Pol Pot: Bir Ülkeyi Cehenneme Çeviren Diktatör

17 Nisan 1975'te Kamboçya'nın başkenti Phnom Penh'e giren Salot Sar her zamankinden daha gururlu görünüyordu.

Bundan sonraki 4 yıl boyunca ülkesinde eşi benzeri görülmemiş bir yönetim sergileyecek, ülkeyi adeta karanlık bir mahzene çevirecekti.

Bugün biz bu adamı Kamboçya'nın zalim lideri Pol Pot olarak biliyoruz.

Bu, tarihin belki de en zalim diktatörünün kanlı hikayesi.

Fakat başlamadan önce Salotsar nasıl polpot olmuş onu incelememiz gerekiyor.

19 Mayıs 1925 tarihinde o yıllarda Fransız Hintçinliğine bağlı olan Kamboçya'nın Preksbaw köyünde Salotsar adında bir çocuk dünyaya geldi.

9 çocuklu varlıklı bir ailenin oğlu olarak hayata gözlerini açmıştı.

Özellikle dedesinin kraliyet ailesinin mahzarına sahip olmuş olması,

onun kraliyet çevresine yakın bir birey olarak yetişmesini sağladı.

Temel eğitimini önce bir Budist manastırında, daha sonra ise bir Katolik okulunda alan Sarp,

1940'lı yılların başından itibaren marangozluk üzerine teknik eğitim aldı.

1949 yılına gelindiğinde ise hayatını büyük ölçüde değiştirecek bir gelişme yaşandı.

Bu yıl içerisinde Sarr, Fransa'da yüksek öğrenim görmek amacıyla başvurduğu bursu kazanmıştı.

Böylece 1949 yılında Paris'e gitti ve elektronik radyo mühendisliği üzerine eğitim almaya başladı.

Pek parlak bir öğrenci değildi.

Zaten buradaki eğitimini de tamamlamadan ülkesine dönmek zorunda kalacaktı.

Ancak burada edindiği deneyim dünya görüşüne yansıyacak ve gelecekte Kamboçya'nın kaderini değiştirecek fikirlerin tohumları bu yıllarda atılacaktı.

Zira Sart burada Marksist-Komünist fikirlerle tanışmış hatta Fransız Komünist Partisi'nin etki alanına girmişti.

Bu yıllarda özellikle Marx, Engels ve Lenin'in kitaplarını okumaya başladı.

Hayranlık duyduğu kişi ise dönemin Sovyet lideri Stalin'di.

Ayrıca Fransız devrimi ve 1871 Paris Komüne hakkında edindiği bilgiler onu oldukça derinden etkilemişti.

Öyle ki 1953 yılında bursu kesilip ülkesine dönmek zorunda kaldığında kafasında artık Kamboçya'da bir devrim yapılması gerektiği fikri iyiden iyiye yerleşmiş durumdaydı.

Sar'ın ülkeye döndüğü yıl Kamboçya Fransız himayesinden henüz kurtulmuştu.

Ancak Sar'a göre ülkesi halen sömürgecilik ve feodalitenin etkisi altındaydı.

Kurtuluş ancak mücadele yoluyla gelebilirdi.

Ve o, bu mücadelenin kalbinde yer almak istiyordu.

Bu amaçla ülkeye döndüğü gibi sol kökenli yer altı hareketlerine dahil oldu.

1954 yılında Kamboçya Halk Devrimci Partisi'ne katıldı ve partinin lider yardımcısı Tohu Samot'la illegal hücreler örgütlemeye başladı.

Bu esnada hayatının bir diğer yönü de vardı.

Zira başkentteki bazı özel okullarda coğrafya ve tarih öğretmenliği yaparak kimliğini gizlemeye özen gösteriyordu.

1960 yılı Saar ve Kamboçya'nın geleceği açısından bir dönüm noktası oldu.

O yıl içerisinde Vietnam'dan bağımsız olacak şekilde Kamboçya Komünist Partisi adı verilen bir parti kuruldu.

Toğ Samud bu partinin genel sekreteri olurken Sard'a merkez komiteye girmeyi başardı.

Ancak partinin önünde büyük bir engel vardı.

Ülkenin kralı ve fiili yöneticisi konumundaki Norodom Şianuk solculara karşı oldukça sert önlemler almaya başlamıştı.

Bunun bir sonucu olarak 1962 yılında partinin lideri Toğ Samud yakalandı ve infaz edildi.

Bu durum henüz teşkilatlanmasını tamamlamamış olan partide bir lider eksikliği oluşmasına neden oldu.

Bu boşluğu dolduracak kişi ise sonraları polpot olarak anılacak olan Sarr'dan başkası değildi.

Liderliği ele aldıktan sonra Sarr iyice yer altına çekildi ve ülkenin kuzeydoğu kırsalındaki ormanlık Ratanakiri bölgesinde ücra bir gerilla kampı kurdu.

Yine bu yıllarda izini iyice kaybettirmek için POUK, HIGH, ELDER BROTHER gibi çeşitli takma hatlar kullanmaya başladı.

İşte bunlardan biri de Pol Pot'tu.

Bu yıllarda bu mahlasın bir resmiyeti yoktu.

Ancak birkaç yıl içerisinde SAR'ın resmi adı olarak kullanılmaya başlanacaktı.

Pol Pot'un liderlik ettiği örgüt, Marksist-Leninist çizgiden uzaklaşmaya da başlamıştı.

O, işçi sınıfına güvenmiyor, devrimin ana unsurunu yoksul köylü olarak görüyordu.

Partiye katılanlara sadece maddi mülklerini değil, aile bağları dahil tüm bireysel bağlılıklarını terk etmeleri telkin ediliyordu.

Nihai hedef, bireysel kişiliğin ezilip yerine kollektif iradeye koşulsuz itaati koymaktı.

Örgütte disiplin oldukça acımasızdı ve gizlilik en temel unsurların başında geliyordu.

1960'ların sonlarında Pol Pot ve adamları ormanlarda bir gerilla gibi gezinmeye devam ederken Kamboçya için de işler pek yolunda gitmiyordu.

Komşu Vietnam'da patlak veren savaş Kamboçya'yı da etkilemeye başlamıştı.

Hatta Vietnamlılar Amerikan ikmal hatlarını kesmek için Kamboçya'yı bombalamaya dahi başlamışlardı.

Bu istikrarsız ortamda 18 Mart 1970'te General Lol Nol önderliğinde bir saray darbesi gerçekleşti ve krallık fesh edilerek yerine Kamboçya Cumhuriyeti kuruldu.

Devrik Prens Siyanuk ise kaçmayı başararak Çin'e sığındı ve oradan halkına direniş çağrısı yapmaya başladı.

Artık kader ağlarını örüyordu.

Birkaç ay öncesine kadar Pol Pot ve gerillalarıyla düşman olan hanedan bir anda isyancıları en büyük destekçisi olarak buldu.

Pol Pot önüne çıkan bu fırsatı değerlendirebilirdi.

Zira onun önderlik ettiği Kızıl Kimerler halkın silahlı gücü olarak görülüyordu.

Bir anda birçok köylü onların hanedan yanlısı olduğunu düşünerek örgüte katılmaya başladı.

1970-75 yılları arasında Kamboçya'da şiddetli bir iç savaş yaşandı.

Pol Pot, Çin ve Vietnam'dan aldığı destekle Lon Nol'ün Amerikan destekli ordusuna karşı mücadele etti.

Bu dönemde Amerikalıların kırsal bölgeyi yoğun bir şekilde bombalaması birçok köylü ve çiftçiyi yurdumdan etmiş, bunların gerilla saflarına katılmasına neden olmuştu.

Netice olarak gittikçe güçlenen Pol Pot 17 Nisan 1975 tarihinde başken Funonfen'e zaferle girdi.

Ellerinde silahlarıyla şehre giren binlerce gerilla halk tarafından alkışlar ve ıslıklarla karşılandı.

Ancak birkaç saat içinde her şey değişiverdi.

Şehrin dört bir yanında megafonlardan herkesin bir an önce evlerini terk etmesi emrediliyordu.

Bunun nedeni neydi?

İnsanlar hiçbir şey anlamadılar.

Fakat kızıl kimerlerin gazabına uğramamak için her biri denileni yapmak zorunda kaldı.

Birkaç gün içerisinde başkent adeta bir hayalet şehre dönüşecekti.

Yaklaşık 2 milyon kent sakini, yaşlısı, genci, hastasıyla birlikte kitleler halinde şehri terk etmek zorunda kaldı.

Fransız hastanesinde ameliyat halindeki hastalar dahi sedyeleriyle yollara dökülmüştü.

Doktorlar ameliyatları yarıda kesip hastalarını dışarı çıkarmak zorunda kalmıştı.

Bu devasa zorunlu göç, Kızıl Kimer yönetiminin radikal toplumsal mühendislik deneyi olarak adlandırılacak yıl sıfır siyasetinin ilk adımıydı.

Pol Pot başyenti ele geçirdikten sonra ülkenin adını Demokratik Kampuçya olarak değiştirdi.

17 Nisan 1975 tarihi tüm Kamboçya'da yıl sıfır olarak kabul edildi.

Yeni rejim geçmişten gelen tüm gelenekleri silmeyi hedefliyordu.

Pol Pot'un öncelikli amacı ülkeyi dış etkilerden tamamen arındırmak ve saf bir köylü komünü oluşturmaktı.

Ayrıca Pol Pot yakın bir zamanda Vietnam'la bir ölüm kalım savaşına girileceğini öngörüyordu.

Kamboçya'nın dışarı ile bağı olmayan, kendi kendine yeten güçlü bir ülke olarak yeniden inşa edilmesi gerektiğine inanıyordu.

Savaş ancak bu şekilde kazanılabilirdi.

Ancak her şeyden önce aşırı radikal politikalara ihtiyaç vardı

Buna bağlı olarak gerçekten enteresan adımlar atılmaya başlandı

Kızıl Kimer'in ilk icraatlarından biri ülke genelindeki tüm şehirlerin boşaltılması oldu

Bütün insanlar kırsala göç etmeye zorlandı

Para tedavülden kaldırıldı ve ekonomide takasa dayalı ilkel bir model benimsendi

Din ise bütünüyle yasaklandı

Tapınaklar kapatıldı, rahipler infaz edildi.

Katliamların boyutu öylesine dehşet vericiydi ki yalnızca birkaç yıl içerisinde 50 bin civarında Budist rahibin öldürüldüğü tahmin edilmektedir.

Ayrıca Pol Pot aile bağlarını yok eden politikaları da uygulamaya koydu.

Buna göre çekirdek aile kavramı ortadan kalkmaya başladı.

Eşler ve çocuklar birbirlerinden ayrıldı ve farklı çalışma kamplarına gönderildi.

Toplum eski ve yeni insanlar olmak üzere ikiye ayrıldı.

Eski insanlar geçmişteki gelenekleri sürdürmeyi arzulayanlardı.

Pol Pot ve taraftarları bunları ülke içerisindeki virüsler olarak tanımlıyorlardı.

Pol Pot'un Kamboçya'sında günlük yaşam devasa bir çalışma kampını andırıyordu.

Kentlerden göç etmeye zorlanan milyonlarca insan yeni kurulan kolektif çiftliklerde günlük ortalama 12 saat boyunca çalışmaya zorlanıyordu.

Genellikle kurallar 3 temel faktör üzerinde birleşmişti.

Ağır iş, az yemek, daha da az dinlenme.

Tarımda üretimi arttırmak için herkes belirlenen miktarda pirinç çıkarmak zorundaydı.

Bunu yapmayan, hastalanan ya da yorulanlar devrime ihanetle suçlanıp cezalandırılıyordu.

Bir kızıl kimer sloganı, seni yaşatmak bize bir şey kazandırmaz, ölmen ise bizim için bir kayıp değildir diyordu.

En küçük kural ihlali ise ölümle sonuçlanabiliyordu.

Rejim paranoyaya dayalı herkesin birbirini ifşa etmesini teşvik eden bir istihbarat sistemi üzerine inşa edilmişti.

Kendi tarlasında kopardığı bir meyveyi yediği için kurşuna dizilen çiftçiler,

yorgunluktan bayıldığı için hain ilan edilip öldürülen işçiler günlük hayatın bir parçası haline gelmiş durumdaydı.

Bir yakınını kaybedince cenazede ağlamak bile ihanet olarak görülebiliyordu.

Ülke genelinde tanımlanması güç bir korku atmosferi yaratılmıştı.

Ancak Bahşet'in sınırları başkentte kurulan ve kodada S-21 olan hapishanelerde zorlanacaktı.

Kızıl Kimerlerin güvenilmez olarak etiketlenen kadroları dahi burada işkenceye maruz kalıyor, sorgulanıyor ve genellikle idam ediliyorlardı.

S-21'de infaz edilen mahkumların sayısının 14 ila 15 bin civarında olduğu tahmin ediliyor.

Bu karanlık mahzen çukurundan kurtulanların sayısının ise yalnızca 12 olduğu düşünülüyor.

Bu süreçte ülkenin kültürel mirası da büyük oranda zarar gördü.

Okullar kapatıldı, eğitimli olan bireyler ya öldürüldü ya da tarlalara sürgüne gönderildi.

Angkor Wat gibi tarihi yapılara genel olarak zarar verilmemişti.

Ancak burada görev yapan arkeologlar da Pol Pot'un gazabından payına düşeni almışlardı.

Yabancılar sınır dışı edilmiş, ülke insanı tam anlamıyla orta çağdaki tarım toplumlarına dönüştürülmüştü.

Pol Pot'un iktidarı tüm zamanların en kanlı toplumsal deneyi olarak değerlendirildi.

İktidara geldiğinde Kamboçya'nın nüfusu ortalama 7,5 milyon civarındaydı.

Tarihçi Ben Kiernan 1975-79 yılları arasında bu nüfusun yaklaşık %25'inin öldüğünü saplamıştır.

Bazı kaynaklar ise bu yıllar içerisinde ölenlerin sayısının 3 milyonu geçtiğini ifade eder.

Kısacası Pol Pot uğruna yola çıktığı idealleri uç noktaya götürerek Kamboçya tarihini eşi benzeri görülmemiş bir yıkıma sürükledi.

Ancak her şeyin bir bedeli vardı ve en nihayetinde Pol Pot da bu bedeli ödeyecekti.

Onu sonra yaklaştıracak olan şey ise yıllardır patlak vermesini öngördüğü Vietnam Savaşı olacaktı.

Kızıl Kimer ordusu daha 1977 itibariyle Vietnam sınırlarına provokatif harekatlar düzenlemeye başlamıştı.

Bunun karşılığı olarak Vietnam, 25 Aralık 1978'de Kamboçya'ya bir işgal harekatı başlattı.

Kızıl Kimerler sayıları 100 bine aşan teçhizatlı Vietnam birlikleri karşısında pek bir başarı elde edemediler ve hızla geri çekilmek zorunda kaldılar.

Netice olarak 7 Ocak 1979'da Vietnam ordusu başkent Phnom Penh'e girdi ve Pol Pot rejimine son verdi.

Kızıl Kimerlerin demokratik Kampuçyası sadece 3 yıl 9 ay sürebilmişti.

Bundan birkaç gün önce Pol Pot ve yandaşları başkenti terk etmiş ve batıdaki ormanlara çekilmişlerdi.

Bundan sonra özellikle Dangrek Dağları ve An Long Vang civarında üstlenip yeniden örgütlendiler.

Pol Pot ve Kızıl Kimerler mücadeleyi tıpkı yıllar önce olduğu gibi gerilla tarzında yürütmeye karar verdiler.

1980'ler boyunca Kamboçya, bir yanda Vietnam destekli hükümet, diğer yanda Pol Pot'un Kızıl Kimer gerillaları ve müttefiklerinin yer aldığı bir iç savaş yaşamaya devam etti.

Ancak her geçen gün Pol Pot'un aleyhine işliyor, Kızıl Kimer hareketi an be an güç kaybediyordu.

Bu durum 90'larda daha da belirgin bir hal aldı.

Rejimin eski Dışişleri Bakanı Leng Seri hükümetle anlaşarak teslim olmuştu.

Bu kızıl kimer içinde ciddi bir moralsizlik yarattı.

Pol Pot giderek artan bir paranoya içerisine girdi.

Artık en çok güvendiği adamlarından bile şüpheleniyordu.

Haziran 1997'de yaklaşık 30 yıldır yanında olan Savunma Bakanı Sonseni ve ailesini hainlikle suçlayarak infaz etti.

Fakat bu büyük bir hataydı ve onun sonunu getirecekti.

Nitekim Temmuz 1997'de örgütün en ünlü generallerinden biri olan kasap lakaplı Tamok ve adamları tarafından yakalandı ve hapsedildi.

Ormanda kurulan sözde mahkemede yargılanarak ev hapsine mahkum edildi.

Pol Pot son aylarını Kamboçya'nın kuzeyindeki ormanlık alandaki bir kampta Tamok'un gözetimi altında geçirdi.

Dünya kamuoyu bu sırada onun peşindeydi.

Kızıl Kimer üyelerinin uluslararası mahkemede yargılanması gündemdeydi ve Pol Pot en büyük sanık olacaktı.

Ne var ki adalet Pol Pot'a ulaşamadan ölüm onu buldu.

15 Nisan 1998 gecesi 69 yaşındayken saklandığı Anlong Veng yakınlarında hayatını kaybetti.

Resmi kayıtlara göre ölüm nedeni kalp kriziydi.

Pol Pot öldüğünde geride hesap sorulmamış devasa suçlar bıraktı.

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Clinton, 1975 ile 1979 arasında Pol Pot ve Kızıl Kimer takipçileri Kamboçya'yı ölüm tarlalarına çevirdi.

Toplumlarını dönüştürme çabasındaki vahşetleri sonucunda tahminen en az 2 milyon vatandaşlarını öldürdüler diyerek tarihe not düşecekti.

Bundan sonraki yıllar boyunca Kızıl Kimerlerin geride kalan üyeleri uluslararası mahkemelerde yargılanmaya devam ettiler.

Ancak Pol Pot ve rejiminin Kamboçya'da bıraktığı derin izler bugün dahi tam manasıyla kapatılabilmiş değildir.