Tapınak Şövalyeleri 2. Bölüm - Tarikatın Hiyerarşik ve Askeri Yapısı

Tarih podcast bölümü

Yönergeye göre tarikat üyelerinin kumar oynamaları, kadın veya erkek herhangi biriyle cinsel bir birliktelik yaşamaları, küfretmeleri veya sarhoş olmaları kesinlikle yasaktı.

Toplu olarak yaşamaları, aynı yerde uyumaları ve birlikte yemek yemeleri gerekiyordu.

İffet, yoksulluk ve itaat yemini etmeliydiler.

Bir tapınakçı örgüte kabul edildikten sonra büyük üstad ya da bölge komutanı tarafından bir tapınak evine yerleştirilir ve orada birkaç yıl boyunca devam edecek sıkı bir eğitim alırdı.

Bu uzun süreli eğitim şövalyelerin güce dayalı fiziksel yeteneklerinin geliştirilmesinin yanı sıra Müslümanlarla yapılacak savaşlar için onları psikolojik olarak hazırlamayı da kapsıyordu.

Ve örgütün dini yapısının işlevi büyük oranda bu noktada devreye giriyordu.

Tarikatın benimsediği manastır yaşamı örgüt üyelerinin dini adanmışlığını arttırıyordu.

Şövalyeler Hristiyanlık adına öldürerek dünyayı kötülüklerden kurtaracağı ya da en azından bu uğurda ölerek cennette bunun mükafatını alacağı inancıyla yetiştiriliyorlardı.

Barış zamanlarında üyelerin günlük yaşantısı, kendi aralarında düzenledikleri atlı turnuvaları ve savaş talimlerini saymazsak,

Benedikten tarikatı keşişlerinden çok da farklı değildi.

Hain için günün erken saatlerinde kalkıyor, gün içerisinde ibadetini ediyor ve yılın belli günlerinde oruç tutuyorlardı.

Ancak seferberlik ilan edildiğinde durum değişiyordu.

Bir tapınak şövalyesini diğer tarikatlardaki keşişlerden ayıran şey onun bir savaşçı olmasıydı.

Daha önceki bölümde de bahsettiğimiz gibi tapınak şövalyeleri Haçlı seferlerinin elit birlikleriydi.

Bu nedenle diğer ortaçağ tarikatlarına bağlı keşişler gibi şövalyelerden tamamıyla manastıra kapanmaları ve hayatlarını İncil'den okumalar yaparak geçirmeleri beklenmiyordu.

Gerçi isteseler bile bunu yapamazlardı.

Çünkü şövalyelerin birçoğu entelektüel açıdan yetersizdi ve latince bilmiyorlardı.

İbadetleri genellikle örgüte bağlı din adamları yönetiyordu.

Tapınak şövalyeleri hiyerarşik olarak üç ayrı sınıftan oluşuyordu.

Bunlar şövalyelerin yer aldığı milites sınıfı, şövalyelere hizmet eden ya da tarikatın farklı işlerini gören hizmetkarları kapsayan serviyentes sınıfı ve tarikatın dini işlerini yürüten kleriki sınıfıydı.

Hiyerarşik olarak tepede bulunan şövalyeler genellikle soylu ailelerden gelen önemli adamlardı.

Mal varlıklarının tamamını tarikata bağışlıyorlardı.

Bu bağışlar bir önceki bölümde bahsettiğimiz diğer bağışlarla birlikte örgüte büyük bir mali kaynak ve zenginlik sağlıyordu.

Şövalyelerin altında bulunan hizmetkarlar ise asil olmayan ailelerden gelen sıradan adamlardı.

Bu grupta yer alan tarikat üyelerinin görev tanımları oldukça genişti.

Demirciler, inşaat işçileri, savaşçılar, temizlikçiler ve benzeri pek çok meslek grubuna dahil üyeler bu sınıftaydı.

Demirciler silah ve zırh yapımı, inşaatçılar ise kale ve sur yapımı için oldukça önemliydiler.

İçlerinden bir bölümü atlı süvariler olarak şövalyelerle birlikte savaşlara katılırdı.

Savaşmak konusunda daha az yetenekli olanlar ise şövalyelerin silahlarını ya da kişisel eşyalarını taşımakla görevlendirilirdi.

Ancak bu tarz işler için genellikle tarikat dışından geçici olarak kiralanan ve Sekouires adı verilen hizmetkarlar kullanılırdı.

Din adamları sınıfına dahil olan üyeler ise ayin, ritüel gibi tarikatın dini işleriyle ilgilenir, bunun yana sıra sağlık hizmetlerine bakarlardı.

Kleriki sınıfı şövalyeler ve hizmetkarlar arasındaki hiyerarşik yapılanmanın dışında yer alıyorlardı.

Milites ve Serviyentes sınıfları giydikleri kıyafetler sayesinde birbirlerinden ayırt edilebilirdi.

Şövalyeler üzerine kırmızı haç işlenmiş beyaz bir kıyafet giyerken,

Serviyente sınıfına bağlı hizmetkarlar ise siyah ve kahverengi kıyafetler giyiyorlardı.

Hierarşik açıdan tarikatın en tepesinde magister yani büyük üstad bulunuyordu.

Bu ünvan başka bir askeri tarikat olan Hospitalier şövalyelerinden alınmıştı.

Büyük üstad en basit ifadeyle tapınak şövalyelerinin lideriydi.

Savaş ve ateşkes ilanında bulunmak, önemli atamalar yapmak, tarikat içinde herhangi bir makamda bulunan birini görevden almak ve örgüt adına diplomatik görüşmelerde bulunmak Büyük Üstad'ın sınırsız yetkilerinden yalnızca birkaçıydı.

Büyük Üstad tapınak şövalyeleri içerisinde tartışmasız bir otoriteye sahipti.

Onun yanında ondan izinsiz kan dökmek, yemek yemek ve at yarıştırmak yasaktı.

Diğer tapınak üyelerinden farklı olarak ölünceye kadar görevde kalırdı.

Gittiği yerlerde kaleleri ve tapınak evlerini teftiş eder, ihtiyaç halinde bunlar arasında bir yardımlaşma ağı kurardı.

Avrupa'dan Orta Doğu'ya örgütün tüm mali ve diplomatik işleri onun sorumluluğundaydı.

Örgüt içinde ona bu işleri halletmesinde yardımcı olan en önemli birim ise tapınak meclisiydi.

Bu meclisin öncelikli görevi tarikat içindeki önemli meselelerin çözüme kavuşturulmasında büyük üstada danışmanlık yapmaktı.

Ayrıca büyük üstadın bulunmadığı zamanlarda ona vekalet ediyor, onun yerine müfettiş ya da komutan atayabiliyordu.

Meclis doğuda ve batıda farklı zamanlarda toplanır, toplantıların boyutları farklı düzeylerde olurdu.

Toplanma konusunda belli bir takvim uygulanmıyordu.

Doğuda senede bir kez toplanan meclis, batıda ise birkaç yılda bir toplanabiliyordu.

Askeri meselelerle ilgili toplantılara örgütün tüm üyeleri katılabilmekteydi.

Buna karşılık daha önemli konuların ele alındığı toplantılara örgütün üst düzey yetkilileri katılıyordu.

Tapınak şövalyelerinin hiyerarşik yapılanmasında büyük üstadın hemen altında sağ el adı verilen büyük komutan bulunurdu.

Barış zamanlarında tarikatın topraklarının idaresinden, savaş zamanında ise ordunun sevkiyatından ve askeri teçhizatın güvenliğinden sorumluydu.

Büyük komutanın altında örgütün askeri yapılanmasının başı olan Maraşel yer alıyordu.

Örgütün bütün komutanlarından, şövalyelerden, silahlardan, zırhlardan ve atlardan o sorumluydu.

Örgüte ne kadar asker alınacak, ne kadar ata ihtiyaç var, silahlar ve zırhlar bir sonraki sefer için yeterli mi?

Bunların tamamının teftişi Mareşal'in sorumluluğundaydı.

Ayrıca savaş esnasında uygulanacak strateji ve taktikler için görüş bildirme hakkı vardı.

Hierarşik açıdan Mareşal'in altında ise bölge komutanları bulunuyordu.

Batıda bölge komutanları önemli şehirlerde ikamet ediyorlardı.

Doğuda ise üç tane bölge komutanı bulunuyordu.

Bunlar Kudüs, Antakya ve Trablus komutanlarıydı.

Hepsinin üstünde tapınak hazinesinden de sorumlu olan Kudüs Krallığı komutanı vardı.

Her bölge komutanı kendi bölgesinde bulunan tapınak evlerinin, çiftliklerin ve kalelerin güvenliğinden sorumluydu.

Bölge komutanlarının altında ise şövalyelerin, evlerin ve çiftliklerin komutanları bulunurdu.

Her biri bölge komutanlarına bağlıydı.

Evlerdeki ve çiftçiklerdeki gündelik işlerle ve tapınak üyelerinin ihtiyaçlarıyla ilgilenirlerdi.

Örgütün hiyerarşik yapılanmasının son iki basamağında ise şövalyeler ve hizmetkarlar yer alıyordu.

Şövalyelerle birlikte üst düzey yöneticilerin her biri milites sınıfına dahildi.

Hizmetkarlar ise daha önce de bahsettiğimiz gibi savaşçı olsalar bile Serviyentes sınıfına dahil uğurlardı ve şövalyelerden daha alt kademede bulunuyorlardı.

Tapınak şövalyelerinin en sık kullandıkları silah mızraktı.

Kılıç ve gürz daha çok yakın çarpışmalarda ya da birebir dövüşlerde kullanılıyordu.

Şövalyeler vücutlarının üst ve alt bölümünü korumak için iki farklı zincir zırh kuşanıyorlardı.

Üst vücudu koruyan zırh dizlere kadar uzanıyor, elleri ve kafayı da içine alıyordu.

Alt vücudu kapsayan zırh, kasık bölümünden başlayarak ayaklara kadar iniyordu.

Şövalyelerin kullandığı başlık ve miğferler ise döneme ya da bölgeye göre değişiklik gösteriyordu.

Solda gördüğünüz miğfer geniş bir görüş açısı sağlıyor.

Ancak yüzün alt bölümünü korumuyordu.

Sağ tarafta gördüğünüz diğer mifer ise yüzün tamamını kaplıyor ancak şövalyenin görüş açısını kısıtlıyordu.

Tüm bu donanıma ek olarak şövalyeler kendilerini koruyabilmek için üçgen şekilde dışa doğru kavisli, içi metal, dışı ise hayvan derisiyle kaplanmış bir kalkan taşıyorlardı.

Şövalyelerin silahları ve zırhları neredeyse her tapınak evinde bulunan cephaneliklerde muhafaza edilirdi.

Tapınak şövalyelerine ait en büyük cephanelik örgütün Kudüs'teki ikametgahı olan Mescidi Aksa'da inşa edilmişti.

Cephanelikler iki ayrı bölümden oluşuyor.

Birinde silahlar ve zırhlar, diğerinde ise atlar muhafaza ediliyordu.

Yapının diğer bölümlerinde ise gıda ve kıyafet depoları vardı.

Barış zamanında şehrin kontrolü buradan yürütülüyordu.

1169-1171 yılları arasında Kudüs'ü ziyaret eden Alman keşiş Teodorik buranın muazzam büyüklükte olduğunu, cephanelikteki ahırlarda 10.000'den fazla at bulunduğunu yazmıştı.

Bir önceki bölümde tapınak şövalyelerinin Barış zamanındaki günlük rutin yaşantısına değinmiştik.

Şimdi şövalyelerin sefer zamanında nasıl hareket ettiklerini inceleyelim.

Tapınak Şövalyeleri ordusu süvariler ve piyadeler olmak üzere iki ayrı gruptan oluşuyordu.

Süvariler sınıfında atlı şövalyeler, türkopoller ve çavuşlar yer alırken piyade sınıfı okçulardan, balta ya da mızrak taşıyan yayalardan oluşuyordu.

Ordunun vurucu gücü şövalyelerdi.

Güçlü ve dirençliydiler.

Savaş anında parçalanmaz bir bütün gibi görünüyorlardı.

Modern tarihçilerin bir kısmı onları hareket eden kaleler olarak yorumluyor.

Ancak tüm bu avantajlarına karşılık şövalyeler hız bakımından Arap ve Türk atlılar karşısında oldukça yavaş kalıyorlardı.

Hafif süvarilerden oluşan Müslüman ordularının manevra kabiliyeti çok yüksekti

ve savaş anında hızlı bir şekilde yeniden mevzilenerek pozisyon üstünlüğü alabiliyorlardı.

İşte bu noktada Tapınak Şövalyeleri ordusunda yer alan Türkopoller için bir parantez açmak gerekiyor.

Çünkü şövalyelerin hız açığını hafif donanımlı bu süvari birlikleri kapatıyordu.

Türkopoller, Haçlılar bölgeye gelmeden önce Bizans İmparatorluğu ordusu bünyesinde yer alan

anne ve babalarından biri Türk, biri Yunan olan hafif süvari birlikleriydi.

Tapınak şövalyeleri içerisinde yer alan Türkopoller genellikle bölgedeki Hristiyan Türklerden seçiliyordu.

Bu atlı birlikler savaş öncesinde keşif seferine çıkıyor, bölgeyi inceliyor ve Büyük Üstad'a keşif raporları sunuyorlardı.

Bu yüzden Büyük Üstad'ın yanında daima bir Türkopol tercümanı bulunurdu.

Sefer ve savaş anında komuta Büyük Üstad'ta olurdu.

Onun yokluğunda ise orduyu Maraşal idare ederdi.

Savaş meclisinde bir önceki bölümde ele aldığımız sahil, diğer bölge komutanları, sancaktar ve Türkopol komutanı bulunurdu.

Kamp alanında ya da savaş esnasında uygulanacak bütün plan, savaş meclisi tarafından belirlenir ve komutanlar tarafından icra edilirdi.

Seferberlik ilan edildikten sonra bir tapınakçı, karargâhtan ancak merkezden çalınacak hareket çanını duyabilecek kadar uzaklaşabilirdi.

uzaklaşabilirdi. Ordu hareket etmeden önce Türkopollerin getirdiği keşif raporları detaylı

bir şekilde incelenir ve rota buna göre belirlenirdi. Rotanın belirlenmesinde düşmanın

konumu, arazinin durumu ve su kaynaklarına yakınlık oldukça önemliydi. Hareket çanının

çalmasıyla şövalyeler atlarına binerek ilerlemeye başlardı. Yol boyunca tapınakçıların birbiriyle

konuşmaları ve yer değiştirmeleri yasaktı. Tozdan etkilenmemek için yürüyüş güzergahı,

rüzgarın yönü hesaba katılarak belirlenirdi.

İlerleme boyunca hattan ayrılmak kesinlikle yasaktı.

Tapınak Şövalyeleri aynı disiplini çarpışma anında da gösterirlerdi.

Haçlı seferleri boyunca Avrupa'dan gelen Haçlı orduları çoğunlukla profesyonel olmayan,

kalabalık halk kitlelerinden oluşan gruplardı.

Ancak Tapınak Şövalyeleri ordusu bu grupların aksine katı disipline sahip profesyonel bir orduydu.

Savaş esnasında saldırı yalnızca büyük üstad ya da onun vekili tarafından başlatılırdı.

Ordunun tamamı büyük üstadın direktifleriyle hareket eden sancakları takip ederdi.

Hiçbir asker izinsiz yerinden ayrılamaz, konuşamaz, kalkan ya da mızrağını bırakamazdı.

Bu tarz disiplinsiz hareketlerde bulunan şövalyelerin silahlarına tarikat tarafından el konulur, şövalye ise kampa tek başına dönme cezasına çarptırılırdı.

Sancağın düşme ihtimaline karşı sancağı koruyan şövalyelerden biri mızrağa sarılı ikinci bir sancak taşırdı.

Bu sancak da düştüğünde bu kez şövalyeler diğer tarikatların sancağı ya da herhangi bir Hristiyan sancağı etrafında toplanırdı.

Tüm sancaklar düşünceye dek savaş alanında kalıp çarpışmaya devam etmek zorundaydılar.

Savaş alanını izinsiz olarak terk eden şövalyeler örgütten ömür boyu ihraç edilirdi.

Tarikat üyeleri yalnızca silahlarını kaybettiklerinde ya da savaşamayacak kadar yaralı olduklarında savaş alımını terk edebilirdi.

Bu katı disiplin kuralları tapınak şövalyelerini Haçlı ordularının en başarılı birimlerinden biri haline getirmişti.

Zira az önce de bahsettiğimiz gibi Haçlı ordularının büyük bir bölümü disiplinsiz birliklerden oluşuyordu.

Ani bir saldırı ya da ufak bir bozgun bu ordular için topyekun bir firara dönüşebiliyordu.

Buna karşılık şövalyeler son ana kadar savaş alanında kalmaya devam ediyordu.

Bu yüzden tüm orduyu koruyabilmek için genellikle kanatlarda, ön saflarda ya da arkada konumlanıyorlardı.

Savaş anında uyguladıkları genel taktik şövalyeler tarafından gerçekleştirilen ani bir saldırıyla düşman ordusunun saflarını bozmak ve ana haçlı ordusu saldırıya geçinceye kadar düşman birliklerini yıpratmaktı.

Uyguladıkları sıkı askeri disipline ek olarak tapınak şövalyelerinin başarılı olmalarının ardındaki bir diğer unsur zenginlikleriydi.

Haçlı seferlerine katılan Avrupalı krallar tarafından kurulan ordular dahi onlarla boy ölçüşebilecek donanıma sahip değildi.

İngiltere kralı Aslan Yürekli Richard ve Fransa kralı 2. Philip 3. Haçlı seferini organize edebilmek için Selahaddin Öşru adı verilen bir vergi çıkarmışlardı.

Bunu topladıktan sonra bile sefere katılan gönüllü askerlerin büyük bir bölümünden teçhizatlarını kendi ekonomik imkanlarıyla temin etmelerini talep etmişlerdi.

Buna karşılık tapınak şövalyeleri o dönemin standartlarında öğretilen en iyi silahlara ve zırhlara sahiptiler.

3. Haçlı Seferi'nin Filistin-Suriye ayağında, Richard'ın sahil boyunca güneye ilerleyişi ve Selahaddin Eyyubi ile savaşlarında tapınakçıların kilit rol oynamasının sebebi de büyük oranda bu iki unsurdu.

Askeri disiplin ve iyi teçhiz edilmiş bir ordu.

Bu yüzden Selahaddin Eyyubi, 1187'de gerçekleşen Haddin Savaşı sonrasında diğer Haçlı askerlerinin canını bağışlamış fakat tapınakçıların hepsini öldürmüştü.

Çünkü tapınakçılar Müslümanlar için Haçlı orduları içerisinde en çok tehdit oluşturan grup olarak görülüyordu.

Tapınak şövalyelerini askeri açıdan incelediğimiz bu videomuzun sonuna geldik.

Tarikatla ilgili bir sonraki videomuzda tapınakçıların düşüşünü ve yargılanmalarını ele alacağız.

Bu ve başka videolarımızı kaçırmamak için kanala abone olmayı unutmayın.

Bir sonraki videoda görüşmek üzere.