İngilizlerin Ataları - Anglosaksonlar İngiltere'yi Nasıl İstila Etti?

Ateş denizden denize yayıldı. Doğudaki düşmanlarımızın eliyle beslendi.

Komşu kasabaları ve toprakları yok edene dek adanın diğer tarafına doğru ilerledi.

Bu saldırılarda tüm sütunlar koçbaşının sık darbeleriyle yerle bir edildi.

Ada halkı tüm çiftçileri, psikoposları ve rahipleriyle birlikte bozguna uğratılırken kılıçlar parladı ve alevler etrafta çatırdadı.

Bu etkileyici satırlar Anglo-Saksonların İngiltere'yi istilasını Britonların gözünden anlatan tarihçi Gildas'a ait.

Gildas'ın kendisi de bir Britondu ve muhtemelen bu satırları büyük bir kederle kaleme almıştı.

Çünkü yakılıp yıkılan ve istila edilen yer kendi ülkesiydi.

Ancak ne olursa olsun Gildas, loş mum ışıklarıyla aydınlatılmış bir manastır skriptoriumunda,

Britanya tarihindeki en önemli olaylardan birini kayıt altına aldığının farkındaydı.

Bu Anglo-Saksonların Britanya'yı istilasının hikayesiydi.

Ve Britanya bu olayla birlikte sonsuza dek değişecekti.

Videoya devam etmeden önce kişisel gelişimine önem veren siz değerli takipçilerime,

beklentilerinizi karşılayacak bir online eğitim platformundan bahsetmek istiyorum.

Boğaziçi Enstitüsü, üniversite onaylı eğitimler sunan bir ev öğrenme platformu.

Yazılımdan psikolojiye, hukuktan yabancı dile kadar birçok farklı kategoride kişisel gelişiminizi destekleyecek online eğitimler veriyor.

Üstelik eğitim sonunda uluslararası geçerli 3 farklı sertifika sahibi olup eğitimden edindiğiniz yetkinliği yurt dışında da kanıtlayabiliyorsunuz.

Siz de kişisel gelişiminizi arttırmak ve kendi öğrenme hızınıza uygun online eğitimler almak isterseniz Boğaziçi Enstitüsü'nün sitesini incelemenizi mutlaka öneririm.

Kronik tarih takipçilerine özel 50 TL'lik kuponu da açıklamada sizinle paylaşıyorum.

Anglo-Saksonlardan önce Britanya, tarihin en etkili imparatorluklarından biri olan Roma İmparatorluğu'nun yönetimi altındaydı.

M.Ö. 55 ve 54 yıllarında Galya Seferi kapsamında adayı işgal eden Gaius Julius Caesar burada etkin bir Roma yönetimi kurmadı.

Ancak Romalıların adaya olan ilgisi hiçbir zaman azalmadı ve Caesar'dan sonraki yaklaşık 120 yıl içerisinde Britanya İmparatorluk tarafından ele geçirildi.

Adanın yerel sakinleri olan Celtler, Antik Çağ'ın savaş makinesinin karşısında çaresiz kalmıştı.

Zaman zaman bu amansız rakiple mücadele etmeyi göze alsalar da nihayetinde kaçınılmaz olan gerçekleşmiş ve Romalılar adanın efendileri olmuşlardı.

İmparatorluğun adaya gelmesinden sonra Romalılar ve Britonlar adada iç içe yaşamaya başladılar.

Ve bu durum Roman-Briton adı verilen yeni bir kültürün doğmasına sebep oldu.

Romalılardan önce Britonlar Pagandı.

Aslında Romalılar adayı ele geçirdikten sonra da uzun bir süre pagan kalmaya devam ettiler.

Ancak 4. yüzyıldan itibaren Roma'nın Hristiyanlaşmaya başlaması kısa süre içerisinde ada halkını da etkisi altına aldı.

Hristiyanlık öncelikle Roma'nın doğu eyaletlerinde sonra ise Avrupa'da yayıldı.

Buradaki etki Katolik kilisesinin ve Romalıların katkısıyla zamanla Manş Denizi'nin ötesine yani Britanya'ya taşındı.

4. yüzyılın ortalarına gelindiğinde Roma hakimiyeti altındaki Britonların büyük bir bölümü Hristiyan olmuş durumdaydı.

Romalıların adaya getirdikleri tek şey Hristiyanlıkta değildi.

Romalılar antik çağın en yetenekli mühendisleriydiler.

Britanya'da surlar, yollar, su kemerleri ve kaleler inşa ettiler.

Böylesine muazzam bir gelişme Britanya'nın hızlı bir şekilde kalkınmasını sağladı.

Ayrıca bu yapılar Romalılar adadan ayrıldıktan yüzlerce yıl sonra bile ayakta kalmaya ve kullanılmaya devam etti.

Sadece Britonlar değil daha sonra buraya yerleşecek olan Anglo-Saksonlar da bu yapılardan faydalanmayı bilmişlerdi.

Surlarla çevrili şehirlerin avantajlarının farkındaydılar ve bu tür yerleşim yerlerinin bir çoğunu ele geçirerek kullanmaya devam ettiler.

Romalıların adaya getirdikleri bir diğer yenilik ise yazıydı.

Modern çağ görmezden gelecek olursak Britanya tarihinin en iyi kayıt altına alınmış olan dönemlerinden biri kesinlikle Romalıların hüküm sürdüğü dönemdi.

Latince kayıtlar tutmuş ve bu kayıtları muhafaza etmeyi başarmışlardı.

Ancak her şeyin sonu olduğu gibi Britanya'daki Roma hakimiyetinin de bir sonu vardı.

4. yüzyılın son çeyreğinden itibaren dünya büyük bir değişim çağına girmişti.

Bu değişim bütün Avrupa'yı etkileyen muazzam bir karmaşaya sebep oldu.

Karmaşanın temelinde ise bir göç hareketi vardı.

Burada birkaç bin kişilik grupların ya da bir toplumun göç etmesinden bahsetmiyoruz.

Uluslar yer değiştirmeye başlamıştı.

Kavimler göçünden önceki dönemde de Roma'nın Tunaveren sınırları aslında hareketli bölgelerdi ve bu bölgeler sık sık saldırıya uğruyordu.

Ancak 4. yüzyılın sonlarına doğru bu sınırlar neredeyse işlevini tamamen kaybetmiş durumdaydı.

Göç dalgasının yarattığı kriz her geçen gün büyüyordu ve Roma İmparatorluğu'nun Britanya'daki askerlerine kıta Avrupası'nda ihtiyacı vardı.

Böylece Romalılar Britanya'dan çekilmeye başladı.

Britanya artık yeni bir çağın eşiğindeydi.

M.S. 5. yüzyılın başlarında bugünkü Danimarka'da Angıllar ve Jutlar,

Almanya'nın kuzey sahillerinde Saksonlar ve Hollanda kıyılarında ise Frizyalılar yaşıyordu.

Bu gruplar aslında Britanya'ya aşinaydılar.

Roma ordularında paralı asker olarak yer almış ve Britanya'da dahil olmak üzere

aslında imparatorluğun pek çok bölgesinde savaşmışlardı.

Yani çeşitli Anglo-Sakson grupları Romalılar ayrılmadan çok daha önce adaya gelmeye

ve buraya yerleşmeye başlamış durumdaydı.

Romalıların adayı terk etmesiyle bu kez Angıllar, Jutlar, Saksonlar ve Frizyalılar

Britanya'ya yoğun bir şekilde göç etmeye başladılar.

Bu göç hareketi aşamalı olarak gerçekleşmiş, adadaki Anglo-Sakson nüfusu zamanla yoğunlaşmıştı.

Göç hareketinin neyin motive ettiği kesin değil.

Bunun ardında siyasal, ekonomik ve sosyal çeşitli nedenler olması muhtemel.

Buna ek olarak tarihçi Gildas bu konuda farklı bir teori ileri sürüyor.

Gildas'ın kaydına göre Andosaksonlar adaya aslında Britonlar tarafından davet edilmişti.

Roma'nın Britanya'dan çekildiği 410 yılı civarında bölgede kalan az sayıdaki Romalı ve onların Briton müttefikleri

adanın kuzeyindeki Pict ve İskoç kabilelerinin saldırılarıyla uğraşıyorlardı.

Fakat bunu durdurmak için yeterli askeri güçleri yoktu.

O halde dışarıdan destek almalıydılar.

Bu desteği sağlamaya en uygun adaysa bir süredir paralı asker olarak geldikleri adaya aşina olan Anglo-Saksonlardı.

Britonlar Anglo-Saksonlara doğudaki toprakları vermeyi ve savaş boyunca tüm askerlerin yiyecek tedariğini sağlamayı kabul ettiler.

Fakat zaman geçtikçe işler değişmeye başladı.

Anglo-Saksonlar ilk başlarda kendilerine vaat edilen yiyecek tedariğinin yeterli miktarda yapılmadığından şikayet etmeye başladılar.

Küçük taşkınlıklar zamanla çatışmalara ve en sonunda ise yıllarca devam edecek büyük bir savaşa yol açtı.

En sonunda barış sağlandı.

Ancak gelinen noktada artık Anglo-Saksonlar bugün İngiltere olarak adlandırılan bölgenin büyük bir bölümünü ele geçirmiş durumdaydılar.

Anglo-Saksonların adaya gelişini ele alan bir diğer kaynaksa Orta Çağ İngiltere tarihi deyince akla gelen ilk tarihçi olan Bede'in Kilise Tarihi adlı çalışması.

Bede'e göre Angıllar, Saksonlar ve Jütlerin ilk lideri Hengist ve Horsa adlı iki germen kardeşti.

Bunlar ilk olarak adamlarıyla birlikte Tarnat adasındaki Epsület'e varmış ve burada pitleri yenilgiyi uğratmışlardı.

Bu gelişme Britanyalıların kralı Vortigern'in gözünden kaçmamıştı.

Piklere ve İskoçlara karşı savaşmaları karşılığında onlara giysi ve erzak temin etme sözü verdi.

Fakat Anglo-Saksonların göçü henüz tamamlanmış değildi.

Her geçen yıl Avrupa'dan adaya binlerce göçmen geliyordu.

Bu da daha fazla besleyecek boğaz demekti.

Vortigern'in bunu sağlayacak gücü olmadığını anlaması uzun sürmedi.

Hengist ve Horsa'ya artık askere ihtiyaç duymadığını, adamlarıyla birlikte evlerine geri dönmeleri gerektiğini söyledi.

Fakat Anglo-Saksonlar İngiltere topraklarının ne kadar zengin olduğunu bir kez görmüşlerdi ve geri dönmeye hiç niyetleri yoktu.

Vortigern Hengist ile bir anlaşma yapmak ve ona kenti vermek zorunda kaldı.

Böylece Hengist kentin ilk kralı oldu.

Fakat Britonlarla Angusaksonlar arasında yapılan bu anlaşma oldukça kırılgandı ve tamamen geçersiz olması için Vortigern'in oğlu Vortimer'in Hengist ile Horsa'ya saldırması yeterli olacaktı.

Birkaç yıl içinde Vortimer Angusaksonlara dört kez saldırmış ve bunların hiçbirinde kesin bir sonuç elde edememişti.

Bir süre sonra Vortimer'in ani bir şekilde ölmesi işlerin gidişatını yeniden değiştirdi.

Britonlar barış istiyordu.

Anglo-Saksonlarsa barış istermiş gibi görünüp farklı planlar yapıyorlardı.

En sonunda Britonlar ve Anglo-Saksonlar barış görüşmeleri yapmak için bir ziyafette bir araya geldiler.

Uzun bıçakların ihaneti olarak anılacak olan bu olayda Anglo-Saksonlar bütün Britonları öldürdüler.

Kendilerine İngiltere'nin güney bölümünü veren ve yüklü bir fidye ödemeyi kabul eden Whartigern ise o gün sağ kurtulmayı başardı.

Bu kayıtlar İngiltere tarihi hakkında yazan Nennius ve Monmoth'lu Geoffrey'nin kitaplarında ve ayrıca Anglo-Sakson kroniklerinde farklı şekillerde karşımıza çıkar.

Yine de Hengist ve Horsa'nın tarihsel gerçekliği günümüzde halen tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Bilim adamları bu dönemde Britanya'ya gelen Anglo-Sakson göçmenlerin sayısı konusunda da fikir birliğine varabilmiş değiller.

Henry Harkey sayının 100.000 ile 200.000 civarında olduğunu savunuyor.

Brian Ward Perkins göçmenlerin sayısının 200.000 kadar olduğunu, Catherine Heath ise sayının 20.000'e yakın olduğunu düşünüyor.

Bu açıdan değerlendirince Britanya'ya gelen Anglo-Saksonların sayısının ne kadar olduğunu kestirmek pek mümkün değil.

Ancak sayıları ne olursa olsun 500 civarına gelindiğinde Güney ve Doğu Britanya'da Anglo-Sakson toplulukları ortaya çıkmaya başlamış durumdaydı.

Yaşanan göçler sonucunda Britanya'nın güneyinde ve doğusunda dört büyük krallık ortaya çıktı.

Bunlardan Doğu Anglia, Mersia ve Northumbria Angluların yönetimindeydi.

Saksonlarsa güneyde Güçlü Vesex Krallığı'nı kurmuşlardı.

Bunlar dışında küçük ölçekli üç krallık daha vardı.

Saksonlar tarafından kurulan Essex ve Sussex ile Jutlar tarafından kurulan Kent Krallığı.

Britonlarsa batıya doğru itilmiş ve Cornwall'la Galler'e yerleşmişlerdi.

Peki tüm bu yaşananlar Britanya tarihini kültürel olarak nasıl etkiledi?

Şimdi biraz bundan söz edelim.

İstila öncesinde adanın büyük bir bölümünde Kelççe konuşuluyordu.

Anglo-Saksonların konuştuğu dil, eski Frizce ve eski Sakson dilinin karışımı olan bir Batı Germen diliydi.

Bugün eski İngilizce adı verilen bu dil büyük oranda Almancaya benziyordu.

1066 yılında Fransa'nın kuzeyinden gelen Normanların İngiltere'yi istila etmesiyle eski İngilizce yapısal olarak büyük bir değişime uğradı ve dile Fransızca pek çok kelime dahil edildi.

Bugün kullanılan İngilizce aslında tüm bu dillerin karışımı olarak ortaya çıkmıştır.

Dilin yanısı Anglo-Saksonlar başka şeyleri de değiştirmişlerdi.

Örneğin Pagan dinini yeniden Britanya'ya getirmişlerdi.

Britonların Roma hakimiyeti altında Hristiyanlığı benimsediklerinden daha önce bahsetmiştik.

İmparatorluk adadan çekildikten sonra da Britonlar bu inancı sürdürmeye devam ettiler.

Fakat Ango-Saksonlar Pagandı ve onların gelişiyle Pagan kültürü İngiltere'nin güneyinde ve batısında yeniden güç kazandı.

Ancak bu değişim çok uzun süreli olmadı.

Papa I. Gregory, 597 yılında Aziz Agustin önderliğinde İngiltere'ye bir misyoner heyeti gönderdi.

Bu heyetle görüşen kent kralı Atelbert, Hristiyanlığı kabul eden ilk Anglo-Sakson kralı oldu.

Zamanla Atelbert'i diğer Anglo-Sakson kralları ve savaş liderleri de izledi.

Bununla birlikte Anglo-Saksonların Hristiyanlığa geçişi kolay olmamış ve süreç aşamalı olarak gerçekleşmişti.

Bazı Hristiyan krallar öldükten sonra onların yerini pagan inancı benimseyen krallar alabiliyordu.

Ayrıca kralların bir bölümü pagan uygulamaları sürdürürken belirli Hristiyan geleneklerini benimsemeyi de ihmal etmiyorlardı.

Tarihçi Bede göre 7. yüzyılda Doğu Angliya kralı Redwald'ın hem bir Hristiyan sunağı hem de pagan idolleri içeren bir tapınağı vardı.

Anglo-Saksonların Hristiyanlığı benimsemesi, krallıkların güçlenmesini sağlayan bir yeniliği de beraberinde getirmişti.

Yazı

Romalılar Britanya'dan çekildikten sonra yazı yeniden önemsiz bir hale gelmişti.

Aslında bu dönemdeki kaynak kıtlığının bir sebebi de buydu.

Biraz önce anlattığımız olayların büyük bir bölümü 7. yüzyıldan sonra kaleme alınmıştı.

Yani Hristiyanlığın Anglo-Saksonlar arasında yayılmaya başlamasından sonra.

Hristiyanlıkla birlikte Anglo-Saksonlar, Latince ve Latin alfabesiyle tanıştılar.

Krallar bu yeni sistemi, yazılı kanunlar ve mülkiyeti devretmek için gereken sözleşmeleri oluşturmak için kullandılar.

Bazıları kendi tarihlerini dahi kaleme aldırdı.

İşte tüm bunlar İngiltere'de siyasal ve ekonomik olarak daha güçlü krallıkların ortaya çıkmasını sağladı.

Ango-Saksonların İngiltere'yi istilasını ele aldığımız bu videomuzun sonuna geldik.

Konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek ve bundan sonraki yıllarda neler olduğunu öğrenmek için İngiltere nasıl kuruldu videomuzu izleyebilirsiniz.

Ayrıca gelecek videoları kaçırmamak için kanala abone olduğunuzdan ve bildirimleri açtığınızdan emin olun.

Bir sonraki videoda görüşmek üzere.