Marco Polo ve Moğol Hanı Kubilay'ın Sarayına Yaptığı Destansı Yolculuk

Tarih Tarih

işleri düşündüklerinden daha iyi gitti.

Nikola ve Mateo'nun

Doğu Roma İmparatorluğunun kalbindeki

ticari aktiviteleri 6 yıl

boyunca devam etti. Fakat

bu yalnızca bir başlangıçtı.

6 yılın ardından

yelkenlerini bu kez kuzeye,

Doğu'nun başka bir zengin limanına,

Kırım'a çevirmişlerdi. Amaçları

Konstantinopolis'te kazandıkları

değerli eşyaları Avrupa'da

oldukça ilgi gören baltı kamberi,

Rus buğdayı ve salamura

balık gibi ürünlerle takas etmekti.

Ancak yeni yolculuklar,

yeni fırsatlar doğuruyor.

Yeni fırsatlarsa ardı arkası

kesilmeyen karlı girişimlere

önayak oluyordu.

Başka bir yolculuk onları

Altınorda Devleti'nin başkenti Saray'a

ulaştırdı. Kardeşlerin buradaki

ticari aktiviteleri onları

daha da zenginleştirdi.

Yolculuğun bundan sonraki aşaması ise

kelimenin tam anlamıyla

beklenmedikti. Bu yıllarda

Bu arada Cenevizlilerin bazı Venedik kolonilerini ele geçirmesi onları doğuya doğru hareket etmeye zorlamış ve kardeşler en sonunda kendilerini Moğol imparatorluğuna bağlı devletler arasında çıkan bir savaşın ortasında Buhara kentinde mahsur kalmış bir şekilde bulmuşlardı.

Burada zorluklarla geçen 3 yılın ardından Moğol hanının elçilerine katılarak yollarına devam etmiş ve dünyanın öbür ucuna Kubilay hanın Şanglu'daki görkemli sarayına uzanan dillere destan bir yolculuk yapmışlardı.

Bununla birlikte yolculuklarının önemi her geçen gün artıyordu.

Bu basit bir ticaret yolculuğundan çok daha fazlasıydı.

Bu yolculuk artık tarihi bir misyona dönüşmüştü.

Polo kardeşlerin Kubilay ile tanışmaları doğu ile batı dünyası arasında yeni bir köprünün inşasını temsil ediyordu.

Büyük Moğol hanının batıya duyduğu ilgi, Nikolo ve Mateo'nun doğuya duyduğu ilgiden daha az değildi.

Ayrıca bu yıllarda Kubilay, yerel dinlerin etkisini dengelemek isteyen bir dizi düzenleme üzerinde çalışıyordu.

Bu sebeple Polo kardeşlerden ülkelerine dönmelerini ve yanlarında Hristiyanlık konusunda bilgi sahibi olan rahipler alarak geri gelmelerini istedi.

Ayrıca Katolik kilisesinin lideri olan Papa'ya teslim edilmek üzere kardeşlere bir de mektup vermişti.

Böylece yıllar süren macera dolu bir yolculuğun ardından Nicolo ve Mateo bizzat Moğol hanının sağladığı belgeler sayesinde güvenli bir şekilde evlerine dönmeyi başarabilmişlerdi.

Kardeşler Venedik'e geri döndüklerinde ayrılmalarının üzerinden tam 16 yıl geçmişti.

Şehir eskisi gibi görünse de aslında pek çok şey değişmişti.

Nicolo'nun ardında bıraktığı karısı ölmüş, evden ayrıldıktan bir süre sonra dünyaya gelen oğlu ise 15 yaşında genç bir adama dönüşmüştü.

İşte bu genç adamın adı Marco'ydu.

Nicolo Polo'nun oğlu Marco Polo.

Babası doğunun sıra dışı dünyasına büyüleyici bir yolculuk yapmıştı.

Bu yıllar süren macera dolu bir yolculuktu.

Ancak şimdi Nikola yeni bir yolculuğa çıkmaya hazırlanıyordu.

Bu kez oğlu Marco'yu da yanında götürecekti.

Ve bu yolculuk bir öncekini dahi gölgede bırakacak destansı bir yolculuk olacaktı.

Nikola ve Mateo Venedik'e döndükten sonraki iki yılı burada geçirdiler.

Kubilay Han'ın kendilerine verdiği mektubu papaya teslim etmeleri gerekiyordu.

Ancak geri döndükleri tarihte Roma'da resmi olarak bir papa bulunmuyordu.

1268-1271 yılları arasında gerçekleşen Katolik Kilisesi tarihinin en uzun süren papalık seçimine denk gelmişlerdi.

Bu nedenle Tedaldo Visconti'nin papa seçildiği 1271 yılına kadar kardeşler Venedik'te kalmak zorunda kalmıştı.

Papa'nın seçilmesinin ardından mektubu ona vererek görevlerini tamamlamış, aynı yıl içerisinde uzun soluklu yeni bir yolculuk için hazırlıklara başlamışlardı.

Bu kez kendilerine artık 17 yaşına basmış olan Marco ve Kubilay Han'a Hristiyanlık hakkında bilgi vermek amacıyla bizzat Papa tarafından görevlendirilmiş iki Dominiken rahip eşlik edecekti.

13. yüzyılda yapılan deniz yolculukları karadan yapılan yolculuklardan çok daha güvenliydi.

Akdeniz sert fırtınaları ve engin bilinmezliğiyle adeta tehdit saçıyordu.

Buna karşılık karadan yapılan yolculuklarda ölüm ve soyulma olasılığı çok daha yüksekti.

Ayrıca deniz yolculuğu hız demekti.

Karadan aylarca süren mesafeler deniz yoluyla birkaç haftada aşılabiliyordu.

Bu sebeple Pololar yolculuğun ilk aşamasında deniz yolunu tercih ettiler.

Eylül ayında uygun rüzgar ve elverişli hava koşullarıyla Venedik'ten ayrılan gemi birkaç hafta içinde Suriye sahillerine ulaştı.

Deniz yolculuğu sakindi ancak karaya çıktıkları ilk andan itibaren kendilerini savaşın ve tehlikenin bütün sürdüğü yeni bir dünyada buldular.

Kubilay Han'ın sarayına ulaşmak için öncelikle önlerinde uzanan devasa Asya kıtasını kat etmeleri gerekiyordu.

Ancak bu yıllarda Asya savaş, ateş, yıkım ve ölümle çevrildi.

Müslümanlar Haçlılarla Moğol İmparatorluğuna bağlı bazı devletler ise birbirleriyle savaşıyorlardı.

Ellerinde geçiş izni için belgeler vardı.

Ancak bunların hayatlarını koruyacağına dair bir garanti yoktu.

Kara yolculuğu Pololarla birlikte seyahat eden keşişleri fazlasıyla korkutmuştu.

Kısa süre içerisinde hayatlarından endişe etmeye başlamış ve en sonunda ekipten ayrılarak Avrupa'ya geri dönmüşlerdi.

Poloların yolculuğun bu ilk aşamasında izledikleri yol belirsizdir.

Bunun sebebi seyahat namesini Venedik'e döndükten sonra bir hapishane hücresinde

Pissal Rusticello adındaki bir adama yazdıran Marco Polo'nun

yolculuğun bu bölümünde yaşananları hayal meyal hatırlıyor olmasıydı.

Buna göre Pololar Akka'da ya da Antakya yakınlarındaki Ayas Limanı'nda

karaya ayak basmış gibi görünüyor.

Bundan sonra Kudüs, Tebriz, Bağdat, Kirman gibi şehirlerin adının geçtiği

farklı el yazmaları mevcut.

Yani farklı kayıtlar, farklı rotalar veriyor.

Ancak ne olursa olsun tüm bu alternatif rotalar

en nihayetinde tek bir yere, Hint Okyanusu'na açılan tarihi Hürmüz Limanı'na ulaşıyor.

Hürmüz, o yıllarda büyük bir liman kentiydi.

Ticari olarak oldukça hareketliydi.

Bunun yanı sıra sıcak esen rüzgar, kenti adeta cehenneme çeviriyordu.

Pololar buradan yelken açıp Hindistan'a ulaşmayı umuyorlardı.

Ancak Hürmüz Limanı'na geldiklerinde,

burada inşa edilen gemilerin Hint okyanusunu aşmak için fazla kötü olduğunu fark ettiler.

Marco Polo bu gemilerle ilgili şunları söyler.

Sefil işler, sadece Hint cevizinin kabuğundan yapılmış sicimle birbirine dikilmişler.

Bundan sonra geriye döndüler ve İran üzerinden Kuzeydoğu'ya yöneldiler.

Marco Polo o yıllarda Orta Doğu'da aktif olarak faaliyet yürüten

Hasan Sabbah ve Haşhaşiler hakkındaki bilgilerinin büyük bir bölümünü yolculuğun bu aşamasında dinlediği efsanevi hikayelerden öğrenmişti.

Buna göre Haşhaşilerin hüküm sürdüğü Alamut kalesinde gizemli bir cennet bahçesi vardı.

Burada devasa ağaçların altında uzanan geniş kollarından bal, süt ve su akan muhteşem nehirler ve şelaleler vardı.

Dünyanın en güzel kadınları burada dans edip şarkı söylüyor, genç fedailerin her isteklerini yerine getiriyorlardı.

Marco Polo'ya göre fedailerin gözlerini dahi kırpmadan ölüme atlamalarının sebebi işte bu bahçeydi.

Ve bu bahçeye giden yol yalnızca Hasan Sabbah'ın emirlerine itaat etmekten geçiyordu.

Günümüzde yürütülen arkeolojik çalışmalar Alamut Kalesi'nde böyle bir bahçenin var olmadığını gösteriyor.

Ayrıca Poloların izlediği güzergahın Alamut'un bulunduğu El Burz Dağlarından 700 km uzakta olduğu ve kalenin onların yolculuğundan yıllar önce Moğol Hanı Hülagü tarafından yerle bir edildiği düşünülürse bu hikayelerin neredeyse tamamının kulaktan dolma ve güvenilmez olduğu anlaşılıyor.

Yolculuğun bundan sonraki aşamasında kafile Afganistan topraklarına girdi.

Marco Polo'yu pek çok açıdan büyüleyen Herat ve Belç şehirlerine geçtiler.

Ancak Vedahşan'a vardıklarında beklenmedik bir şey oldu.

Marco Polo ağır bir hastalığa yakalandı.

Ve neredeyse bir yıl boyunca bu hastalığı atlatamadı.

Bu süre boyunca Pololar İpek ve Yakut ticaretinde oldukça önemli bir yere sahip olan bu şehirde kaldılar.

Nihayet bir yılın sonuna doğru Marco seyahat edebilecek kadar iyileşince yeniden yola koyuldular.

Yolculuğun bundan sonraki kısmı çok daha zorlu ve tehlikeliydi.

Afganistan'dan Çin'e doğru uzanan Darvahan koridoruna girdiler.

Pamir dağlarında bazıları 6000 metreye ulaşan sarp geçitlerden geçtiler.

Önlerindeki yol buzdan köprüler, keskin kayalıklar ve dondurucu soğukla kuşatılmıştı.

Burada hava o kadar soğuktu ki Marco bu dağlarda tek bir kuş dahi uçmadığını söyler.

Ancak temiz havanın bazı rahatsızlıklarına iyi gelmesinden dolayı olumsuz diğer koşullardan pek de şikayetçi değildir.

Günler geçtikçe arazi alçaldı ve kafile en sonunda Vahan Vadisi'ne ulaşmayı başardı.

Bundan sonra yaklaşık 5000 kişiden oluşan bir kervana katılarak Uygur Türklerinin bölgesinde yer alan Kaşgar'a vardılar.

Pololar buz ve soğuğu arkalarında bırakmışlardı.

Ancak şimdi önlerinde kum ve ateş vardı.

Kaşgar'ın doğusunda Tarın Havzası'na doğru giden yol Taklamakan, Lopnur, Gobi ve Kumdağ çöllerinin bulunduğu devasa bir sahra üzerinden geçiyor.

Burası sonsuz genişlikte çorak bir arazi.

Kumun üstünde bitmiş deve dikenlerinden başka tek bir bitkiye rastlamak mümkün değil.

Her yer ufka dek uzanan kum tepecikleriyle dolu.

Marco yolculuğun bu bölümünü anlatırken abartılı olarak kumların içinden onlara seslenen ruhlardan ve onları ölüme çağıran şeytani varlıklardan bahseder.

Hava her geçen gün daha da ısınmaya başlamıştır ve sıcaklar hayallerin çoğalmasına sebep olur.

Ölüm sanki yanlarında onlarla yolculuk ediyor gibidir.

Tüm bu olumsuzluklara rağmen Pololar çölü aşmayı başarır ve nihayet 1275 baharında Çin Seddi'nin batı ucuna ulaşırlar.

O sırada Moğollar Çin içlerine doğru seyahat eden Poloların varlığından haberdar olmuşlardı.

Çok geçmeden Kubilay Han'ın ulakları onlara katıldı.

Yolculuğun bu bölümünde hep birlikte Çin'in kuzeyini boydan boya kat ettiler.

Ve nihayet Venedik'ten ayrıldıktan yaklaşık 4 yıl sonra Kubilay Han'ın yazlık başkenti Şangdu'ya ulaşmayı başardılar.

En sonunda Poloların yolculuğu sona ermişti.

Ancak Marco için bu yeni yolculukların başlangıcıydı.

Marco Polo yıllar sonra eserini yazdırırken Moğol hanının karşısına çıktığı sahneyi canlı bir şekilde hatırlamaya devam ediyordu.

Kendi ifadeleriyle o gün dünyanın en güçlü adamının karşısında durma fırsatı yakalamıştı.

Ve dahası 17 yıl boyunca onun yanı başında kalma şansına sahip olacaktı.

Marco Moğol hanı Kubla için oldukça değerliydi.

Moğol sarayındaki güç mücadeleleri tarafından kirletilmemiş bağımsız bir bilgi kaynağıydı.

İçine girdiği yeni çevreye hemen adapte olmuştu.

Moğolca öğrenmiş, hatta akıcı bir şekilde konuşmaya başlamıştı.

Kısa süre içinde Han'ın en yakın adamlarından biri haline geldi.

Onunla birlikte saray yaşantısının tüm zevklerini tattı ve Çin'in ücra köşelerine pek çok yolculuk yapma fırsatı buldu.

Öyle ki yıllar sonra Venedik'e döndüğünde ardında bıraktığı mesafe 24.000 kilometreden daha fazlaydı.

Marco, Kubilay'ın sağlığının gittikçe kötüleştiği 1292 yılına kadar Moğol sarayında kaldı.

Bu yıl içerisinde deniz yoluyla İran'a gidecek bir düğün kafilesine katılarak

kısmen deniz kısmen de karayolunu kullanarak ülkesine geri döndü.

Venedik'e ulaştığında yıl 1295 ya da 1296 idi.

Marco'nun efsanevi doğu yolculuğu geride kalmıştı.

Ancak çalkantılı yaşantısı sona ermiş değildi.

Yeniden ticarete atıldı.

Hatta Venedik ve Ceneviz arasında patlak veren Huzo'la Deniz Savaşı'na katıldı.

Ve 1298 yılında Cenevizlilerin eline esir düşerek hapse atıldı.

İşte dünyanın hikaye edilişi ya da seyahatname olarak adlandırılan Marco Polo'nun destansı yolculuklarını anlatan kitap bu esaret yıllarında kaleme alındı.

Marco kitabı Rusti Cello adındaki hücre arkadaşına yazdırmıştı.

Ancak bu orijinal metin yıllar içerisinde kayboldu.

Daha sonraki yıllarda ortaya çıkan kopyalarda ise eklemeler, çıkarmalar mevcut ve değiştirilmiş pek çok bölüm var.

Bu durum metnin hangi bölümlerinin Marco tarafından yazdırıldığını, hangi bölümlerinin ise sonradan eklendiğini daha da karmaşık hale getiriyor.

Buna bir de Marco'nun yıllar içinde deforme olan anıları eklenince verilen bilgilerin güvenilirliği daha da azalıyor.

Bu yüzden Marco'nun seyahatleri ilk yayınlandığı dönemde şüpheyle karşılanmış ve pek ilgi görmemişti.

Ancak bir sonraki yüzyılda Asya'ya yapılan yeni yolculuklar Marco'nun verdiği bilgilerin büyük bir bölümünün doğru olduğunu gösterdi.

15. yüzyıla gelindiğinde Marco Polo'nun seyahatleri Avrupa'nın en ünlü eserlerinden biri haline gelmişti.

Onun doğuya yaptığı destansı yolculuk artık gezginlere, tüccarlara ve kaşiflere ilham kaynağı oluyordu.

İşte bunlardan biri Marco'nun Venedik'e dönmek üzere Çin'den ayrıldığı 1292 yılından tam 200 yıl sonra yeni bir kıtaya ayak bastı.

Bu adam Atlantik boyunca yaptığı yolculuk esnasında Marco'nun seyahatnamesini hep başucunda bulunduran Christophe Colomb'du.

Ancak onun yolculuğu başka bir videonun konusu.

Altyazı M.K.