Birinci Dünya Savaşı Nasıl Başladı? - Franz Ferdinand Suikastı - Tarihe Damga Vuran Suikastlar #1

Tarihler 1914 yılını gösterdiğinde Avrupa kaynamakta olan bir kazanı andırıyordu.

Uzun süredir devam eden siyasi gerilim iki ayrı ittifakın doğmasına yol açmıştı.

Fransa, Birleşik Krallık ve Rusya, Avrupa'nın büyüyen gücü Almanya karşısında üçlü itilafı oluşturdu.

Karşılarında Almanya, Avusturya, Macaristan ve İtalya'nın oluşturduğu üçlü ittifak vardı.

1914 yılının yaz aylarına gelindiğinde büyük bir savaşın başlaması için her şey hazırdı.

Yalnızca savaşı tetikleyecek bir olaya ihtiyaç vardı

Ve bu olay 28 Haziran 1914'te Saraybosna'da patlak verdi

28 Haziran sabahı Apel Rıhtımı yakınlarında bulunan Vlajnic'in pastanesinde tuhaf bir hareketlilik vardı.

Saat 7.45 civarında Trifko Grabez ve Danilo İliç adlı iki adam pastaneye girerek tezgaha yaklaşmış ve dükkanın sahibi Vlajnic ile derin bir sohbete başlamışlardı.

Çok geçmeden onlara Nadeiko Cabrinoviç katıldı.

Üç dilim pasta ve bir kahve sipariş ettikten sonra uç taraftaki masalardan birine yerleştiler.

Saat sekizi gösterdiğinde içeri başka bir adam girdi.

Üzerinde beyaz bir gömlek, siyah bir ceket vardı.

Dönemin modasını yansıtan ince bıyığı ve kısa saçlarıyla oldukça bakımlı görünüyordu.

Pastanenin içine şöyle bir göz gezdirdikten sonra 3 adamın oturduğu masaya yöneldi.

Bu dördüncü adamın adı Gavrilo Princip'ti.

Ve bu adam birkaç saat içinde Avusturya arşidükü Franz Ferdinand ile eşi Hohenberg düşesi Sophie'yi öldürecekti.

Gavrilo Temmuz 1894'te Hırvatistan sınırına yakın Oblyak adlı bir köyde dünyaya gelmişti.

Hırçın yapısı ve dik başlılığı sebebiyle hem askeri okuldan hem de ticaret lisesinden atılmıştı.

Eğitimine devam etmek konusunda pek istekli değildi.

Çevresindeki arkadaşları siyasetle ilgileniyordu.

Ve Gavrilo bir süre sonra onların da etkisiyle Mlada Bosna adlı milliyetçi bir örgüte katıldı.

1908 yılında Bosna resmi olarak Avusturya Macaristan İmparatorluğu'nun hakimiyetine girmişti.

Fakat bölgede bulunan sırf nüfus bu hakimiyeti kabul etmiyordu.

Onlar Avusturya-Macaristan İmparatorluğu topraklarına dek uzanan Büyük Sırbistan hayali kuruyorlardı.

Ve Bosna bu devletin en önemli parçalarından biri olacaktı.

İşte Gavrilo Princip'in mensubu olduğu Mlada Bosna, yani Genç Bosna adlı örgütün başlıca amacı

Avusturyalıları Bosna'dan çıkarmak ve Büyük Sırbistan hayalini gerçeğe dönüştürmekti.

1914 yılına gelindiğinde benzer amaçlarla kurulmuş Kara El adı verilen başka bir Sırp milliyetçisi örgütten de destek almaya başlamışlardı.

Aynı yıl içerisinde Avusturya Arşidüklü Franz Ferdinand'ın hem Bosnalılara hem de Sırplara gövde gösterisi yapmak amacıyla Saray Bosna'ya bir ziyaret düzenlemesi gerilimi iyice arttırdı.

En sonunda iki örgüt birleşerek Arşidük Ferdinand'a bir suikast düzenlemeye karar verdiler.

Vlajnic'in pastanesindeki buluşma bu suikastin bir parçasıydı.

Gavrilo'nun masaya oturmasının ardından bir süre sonra buluşmaya suikasti düzenleyecek olan ekibinin geri kalanı da katılmıştı.

Bunlar Muhammed Mehmet Basiç, Vuso Kubrilovic ve Svet Popopovic'ti.

Ekip pastanede çok fazla kalmadı.

Sırp istihbarat ajanlarının yardımıyla elde ettikleri silahlar, bombalar ve bir aksilik durumunda intihar etmek için kullanmaları gereken siyanür haplar dağıtıldıktan sonra buradan ayrıldılar.

Ekibin koordinasyonu ve idaresi Danilo ilçedeydi.

Suikastçileri konvoyun geçeceği apel rıhtımı boyunca yerleştirmiş ve aralarında gezinerek onları cesaretlendirmişti.

Ekibin tamamı yerlerini aldığında saat 9 civarıydı.

Şimdi yapmaları gereken tek şey arşidükü taşıyan konvoyun rıhtıma girmesini beklemekti.

Franz Ferdinand öncelikle rıhtıma yakın bir yerde bulunan askeri bir kışlayı teftiş etti.

Buradan ayrıldıktan sonra 6 araçlık bir konvoyla Apel rıhtımına doğru hareket etti.

Konvoydaki ilk 2 aracın içerisinde yerel polisler vardı.

Graft and Stift marka üstü açılır üçüncü araç ise Arşidük Franz Ferdinand, eşi Sophie, vali Oscar Potiorek ve kont Franz von Harra'yı taşıyordu.

Arkadan gelen diğer araçlarda da parti yetkilileri, gizli servis polisleri, özel dedektifler ve yerel polisler bulunuyordu.

Konvoy saat 10.12 geçe 1. suikastçi Mehmet Basiç'in yanından geçti.

Ancak Mehmet Basiç harekete geçecek zamanı bulamamıştı.

Bundan 3 dakika sonra Franz Ferdinand'ı taşıyan araç 2. suikastçi Nedeiko Cabrinovic'in yanına ulaştı.

Nedeiko hızlı bir şekilde harekete geçerek elindeki bombayı Arşidük'ün aracına fırlattı.

Fakat fazla aceleci davranmıştı.

Fırlattığı bomba sokağın karşı tarafında bir direğe çarparak sekmiş ve fırlatıldıktan tam 12 saniye sonra 4. arabanın altında patlamıştı.

Rıhtım boyunca toplanmış olan kalabalık patlama sesiyle büyük bir telaşa kapıldı.

Ancak telaşa kapılan yalnızca onlar değildi.

Yolun diğer tarafındaki Nadeiko Cabrinoviç başarısız suikast girişiminin ardından cebindeki siyanür hapı çıkararak yutmuştu.

Fakat bu intihar girişimi bir işe yaramadı.

Birkaç saniyelik bir bekleyişin ardından hapın bozuk olduğunu anlayan Nadeiko bu kez nehre atladı.

Ama burada da işler umduğu gibi gitmemişti.

Nehrin seviyesi beklediğinden daha alçaktı.

Düşmenin etkisiyle bayılmış ve kısa bir süre içinde etrafını saran polisler tarafından yakalanmıştı.

Bundan sonra konvoy hasar alan aracı arkada bırakarak hızlı bir şekilde bir sonraki durak olan belediye binasına yöneldi.

Ferdinand'ın aracı her ne kadar diğer suikastçıların yanından geçmiş olsa da hiçbiri harekete geçecek zamanı bulamadı.

Birkaç dakika sonra konvoydakiler güvenli bir şekilde belediye binasına alınmış bulunuyorlardı.

Ferdinand ve eşi hayattaydı.

Bu yüzden belediye binasında yapılması planlanan resepsiyon iptal edilmedi.

Ve içlerinde Arşidük Ferdinand'ın da bulunduğu birkaç konuşmacı hazırladıkları konuşma metinlerini okudular.

Daha sonra polisler parti üyeleri Arşidük ve Vali Potiyorek bir araya gelerek nasıl hareket edecekleri konusunu tartıştılar.

Parti üyelerinin bir kısmı ve polis müdürleri Franz Ferdinand'a şehirde başka suikastçılar olabileceğine dair uyarılarda bulundu.

Fakat Ferdinand patlamada yaralanmış olanları kaldırıldıkları hastanede ziyaret etmekte ısrar etti.

Vali Potiorek de Ferdinand'ın bu ısrarını destekliyor, uyarıda bulunanlara

''Saraybosna sokaklarının suikastçılarla dolu olduğunu düşünmüyorsunuz herhalde'' diyordu.

En sonunda konvoyun yeniden hareket etmesine karar verildi.

Ancak güzergah değiştirilmişti.

Eski güzergaha göre konvoy Latin Köprüsü'ne geldiğinde sağa dönecek ve Franz Josef Caddesi'ne çıkacaktı.

Yeni planlanan güzergaha göre ise araçlar rıhtım boyunca ilerleyerek geldiği yoldan geri dönecek ve Saraybosna Hastanesi'ne gidecekti.

Bu şekilde gittikçe daha da kalabalıklaşan şehir merkezinden uzaklaşmış olacaklardı.

Ancak tüm bu kararlar alınırken yapılması gereken en kritik şey es geçildi.

Vali Oscar Potiorek ve Saraybosna polis şefi Edmund Ger de yeni güzergahı şoförlere bildirmemişlerdi.

Bu ihmal tarihin seyrini değiştiren bir saldırıya sebep olacaktı.

Belediye binasında bunlar yaşanırken Gavrilo Princip de yeni bir suikast girişiminde bulunabilmek için kendine uygun bir yer arıyordu.

Onun elindeki güzergah bilgisine göre konvoy Latin Köprüsü'ne geldiğinde Franz Josef Caddesi'ne dönecekti.

Bu yüzden yolun karşı tarafına geçti ve köşede bulunan Schiller'in şarküteri dükkanının önünde konvoyu beklemeye başladı.

Sonunda saatler 10.40'ı gösterdiğinde Arşidük Ferdinand ve eşi Sophie'yi taşıyan konvoy belediye binasından ayrıldı.

Araçlar apel rıhtımı boyunca ilerlediler.

Latin Köprüsü'ne gelindiğinde ilk iki araç eski güzergahı takip ederek Franz Josef Caddesi'ne doğru saptı.

Ferdinand'ı taşıyan aracın şoförü Leopold Loşka da onları takip etti.

Ancak vali yanlış yola saptıklarını fark etmişti.

Şoföre seslenerek durmasını emretti.

Loşka frene bastığında yaşanan duraksama Gavrilo için muhteşem bir fırsat yaratmıştı.

Arşidük'ün aracıyla bulunduğu yer arasında yalnızca 2 metre vardı.

Hem Ferdinand hem de Vali Potiorek görüş alanındaydı.

Hızla harekete geçerek birkaç saat önce Danilo Iliç tarafından kendisine verilen Browning M1910 model

yarı otomatik silahı çıkararak araca doğru nişan aldı ve iki kez ateş etti.

İlk kurşun Arşidük Ferdinand'ın boynuna, ikincisi ise Düşes'in kasık bölgesine isabet etti.

Daha sonraki ifadesine göre Gavrilo, ikinci atışı valiyi vurmak için yaptığını söyleyecekti.

Olay herkes için şok ediciydi. Birkaç saniye boyunca sanki zaman durmuştu.

Şoku atlatan ilk kişi aracın şoförü Leopold oldu.

Derhal geri vitese takarak rıhtın yoluna girdi.

Çift ilk müdahale için hızla valinin ikametgahına götürüldü.

Ancak ikisi için de çok geçti.

Düşes vurulma anında bilincini kaybetmiş, 11'i 20 geçe son nefesini vermişti.

Ondan yaklaşık 10 dakika sonra saatler 11.30'u gösterdiğinde ise doktorlar vali Potiyorek ve parti üyelerine Ferdinand'ın öldüğü haberini verdiler.

Çiftin cenazesi önce Trieste'ye ardından ise Viyana'ya nakledildi.

Birkaç gün sonra ikisi birlikte kraliyete özgü bir törenle Artstetten kalesine defnedildiler.

Gavrilo Princip suikastin düzenlendiği yerde birkaç kişi tarafından etkisiz hale getirilmiş ve yerel polislere teslim edilmişti.

Takip eden günlerde diğer suikastçiler de yakalandı.

Saraybosna suikasti zanlıları kendilerine yardım eden ajanlar ve sıradan vatandaşlarla birlikte 12-23 Ekim tarihleri arasında mahkemeye çıkarılarak yargılandılar.

Nihai kararlar 28 Ekim 1914 tarihinde açıklandı.

Avusturya-Macaristan yasalarına göre 20 yaşın altındaki zanlıların 20 yıldan fazla ceza almaları yasaktı.

Bu yüzden içlerinde Gavrilo Princip'in de bulunduğu birçok zanlı 20 yıl 3 yıl arasında değişen cezalar aldılar.

Ancak birçoğunun ömrü bu süreyi tamamlayacak kadar uzun olmadı.

Gavrilo Princip ve Nadeiko Cabrinoviç hapishanede tüberkülozdan öldü.

20 yaşın üstündeki zanlılar Danilo Iliç, Veljko Kubrilovic ve Mihajlo Jovanovic 3 Şubat 1915'de asılarak öldürüldüler.

Hikayenin bundan sonraki kısmı ise hepimiz için daha bilindik.

Tüm bu olanlardan Sırbistan'ı sorumlu tutan Avusturya Maceristan 27 Temmuz 1914'de Sırbistan'ı işgal etti.

Rusya'nın Sırbistan'ı desteklemesi üzerine Avusturya'nın müttefiki Almanya 1 Ağustos'ta Rusya'ya 3 Ağustos'ta ise Fransa'ya savaş açtı.

Almanya'nın Fransa'yı işgal etmek için Belçika'ya saldırması 4 Ağustos'ta Birleşik Krallık'ın Almanya'ya savaş ilan etmesiyle sonuçlandı.

Böylece 4 Ağustos 1914 tarihine gelindiğinde Avrupa'da 3 cephe açılmış oldu.

Alman-Fransız cephesi, Alman-Rus cephesi ve Avusturya-Sırbistan cephesi.

Birinci Dünya Savaşı başlamıştı.

Dünya tarihine damga vuran suikastleri anlattığımız yeni serimizin ilk videosunun sonuna geldik.

Eğer seriyi beğendiyseniz yorumlarda belirtmeyi unutmayın.

Ayrıca gelecek videolarda anlatacağımız suikastler için de sizlerden öneri bekliyoruz

Biz birkaç isim belirledik fakat önceliğimiz sizin istediğiniz konular olacaktır

Bu yüzden yorumlara konu önerisi bırakmayı unutmayın

Bir sonraki videoda görüşmek üzere sağlıcakla kalın

Altyazı M.K.