunlaştırdı.

Gudrun ise güneyde Büyük Kral Alfred'in yönetimindeki Vesex Krallığı ile mücadele halindeydi.

Yıllarca devam eden kaos ve karmaş ortamı beraberinde değişikliği getirdi.

875 yılından itibaren Vikinglerin bir bölümü adanın belli bölgelerinde yerleşik hayata geçerek tarım ve hayvancılıkla uğraşmaya başladı.

İngiltere'nin farklı coğrafyalarında irili ufaklı dan yerleşkeleri oluşuyordu.

Hatta içlerinden bazıları Kral Alfred'le anlaşarak Wessex kontrolündeki Dorset'e yerleşmiş bulunuyordu.

878 yılında Alfred'in Gudrum idaresindeki Viking ordusunu Eddington'da yenilgiye uğratmasıysa yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

Taraflar arasında yapılan anlaşma gereğince Gudrum vaftiz edildi.

Geçmişin barbar kralı artık inançlı bir Hristiyandı.

Bunun yanı sıra Alfred'le yaptığı barış ona Doğu Anglia topraklarına serbestçe yerleşme imkanı verdi.

Bu şekilde daha sonraları tarihçiler tarafından Danelav olarak adlandırılacak olan Viking hakimiyet alanının da temeli atılmış oldu.

Ancak bu yalnızca bir başlangıçtı.

Gudrun ve Alfred arasında 886'da yapılan başka bir anlaşmayla bu hakimiyet alanı Anglo-Saksonlar tarafından resmen tanındı.

Böylece en sonunda Vikingler en başından beri istedikleri şeyi elde etmiş oldular.

İngiltere'nin göbeğinde İskandinav kanunlarıyla yönetilen yeni bir yönetim alanı oluşmuştu.

Bunun içerisinde kuzeydeki Northumbria Krallığı ile güneyde Gutrum'un sahip olduğu küçük krallık da vardı.

Anglo-Sakson krallıkları içindeyse geriye yalnızca Bassax kalmıştı.

Büyük kafir ordusunun İngiltere'yi istilası Viking çağının en çarpıcı olaylarından biriydi.

Modern tarihçiler 865 yılında Doğu Anglia'da karaya ayak basan ordunun mevcudunun yaklaşık

3000 civarında olduğunu tahmin etmektedir.

Ordunun mevcudu yıllar içerisinde yeni gelen İskandinavyalıların katılımı ile artmış,

yapılan savaşlar ve ağır kış şartları dolayısıyla ise zaman zaman azalmıştır.

Bunun yanı sıra Büyük Kafir Ordusu o dönem edek İngiltere'de görülen en organize

ordulardan biriydi.

Büyük bölümü Danimarkalılardan oluşsa da içerisinde hatırı sayılır derecede Norveçli ve İsveçli bulunuyordu.

865 yılından itibaren İngiltere'de gösterdikleri kesintisiz faaliyet en nihayetinde adanın ortasında İskandinav kanunlarının geçerli olduğu bir yönetim alanının oluşmasına imkan verdi.

Dahası bu oluşum yıllar sonra Büyük Kral Kunut'un İngiltere, Danimarka, Norveç'in tamamını ve İsveç'in küçük bir bölümünü kapsayan Kuzeydenizi Krallığını kurmasına olanak sağladı.

Tarihçiler ve arkeologlar günümüzde halen Donelov'un İngiltere'nin kültürel tarihi üzerinde nedenli etkileri olduğunu araştırmaktadır.

Genetik çalışmalardan elde edilen veriler, Anglo-Saksonlar ve Vikinglerin paylaştığı ortak köken nedeniyle net bir sonuca ulaşmayı zorlaştırmaktadır.

Buna karşılık Dan kökene sahip yer hatlarının Danelav'da oldukça yaygın olması, önemli sayıda Danimarkalı'nın bölgede yerleştiğini gösterir niteliktedir.

Viking çağı boyunca Vikingler batı dünyasını pek çok açıdan değiştirmişlerdi.

Pek tabii İngiltere'de bunun dışında kalmamıştı.

Altyazı M.K.

Altyazı M.K.