Machu Picchu - Dağların Zirvesinde Yüzyıllarca Saklı Kalmış Bir İnka Kenti

Tarih podcast bölümü.

İntro

Bundan 550 yıl önce İnkalar, dünya tarihinde eşi benzeri olmayan bir şehir inşa ettiler.

Ant dağlarının zirvesinde, yaklaşık 2350 metre yükseklikte ve bugün bile ziyaretçilerinin nefesini kesmeye devam eden muhteşem bir şehir.

Arkeologlar ve tarihçiler Machu Picchu'da yüzlerce yıllık gizemin izini sürüyor.

Bulguları inkaların günlük yaşamından, mühendislik harikalarına kadar pek çok şeyi gün ışığına çıkarıyor.

Bu videomuzda yüzyılı aşkın süredir burada araştırmalar yürüten arkeologların ayak izlerini takip edeceğiz.

Onlarla birlikte Peru'nun kalbine, kutsal vadiyle eski zirveye yolculuk yapacağız.

Ve Machu Picchu'nun gizem dolu tarihine tanıklık edeceğiz.

Amerikalı arkeolog Hiram Bingham sahada uzmanlaşmış bir arkeolog değildi.

Sıcağın altında yapılan kazı çalışmalarından çok Yale Üniversitesi'nde verdiği teorik derslerle ilgileniyor, zamanının büyük bir bölümünü kampüste geçiriyordu.

Buna rağmen Güney Amerika ve inkalar üzerine yaptığı çalışmalar 1908 yılından itibaren onu saha araştırmaları yapmaya itti.

Bu karşı konulamaz güdünün altında tutkulu bir merak duygusu vardı.

Bingham inkaların kayıp şehri Vilcabamba Viejo'yu arıyordu ve işe bir kaşif gibi başlamıştı.

Binlerce metre yüksekliğe sahip Ant dağlarına tırmanıyor, nehirler boyunca uzanan uzun yolculuklar yapıyor,

tehlikeli ormanlara dalarak kayıp kentin izini sürüyordu.

Fakat umutlarının tükenmesi uzun sürmedi.

1911 yılına gelindiğinde elinde daha önce keşfettiği birkaç ufak harabeden başka bir şey yoktu.

Ta ki 23 Temmuz günü Melkor Arteyega adlı bir çiftçiyle konuşuncaya dek.

Arteaga, Bingham'a dağları göstermiş ve çevirmen aracılığıyla orada muazzam büyüklükte kalıntılar olduğunu söylemişti.

Arteaga'nın sözleri deneyimli arkeoloğa meşakkatli son bir yolculuğu göze alacak kadar umut vermişti.

Güzergah tehlikeli ve zorluydu. Kaygan zemin ve sarp kayalıklar adeta ölüm saçıyordu.

Birdenbire bastıran yağmur işleri daha da kötü hale getirdi.

Öyle ki zirveye ulaştıklarında Bingham'ın ekibi ve onlara eşlik eden yerel rehberler adeta sırılsıklam olmuştu.

Ancak karşılaştıkları manzara tüm bunlara değerdi.

Gördükleri eski harabeler insanın nefesini kesiyordu.

Yüzyıllar önce inşa edilmişlerdi.

Buna rağmen daha ilk bakışta uygar bir topluluğun izlerini taşıdıkları belli oluyordu.

Bingham o gün zirveye ulaştığında Vilcabamba Viejo'yu bulduğunu sanıyordu.

Fakat çok daha önemli bir keşif yapmıştı.

Burası Inca dilinde eski zirve anlamına gelen Machu Picchu'ydu.

Ve tarihi açıdan Vilcabamba Viejo'dan çok daha önemliydi.

İnkaların Ant Dağlarının zirvesinde 2350 metre yüksekliğe ulaşan bir yerde adeta gökyüzüne uzanan böylesine muhteşem bir şehri neden inşa ettikleri bilinmiyor.

Eski bir teori kentin İnka toplumunda saygın bir yere sahip güneş rahibeleri için inşa edildiğini öne sürüyor.

Buna göre tüm yapı aslında devasa bir manastır.

Şehir, İnkalar'ın kutsal nehir olarak adlandırdıkları Urubamba Nehri'nin çevrelediği zirvenin üstünde yükseliyor.

Konum olarak da İnkalar tarafından kutsal kabul edilen güneşe oldukça yakın.

Bu açıdan değerlendirilince Machu Picchu hem aşağıdan hem de yukarıdan manevi ve kutsal pek çok unsurla kuşatılmış bir alan.

Yani bir tapınak olmak için neredeyse tüm özelliklere sahip.

Ancak yeni araştırmalar ve arkeolojik çalışmalar Machu Picchu'nun bir inanç merkezinden çok daha fazlası olduğunu gösteriyor.

Etrafı surlar, hendekler, kuleler gibi çeşitli savunma sistemleriyle çevrili.

Aşağıdan bakınca görünmez hayalet bir şehir.

Yukarıdan bakıldığında ise civardaki araziye hakim devasa bir gözetleme kulesi.

Bu yönüyle Machu Picchu bir tapınaktan çok doğal ve yapay savunma yöntemlerinden yararlanan muazzam bir kaleyi andırıyor.

Günümüzde en çok kabul gören teori ise Machu Picchu'nun İnka hükümdarı Pachacuti döneminde ayrı bir ikametgah olarak inşa edilmiş olması.

Kabaca 1430-1480 yıllarını kapsayan bu dönemde İnkaların gücü tüm Peru'da hissedilir hale gelmişti.

Devletin sınırları Bolivya'ya kadar ulaşmıştı.

İmparator Pachacuti, Güney Amerika boyunca usanan 24.000 km civarında devasa bir karayolu ağına sahipti.

Bu ağ onu siyasi ve ekonomik olarak bölgenin tek hakimi haline getirmişti.

Pachacuti artık tüm bu başarısını taçlandıracak muazzam bir ikametgah inşa etmeye karar vermişti.

İşte bu ikametgah günümüzde bile görenlerde büyük hayranlık uyandıran Machu Picchu'ydu.

Göklere uzanan görkemli bir saray.

İnka kraliyet ailesinin gücünü sembolize eden devasa bir kale.

Göz alıcı yapıları, muhteşem tapınakları, yamaç boyunca uzanan tarım terasları ve yüzlerce hizmetliye yetecek taş evleriyle budutların ardına gizlenmiş gizemli bir şehir.

Günümüzde Machu Picchu'nun üstündeki bu gizem perdesi aralanmaya başlamış durumda.

Arkeolojik veriler buradaki günlük yaşama dair muazzam ipuçları veriyor.

Artık Machu Picchu'da yaşamın neye benzediğine dair pek çok şey biliyoruz.

Burada yaşayanlar arasında imparatorun da dahil olduğu kraliyet ailesi sakinleri,

tapınaklarda görevli din adamları, yüksek rütbeye sahip ordu mensupları…

Zihnini yoran her şeyden bir anlığına uzaklaş.

Yalnız değilsin.

Terapin, uzman psikolog, diyetisyen ve fizyoterapist kadrosuyla bütünsel iyi oluşunda hep seninle.

Şimdi kendine bir alan aç.

Uygulamayı indir, ilk ve tekli seanslarında geçerli POD20 koduyla %20 indirimle yolculuğuna başla.

Kendine bir iyilik yap.

Bugün dinlenmeye ve iyileşmeye izin ver.

...ve yapı alanında uzmanlaşmış ustalar vardı.

Ancak kent nüfusunun büyük bir çoğunluğunu bunlar değil, kraliyet ailesine hizmet eden yanakunalar oluşturuyordu.

Yanakunaların hepsi tek katlı ve tek odalı taş evlerde kalıyordu.

Bunlar konfordan uzak sade yapılardı.

Evlerin içinde mobilyalar bulunmuyor, evin sakinleri yere serdikleri minder ve yastıklarda uyuyorlardı.

Duvarlara astıkları kancaları ise günlük kıyafetlerini asmak için kullanıyorlardı.

Machu Picchu'da yaşam günün erken saatlerinde başlıyordu.

Kral ve soylular için burası cennetten farksızdı.

Ancak Yanakunalar için aynı şeyi söylemek mümkün değil.

Yapacak pek çok işleri var.

Uyandıktan kısa bir süre sonra tarım teraslarına, güneş tapınağına ya da kraliyet yerleşkesine giderek çalışmaya başlıyorlar.

Machu Picchu'da yapılması gereken tüm işler onların sorumluluğunda.

Bununla birlikte kenti de onlar inşa etmişti.

İnşa çalışmaları sırasında 5000 civarında Yanakona çalıştırılmıştı.

Yine de Machu Picchu'nun nüfusu bu sayıya göre çok daha azdı.

Mevsim koşullarının uygun olduğu dönemlerde nüfus 1000 civarına ulaşıyordu.

Ancak kışın bastırması ve kraliyet ailesinin başkent Kuşko'ya dönmesiyle sayı 200'lere kadar düşüyordu.

Machu Picchu'da yürütülen kazı çalışmaları Yanakunalar'ın kökenine dair bazı ipuçları veriyor.

Kemik yapıları pek çoğunun hayatları boyunca balık ve mısırla beslendiğini gösteriyor.

Ancak bu tarz bir beslenme alışkanlığına sahip olmaları için krallığın kıyı kesimlerinde yaşamaları gerek.

Bu da birçoğunun buraya göçmen olarak getirildiklerini gösteriyor.

Ve buraya getirilenler yalnızca onlar değiller.

Machu Picchu'ya Puna bölgesinden çok sayıda lama ve alpaka getirilmiş.

Ayrıca kemik kalıntıları arasında köpeklere de rastlamak mümkün.

İlginç olansa köpeklerin neredeyse tamamının cenaze törenlerinde kurban edilmiş olması.

arkeologlar inkaların köpeklerin diğer dünyada ruhlara yol gösterdiğine inandıklarını ve bu

yüzden ölüyle birlikte kurban edilerek aynı mezara gömüldüklerini düşünüyorlar.

Inkalarla ilgili en çarpıcı şey onların mühendislik becerileriydi. Bina yapımında

kullanmıyorlardı.

Bunun yerine hassas biçimde kesilmiş ve birbirine yakın şekilde yerleştirilmiş

taşlardan oluşan bir inşa biçimini tercih ediyorlardı.

Böyle bir tarzın estetik faydalarının yanı sıra mühendislik açısından da avantajları

vardı.

Peru'nun sismik olarak ne kadar istikrarsız olduğu düşünülünce yüzyıllar boyunca

ayakta kalacak kentler inşa etmenin nedenli zor bir iş olduğu kolaylıkla anlaşılacaktır.

Machu Picchu'dan çok da uzakta olmayan Lima ve Cusco şehirleri daha önce deprem tarafından yerle bir edilmişti.

İki ayrı fay hattının üzerinde bulunmasına rağmen Machu Picchu bu depremlerde çok da fazla zarar görmemiş gibi görünüyor.

Tarihçiler bir deprem olduğunda inka binalarının adeta dans ettiğini söylüyorlar.

Taşlar sarsıntıların arasında sekerek yerinden yükseliyor ardından yine aynı yere düşüyor.

Bu şekilde yapılar tek parça halinde ayakta kalmaya devam ediyor.

Günümüzde yürütülen araştırmalar bu inşa tarzı olmasa bugün Machu Picchu'da görülen sağlam yapıların çoktan çökmüş olacağını ileri sürüyor.

Tekerleği icat etmemiş ve yük hayvanlarını kullanma becerisinden yoksun bir topluluk için bu inşa biçimi,

modern dünyadan inkaların gizemli geçmişine bakan araştırmacıları kelimenin tam anlamıyla büyük bir şaşkınlığa uğratıyor.

Bununla birlikte Machu Picchu için tek doğal tehdit depremler değildi.

Özellikle mevsim geçişlerinde görülen güçlü sağanak yağmurlar toprak kaymalarına sebep olabiliyordu.

Suyun hızlı ve pratik bir şekilde tahliye edilmesi gerekiyordu.

Bu nedenle bina yapımından arta kalan taşları kesiyor, suyu güvenli ve elverişli bir biçimde yamaçtan aşağı tahliye etmek için drenaj kanalları inşa ediyorlardı.

İnkaların mühendislik alanındaki becerileri bugün bile araştırmacıların ilgisini çekmeye devam ediyor.

Machu Picchu ile ilgili en dramatik şey onun birdenbire ansızın terk edilmiş olmasıdır.

Harabeler herhangi bir çarpışmanın izlerini taşımıyor.

Bu yüzden tarihçiler 16. yüzyılda gerçekleşen İspanyol fetihlerinin buraya ulaşmadığını düşünüyor.

Kentin terk edilmesinin sebebinin İnkaların gerileme dönemine girmesi ve ardı arkası kesilmeyen iç savaş süreciyle alakalı olabileceği öne sürülüyor.

Akla yatkın bir diğer teori ise Maçupiç'ünün sakinleri arasında bulaşıcı bir hastalığın patlak verdiği ve kentin bu yüzden terk edildiği yönünde.

Uzmanlar bunun batılılar tarafından Amerika'ya getirilen çiçek hastalığı olabileceğini düşünüyor.

Ancak bunların hepsi birer teori.

İnkaların Maçupiç'i neden birdenbire ve muntazam bir şekilde terk ettikleri günümüzde halen merak uyandırmaya devam ediyor.

Machu Picchu yaklaşık 100 yıl boyunca inkaların seçkin vatandaşlarına ve onlara hizmet eden yüzlerce yanakunaya ev sahipliği yaptı.

Bundan sonraki 350 yıl boyunca ise kente, evlerin ve tapınakların tabanını saran yabani otlar, taş blokların arasında esen sert rüzgar ve şehrin üzerine adeta karanlık bir gölge gibi çöken derin bir sessizlik hükmetti.

Dünya değişti, inkaların kurduğu büyük imparatorluk yok oldu.

Buna karşılık gizemli şehir 2350 metre yükseklikte gözlerden uzak bir şekilde beklemeye devam etti.

Ta ki 20. yüzyılın başında Hiram Bingum tarafından keşfedilinceye dek.

Şimdi ise Machu Picchu, inkaların tarihinin izini süren arkeologların,

en göz alıcı kareleri yakalamaya çalışan ünlü fotoğrafçıların ve dünyanın dört bir yanından gelen turistlerin uğrak noktası.

Yüzyıllar içerisinde ziyaretçileri oldukça değişmiş gibi görünüyor.

Buna rağmen bulutların ardındaki bu muhteşem kent geçmişte olduğu gibi

bugün de göz kamaştırmaya ve insanın nefesini kesmeye devam ediyor.

Psikolog, diyetisyen ve fizyoterapist kadrosuyla bütünsel iyi oluşunda hep seninle.

Şimdi kendine bir alan aç.

Uygulamayı indir, ilk ve tekli seanslarında geçerli POD20 koduyla %20 indirimle yolculuğuna başla.

Kendine bir iyilik yap.

Bugün dinlenmeye ve iyileşmeye izin ver.