Viking Çağında Günlük Yaşam - Bir Viking Olsaydın Günlerin Nasıl Olurdu?

Tarih Tarih

30 yıllık kariyeri boyunca adamlarıyla birlikte denizlerde yelken açmış, Britanya'nın irili ufaklı adalarına yüzlerce baskın düzenlemiş, onlarca manastır yağmalamıştı.

Düşmanlarının kayıplarında o, öldürmekten başka bir şey bilmeyen cani bir adam olarak betimlenmişti.

Fakat 13. yüzyılda Vikingler tarafından kaleme alınan Orkneyn Gassaga bambaşka bir Svein'den bahsediyor.

Savaşmaktan, yağmalamaktan ve öldürmekten başka işlerle de meşgul olan bir Svein'den.

Şimdi onun yaşantısına kısaca bir göz atalım.

Svein için kış ayları oldukça sakin geçerdi.

Orkney'in soğuk ve buzla kuşatıldığı birkaç hafta boyunca Gersi'deki evinde kalır istirahat ederdi.

80 kadar adamı vardı.

Onlarla eğlenir, yer içer, yurdunda geçirdiği zamanın tadını çıkarırdı.

İçki salonu Orkney'de bulunan tüm salonlardan daha büyük ve daha gösterişliydi.

İlk bahar geldiğinde işleri yoğunlaşırdı.

Zira ambarda ekilmeyi bekleyen bol miktarda tohum toplanmış olurdu.

Swain Mart ayının ilk günlerini ailesiyle birlikte bu tohumları ekmekle geçirirdi.

Nihayet tüm tohumlar ekilip toprakla işi bittiğinde adamlarıyla birlikte İskoçya açıklarındaki Hebritlere ya da İrlanda'ya yağma akımları düzenler,

pek çok ganimet ele geçirir ve gemilerini doldurmuş bir şekilde yaz ortalarına doğru yeniden evine dönerdi.

Vikingler buna ilkbahar yolculuğu adını verirdi.

Sven geri döndükten sonra ilk iş olarak ekinleri hasat eder ve tahılları depolardı.

Mısır tarlaları biçilip mahsul tamamen depolanıncaya kadar burada kalırdı.

Ailesiyle geçirdiği zaman oldukça sınırlıydı.

Çünkü Eylül ayının ilk günlerinde yeniden bir yağma akınına katılır ve ancak kışın ilk ayından sonra evine geri dönme fırsatı bulabilirdi.

Bu ikinci yolculuğa ise Sonbahar yolculuğu adı verilirdi.

Tüm bu döngü koca bir Viking çağı boyunca İskandinavların yaşamını nasıl geçirdiğinin kısa bir özeti gibidir.

Swain savaşmayı seven kuzeyli bir yağmacıdır.

Düşmanları tarafından kana susamış bir barbar olarak görülür.

Ancak evine döndüğünde çalışkan bir çiftçi, anamlarıyla eğlenmeyi bilen saygın bir lider ve çocuklarına düşkün bir aile babasıdır.

Hayatı bir savaşçınınkinden çok daha tek düze, çok daha sakin geçmektedir.

Peki Svayn'in Viking toplumundaki yeri nedir?

Adamlarının ve ailesinin ondan ne gibi beklentileri vardır?

Ya da tam tersi, Svayn adamlarından ne beklemektedir?

Bu soruların cevabını bulabilmek ve Vikinglerin günlük hayata bakış açılarını anlayabilmek için

öncelikle Viking toplumunun sosyal yapısına bakmak gerekir.

Zira bu yapı Vikinglerin sosyal yaşantısına dair birçok ipucu barındırmaktadır.

Vikinglerde sosyal statü içinde bulundukları şartlara göre değişiklik göstermekteydi.

Britanya ya da Batı Avrupa'ya düzenlenen yağma akınlarında her savaşçı birbirine denk görülür, ganimetten eşit düzeyde pay alırdı.

Fakat ülkelerinde durum böyle değildi.

İskandinavya'da Viking toplumu çok katmanlı bir piramit şeklinde organize edilmişti.

Piramidin tepesinde ülkeyi yöneten kral bulunuyordu.

Onun hemen altında Sveinin de içinde bulunduğu Jarl adı verilen soylu sınıf vardı.

Piramidin orta bölümü toplumun büyük bir kısmını oluşturan özgür insanlardan,

yani Karl ya da Bondi adı verilen sınıftan oluşurdu.

Toplumun en dibinde ise Vikinglerin neredeyse hayvanlarla eşit tuttukları trallar yani köleler ve esirler yer alırdı.

Sosyal piramidin tepesinde bulunan kral aslında Yarl sınıfının bir mensubuydu.

Viking çağının erken dönemlerinde pek güçlü olmasalarda 10. yüzyıldan itibaren krallar Viking dünyasında önemli bir güç unsuru haline gelmişlerdi.

Bir Viking kralının halkına karşı belli başlı sorumlulukları vardı.

Vikingler gaddar savaşçılar olarak ün yapmışlardı.

Ancak aynı zamanda kendi dönemlerinin en iyi tüccarlarıydılar.

Viking toplumunda refahı sağlamanın başlıca yolu ticaretti.

Bu yüzden ülkedeki güvenliği sağlamak, ticaretin canlı kalması için girişimlerde bulunmak

ve ticaret güzergahlarını saldırılara karşı koruyacak tedbirleri almak kralın başlıca görevleri arasındaydı.

Ancak iyi ve saygın bir kral olmak için bunlar yeterli değildi.

Kralın eli açık olmalıydı.

Yiyecek, içecek, eğlence, çeşitli giysiler, silahlar ve hediyeler konusunda cömert olması,

ayrıca halkının onurunu düşmanlarına karşı koruması beklenirdi.

Halkı için bunları sağlayan bir kral, iyi bir kral olarak kabul edilirdi.

Kralın serveti büyük oranda fetihlerle ve krallık temsilcileri tarafından yönetilen kraliyet topraklarının işlenmesiyle artıyordu.

Bunun yanı sıra günlük gelirleri ve vergiler de önemli birer gelir kaynağıydı.

Kral elde ettiği bu gelirlerin büyük bir kısmını profesyonel askerlerden oluşan Hirt adı verilen ordusunu finanse etmek için kullanırdı.

Hirt'in beslenme ve barınma masrafları oldukça yüksekti.

Buna karşılık ülkedeki hırslı yarlıları kontrol altında tutmak için gerekliydi.

Zira Viking çağı boyunca yarlılar ve bondiler genel olarak kralların hakimiyetine karşı çıkmışlardı.

Piramidin bir alt basamağında Vikinglerin aristokrat sınıfını oluşturan yarlılar yer alırdı.

Neredeyse hepsinin kiracı çiftçiler tarafından kiralanan büyük arazileri vardı.

Gelirlerinin büyük bir bölümünü bu arazilerden elde ediyorlardı.

Yarlıların da tıpkı krallar gibi kendi topraklarında yaşayan insanlara karşı sorumlulukları bulunuyordu.

Halk onları manevi ve askeri liderleri olarak görüyordu.

Yarl onların karınlarını doyurmak, barınmalarını sağlamak ve onları düşmanlara karşı korumakla yükümlüydü.

Barış zamanında günlerini yardımcıları eşliğinde arazileri denetleyerek,

mülklerin, gemilerin ve silahların bakımıyla ilgili kontrolleri sağlayarak geçirirdi.

Savaş zamanı geldiğinde ise asker toplamakla ve bu askerlere komuta etmekle yükümlüydüler.

İşte bu askerlerin tamamı piramidin bir alt basamağında yer alan bondilerden oluşuyordu.

Karl ya da Bondi adı verilen orta sınıf Viking toplumunun bel kemiğini oluştururdu.

Onlar barış zamanında çiftçi, tüccar ve demirci olarak karşımıza çıkar, sefer zamanında ise balta ve kalkanlarını kuşanarak denize açılmaya hazır savaşçılar haline gelirlerdi.

Onlar Viking toplumunun özgür adamlarıydılar.

Bu sınıfın büyük bir bölümünü küçük toprak sahipleri oluşturuyordu.

Küçük bir tarlada özgür bir adam, ailesi ve 3-4 kölesiyle birlikte toprağı işler,

ağaçları yontar, hayvanları güder ve küçük atölyesinde günlük hayatında işine yarayacak ufak tefek eşyalar üretirdi.

Bu tür küçük atölyelerde üretilmesi mümkün olmayan türden eşyaları elde etmenin en kolay yolu takastı.

Bu yüzden Vikinglerin her biri ufak çaplı dahi olsa ticaretle ilgilenirdi.

Neredeyse bütün ortaçağ toplumlarında olduğu gibi Vikingler de ağır iş gücünü karşılayabilmek için kölelerden faydalanmışlardı.

Köleler Viking toplumunun en alt tabakasında yer alıyor, kısa kesilmiş saçları, bakımsız görüntüleri ve yıpranmış kıyafetleriyle toplumun diğer kesimlerinden kolayca ayırt edilebiliyorlardı.

Köleler genel olarak ağaç kesme, çukur kazma, gündelik ev işleri, inşaat yapımı, hamallık, gübre temizleme gibi ağır işlerde kullanılıyordu.

Ayrıca Vikinglerin hatırı sayılır bir zenginlik elde etmesinde de önemli bir payları vardı.

Vikingler Rusya'dan İrlanda'ya dek uzanan geniş bir köle ticareti ağı kurmuşlardı.

Kölelerin büyük bir bölümünü savaş esirleri oluşturuyordu.

Özgürlüklerini elde etmenin başlıca yolu ölümdü.

Ancak bazı istisnai durumlarda kölelerin özgürlüklerini satın alabilecek kadar para topladığı da oluyordu.

Pek tabi bu ikincisi insaflı bir efendiye sahip olan köleler için geçerliydi.

Çünkü özgür vikinglerin şovu kölelere para kazanmak için çalışabilecekleri zaman bırakmıyordu.

Viking çağında günlük yaşam kişinin içinde yer aldığı sosyal tabaka ya da icra ettiği mesleğe göre çeşitlilik gösteriyordu.

Deniz, nehir ya da göl kıyısında yaşayan bir balıkçının hayatı genellikle küçük bir teknenin üzerinde geçerdi.

Bir demirci için atölye günlük yaşantının en önemli parçasıydı.

Ticaretle uğraşan bir vikingin hayatı şehirden şehre, kasabadan kasabaya yapılan uzun yolculuklarla geçiyordu.

Viking toplumunun çoğunluğunu oluşturan çiftçiler için ise yaşam neredeyse tarlayla eş anlamlıydı.

Bütün bu çeşitliliğe rağmen Vikinglerin günlük aktiviteleri, kültürleri, inançları ve davranışları birbirine benziyordu.

Viking günlük yaşantısının merkezi İskandinavya boyunca görülen uzun evlerdi.

Bu evler genellikle ahşaptan inşa edilirdi.

Fakat Norveç'in kuzeyindeki bölgeler ve Kuzey Atlantik kolonilerinde kereste bulmak zor olduğu için bu bölgedeki evlerin yapımında daha çok taş kullanılıyordu.

Bir viking evinde gün erken saatlerde başlardı.

Köleler hava aydınlanmadan önce kalkarak fırın için ateşi hazırlar ve hamurları yoğururdu.

Kahvaltıda en çok tercih edilen besinler yulaf lapası, yulaf kurabiyesi, süt, söğüş, meyve ve ekmekti.

Erkek tarla ya da atölyeye gitmek için sabahın erken saatlerinde evden ayrılırken evin anahtarlarını karısına bırakırdı.

Erkeğin evde olmadığı zamanlarda evin reisi kadındı.

Gün boyunca ev işlerini yürüten köleleri denetliyor, ailesi için kıyafetler dikiyor,

kölelerle birlikte sefer mevsiminde yola çıkacak gemiler için yelken yapıyordu.

Savaşmadıkları zamanlarda Viking erkekleri tarlaların sürülmesi, tohumların ekilmesi ve sulama işleminin yapılmasından sorumluydular.

Gübreleme işi genellikle kölelere bırakılıyordu.

Hasat zamanı geldiğinde ise tarlada tüm kölelere ve aile bireylerine ihtiyaç duyuluyordu.

Ürünlerin bir an önce depolanabilmesi için herkesin hızlı bir şekilde çalışması gerekiyordu.

Kahvaltıdan sonraki ana öğün, erkekler tarladan ya da atölyeden döndükten sonra yenen akşam yemeğiydi.

Sven gibi zengin bir çiftçinin sofrasında her türden ete ek olarak

yahni çeşitleri, yulaf lapası, sosis, balık, mantar gibi çeşitler bulunurdu.

Yemekler ahşap taslarda ve tabaklarda servis edilir, elle ya da ahşap kaşıklarla yerilirdi.

Mal tarpadan ya da şerbetçi otundan mayalanan bira çeşitleri Viking çağının en popüler içecekleriydi.

Şarap ise ancak zengin Vikingler tarafından tüketilebiliyordu.

Viking çağı boyunca Vikinglerin en çarpıcı özelliklerinden biri, onların İskandinavya'dan, Avrupa ve Akdeniz'e de uzanan oldukça hareketli ticaret ağları kurmuş olmalarıydı.

Bu ticaret özellikle 10. yüzyıl itibariyle Baltık bölgesinde bulunan Ribe, Kavpak, Hedebi ve Birka gibi Viking kasabalarının muazzam bir gelişim göstermesini sağladı.

Bu gelişim kısa süre içerisinde Rusya ve Avrupa'daki Viking yerleşimlerine de sıçradı.

Örneğin 911 yılında Normandiya bölgesine yerleşen Rollo önderliğindeki Vikingler yıllarca saldırıya uğramış ve nüfusunun büyük bir çoğunluğunu kaybetmiş Ruen şehrini yeniden bir ticaret merkezi haline getirmişlerdi.

Ticarette temel değişim aracı gümüş olarak belirlenmişti.

İskandinavya'da yapılan arkeolojik kazılarda bol miktarda çubuk şeklinde kesilmiş gümüş bulunmuştur.

Tüccarlar bunları doğru şekilde tartabilmek için küçük teraziler taşıyorlardı.

Ancak tek değişim aracı gümüş değildi.

Ticaret yaparken kullanılan bir diğer yaygın değişim yöntemi takastı.

Ticaretin gelişmesi şüphesiz Vikinglerin günlük hayatlarında bazı değişiklikler yaratmıştı.

Ancak bu değişim çiftçiden çok tüccarın hayatına yansıdı.

Çiftlik hayatı durağındı.

Buna karşılık şehir ve kasaba hayatı çok daha hareketliydi.

Pazarlar, panayırlar, festivaller şehirlerdeki Viking günlük yaşantısının en önemli parçasıydı.

Özellikle ticaretin yaygın olduğu bölgelerde pek çok farklı kültürden insan pazarlarda bir araya geliyor,

hem ticaret yapıyor hem de kültür alışverişinde bulunuyorlardı.

Bu kültür alışverişi 12. ve 13. yüzyıllarda Vikinglerin kitlesel olarak din değiştirmesini sağlayan temel faktörlerinde başında geliyordu.

Vikinglerin günlük yaşantısına kısaca değindiğimiz bu videomuzun sonuna geldik.

Video hakkındaki görüşlerinizi yorumlara yazmayı ihmal etmeyin.

Bir sonraki videoda görüşmek üzere.

Altyazı M.K.