Viking Ordusu - Vikinglerin Askeri Yapısı: Yağma, Taktik ve Organizasyon

Tarih podcast bölümü.

Avrupa için dün felaketler M.S. 793 yılının 8 Haziran gününde başlamıştı.

Kuzeyden gelen korkunç savaşçılar İngiltere'nin doğu kıyılarında yer alan Lindisfarne Adası'ndaki Aziz Kutbert Manastırı'nı yağmalamış,

rahiplerin büyük bir bölümünü katletmiş, geriye kalanları ise köle olarak satmak için yanlarında götürmüşlerdi.

Bu saldırı inançlı bir Hristiyan olan Yortlu Alcuin için tamamıyla şok ediciydi.

Olayın ardından dehşet ve korkuyla kaleme aldığı satırlarda daha önce böyle bir saldırının asla yaşanmadığını belirtmiş,

Tanrı'nın kutsal evinin rahiplerin kanıyla ıslandığını,

Britanya'daki en kutsal yerin paganlar tarafından yerle bir erildiğini yazmıştı.

Bu Hristiyanlık dünyası için korkunç bir olaydı.

Ancak sadece bir başlangıç olduğu kimsenin aklına gelmemişti.

Takip eden yıllarda saldırılar şiddetini arttırarak devam etti.

Anglo-Sakson kayıtlarında Vikingler olarak adlandırılan bu kuzeyli savaşçılar tüm Batı Avrupa'nın altını üstüne getirdi.

Zaman onların Alcuin'in bahsettiğinden daha amansız olduklarını kanıtlayacaktı.

Ancak askeri başarıları sergilemekten çekinmedikleri kaba kuvvet ve düşmanları tarafından pek çok kez sınanmış olan acımasızlıklarıyla açıklanabilecek kadar basit değildi.

Gerçekte bu başarı daha karmaşık ve değişken bir yapıya dayanıyordu.

Vikingler için en önemli şey hızdı.

İskandinavya'nın ürkütücü ejderha başlı gemileri, Viking çağı boyunca Avrupa'nın ünlü nehirlerinde bir görünüp bir kaybolmuştu.

Kuzeyin amansız savaşçıları, beraberlerinde ölüm, kan ve tahribat getiren hayaletler gibiydi.

Arkalarında bıraktıkları şehir ve kasabalar, siyah duman bulutları arasında zar zor seçilebilen kül yığınlarına dönüşüyordu.

Saldırı için düşman askerlerinin yoğun olmadığı savunmasız bölgeler tercih ediliyordu.

Karaya çıkmadan evvel draftları sığ gemileriyle kıyıya kadar yanaşarak bölgenin hızlı bir saldırı için uygun olup olmadığını saptamaya çalışıyorlardı.

Nöbetçi kulelerinin gökyüzüne doğru yükseldiği ya da düşman devriye birliklerinin kol gezdiği köy ve kasabalar es geçiliyordu.

Buna karşılık zengin manastırların bulunduğu savunmasız araziler talan ve yağma için oldukça uygundu.

Keşişlerin kendilerini savunabilecek silahları olmadığını çok iyi biliyorlardı.

Bu şekilde hem yüklü miktarda ganimet elde ediyor hem de az sayıda adam kaybetmiş oluyorlardı.

Eski Norse dilinde Strandhög adı verilen vurkaç taktiği, 850'li yıllara kadar Kuzeybatı Avrupa'ya saldırılar düzenleyen grupların en sık kullandığı taktikti.

Ancak bu yıllardan itibaren Viking saldırıları değişmeye başladı.

Birkaç gemiyle kıyılarda yer alan yerleşim birimlerine saldırı düzenleyen yağmacı gruplar artık krallar ya da güçlü yardılar tarafından idare edilen istilacı ordulara dönüşmüştü.

880'lere gelindiğinde İngiltere'nin büyük bir bölümü Vikinglerin kontrolüne geçti.

Fransa'da ise ünlü Viking lideri Rollo, bizzat Frank Kralı Basit Charles'ın önerisiyle 911 yılında Normandiya'ya yerleşti.

Düşmanları arasında Vikingler acıması olmayan vahşi barbarlar olarak üns almışlardı.

Buna rağmen yenilmez savaşçılar değillerdi.

Savaş alanında onları Frank ya da Anglo-Saksonlardan ayırmak oldukça zordu.

Zira benzer silahlar kuşanıyor, benzer savaş taktikleri uyguluyorlardı.

Özellikle kalkan duvarı Viking çağı Britanyası'nın olmazsa olmaz taktiklerinden biriydi.

Bu, pek fazla beceri gerektirmeyen ve antik çağdan beri hem Yunanlar hem de Persler tarafından uygulanmış, daha sonra ise Romalılar tarafından benimsenmiş bir taktikti.

Duvarın ön saflarına zırh ve kalkanları sıradan askerlere göre daha iyi malzemeden üretilmiş olan Huskarl ve Tegnad'ı verilen askerler yerleştirilirdi.

Arka saflarda yer alan gruplar ise itmek suretiyle ön safları arkadan destekliyor, ayrıca ölen arkadaşlarının yerini alarak duvarın bozulmasını engelliyorlardı.

Kalkan duvarının bütünlüğünü korumak iki taraf içinde can alıcı bir öneme sahipti.

Eğer duvar bozulmamışsa yenilen taraf pek fazla kayıp vermeden kademeli olarak geri çekilebilirdi.

Ancak kalkan duvarı çökmüşse bu artık herkesin kendi başının çaresine bakması gerektiği anlamına geliyordu.

Vikinglerin askeri alanda elde ettikleri başarılarının gerçek sırrı hareketli olmalarıydı.

Çoğu zaman savunma pozisyonunda kalmaktansa ilk adımı atarak saldırıya geçmeyi tercih ediyorlardı.

Vurkaç stratejisi savunmasız ticari merkezlerin ya da manastırların yağmalanmasında büyük avantaj sağlıyordu.

Yerel kuvvetler toplanıp karşı saldırıya geçene kadar kuzeyli savaşçılar çoktan ortadan kaybolmuş olurdu.

Ayrıca civardan toplanan bu güçler başka yerlerin savunmasız kalmasına neden oluyor,

bu da Vikinglerin daha fazla ganimet ve yağma için bu bölgelere saldırmasının önünü açıyordu.

Viking çağının başlarında özellikle Britanya ve Fransa'da kayıt altına alınan baskınların genel özelliği düzenden yoksun olmalarıydı.

Öyle ki Vakanüvislerin kayıtlarında Kuzeyli savaşçılar sağa sola dağılan ve rüzgarda savrulan arı sürüleri olarak nitelendiriliyorlardı.

Günümüz tarihçileri Vikinglerin 800'lerin başında benimsemiş oldukları bu dağınık savaşma biçimini onları organize edecek bir liderin henüz ortaya çıkmamış olmasıyla ilişkilendirir.

Buna karşılık savaşırken sergiledikleri vahşet ve ruhlarına işlemiş olan keşfetme güdüsü düşmanları karşısında onlara üstünlük sağlayan özellikleriydi.

Çarpışmalarda uyguladıkları kanlı dehşet performansları ve arkalarında bıraktıkları köylerle kasabaları adeta bir kül yığınına çevirmeleri,

insanların zihninde ürkütücü bir Viking imgesi oluşmasına sebep oluyor

ve bazı zamanlarda bu imge acımasızlığıyla üns alan bu savaşçıların karşısına çıkacak bir ordunun toplanmasını dahi imkansız hale getiriyordu.

Bununla birlikte Frank ve Anglo-Sakson kayıtlarında insanüstü özelliklere sahip savaşçılar olarak betimlenen Berserkerler,

Kuzey Denizi'nden Atlantik kıyılarına dek uzanan korku hikayelerinin asıl öznesi konumundaydılar.

Bu savaşçıların İskandinav tanrısı Odin tarafından kutsandığına ve savaşta aldıkları yaralara karşı olağanüstü bir dirence sahip olduklarına inanılıyordu.

Buna karşılık modern tarih anlayışı bu savaşçıların savaşmaya başladıkları anda kendinden geçerek bir trans haline girdiklerini,

beklenmedik öfke patlamaları ve kontrolsüz şiddet eşliğinde korkusuz bir şekilde savaştıklarını ileri sürmektedir.

Yine de savaşırken sergiledikleri vahşet dolu performans, onları Viking sagalarında nesiller boyunca anlatılan insanüstü savaşçılar olarak göstermeye yetecek düzeydeydi.

Karanlık ormanların derinliklerinde yer alan kalın gövdeli ağaçlar ve dağların yamaçlarındaki sivri kayalıkların arkası Viking pusuları için vazgeçilmezdi.

Bu şekilde savunmasız tüccar kafilelerini avlıyor ya da düşman keşif kuvvetlerini pusuya düşürüyorlardı.

Viking çağı boyunca büyük çaplı meydan savaşları çok yaygın değildi.

Viking saldırılarının başlangıcını temsil eden 790...

Zihnini yoran her şeyden bir anlığına uzaklaş.

Yalnız değilsin.

Terapin, uzman psikolog, diyetisyen ve fizyoterapist kadrosuyla bütünsel iyi oluşunda hep seninle.

Şimdi kendine bir alan aç.

Uygulamayı indir, ilk ve tekli seanslarında geçerli POD20 koduyla %20 indirimle yolculuğuna başla.

Kendine bir iyilik yap.

Bugün dinlenmeye ve iyileşmeye izin ver.

2003 yılındaki Lindisfarne saldırısından 836 yılına kadar geçen süre boyunca İngiltere'ye saldırı düzenleyen Viking gemilerinin sayısı genellikle 3-5 arasında değişiyordu.

Tarihçiler 865 yılında İngiltere'yi istila eden ordunun mevcudunun dahi 5000 civarında olduğunu tahmin etmektedir.

Bununla birlikte Vikingler eğer maddi bir getirisi yoksa savaşmanın bir anlamı olmadığını düşünüyorlardı.

Böyle durumlarda barışçıl yollara başvurmak her zaman daha karlıydı.

Ayrıca barış teminatı karşılığında karşı taraftan alınan Donegeld adı verilen yıllık toprak vergisi Viking liderlerinin itibarını arttırıyor,

Askerleri motive ediyor, onlara katılacak yeni savaşçıları da cezbediyordu.

Viking çağı boyunca deniz savaşları da oldukça nadir gerçekleşmişti.

Bu dönemde inşa edilen gemiler, düşman filolarının yerini saptamak amacıyla devreye gezecek kadar uzun süre denizde kalabilecek yapıya sahip değillerdi.

Meydana gelen deniz savaşları, genellikle bir filo diğerini bir liman ya da haliçte tuzağa düşürdüğü zaman gerçekleşiyordu.

Bununla birlikte güçlü meşe ağacı gövdesinden üretilen bu gemilerin uzun ve dar yapısı Vikinglere çeşitli avantajlar sağlıyordu.

İnce ve esnek yapıları sayesinde hızlı mesafe kat edebildikleri gibi herhangi bir limana ihtiyaç duymadan sıradan bir kumsala yanaşabiliyorlardı.

Viking çağı boyunca Elbe, Veser, Ren, Sen, Lorry ve Thames nehirleri kuzeyli savaşçıların kıta Avrupası ve Britanya'nın iç kesimlerine kadar sokulmasına ve buradaki şehirlere baskınlar yapmasına olanak sağlamıştı.

Bu yıllarda kullanılan Viking gemilerine en iyi örnek Norveç Gokstad'da 1880 yılında yapılan bir kazı çalışması esnasında ortaya çıkarılmıştır.

Yaklaşık 28 metre uzunluğu ve 5 metre genişliği ile Gokstad gemisi tipik bir Viking çağı gemisidir.

Saatte 22 kilometre hıza ulaşmasını sağlayan 110 metrekarelik kare bir yelkene sahiptir.

Meşe ağacından üretilmiş güçlü gövdesi en az 40 ila 70 kişilik bir mürettebat taşıyabilecek şekilde inşa edilmiştir.

Dendro kronolojik tarihleme, geminin İskandinav genişlemesinin doğruk noktası olarak nitelendirilebilecek M.S. 890 yılı civarında yapıldığını göstermektedir.

Ticari aktivitelerin yaygınlaşmasıyla bu tip gemilerin alt kısmına bir kargo bölümü eklenmiş ve gövde büyütülmüştü.

Bu değişikliklerle birlikte Viking çağının sonlarına doğru Viking gemileri eski hız ve esnekliklerini kaybetmişlerdi.

Viking savaşçılarının kullandıkları silahlar genel itibariyle geldikleri bölge ya da dahil oldukları ekonomik sınıfa göre değişiklik göstermekteydi.

12. yüzyıl itibariyle kaleme alınmış Sagalar ve Anglo-Sakson ya da Frankların tutmuş oldukları kayıtlar savaş esnasında kullandıkları materyal hakkında yeterli bilgiyi vermemektedir.

Bu nedenle Vikinglerin kullandıkları silahlarla ilgili bilgi edinmek için toprağın altına yani arkeolojik verilere bakmak gerekir.

Burada da karşımıza her toplumda olduğu gibi sınıfsal ayrıma dayanan kaçınılmaz farklılıklar çıkar.

Viking çağı İskandinavya'sında üretilen kılıçlar Orta Çağ piyade ve şövalyelerinin kullandıklarından oldukça farklıydı.

Bunlar tek elle rahatça savrulabilecek pratik silahlardı.

Ani ve ölümcül bir saldırı için oldukça elverişliydiler.

Orta bölümde oyulmuş olan yiv hem dengeyi sağlıyor hem de ağırlığı azaltıyordu.

Ancak aşırı maliyeti sebebiyle kılıçlar Viking savaşçıları arasında pek popüler değildi.

Bazen gemi başına tek kılıç düştüğü dahi oluyordu.

Bu nedenle kılıçlar kadar pratik ve ölümcül başka bir silahı tercih ediyorlardı.

11. yüzyıla tarihlenen Viking mezarlarının birçoğu tahta sapları çoktan toprağa karışmış olan balta başlarıyla doludur.

Özellikle İskandinavya'da çok sayıda savaşın görüldüğü çalkantılı göç çağı boyunca baltalar oldukça yaygınlık kazanmıştı.

Büyük bir bölümü savaşların yanı sıra tarımda ve gemi inşası gibi çeşitli işlerde de kullanılıyordu.

Bununla birlikte Danimarkalıların sadece savaşırken kullandıkları 1,5 metrelik devasa baltaları vardı.

Bunlar o dönemin en ürkütücü silahları olarak görülüyorlardı.

Viking çağı boyunca mızrağın kullanımı da en az baltanınki kadar yaygındı.

Maliyetinin düşüklüğü, menzilinin uzunluğu ya da avda da kullanılabiliyor olması

mızrakları Vikingler arasında en popüler silahlardan biri haline getirmişti.

Bunların yanı sıra hançerler, oklar ve yaylar da Viking mezarlarında yaygın olarak bulunan silahlardır.

Miferler ve zincir zırhlar ise çoğunlukla zengin Vikinglerin kuşanabildikleri yüksek maliyete sahip nadir kullanılan materyallerdi.

Ancak baskına katılacak her Viking savaşçısının bir kalkan taşıması zorunluydu.

Viking çağındaki kalkanlar esnek olması ve darbe sonucu kolayca parçalanmaması için yumuşak gövdeye sahip ağaçlardan yapılıyordu.

Genel olarak yuvarlak bir tasarıma sahip olan Viking kalkanları bazen deriyle kaplanarak daha da sağlamlaştırılıyordu.

Viking çağı boyunca Vikinglerin askeri organizasyonları büyük oranda değişiklik göstermişti.

793 yılındaki Lindisfarne saldırısından 850'li yıllara kadar geçen süre boyunca Viking orduları dağınık ve düzensiz olarak savaşmışlardı.

Ancak özellikle İngiltere'nin istila edildiği 865 yılı itibariyle ünlü Danimarka kralları etrafında toplanan Viking birlikleri hem Britanya'da hem de kıta Avrupası'nda daha organize hareket etmeye başlamışlardı.

Bu yıllarda Orkney adalarından Cebelitarık boğazına kadar her yerde Vikinglerin görülmesinin temel sebebi İskandinav aristokrat sınıfı arasında çıkan çatışmalar olarak görülmektedir.

Buna göre topraksız kalan soyluların bir kısmı talihini İskandinavya dışında aramak için batıya doğru yelken açmak zorunda kalmışlardı.

İskandinavya dışındaki başarıları ise düşmanları tarafından icat edilmiş kurallara karşı kayıtsız olmalarından geliyordu.

Anglo-Saksonlar gibi savaş günleri ayarlamıyor, kutsal yerlere silahla girmekten çekinmiyorlardı.

Aksine savunmasız kilise ve manastırları yağmalıyor, burada ele geçirdikleri din adamlarını ya kendi tanrıları için kurban ediyor ya da İskandinavya'ya götürerek köle pazarlarında satıyorlardı.

Düşmanları tarafından korkusuz ve acımasız savaşçılar olarak görülüyorlardı.

Yine de bu korkutucu imgenin sağladığı avantajla birlikte Viking başarısı büyük oranda dikkatli stratejilere, lojistik planlamaya, savaş ve diplomasi konusundaki becerilerine dayanıyordu.

İzlediğiniz için teşekkür ederim.

Altyazı M.K.

Zihnini yoran her şeyden bir anlığına uzaklaş.

Yalnız değilsin.

Terapin, uzman psikolog, diyetisyen ve fizyoterapist kadrosuyla bütünsel iyi oluşunda hep seninle.

Şimdi kendine bir alan aç.

Uygulamayı indir, ilk ve tekli seanslarında geçerli POD20 koduyla %20 indirimle yolculuğuna başla.

Kendine bir iyilik yap.

Bugün dinlenmeye ve iyileşmeye izin ver.