Ragnar Lothbrok - Efsanevi Viking Kralının Gerçek Hikayesi

Tarih Tarih

Kuzey denizinin karşı kıyısından yelken açan birkaç gemi İngiltere'nin doğusunda yer alan Dindisfarne adasındaki Aziz Cuthbert Manastırı'na bir saldırı düzenliyor.

Değerli eşyalar yağmalanıyor, rahiplerin büyük bir bölümü öldürülüyor ve manastır aleve veriliyor.

Vikinglerin bundan önce de İngiltere ve İrlanda'ya bazı saldırılar yaptığı biliniyor.

Ancak bu saldırı bir manastırı hedef alması sebebiyle dönemin Avrupa'sında büyük bir şok etkisi yaratıyor.

Günümüzde tarihçiler bu kanlı saldırıyı Viking çağının başlangıcı olarak kabul eder.

Bundan sonraki birkaç yüzyıl boyunca Vikingler Avrupa'nın altını üstüne getirir.

İngiltere 865'den itibaren aşamalı olarak istila edilir.

11. yüzyılın başlarında ise Danimarkalı bir kralın hakimiyetine girer.

Fransa'da günümüzde Normandiya olarak bilinen bölgede yarı bağımsız bir Norman hakimiyeti kurulur.

Bin yılına gelindiğinde Kuzey Atlantik'in en ücra köşelerinden Akdeniz'in en işlek limanlarına kadar her yerde Vikinglerin izleri görülmektedir.

Ancak Harold Hardrada'nın 1066 yılında İngiltere'ye düzenlediği başarısız bir istila girişimi sırasında ölmesiyle Viking çağı nihayet sona erer.

Tarih hikayelere, hikayeler ise efsanelere dönüşür.

13. ve 14. yüzyıl boyunca İzlanda başta olmak üzere pek çok Kuzey Avrupa ülkesinde Viking çağının efsanevi krallarını anlatan destanlar kaleme alınır.

İşte bu destanlardan bir kısmı İsveç ve Danimarka'ya hükmetmiş, Fransa ile İngiltere'ye akınlar düzenlemiş bir kraldan bahseder.

Hikayesi nesiller boyunca anlatılan ve günümüzde dahi anlatılmaya devam eden bir kraldan.

Ragnar Lodbrok'tan

Ragnar Lodbrok'u anlatan destanların büyük bir bölümü,

onun soyunu İsveç ve Danimarka'yı uzun yıllar barış içinde yöneten efsanevi İskandinavya kralı Ayvar Vidfam'ına bağlar.

Ayvar'ın kızı Audun, Slav diyarı krallarından Valdar ile yaptığı evlilikten,

Harold ve Randver adlı iki çocuk dünyaya gelir.

Randver'in ölümünden sonra yerini oğlu Sigurd Ring alır.

Büyük Kral Ivar'ın ölümünün ardından Harold Danimarka Kralı,

yeğeni Sigurd ise İsveç Kralı olur.

Destanlarda verilen sınırlı bilgiden Sigurd'un bir süre amcası Harold'un altında

İsveç'te hüküm sürdüğü anlaşılmaktadır.

Ancak bu durum pek uzun sürmez.

İki taraf arasında gerçekleşen Bravalla Savaşı'nda Harold hem ordusunu hem de hayatını kaybeder.

Danimarka ve İsveç yeniden tek bir kralın idaresinde birleşir.

İzlanda kökenli destanların farklı versiyonlarında 770 yılı civarından 804 yılına kadar tek başına İsveç'in

ya da İsveç'le birlikte Danimarka'nın kralı olarak geçen Sigurd,

Norveç'in güneyinde bulunan küçük Alfheim krallığının prensesi Alfhild ile evlenir.

İşte Ragnar Lodbrok bu evlilik sonucunda dünyaya gelir.

Ragnar'ı konu edinen destanlar onun savaşlarından ya da kahramanlıklarından çok özel hayatına odaklanır.

Aslına bakılırsa bunlar bile efsanevi kahramanlık hikayeleriyle doludur.

Evlendiği kadınlar olağanüstü niteliklere sahip karakterler olarak betimlenir.

İlk karısı Ragnar'ın vahşi bir yılanı öldürerek evlenmeye hak kazandığı Thora'dır.

Bir diğeri onunla kanlı çarpışmalara ve deniz ötesine düzenlenen yağma seferlerine katılan ancak isim yalnızca 12. yüzyıla ait bir Danimarka tarihi olan Gestadonorum'da geçen Lagertha'dır.

Bu detay tarihçilerin Lagertha'nın tarihi gerçekliğine şüpheyle yaklaşmasına neden olmuştur.

3. karısı ise İskandinav dünyasının en canlı aşk hikayesine konu olan ejderha katili Sigurd ile savaşçı bakire Brynhild'in kızı Aslaug'dur.

Bu evliliklerden Ragnar'ın en az 8 çocuğu olur.

Bunlar arasında Ivar, Björn, Ubbe, Halfdan ve Sigurd en ünlüleridir.

13. yüzyıla ait Ragnar Lodbrok destanına göre bu çocukların her biri büyüdüklerinde ünlü birer Viking savaşçısına dönüşür.

Zaman içerisinde ünleri tüm İskandinavya'ya yayılır.

Öyle ki Ragnar'ın kahramanlıkları çocuklarının şöhretinin gölgesinde kalır.

Bu duruma içerleyen Ragnar en sonunda yanına en güvendiği adamlarını da alarak 3 gemiyle İskandinavya'dan ayrılır.

Amacı az sayıda adamla İngiltere'yi istila etmek ve eski günlerdeki ününü yeniden kazanmaktır.

Fakat bu sefer tam bir felakete dönüşür.

İngiltere'nin kuzeyinde yer alan Northumbria krallığının hükümdarı Eila kişisel bir husumet büttüğü Ragnar'ı ele geçirir.

Ünlü Viking kralının kahramanlıklarına yıllarca tanık olmuştur ve hiçbir silahın onu öldürmeyeceğini düşünmektedir.

Bu yüzden Ragnar'ı yılanlarla dolu bir çukura atarak infaz eder.

Bu zamana kadar İngiltere kuzey denizinden gelen onlarca felaketle yüzleşmiştir.

Fakat şimdi yaklaşan şey kıyametin ta kendisidir.

Ragnar'ın öfke ve nefretle dolmuş olan oğulları babalarının intikamını almak için binlerce adam ve yüzlerce gemiyle İngiltere'ye doğru yelken açar.

Birkaç yıl içerisinde Aela ölecek ve Vikingler İngiltere'nin büyük bir bölümünü ele geçirecektir.

Diğer İzlanda destanları ve epik şiirler de benzer bir hikayeden bahseder.

Ragnar destanı tipik ortaçağ kahramanlık hikayelerindeki fantastik öğelerle bezelidir.

Örneğin bazı kayıtlar Ragnar'ın Tora'yı elde etmek için bir ejderha ile çarpıştığını söyler.

Bu gibi fantastik anlatılar sebebiyle tarihçiler Ragnar'ın gerçekliğinden çok hikayesinin gerçekliğine şüpheyle yaklaşmaktadırlar.

Ayrıca bu destanların neredeyse tamamının Ragnar'ın yaşadığı dönemden 300 yıl kadar sonra yazıya geçirildiği düşünülecek olursa,

tarihi bir Ragnar figürü ortaya çıkartmanın ne kadar zor olduğu daha iyi anlaşılacaktır.

Peki bu noktada gerçek Ragnar Lothbrok'un hikayesinin izi nasıl sürülebilir?

Ya da şunu sormak gerek, tüm bu hikayelerde sıkı sıkıya birbirine düğümlenmiş olan efsane ve gerçek ayırt edilebilecek kadar gevşetilebilir mi?

Aslında bunu yapabilmek için bir başlangıç noktamız var.

Fakat şaşırtıcı olarak gerçek Ragnar'a ulaşmak için Ragnar'ın hikayesinden çok oğulları hakkında kaleme alınmış olan kayıtları incelememiz gerekiyor.

Zira Ragnar'a dair elimizdeki en gerçek şey onlar.

Günümüzde yapılan araştırmalar bizlere ortaçağ kaynaklarında Ragnar'ın oğulları olarak geçen bazı adamların gerçekten yaşamış olduğunu söylüyor.

Örneğin Björn Ironside'ın 857-875 yıllarında Seyn Nehri kıyısındaki bazı şehirlere baskınlar düzenlediğini biliyoruz.

Ivar ve Ubbe 865 yılında İngiltere'yi istila eden büyük Viking ordusunun liderleri arasında yer alıyorlardı.

Ivar'ın 873'te Dublin'de, Ubbe'nin ise 878'de Devon civarında gerçekleşen bir savaş sırasında öldüğü düşünülüyor.

Viking çağının bu ünlü liderlerinin faaliyetleri 9. yüzyıl kayıtlarında fazlasıyla karşımıza çıkmaktadır.

Kısacası onların gerçek birer tarihi figür olduklarını çok iyi biliyoruz.

Ancak destanlarla gerçek kayıtları karşılaştırdığımızda bir sorunla karşılaşıyoruz.

Destanlarda Ortaçağ Avrupası'na dehşet saçan bu Viking liderleri Ragnar'ın oğulları olarak geçiyor.

Buna karşılık 9. yüzyıla ait Anglo-Sakson ve Frank kayıtları bu adamların babasının kim olduğu hakkında tek bir kelime etmiyor.

Dahası Björn, Ivar, Halfdan, Upbe ve Sigurd gibi tarihi şahsiyetlerin kardeş olduğunu doğrulayan bir kayda da sahip değiliz.

Kaynaklar onları birbirinden bağımsız hareket eden savaş liderleri olarak tanımlıyor.

Peki yıllar içerisinde bu bağ nasıl kuruldu?

Şimdi tarihi kayıtların izin verdiği kadarıyla bunu takip etmeye çalışalım.

Ragnar'dan bahseden ilk tarihi kayıt 1070 yılı dolaylarında Norman tarihçisi Jumiejli William tarafından kaleme alınmış bir el yazması.

William, ünlü Viking kralı Björn Ironside'ın babasının Lodbrok adında bir adam olduğunu söylüyor.

William'ın kaleme aldığı sayfalar arasında Ragnar'la ilgili daha fazla bir şey bulmak mümkün değil.

Ancak Lodbrok ismi bundan birkaç yıl sonra yine karşımıza çıkıyor.

Vakanuvis Bremen ile Adam, Lodbrok'un İngiltere'yi istila eden acımasız kral Ivar'ın babası olduğunu yazıyor.

1120'lere gelindiğinde ise İzlandalı yazar Ari Torgilson ilk defa Ragnar Lodbrok adını birlikte kullanıyor.

12. yüzyıla geldiğimizde Ragnar'ın hikayeleri dilden dile dolaşan efsaneler haline geliyor.

9. yüzyılın en büyük savaşçıları onun oğulları olarak tanımlanıyor.

İşte bu andan itibaren Ragnar tarihi bir şahsiyetten çok efsanevi bir karaktere dönüşüyor.

Buna karşılık tarihçiler gerçek Ragnar olarak tanımlanabilecek birkaç figür üzerinde durmaya devam ediyor.

Bunlar içerisinde en yaygın olarak kabul gören aday 845 yılında Paris'i kuşatan Reginherius adlı Danimarkalı bir Viking lideri.

120 gemilik bir filoyla Sen nehrini aşması ve 4000 civarında adamıyla bu bölgedeki şehirlerin bir kısmını yağmalaması dışında Reginherius hakkında pek bir şey bildiğimiz söylenemez.

9. yüzyıla ait Frank kayıtları onun acımasız ve vahşi bir adam olduğunu söylüyor.

Frank ordusundaki 111 adamı ele geçirerek Sen nehrindeki bir adada idam ettirmesi şüphesiz bu imajına katkıda bulunmuş olmalı.

Ragnar için bir diğer aday 12. yüzyılda kaleme alınmış olan Saint Neots yıllıklarında geçen Lodebroch adında bir adam.

878 yılında gerçekleşen Kingwitch savaşını kazanan İngilizler Viking kampını yağmalarken Kuzgun adı verilen gösterişli bir sancak ele geçirirler.

St. Neots yıllıklarına göre bu sancak Lodebroch adında bir adamın kızları tarafından dokunmuş.

Bir diğer aday ise Gestadanorum'da geçen Ragnall isimli bir Viking lideri.

Fakat bu adamın 845'te Paris'e saldıran Reginherius ile aynı adam olduğunu öne süren tarihçiler de var.

Frank kayıtları Reginherius adlı kralın Fransa'dan ayrıldıktan sonra Danimarka'da öldüğünü yazıyor.

Ancak Gesta Danorum'da Ragnar'ın 851 yılında Dublin'e uzanan büyük bir sefer yaptığı kaydedilmiş.

Eğer bu ikisi aynı kişi ise Reginherius'un Frank kayıtlarında geçtiği kadar erken bir tarihte ölmediği anlaşılıyor.

Tüm bu adaylara rağmen tarihçilerin Ragnar'la ilgili çok daha ilginç bir fikri var.

Buna göre Ragnar aslında tek bir kişi değil.

9. yüzyıl dolaylarında yaşamış bazı ünlü Viking liderlerinden esinlenerek oluşturulmuş efsanevi bir adam.

Kim bilir belki bunların içerisinde az önce bahsettiğimiz Reginharius, Ragnall ya da Lodebrok gibi tarihi kayıtlarda karşımıza çıkan adamlar da var.

Ancak Ragnall'a atfedilen işlerin tam olarak kimler tarafından icra edildiğini kestirmek mümkün değil.

Bu noktada en can alıcı soruyu sormamız gerekiyor.

Neden destanlar böyle bir kahraman yarattı?

Buna niçin ihtiyaç duyuldu?

Tarih boyunca hükümdarların yükselmek ve meşruiyet kazanmak için soylarını efsanevi şahsiyetlere, hatta mitolojik figürlere dayandırdığını görürüz.

Örneğin Sparta krallarının soyu Yunan kahraman Herküle, Romanın kurucusu Romulus'un soyu ise savaş tanrısı Mars'a dayanıyordu.

Tarih bunlar gibi sonradan oluşturulmuş soy ağaçlarıyla doludur.

ve bu soy ağaçlarının çoğu iktidarını sağlam bir şekilde inşa etmek isteyen hanedan mensupları tarafından bilerek oluşturulmuştur.

İşte günümüzde tarihçiler 900'lerden itibaren bazı Viking krallarının da iktidarlarını pekiştirmek için benzer bir yola başvurduklarını düşünüyorlar.

880-890 yılları arasında İngiltere'yi istila eden Gudrum ve 11. yüzyılın başlarında

İngiltere, Norveç ve Danimarka kralı olarak hüküm süren Kunut bu krallar arasında yer alıyor.

İkisinin soyu da Ragnar'a dayanıyor.

Özellikle İngiltere'yi istila etmek ya da elde tutmak isteyen her kral Ragnar'ın soyundan geldiğini

ve oğullarının fethettiği topraklarda hak sahibi olduğunu iddia ediyor.

Videoyu sonlandırmadan önce Ragnar ve oğullarının Viking kralları açısından işlevine son bir vurgu yapmakta fayda var.

Bunun için tüm hikayeyi tersten okumak gerekiyor.

Şimdi tarihsel olarak Viking çağının son dönemlerine gelelim.

Bu yıllarda İngiltere'yi istila eden kralların birçoğu, 10. yüzyıldan itibaren kendi hükümdarlıklarını meşrulaştırabilmek için

soylarını eskiden hüküm sürmüş Viking krallarına dayandırma ihtiyacı duyuyorlardı.

Bu krallar arasında en uygun olanları 865 yılında İngiltere'yi istila eden Viking liderleriydi.

Ancak tarihin bir noktasında bunlardan tek tek faydalanmak yerine hepsini ortak bir noktada birleştirerek efsanevi bir Viking soyu yaratma fikri ortaya çıktı.

Bundan sonra iş krallara yakın bazı tarihçilerin hayali notlarına ve destanlarda işlenen efsanelere kaldı.

İngiltere'yi istila eden ünlü Viking liderleri en sonunda tek bir adamın hanesi altında toplandı.

Bütün büyük krallar onun soyunda birleşti.

Bu adamın adı Ragnar Lothbroktu.

Peki gerçek bir tarihi şahsiyet miydi?

Ragnar gerçekten yaşamış mıydı?

Günümüzde bu soruya cevap vermek oldukça zor.

Zira mevcut veriler Ragnar'ın hikayesinin ne kadarının gerçek, ne kadarının ise efsane olduğu hakkında kesin bir yargıya varmamıza müsaade etmiyor.

Ancak yine de bir yanıt vermek gerekirse, tarihçilerin Ragnar'ın gerçekliğinden çok ona atfedilen hikayenin gerçekliğine şüpheyle yaklaştığını hatırlamak gerekiyor.

Bu da bugün bildiğimiz Ragnar'ı büyük oranda efsanevi bir karaktere dönüştürüyor.