Guy Fawkes ve Barut Komplosu - V for Vendetta Filmine İlham Veren Komplo

Tarih podcast bölümü.

Londra'da Soğuk ve Karanlık Bir Gece

Westminister Sarayı derin bir sessizliğe gömülmüş durumda.

Dışarıda uğuldayan rüzgardan başka tek bir ses yok.

Ancak bu geçici bir sessizlik.

Gece yarısına doğru kralın muhafızları parlamento sarayının altındaki mahzenleri didik didik arıyor.

Oradan oraya koşuşturan adım sesleri rutubetli depoların duvarlarında yankılanıyor

En sonunda askerler Lordlar Kamerası'nın altında Thomas Percy'e ait bir depoda gizlenmiş 36 adet barut fıçısı buluyor

Bu miktar tüm Westminster Sarayı'nı yerle bir etmeye yetecek büyüklükte

Fıçıların hemen yanı başındaysa, yüzü, elinde tuttuğu gaz lambasının aleviyle aydınlanan eski bir paralı asker var.

Adı Guy Fawkes.

Muhafızlar tarafından kız kıvrak ele geçiriliyor.

Cebinden küçük bir saat, birkaç fitil ve fitili ateşlemek için kullanılacak bir parça kav çıkıyor.

Bunlar onu ihanetle suçlamak için yeterli.

Fawkes ve arkadaşlarını artık oldukça zor günler bekliyor.

Ancak Fawkes'u Westminster Sarayı'ndaki bu küçük depoya getiren süreci anlamak için 70 yıl kadar geriye, 16. yüzyıl İngiltere'sine dönmemiz gerekiyor.

16. yüzyılda İngiltere dini olarak büyük bir değişim yaşıyordu.

8. Henry döneminde yapılan reformlar kralı kilisenin başı olarak kabul etmişti.

1530-1540 yılları arasında Anglikan Kilisesi kurulmuş,

papanın ülkedeki otoritesi neredeyse tamamen yok edilmişti.

Fakat bu süreç fazlasıyla kanlı olmuş,

karara boyun eğmeyi kabul etmeyen Katoliklere karşı ağır cezalar uygulanmıştı.

İngiltere'nin dini alanda yaşadığı radikal değişiklikler sonraki yıllarda da devam etti.

8. Henry'nin kızı Kraliçe Elizabeth Katoliklere karşı uygulanan cezaları daha da ağırlaştırdı.

Onun hükümdarlığında Protestanlar İngiltere'de hem dini hem de siyasi olarak büyük bir üstünlük elde etti.

Elizabeth'in ardından tahta geçen Kral 1. James'in Katoliklere karşı ılımlı bir politika izleyeceği umuluyordu.

Zira Kral'ın annesi Mary Stuart koyu bir Katolik'ti.

Bu sebeple Katolikler James'in kendilerine karşı hoşgörülü olacağını düşünmüşlerdi.

Onun kral olması İngiltere'deki Katolik çevrelerde büyük bir heyecan yaratmıştı.

Ancak bu heyecan uzun süreli olmadı.

James kalvinist bir protestandı ve Elizabeth'in uygulamalarını devam ettirme niyeti taşıyordu.

Katoliklerin duyduğu heyecan bir anda bastırılması güç büyük bir hoşnutsuzluğa dönüştü.

Ve bu hoşnutsuzluk çok geçmeden tehlikeli fikirler doğurmaya başladı.

Her akşam Londra'nın tenha bölgelerinde gizli toplantılar düzenleniyor ve gece yarılarına kadar süren ateşli tartışmalar yapılıyordu.

İşte bu toplantılarda dikkat çeken genç bir adam vardı.

Varlıklı bir Katolik aileden gelen Robert Catesby.

Catesby karizmatik bir adamdı.

Bir süre Oxford'da eğitim görmüş, buradan ayrıldıktan sonra Fransa'da ilahiyat okumuştu.

Kraliçe Elizabeth döneminde birkaç kez hüküm giymişti.

Fikirleri ve eylemleriyle kendi döneminin önde gelen marjinal figürlerinden biriydi

ve 1604 yılına gelindiğinde etrafında tıpkı kendisi gibi marjinal şahsiyetlerden oluşan aşırılık yanlısı Katolik bir grup toplanmış bulunuyordu.

Bunlar içerisinde John Wright, Christopher Wright, Thomas Percy, Thomas Bates, Thomas Winter ve Robert Winter vardı.

Bates hariç hepsi Robert Catesby'nin akrabasıydı.

Yakın aile bağları sayesinde dikkat çekmeden sürekli irtibat halinde olmayı başarmışlardı.

Daha sonraları gruba kilisenin desteğini sağlamak amacıyla iki Cizvit rahibi dahil edilmişti.

Catesby'nin İngiltere'nin kaderini değiştirmek için uygulamak istediği plan son derece basitti.

Herkes içindeyken parlamento binasını havaya uçurmak.

Yeterli miktarda barut ve doğru zamanda yaşanacak büyük bir patlamayla bu mümkündü.

Böylece birkaç saniye içinde parlamento üyeleri, lordlar, yargıçlar, kral konseyi ve kralın kendisi dahil tüm İngiliz soyluları ortadan kalkmış olacaktı.

Her şey sona erdiğinde İngiltere katoliklerin elinde ve kilisenin önderliğinde yeniden inşa edilecekti.

Catesby'nin planı bundan ibaretti.

Basit, açık ve uygulanabilir.

Ayrıca fazlasıyla ses getirecek bir eylemdi.

Bu sebeple grubun diğer üyeleri tarafından da kolayca benimsenmişti.

Fakat ufak bir sorun vardı.

Ekipte patlayıcılar konusunda deneyimli olan kimse yoktu.

Neyse ki bu sorunun çözülmesi uzun sürmedi.

Thomas Winter'ın ordudaki bağlantıları sayesinde patlayıcılar konusunda uzman bir adam bulundu.

Adı Guido Fowkes'tu.

Arkadaşları arasındaysa Guy Fowkes olarak biliniyordu.

20 Mayıs 1604 pazar gecesi Londra'nın gözde semtlerinden biri olan Strand'de bir toplantı gerçekleşti.

Mekan olarak o günlerde Thomas Winter'ın kaldığı Duck and Drake isimli ham seçilmişti.

Toplantıya Catesby, John Bright, Thomas Winter, Thomas Percy'nin dışında bu kez Guy Fawkes'la katılmıştı.

Fawkes, komplo için hayati bir öneme sahipti.

Uzun yıllar boyunca paralı askerlik yapmış, savaşın acımasız koşullarında sertleşmişti.

Kıta Avrupa'sında pek çok kuşatmaya katılmıştı.

Tünel kazmak ve patlayıcılar konusunda uzmandı.

Zamanı geldiğinde parlamento binasına havaya uçuracak kişi de oydu.

Ancak uygun ortamın bir an önce sağlanması gerekiyordu.

Komplocuların şimdi yapması gereken şey patlama için maksimum etkiyi yaratacak miktarda barutla parlamento binasının altına ulaşmanın bir yolunu bulmaktı.

Daha sonraki itiraf tutanaklarından anlaşıldığı kadarıyla bu iş için Londra'da bir ev kiralandı.

Planları parlamento binasının mahzenlerine giden bir tünel kazmaktı.

Bu iş için güvenilir birkaç adam dahi tutmuşlardı.

Ancak parlamento binasına ulaşmanın aslında düşündüklerinden çok daha kolay olduğunu keşfetmeleri uzun sürmedi.

Westminster Sarayı etrafındaki birkaç bina ve şapelle birlikte çok sayıda yapıdan oluşan tipik bir 16. yüzyıl yerleşkesiydi.

Eski sarayın altı tüccarlar, avukatlar ve zanaatkarların yaşadıkları lojmanlar ve dükkanlarla doluydu.

Bunlardan biri de John Vinyard'a ait küçük bir depoydu.

Catesby, 1605 yılının Haziran ayı başlarında Binyard ile görüşerek bu depoyu birkaç aylığına kiraladı.

Sonraki günler daha da hareketli geçti.

Fawkes'un işkence esnasında verdiği ifadelere göre Temmuz ayının ilk yarısında depoya 20 fıçı barut istiflenmişti.

Diğer 16 fıçı ise ayın 20'sinde getirilmişti.

O günlerde barut tedariği teorik olarak hükümet tarafından kontrol ediliyordu.

Buna karşılık Robert Catesby ve Thomas Winter'ın irtibatta olduğu bazı yasa dışı kaynaklardan kolayca elde edilebiliyordu.

Barut depoya getirildikten sonra onunla ilgilenen kişi Fawkes'tu.

Fıçıların içine metal pinler ve demir parçaları ekleyerek patlamanın etkisini maksimuma çıkarmayı hedefliyordu.

Tüm bu süre boyunca parlamentonun açılış tarihi birkaç defa ertelenmişti.

Bunlardan sonuncusu ekibin komployu uygulamayı düşündüğü 28 Temmuz günüydü.

Yakın zamanda Londra'nın bazı bölgelerinde bir veba salgını patlak vermişti.

Parlamentonun bu şartlar altında toplanmasının mümkün olmadığı duyurulmuş ve açılış 5 Kasım Salı gününe ertelendi.

Zihnini yoran her şeyden bir anlığına uzaklaş.

Yalnız değilsin.

Terapin, uzman psikolog, diyetisyen ve fizyoterapist kadrosuyla bütünsel iyi oluşunda hep seninle.

Şimdi kendine bir alan aç.

Uygulamayı indir, ilk ve tekli seanslarında geçerli POD20 koduyla %20 indirimle yolculuğuna başla.

Kendine bir iyilik yap.

Bugün dinlenmeye ve iyileşmeye izin ver.

Bu gelişme doğal olarak komplonun da ertelenmesine sebep oldu.

Komplocular planlarını uygulayabilmek için artık 5 Kasım 1605 tarihini beklemek zorundaydı.

Fazla dikkat çekmemek adına hepsi şehir dışına çıktı.

Guy Fawkes ve Thomas Winter Ağustos ayında depoyu kontrol etmek için geri gelene dek

komplocular Londra'dan uzak kaldılar.

Şimdilik bir aksilik yokmuş gibi görünüyordu.

Her şey planladıkları gibi gidiyordu.

Bununla birlikte komplocular yeni bağlantılar kurmaya devam ediyorlardı.

Ekim ayı boyunca iki kişi daha komploya dahil edilmişti.

En sonunda Ekim ayının 14'ünde Robert Catesby, kuzeni Francis Tresham ile bir araya geldi.

Catesby, komplonun ülke genelinde yaratacağı karışıklıktan faydalanarak bir ayaklanma başlatmak istiyordu.

Ancak bunu yapabilmek için çevresindeki destekçilerin sayısını arttırmalıydı.

Bu noktada Tresham iyi bir müttefik olabilirdi.

Koyu katolik bir aileden geliyordu.

Babası 1603 yılında gerçekleşen Essex ayaklanmasına katıldığı için servetinin büyük bir bölümünü kaybetmişti.

Kral James'e düşman olmak için birden fazla sebebi vardı.

Bu yüzden Catesby 14 Ekim 1605'te Thresham'ı komploya davet etti.

Ancak hayatındaki en büyük hatalardan birini yaptığının farkında değildi.

Francis Thresham inançlı bir katolikti.

Komployu en az diğerleri kadar destekliyordu.

Buna rağmen bir konuda sürekli olarak endişe duymaktan kendini alamıyordu.

Lordlar Kamerasında yalnızca protestanlar değil, katolik soylular da vardı.

Thresh'im bunların bir şekilde uyarılması gerektiğini düşünüyordu.

Ve en sonunda her şeyi göze alarak Lordlar Kamerasında yer alan katolik akrabalarından birine, Lord Montagel'a isimsiz bir uyarı mektubu gönderdi.

Mektup şifreli bir şekilde kaleme alınmıştı.

Ancak Montagel yazılanların ne anlama geldiğini açık bir şekilde algılamıştı.

Mektubu kralın özel mühürdarı Lord Trabert Cecil'e verdi.

Bundan birkaç gün sonra, yani 1 Kasım 1605 tarihine gelindiğinde ise

Thrasher'ın yazdıkları bizzat Kral 1. James'in huzurunda okunuyordu.

Komplo tamamıyla deşifre olmuştu.

Fakat James ve çevresindeki bazı İngiliz soyluları bu olayı gizli tutmaya karar verdiler.

Amaçları komplojuları suç üstünde yakalamak ve bu işe her ne şekilde olursa olsun bulaşan herkesin ipe gittiğinden emin olmaktı.

Bu sırada Catesby ve diğerleri planın detaylarını Ekim ve Kasım ayı boyunca gerçekleştirdikleri bir dizi buluşmayla tamamen belirlemişlerdi.

Fawkes daha önce de konuşulduğu gibi fitili ateşleyecekti.

Patlamadan önce kaçmak için yeterli zamanı olacağı düşünülüyordu.

Bundan sonra Avrupa'ya geçerek oradaki Katolik krallardan yardım talep edecekti.

Catesby ve diğerleri ise komployla eş zamanlı olarak Midlands'te bir ayaklanma çıkaracak ve kralın kızı Elizabeth'i ele geçireceklerdi.

Her şey planlandığı gibi gidiyordu.

Ve 4 Kasım günü gelip Guy Fawkes, Vinyard'ın deposuna girdiğinde de bu durum değişmemişti.

Fakat akşam saatlerine doğru tedirgin edici gelişmeler yaşanmaya başladı.

Kral James 4 Kasım günü öğleden sonra itibariyle mahzenlerin aranması emrini verdi.

Kraliyet muhafızları birkaç saat boyunca Westminster Sarayı'nın altındaki mahzen ve depoları didik didik aradılar.

Barut yoktu, komploya dair hiçbir iz yoktu.

Yalnızca elindeki ufak gaz lambasıyla depolardan birinde nöbet tutan bir adamla karşılaşmışlardı.

Daha sonraki tutanaklarda da ifade edildiği şekliyle adamın adı John Johnson'du.

Ya da en azından böyle olduğunu söylemişti.

Thomas Percy'nin hizmetkarlarından biri olduğunu iddia ediyordu.

Orada bulunma sebebi ise depoda istiflenmiş olan odun yığınına göz kulak olmaktı.

Hikayesi oldukça tatmin edici ve inandırıcıydı.

Zira komplocular barut fıçılarının üzerini örtmek için depoya bol miktarda odun istiflemişlerdi.

Kısa süreli bir araştırmanın ardından kraliyet muhafızları adamın söylediği kişi olduğuna inanmış bir şekilde geri döndüler.

Krala mahzenlerin tamamen temiz olduğu rapor edildi.

Ancak James bir türlü rahat edemiyordu.

Çocukken yaşadığı bir suikast girişimi onu paramayak bir adama çevirmişti.

Gecenin ilerleyen saatlerinde yeni bir emir verdi.

Bu kez Sir Thomas Nyved ve Edmund Double dey önderliğinde farklı bir arama ekibi oluşturuldu.

Mahzenler daha detaylı bir şekilde yeniden aranmaya başlandı.

Vinyard'ın deposuna geldiklerinde kendisine John Johnson diyen adam hala oradaydı.

Daha sonra hepsi aslında onun gerçek adının Guy Fawkes olduğunu öğreneceklerdi.

Sir Thomas bu kez depoda bulunan odun yığınının kaldırılmasını emretti.

Bu sırada Guy Fawkes'un üstü aranmış, ceplerinden eskimiş bir saat,

barutu ateşledikten sonra kaçmaya yetecek uzunlukta bir fitil ve bir parça kav çıkmıştı.

Barutun da bulunmasıyla onu suçlamaya yetecek olan delil tamamen ele geçirilmiş oldu.

Fawkes öncelikle kralın karşısına çıkarıldı.

Komploya dahil olanların isimlerini vermedi.

Ancak yapmayı planladığı şeyi itiraf etti.

Bu, ileri soruşturmanın açılması için yeterliydi.

Kral, komplocuların deşifre edilmesi ve yakalanması için bir komisyon oluşturdu.

Guy Fawkes ise sorgulanması için Londra Kulesi'ne götürüldü.

Yaratıcı işkence metotlarıyla ünlü Taman Sir William Wade'e emanet edilmişti.

Ve Kral James, William Wade'e hafif olan yöntemlerden başlayarak

tüm işkence metotlarını Fawkes üzerinde deneme yetkisi vermişti.

Arda arkası kesilmeyen işkence seansları 10 gün boyunca devam etti.

Ve en nihayetinde 10. günün sonunda Wade Mangano üzerinde haykırmakta olan Fawkes'un ağzından isimleri almayı başarmıştı.

Catesby, 8 Kasım civarında bir ayaklanma örgütlemeye çalıştığı Staffordshire'da Thomas Percy ile birlikte öldürülmüştü.

Buna karşılık komplocuların geri kalan kısmı hayatta kalmayı başardı.

Olayın deşifre edilmesinden birkaç gün sonra hepsi yakalanarak Fox'un yanına gönderildi.

İşkenceler ve uygulamalar dayanılmaz boyuttaydı.

Thresham, kule komutanı Wade'in elinde acımasız bir şekilde işkence gördükten sonra öldü.

Thomas Winter ve diğerleri acıya boyun eğerek birer birer suçlarını itiraf ettiler.

Verdikleri bilgiler hepsini birden ölüme götürmeye yetiyordu.

30 Ocak 1606 Perşembe günü Robert Winter, John Grant, Thomas Bates ve Everett Digby idam edildiler.

Ertesi gün Thomas Winter, Ambrose Rockwood, Robert Case ve Guy Fawkes da onlarla aynı kaderi paylaştı.

Öldürülmeden önce atlarla sürüklenmişlerdi.

Daha sonra başları kesilmiş ve vücutları dört ayrı parçaya bölünmüştü.

Ve ironik olarak bunların hepsi patlatmayı planladıkları parlamento binasının birkaç metre ötesinde bulunan eski saray bahçesinde gerçekleşmişti.

Barut komplosu İngiltere ve Avrupa'da özellikle 16. ve 17. yüzyıllarda görülen mezhep çatışmalarının yansımalarından yalnızca bir tanesiydi.

Komplocuların yegane amacı mensubu oldukları mezhebi İngiltere'de hakim güç haline getirmekti.

Bunun sonucunda İngiltere parlamentosundaki protestan hakimiyeti tamamen kırılacak, katolikler yönetimde söz sahibi olacaktı.

Fakat komplonun ortaya çıkması onların İngiltere'deki durumunu daha da kötüleştirdi.

Parlamento, katolik karşıtı yeni yasalar düzenledi ve Kraliçe Elizabeth döneminde yürürlükte olan bazı uygulamalar yeniden geçerlilik kazandı.

İngiltere'de katoliklerin huzur bulması için en az 200 yıl daha geçmesi gerekecekti.

Bununla birlikte barut komplosu İngiltere'de yıllardır süre gelen bir geleneğin doğmasına sebep oldu.

Günümüz İngiltere'sinde 5 Kasım Guy Fawkes gecesi, Şenlik Ateşi Gecesi ya da Havai Fişek Gecesi gibi isimlerle anılıyor.

Her yıl 5 Kasım'da şenlik ateşleri yakılıyor, havai fişekler atılıyor ve Guy Fawkes kuklaları ateşe veriliyor.

Ayrıca Guy Fawkes'un günümüzdeki hatırası bununla da sınırlı değil.

2005 yapımı ve For Vendetta filminin baş kahramanının film boyunca taktığı maske de yine Guy Fawkes'tan ilham alınarak yaratılmış.

Ayrıca filmin kahramanının tıpkı Fawkes gibi parlamento binasını havaya uçurmayı amaçlaması da bir rastlantı değil.

Barut komplosuna yapılan bir gönderme.

Ve günümüzde Guy Fawkes'un ünü büyük oranda bu filmden geliyor.

Altyazı M.K.

Uygulamayı indir, ilk ve tekli seanslarında geçerli POD20 koduyla %20 indirimle yolculuğuna başla.

Kendine bir iyilik yap.

Bugün dinlenmeye ve iyileşmeye izin ver.