Moğolların Savaş Taktikleri - Düşmanlarını Nasıl Yendiler?

Tarih'in en büyük imparatorluklarından birini kurdular.

Asya bozkırlarının çetin koşullarında yetişen göçebe savaşçılar kısa süre içerisinde pek çok millete boyun eğdirdi.

Çin, Arazen ve Rusya bu atlı savaşçılar karşısında çaresiz kaldı.

Asya halklarının neredeyse tamamı birer birer Moğol hanının tebaası haline geldi.

Yaklaşık 100 yıl boyunca Moğollar bir ordunun savaş alanında karşılaşabileceği en korkunç düşman olarak kaldılar.

Tüm bu başarının ardında şüphesiz Moğolların askeri becerileri ve uyguladıkları savaş taktikleri vardı.

Ancak bunu yapmadan önce Moğol ordusunun uyguladığı taktikler sırasında kullandığı materyallere ve onu başarıya götüren bazı faktörlere kısaca göz atmakta fayda var.

Bu faktörlerin başında şüphesiz hız ve hareketlilik geliyordu.

Her bir Moğol askerinin en az 4 atı vardı.

Bazı seferlerde bu sayının kişi başı 16 ata kadar çıktığı dahi oluyordu.

Sefer sırasında askerlerin atları değiştirerek kullanması hayvanların yorulmasını ve yıpranmasını engelliyordu.

Bu şekilde Moğol ordusu düşmanlarından daha hızlı hareket etme imkanı buluyordu.

Ayrıca Moğolların kullandığı atlar yerleşik hayatı benimsemiş olan halkların yetiştirdiği atlardan daha farklıydı.

Çin'de, İslam dünyasında ve Avrupa'da yetişen atların ana besin maddeleri tahıl ya da samandı.

Buna karşılık Moğolların kullandığı atlar Asya bozkırlarında bol miktarda bulunan otla besleniyordu.

Atların bu şekilde beslenmesinin lojistik avantajları vardı.

Ayrıca büyük ırklara göre çok daha dayanıklıydılar.

Ancak bozkırın olmadığı yerlerde Moğol atı bir dezavantaja dönüşüyordu.

Günümüzde tarihçilerin büyük bir bölümü Moğolların Memlükler karşısında başarılı olamamasını buna bağlıyor.

Zira Moğollar çöle indiklerinde atlarını besleyecek bir kaynak bulamıyorlardı.

Moğollara savaş alanında üstünlük sağlayan bir diğer materyal Türkler tarafından da kullanılan kompozit yaylardı.

Kemik ve ahşap bileşiminden oluşan bu yayların menzili 150 metreyi aşıyordu.

Ancak bu mesafeden yapılan atışlar düşmanda ölümcül bir yara açmıyordu.

Etkili bir atış için mesafenin 40-50 metre civarında olması gerekiyordu.

Atlarla birlikte yaylar Moğol savaş stratejilerinin en önemli parçasıydı ve Moğolların savaş taktikleri büyük oranda bu iki materyale göre şekillenmişti.

Moğol toplumunda savaş yaşamın bir parçasıydı.

At ve yayın kullanımı çok erken yaşlarda öğreniliyor, ömür boyunca devam ediyordu.

Bu becerileri sınamanın ve geliştirmenin en yaygın yolu avlanmaktı.

Av sırasında Moğol savaşçıları sessiz kalmayı, avlarına usulca yanaşmayı ve aniden hücum etmeyi öğreniyorlardı

Bu şekilde savaş alanında uygulanacak taktiklerin de provası yapılıyordu

Savaş esnasında Moğol birlikleri 3 ayrı saf halinde organize olurdu

Ordunun önünde 2 ayrı kanada bölünecek şekilde düzen almış hafif süvari birlikleri bulunurdu

Onların ardında düşmanla sıcak çatışmaya girecek olan ağır süvariler yer alırdı.

Ağır süvarinin ardında ise yine üç saf halinde organize olmuş hafif süvariler bulunurdu.

Savaş anında öncülerin görevi yoğun ok atışıyla düşmanın ilerleyişini durdurmak

ya da düşman birliklerini Moğol ordusunun ana gövdesine doğru çekmekti.

Düşman ordusunun sabit kalması halinde geride bekleyen hafif süvariler

ağır süvarilerin önüne geçerek düşman saflarına doğru harekete geçer

ancak göğüs göğüse bir çarpışmaya girmezdi.

Bunun yerine düşman saflarına paralel bir şekilde hareket eder

ve onları zayıflatmak için ok yağmuruna tutardı.

Düşman ordusu yıpranıp hatlarda gedikler açılmaya başladığında

okçu birlikler kanatlara çekilir,

develer üzerinde taşınan davulların çalınmasıyla

bu kez ağır süvari hücumu başlardı.

Bu taktik başarısız olduğunda ise Moğollar düşman ordusunun kanatlarını kuşatma altına aldığı başka bir taktik uygulardı.

Bu kez hafif süvari düşman kanatlarına ablukaya alır ve yoğun bir ok atışı başlatırdı.

Aynı anda ağır süvarinin de kanatlara saldırmasıyla düşman sağ ve sol cenahları yok edilir, ardından düşmanın merkez attığı ablukaya alınırdı.

Moğol ordusunun yapısı hız ve hareket kabiliyeti gerektiren Moğol savaş taktiklerinin kolayca uygulanmasına imkan verecek şekilde organize edilmişti.

Moğollar ordularını tıpkı Türk ordusu gibi onluk sisteme göre düzenlemişlerdi.

Ordunun en ufak birimi 10 kişiden oluşan arbandı.

100 asker jagun, 1000 asker mingan, 10.000 asker ise tümeni oluşturuyordu.

Bu şekilde Moğol birlikleri hareket ya da savaş halindeyken rahat bir şekilde farklı birimlere ayrılıp yeniden birleşebiliyorlardı.

Şimdiye kadar anlattıklarımız Moğolların bir meydan savaşında uyguladıkları genel savaş planı ve ordu yapısıyla alakalıydı.

Ancak bu genel plan detaylı bir şekilde incelendiğinde birkaç ayrı özel taktikten oluşuyordu.

Bunlardan ilki Moğolların pek çok savaşta başarılı bir şekilde uyguladığı sahte ricat taktiğiydi.

Sahte ricat Türkler ve diğer göçebe savaşçı topluluklar tarafından da kullanılan eski bir bozkır savaş taktiğiydi.

Bazen ordunun ufak bir bölümü bazen ise tamamı tarafından uygulanırdı.

Ordunun öncü kuvvetlerini oluşturan Mengüdey birlikleri düşmana ani bir saldırı yapar ve ardından panik halinde geri çekilirdi.

Amaç saldırıdan ziyade düşman ordusunu ana Moğol ordusunun bulunduğu yere çekmek ve saflarını bozmaktı.

Geri çekilme tamamlandığında düşman birliklerinin Moğol atlı okçuları ve ağır süvariler karşılardı.

Takip esnasında Moğol okçuları tarafından yıpratılmış ve safları bozulmuş olan düşman birlikleri için bu saldırıdan kurtulmak neredeyse imkansızdı.

Bu taktikte amaç düşman ordusunu arazinin Moğol saldırıları için elverişli olan bölümüne çekmekti.

Bu şekilde Moğollar manevra gerektiren taktiklerini daha rahat bir şekilde uygulayabiliyorlardı.

Sahte ricat Moğollar tarafından usta bir şekilde uygulanıyordu.

Ancak tehlikeli bir taktikti.

İyi bir şekilde uygulanmadığı takdirde büyük bir bozguna dönüşme riski vardı.

Moğolların bu taktiği uyguladıkları en ünlü savaş 1223 yılında gerçekleşen Kalka Nehri Savaşı'ydı.

Subutay kendisini takip eden Kıpçak ve Rus müttefik ordusu önünde tam 9 gün boyunca geri çekilmişti.

9. günün sonunda Kalka Nehri civarında düşmanın düzeninin bozulduğunu fark ederek karşı saldırıya geçmiş

ve savaş organizasyonundan yoksun kalmış olan düşman birlikleri karşısında kesin bir zafer kazanmıştı.

Fakat bazı durumlarda düşman birlikleri öncü kuvvetleri takip etmiyor, oldukları yerde kalmaya devam ediyorlardı.

Bu durumda Moğollar düşman ordusunun etrafını kuşatır ve yoğun bir ok yağmuruna tutardı.

Atışların çoğu uzak bir mesafeden berastgele yapılıyordu.

Genellikle okçuların konuşlandığı bölge kompozit yayın öldürücü etkiye sahip olduğu 40-50 metrelik mesafeden daha uzak olurdu.

Bu saldırıda amaç düşmanı öldürmekten çok paniğe düşürmekti.

Tüm bu hengamenin ortasında Moğollar sürekli daralanan kuşatma duvarında gözden kaçırılmış izlenimi verdikleri bir koridor açarlardı.

Moğol süvarisi için bundan sonra yapılması gereken tek şey paniğe kapılmış bir şekilde safları terk edip bu koridordan kaçmaya çalışan düşmanları yok etmekti.

Moğollar 1241 yılında gerçekleşen Mohi Savaşı'nda Macarları bu şekilde yenilgiye uğratmışlardı.

Moğol ordusu dönemin diğer ordularıyla karşılaştırıldığında muazzam bir hareketliliğe sahipti.

Ayrıca bu avantajlarını düşmanla uzun süreli yakın teması en aza indirdikleri savaş taktikleriyle birleştirmişlerdi.

Bu taktiklerin başında Moğolların düşman ordusu üzerine sürekli olarak ok yağdırıp geri çekilmelerine olanak veren yarım çark taktiği geliyordu.

Bu taktiği uygulamak için Moğol atlı okçuları Arban, Jagun ya da Minganlara ayrılıp düşman birliklerine doğru harekete geçerdi.

Burada amaç kuşatma taktiğinin aksine düşmana maksimum oranda zayiat verdirmekti.

Kompozit yayın vurucu gücünden faydalanabilmek için Moğol atlıları saldırı sırasında düşman birliklerine 40-50 metre civarında yaklaşmak zorundaydı.

İlerleme boyunca düşman saflarını ok yağmuruna tutar ve bundan sonra geri çekilmeye başlarlardı.

Biniciler geri çekilme esnasında eğer üstünde döner ve düşman saflarını ok atmaya devam ederlerdi.

Daha sonra onların yerini arkada bekleyen ikinci dalga alır ve bu saldırı dalgalar halinde sürekli olarak tekrarlanırdı.

Böylece ilk dalgayı gerçekleştiren birim kendisine yeniden sıra gelinceye kadar dinlenme imkanı bulurdu.

Moğollar bu taktiklerin dışında büyük ölçekli pusulardan ve orduların hızlı bir şekilde ortaya çıktığı sürpriz saldırılardan da faydalanıyorlardı.

Sefer sırasında ordular tıpkı daha sonra Napolyon'un uygulayacağı gibi farklı kollara ayrılıp yüzlerce kilometreyi bulan manevralar yapıyor ve ardından yeniden birleşiyordu.

Ayrıca psikolojik savaş taktiklerini kullanmak konusunda da oldukça başarılıydılar.

Genghis Han, Naiban kabilesiyle savaştığı sırada ordusunun sayısının normalde olduğundan daha fazla görünmesi için her askerine en az 5 ateş yakmasını emretmişti.

Yine ordularının büyük görünmesi için savaş esirlerini yanlarında götürüyor, gerektiği takdirde onları canlı kalkan olarak kullanıyorlardı.

Bir şehri ele geçirdiklerinde yaptıkları katliamlar bölgedeki diğer şehirlerin kendiliğinden teslim olmasını sağlıyordu.

Panik halinde şehri terk eden birkaç mülteci ise sığındıkları şehirlerde Moğolların katliamlarını anlatıyor, onların kullandığı dehşet politikasına katkıda bulunuyorlardı.

Moğolların savaş taktiklerini incelediğimiz bu videomuzun sonuna geldik.

Videoyu sonlandırmadan önce tıpkı benim gibi tarih temalı içerikler üreten bir arkadaşımdan bahsetmek istiyorum.

Tarih, mitoloji, efsaneler ve daha birçok konuda güzel videolar hazırlıyor.

Birkaç saniye ayırıp kanalını ziyaret etmenizi tavsiye ederim.

Videonun açıklama kısmına bıraktığım linke tıklayarak kanala ulaşabilirsiniz.

Bir sonraki videoda görüşmek üzere.