Antik Mısır'ın Ünlü Firavunu: II. Ramses ve Kadeş Savaşı

İKİNCI RAMSES

şekilde hazırlaması ve ona istikrarlı bir devlet bırakmasında yatıyordu.

Ancak Neo ne de babası soylu olarak doğmamışlardı.

İkisinin de firavun olmaları beklenmiyordu.

2. Ramses'in soylu olarak doğmamasına rağmen sorunsuz bir şekilde tahta geçmesinin ardında

yatan sebepler 4. Amenhotep dönemine kadar dayanıyor.

Bu sebepleri öğrenmek için 2. Ramses doğmadan yaklaşık 50 yıl öncesine yani 4. Amenhotep dönemine gitmemiz gerekiyor.

Antik Mısır'daki birçok firavun gibi Amenhotep'in tahta hangi yıl geçtiği tam olarak belli değil.

Ancak genel kanı onun M.Ö. 1352 yılında Mısır tahtına geçtiği yönünde.

Saltanatının ilk 5 yılında taht üzerindeki otoritesini sağlamlaştırdıktan sonra

Amenhotep Mısır'ın yerel tanrılarını reddederek halkına yalnızca Güneş Diski Aten'e tapınmalarını emretti.

Aten resimlerde ve kabartmalarda ışınlar saçan Güneş Diski olarak tasvir edilen bir Mısır tanrısıydı.

Aten Mısır'a yabancı bir tanrı değildi.

Amenhotep'ten önce de Atene bir tanrı olarak tapınılıyordu.

Ancak Amenhotep'in yaptığı fazlasıyla radikal bir değişiklikti ve bundan sonra yalnızca Atene tapınılacak, yalnızca onun için tapınaklar inşa edilecekti.

4. Amenhotep bundan sonra Amun-Hoshnotdur anlamına gelen adını değiştirerek Aten'in hizmetkarı anlamına gelen Akenaten adını aldı.

Mısır halkı, özellikle Amun rahikleri ve aristokratlar, Akenaten'in yönetiminden oldukça huzursuzdu.

Halkın bir bölümü ve devlet memurları Aten'e tapınıyor gibi görünseler de özel hayatlarında yine Amun'a hürmet göstermeye devam ediyorlardı.

Zira Aken Aten'in ölümünden sonra M.Ö. 1322'de çocuk yaşlarda tahta çıkan oğlu Tutankaten,

babasının getirmeye çalıştığı tek tanrıcı dini kabul etmeyecek ve Aten'in yaşayan görüntüsü anlamına gelen ismini,

Amun'un yaşayan görüntüsü anlamına gelen Tutankamun olarak değiştirecekti.

Tutankamun 18 yaşlarında arkasında bir varis bırakmadan ölünce,

Mısır tahtına Tutankhamun'un naipliğini yapan Vezir Ay geçti.

Bu yıllarda Mısır istikrarsız bir döneme girmiş gibi görünüyor.

Zira Ay oldukça yaşlı olduğundan tahta ancak 4 yıl kalmış,

M.Ö. 1319 yılında ölmüştü.

Ay ölünce Tutankhamun'un diğer naibi ve yüksek rütbeli bir asker olan Horemheb tahta geçti.

Horemheb tahta geçtikten sonra Akenaten'in adını krallar listesinden sildirdi

ve onun mezarını tahrip ettirdi.

Ayrıca Akenaten'in tahrip ettirdiği Amun tapınaklarının bir çoğunu tekrar restore etti.

Ancak bir süredir devam eden hanedan soyu sorunu henüz çözülebilmiş değildi.

Oramheb'in de bir varisi yoktu.

Bu sorunu veziri Paramses'in sadaketini ödüllendirmek için onu veliaht ilan ederek çözmeye çalıştı.

Oram hep M.Ö. 1292 yılında ölünce Paramses adındaki pağı önekine atarak Ra'nın doğurduğu anlamına gelen Ramses adını aldı ve tahta geçti.

Paramses 2. Ramses'in dedesiydi. Böylece doğduğunda firavun olması asla beklenmeyen 2. Ramses ve babası 1. Seti bir anda tahtın varisleri olmuşlardı.

1. Ramses Mısır'ı sadece 2 sene yönetebildi ve ardında pek iz bırakmadan M.Ö. 1290 yılında hayata gözlerini yumdu.

Mısır tahtına geçme sırası şimdi 1. Seti'ye gelmişti.

Seti hükümdarlığı boyunca askeri, ekonomik ve sosyal anlamda pek çok reform yaptı ve Mısır'ın istikrarlı bir yapıya kavuşmasında büyük bir rol oynadı.

Ayrıca Seti, geleceğin hükümdarı oğlu 2. Ramses'in yetişmesine oldukça özen gösteriyordu.

14 yaşına bastığında onu varisi ilan etmişti.

Soyun devamlılığını garanti altına almak için oğluna bir harem kurmuş ve 15 yaşındayken onu geleceğin kraliçesi Nefertari ile evlendirmişti.

1. Seti dönemindeki en önemli askeri harekat 1279 yılında düzenlenen Asya Seferi'ydi.

Bu sefer de Seti, Kenan'ı Mısır topraklarına katmış, Hitikleri mağlup ederek Upi ile Amaru krallıklarını ve Kadeş'i ele geçirmişti.

Bu sefer de oğlu 2. Ramses de orduya eşlik etmişti.

Buradaki amaç geleceğin firavuna olacak 2. Ramses'e askeri alanda tecrübe kazandırmaktı.

Sefer başarıyla sonuçlanmıştı. Ancak sonuçları uzun vadeli olmadı.

Seti ülkesine dönünce Kadeş ve Amaru tekrardan Hittit hakimiyetine girdi.

Aynı sene Seti hayatını kaybetti ve oğlu Ramses tahta çıktı.

Artık Mısır'daki en güçlü adam Ramses'ti.

2. Ramses 24 yaşında genç ve askeri alanda tecrübe sahibi bir firavun olarak tahta oturdu.

Hükümdarlığında karşılaştığı ilk sorun Mısır ticaretine oldukça zarar veren Şerden korsanlarıydı.

Bugün Şerden halkının nerede yaşadığı tam olarak bilinmiyor.

Araştırmacılar onların muhtemelen Güneybatı Anadolu'da veya Sardinya adasında yaşadıklarını düşünüyorlar.

Ayrıca Mısır kaynaklarında onlardan Hititlerin müttefiği olarak da bahsediliyor.

Bu korsanlar Mısır'da gelip giden ticaret gemilerini ele geçiriyor ve kıyı boyunca Mısır'ı yağmalayarak ülke ekonomisine büyük zarar veriyorlardı.

İktidarının 2. yılında yani M.Ö. 1277'de Ramses bu korsanları tuzağa düşürmek için Nil nehre açıklarına ufak bir ticaret filosu yerleştirdi.

Deniz korsanları bu ticaret filosunu ele geçirmek için saldırdığında Ramses'in sakladığı savaş gemileri ortaya çıkarak korsanları Ablukaya aldı.

Kuşatmaya alınan korsanların birçoğu Firavun'un askerleri tarafından yok edildi.

Geride kalanlarsa zorla orduya alındı.

Bu şekilde 2. Ramses, Mısır ekonomisine zarar veren korsan sorununu çözdüğü gibi onların bir bölümünü de ordusuna katmıştı.

Saltanatının daha 2. yılında edindiği bu başarı, onun iktidarının devamında başaracaklarının bir işaretiydi.

Ramses bölgesel sorunları çözmüş gibi görünüyordu.

Şimdi sıra daha zorlu hedeflere yönelmeye gelmişti.

Babasının başarılarını tekrarlamak ve Asya'da kaybedilen toprakları yeniden ele geçirmek amacıyla Asya seferine hazırlanmaya başladı.

O dönemde Mısır'ın başkenti olan Tebes ülkenin güneyinde yer alıyordu.

Ancak yeni yapılacak seferleri organize edebilmek ve burada kazanılacak toprakları elde edebilmek için Asya'ya yakın bir başkente ihtiyaç vardı.

Bu amaçla Ramses ülkenin başkentini Nil nehrinin Pelusiyak kolunun kıyısına inşa ettirdiği Piramses şehrine taşıdı.

Piramses, Ramses'in evi ya da Ramses'in kenti anlamına geliyordu.

Bu şehir M.Ö. 1060 yılında Nil'in Pelusiyak kolunun çamurlaşıp şehri su kaynağından mahrum bırakması sebebiyle terk edilene kadar Mısır'ın en önemli şehirlerinden biri olarak kalacaktı.

Saltanatının 4. senesine denk gelen MÖ 1275 yılında Ramses hazırlıklarını tamamlayarak 1. Asya Seferine çıktı.

İlk olarak Kenan'ı ve Upi Krallığını ele geçiren Firavun, Kral Benteşina'yı da mağlup ederek Amurlu Krallığını Mısır'a bağladı.

Böylece Ramses babasının fethettiği topraklardan Kadeş dışında hepsini yeniden ele geçirmiş oldu.

Fakat bununla yetinmeye niyeti yoktu.

Tekrar sefere çıkarak Kadeş ve ötesini de ele geçirip Mısır'ın etki alanını genişletmek istiyordu.

Bu amaçla ertesi sene yani M.Ö. 1274 yılında 2. Asya Seferi'ne çıktı.

Mısır ordusu her biri 4000'er piyade ve 500 savaş arabasından oluşan 4 bölüye bölünmüştü.

En önde Amun birliğinin başında 2. Ramses vardı.

Onun ardından Ra, Pıta ve Set bölükleri geliyordu.

Bu bölükler birbirini yarımşar saat aralıkla takip ediyorlardı.

Mısır ordusu dört parçaya ayrılmış şekilde Kadeş'e yaklaşırken Hitit ordusu da bir bütün olarak kuzeyden güneye doğru Kadeş istikametinde ilerliyordu.

Hitit ordusunun mevcutu yaklaşık 15.000 piyade ve 10.000 civarı savaş arabasından oluşmaktaydı.

O dönemde savaş arabaları muharebenin gidişatını belirlemede önemli bir paya sahipti.

Ve Hitit ordusunda da bu savaş arabalarına oldukça önem veriliyordu.

Bu arabalar iki at tarafından çekilir, arabadaki askerler uzun mızraklar ve oklar kullanarak hızlı manevralarla düşmanı uzaktan avlarlardı.

Ayrıca savaş arabaları düşman piyadelerinin üzerine hücum ederek piyade hatlarını yarmak için de kullanılıyordu.

Mısır savaş arabaları hafifti ve savaş arabasının arkasındaki bölümde genellikle iki asker bulunuyordu.

Titiz savaş arabaları ise daha ağırdı ve arkalarındaki bölümde iki değil üç asker bulunuyordu.

Böylece arabada bulunan askerlerden biri atları idare ederken geri kalan iki tanesi ok atışı yaparak veya mızrak kullanarak düşmana karşı avantaj elde ediyordu.

2. Ramses M.Ö. 1274 yılının Mayıs ayında bugünkü Humus'un güneybatısında yer alan Rablah mevkiinde kamp kurdu.

Hava aydınlandığında kampı toplayıp Asi nehrinin batısına geçerek ordusuyla beraber kuzeydeki Kadeş'e doğru ilerlemeye başladı.

Bu sırada ordusunun öncü birlikleri iki tane Şasu bedevisi ele geçirmiş ve bilgi almak amacıyla onları Firavun'un huzuruna çıkarmışlardı.

Bu iki bedevi başta Firavun'un sorularına cevap vermedi.

Fakat Firavun'un askerlerinin yaptığı işkenceler sonucu Hitt Kralı 2. Muvattali'nin ordusuyla beraber Halep'te olduğunu itiraf etmek zorunda kaldılar.

Bu Mısırlılar için iyi haberdi.

Çünkü Kadeş'e erken varmışlardı ve savaş alanını kendileri seçeceklerdi.

Ramses Kadeş şehrinin hemen batısında ordusu için uygun bir yer belirleyerek burada karargah kurdu.

Amacı geriden gelen Ra, Pıtah ve Sepp bölüklerini beklemek ardından Hitit ordusu gelmeden önce Kadeş'i ele geçirmekti.

geçirmekti.

Ordusunu alana yerleştirdikten sonra gözcü birliklerini alanı keşfetmeleri için farklı

bölgelere konuşlandırdı.

Bu gözcüler bir süre sonra kampın yakınlarında iki Hititli casusu ele geçirdiler.

Bunlardan edinilen bilgiye göre Hitit ordusu Kadesh'in kuzeydoğusunda kamp kurmuştu

ve Kral Muvatali onları Mısır kampının yerini keşfetme amacıyla göndermişti.

Bu yeni istihbarat her şeyi değiştiriyordu.

Ramses paniklemişti.

Çünkü orduları birbirinden ayırmakla nedenli büyük bir hata yaptığını anlamıştı.

Anlaşılan bundan önce ellerine geçen iki bedevi aslında Hitit casuslarıydı

ve işkence altında bile onlara yanlış bilgi vermişlerdi.

Ramses derhal ulaklarını güneydeki Ra, Pıtah ve Set bölüklerine göndererek onlara hızlanmalarını emretti.

Firavun ayrıca kuzeydeki Nearin birliğine de haber göndermişti.

Nearin birliği Mısır kaynaklarında iyi belgelenmediğinden bunların ne amaçla kuzeyde bulundukları bilinmiyor.

Fakat genel görüş onların Mısır'a bağlı Kenanlı paralı askerler olduğu yönündedir.

Bir süre sonra Firavun'un yardıma ihtiyacı olduğunu haber alan Ra birliği hızla Asi nehrini geçerek Ramses'in kampına yani Amun birliğinin bulunduğu bölüme doğru ilerlemeye başladı.

Bu esnada Hitit Kralı 2. Muvatalli, Mısır ordusunun yerini ve sayısını saptamak amacıyla güneye 500 savaş arabasından oluşan bir birlik göndermişti.

Bu keşif birliği Asi nehrinin batısında ilerleyen Ra bölüğüyle karşı karşıya geldi.

Öncü Hitit birlikleri burada inisiyatif alarak Ra bölüğünün Amun bölüğüyle birleşmesini engellemek adına onlara saldırdı.

Mısır savaş arabaları daha doğru düzgün pozisyon bile alamadan Hitit askerleri tarafından büyük ölçüde yok edilmişlerdi.

Kurtulabilen arabaların bir bölümü Amon kampına doğru kaçmaya başladı.

Savaş arabalarının kaçmasıyla savunmasız kalan Mısır piyadeleri ise neredeyse son askere kadar katledildiler.

Hiditlerden kaçan Mısır savaş arabaları daha yeni kampa ulaşmışlardı ki Mısır askerleri kamplarının batısına ilerleyen bir toz bulutu fark ettiler.

Hidit savaş arabaları Amon kampının batısında pozisyon almaya başlamışlardı.

2. Ramses telaşla askerlerini kampın batısına konuşlandırmaya çalıştı.

Hiditler ise Mısırlıların pozisyon almalarına fırsat vermemek amacıyla beklemeden düşman kampına hücum ettiler.

Ağır Hidit savaş arabalarının hücumu karşısında Mısır piyadeleri dayanamamıştı.

İlk hücumdan itibaren dağılma emareleri gösterdiler, bir süre savaştıktan sonra ise kampın iç kısımlarına doğru geri çekildiler.

Fakat Hitit askerleri ilerledikçe kamptaki çadırlar savaş arabalarının manevra kabiliyetini sınırlamaya başladı.

Ayrıca savaşın kazanıldığını düşünen birçok Hitit askeri arabalarından inerek garimet toplama telaşına düştü.

İşte tam Hitit askerlerinin saldırısının durduğu bu noktada Mısırlı piyadeler geri dönerek Hitit askerlerine karşı bir hücum başlattılar.

Dar alanda hareket edemeyen Hitit savaş arabalarının üzerindeki askerler bir bir ölmeye başlamıştı.

Bu sırada 2. Ramses kampın merkezinde Amon'a dua ediyordu.

Duasını bitirdikten sonra Amon birliğinden ve Ra birliğinden kalan savaş arabaları ile birlikte kamptan dışarıya çıktı ve batıdaki Hittit askerlerini arkadan kuşattı.

Pozisyonlarını aldıktan sonra hücum eden Mısır savaş arabaları Hittitli askerlerin üzerine yoğun bir ok yağmuru başlattı.

Ok yağmuru ve Mısırlı piyadeler arasında kalan Hittit askerleri bir bir düşüyor, savaş arabalarının 3 kişilik kabinleri teker teker boşalıyordu.

İki ateş arasında kalmışlardı ve sayıları azalıyordu.

Artık savaş alanından kaçmaktan başka çareleri yoktu.

Canını kurtarabilenler güneye doğru kaçmaya başladı.

2. Ramses savaş arabalarıyla ve bazı piyadeleriyle birlikte kaçan Hitit askerlerini takip etti.

Bu sırada savaşı doğudaki Asi nehrinin ötesinden izleyen Muatali, Amun kampının savunmasız kaldığını gördü.

Bu, Hitit ordusu için bir fırsattı.

Muatali, piyadelerinin Asi nehrini geçip düşman hattına varmasının oldukça uzun süreceğini biliyordu.

Bu yüzden yanına sadece savaş arabalarını alarak Mısır kampına hücum etmeye başladı.

Ramses Hitit askerlerini takip ettiği için kampta sadece yorgun Mısır piyadeleri kalmıştı.

Hitit savaş arabaları Mısır kampına saldırmaya başladı.

Mısır piyadelerinin karşılarındaki savaş arabalarına karşı hiçbir şansları yoktu.

Fakat tam bu sırada kuzeyden gelen Nearin birlikleri Amon kampının yardımına yetişti.

Umatalli etrafı sarılırsa ordusunun buna dayanamayacağını biliyordu.

Askerlerine geri çekilme emri vererek Asi nehrinin doğusuna geçti.

Geri çekilme esnasında birçok Hitit askeri savaş arabalarını terk etmiş, bir kısmı da nehirde boğularak ölmüştü.

Mısırlılar Hitit ordusunu kamptan kovmuşlardı.

Ancak kendi kayıpları da oldukça fazlaydı.

Ra bölüğü neredeyse tamamen yok olmuş, Amun bölüğü ise büyük kayıplar vermişti.

Aynı şekilde nehrin karşı tarafında bulunan Hitit birlikleri de zayiata uğramıştı.

Fakat Hitit ordusunun kayıpları genel anlamda savaş arabalarından ibaretti ve hala 15.000 piyade ile birkaç bin savaş arabasına sahiplerdi.

Buna karşılık dengeler her an değişiklik gösterebilirdi.

Mısır ordusunda Pıtah bölüğü hala savaş alanına ulaşmamıştı.

Sed bölüğü ise durumdan habersiz bir şekilde ilerlemeye devam ediyordu.

Mısırlıların asker sayıları oldukça azalmıştı.

Diğer bölükler savaş alanına gelmeden Hititlere saldırma şansları yoktu.

Hidit kralı ise diğer bölüklerle birleşmeden Mısır ordusuna saldırabilirdi.

Ancak iki taraf da hamle yapmadı.

Ramses Hiditleri yenmenin zor olduğunu düşünerek askerleriyle beraber güneye çekildi.

Hiditler ise Mısır ordusuna saldırmakta tereddüt etmiş, konumlarını korumuşlardı.

İki lider de ülkelerine döndüklerinde savaşı kendilerinin kazandıklarını iddia ettiler.

Ancak Kadeş'i ele geçirme amacıyla yola çıkan Mısır ordusunun burayı ele geçirmeden geri dönmesi bize savaşı kazanan tarafın Hiditler olduğunu gösteriyor.

Ayrıca Ramses ülkesine dönerken onu takip eden Muvatali, Upe ve Amar reyaletlerini de ele geçirmişti.

Etki alanını genişletmek amacıyla sefere çıkan Mısır filavunun sefer sonucunda etki alanının daralmış olması da bize savaşın kazanan tarafının Hiditler olduğu yönünde ipucu veriyor.

Üstelik bununla da yetinmeyen Hititler Kenan bölgesindeki prensleri kışkırtmış ve onları Firavun'a karşı isyan etmeye teşvik etmişlerdi.

Bu sorunu çözmek için Ramses saltanatının 7. yılına denk gelen MÖ 1272 senesinde 3. Asya Seferine çıktı.

Firavun bu seferde ordusunu dört parçaya ayırmak yerine ikiye ayırdı.

Bir birlik oğlu Amun Herkepesef tarafından yönetilirken öteki birliği kendisi idare ediyordu.

Amun-Her Kepesef, Şasu kabilesinin savaşçılarını Necef çölü üzerinden Dud gölüne kadar kovalayarak mağlup etti.

Ardından gölün güneyindeki Edom'u ele geçirip gölün doğu yakasında kalan Muab'ı almak amacıyla kuzey-doğu yönünde ilerlemeye başladı.

Ramses liderliğindeki diğer kuvvetse Kudüs ve Eriha'ya saldırarak buraları ele geçirmişti.

Bundan sonra oğluna yardım etmek amacıyla Ramses, Muab'a ilerledi.

Burada yeniden birleşen iki ordu Muab'ı da ele geçirip Kenan'ı tekrar Mısır'a bağlamış oldular.

Ardından baba oğul kuzeydeki Upi krallığına yönelip buraları da alarak Mısır'ı eski etki alanına kavuşturdular.

Ancak Ramses sınırlarını daha da genişletmek istiyordu.

Bu yüzden saltanatının 8. yılında Asya seferine devam ederek bugünkü Beyrut'un kuzeydoğusundaki Dapur'a kadar ilerledi ve burayı ele geçirdi.

Fakat ordusuyla birlikte bölgeden ayrılıp Mısır'a döndüğünde Amur ve Kadeş arasındaki bu şehir ve kasabalar tekrar Hititlerin eline geçti.

Saltanatının 10. yılında Ramses burayı yeniden Mısır hakimiyetine almak için yeni bir sefere çıktı.

Dapur, Tunip gibi yerleşimleri tekrardan kolayca hakimiyet altına alarak Mısır'a döndü.

Ancak bu seferin ardından da yine aynı şey olmuş, Mısırlılar bölgeden ayrılınca bu yerleşimler yeniden Hitit kontrolüne geçmişti.

Bu bölgede sürekli olarak savaşmak anlamsızdı.

Hem Hititlerin hem de Mısırlıların başkenti Suriye'ye oldukça uzaktı.

Ve iki devletten biri burayı hakimiyet altına alıp başkentine döndüğünde diğer devlet bölgeye gelerek oradaki şehirleri kolayca ele geçiriyordu.

Bu sebeple iki devlet 2. Ramses'in saltanatının 21. senesine denk gelen M.Ö. 1258 yılında Kadeş Anlaşması olarak bilinen anlaşmayı imzaladı.

Kadeş Anlaşması tarihte yapılan ilk uluslararası yazılı anlaşma olma özelliği taşıyor.

Anlaşma koşullarınca Kadeş toprakları Hititlerde kalacak şekilde Suriye 2'ye bölünmüş, ayrıca iki devlet birbirini iç ve dış saldırılara karşı koruyacaklarını garanti etmişlerdi.

Böylece doğuda yükselmeye başlayarak ticaret yollarını ele geçirmek isteyen Asurlulara karşı birlik sağlamışlardı.

Bu antlaşma hiçbir zaman bozulmamış, Hititler yıkılana kadar iki devlette koşullara sadık kalmıştı.

İkinci Ramse, Hititlerle savaşın olmadığı bu uzun barış dönemini prestijinin göstergesi olacak yapılar inşa ettirmekle geçirdi.

Bu yapılardan en bilinenleri Ebu Sinbel'de bulunan iki tapınaktı.

Bunlardan büyük olan tapınak 2. Ramses adına dağın yüzeyi oyularak yapılmış ve tapınağın girişine Ramses'in 20 metre boyutunda 4 adet heykeli inşa edilmişti.

Yanındaki biraz daha küçük olan tapınaksa Ramses'in büyük bir aşkla bağlı olduğu eşi Nefertari'ye ve aşk tanrıçası Hathor'a adanmıştı.

Ne ironiktir ki Kraliçe Nefertari Ramses'in saltanatının 25. yılında bu tapınağın açılışında rahatsızlanmış ve bir süre sonra hayata gözlerini yummuştu.

Ölümünün ardından Nefertari Kraliçeler Vadisi'nde bulunan mezara gömüldü.

Bu mezar Kraliçeler Vadisi'nin en görkemli mezarı olacak şekilde inşa edildi.

Ramses ayrıca Tebeste, Ramesseum adında bir mezar tapınağı inşa ettirmiş,

bu tapınağın duvarlarını diğer başarılarının yanı sıra Kadeş Savaşı'nı belgeleyen kabartmalarla kaplatmıştı.

Ramses dönemindeki barış Mısır'a huzur ve zenginlik getirmişti.

Seferler azalmış, bolluk artmıştı.

Bu dönemde Firavun kendi adını verdiği Piramses şehrini de büyütmeye devam etti.

Şehir güzel düzenlemesi ve meyve bahçeleriyle ün kazandı.

Kısa süre içinde 300 bin nüfusa ulaştı ve Antik Mısır'ın en görkemli şehirlerinden biri haline geldi.

Ramses başkent olarak inşa ettiği Piramses şehrinin haricinde de yaptığı birçok anıta kendi ismini vermişti.

İnşa ettirdiği çoğu yapının duvarlarında onun zaferleri ve kadeş anlaşması yer alıyordu.

Ramses'in birçok anıt yaptırmasının ve bu anıtlara başarılarını yazdırmasının başlıca iki sebebi vardı.

Bunlardan ilki Ramses'in propagandaya önem veren ve bunu iyi kullanan bir lider olmasıyla ilgiliydi.

Kadeş Savaşı'nda aslında savaşı kazanmamasına rağmen ülkesine döndüğünde kendini zafer kazanmış gibi göstermesi bunun bir örneği olarak kabul edilebilir.

Yani kısacası Ramses propaganda'nın gücünü biliyordu ve kazandığı zaferleri olduğundan büyük gösterip anıtlara işleyerek halkın sevgisini kazanmayı amaçlamıştı.

Ayrıca tarihte yaşamış birçok kral gibi 2. Ramses de öldükten sonra adının unutulmasını istemiyordu.

Bu yüzden arkasında olabildiğince fazla eser bırakmak istemesi doğal bir durumdu.

Ancak bazı durumlarda aşırıya kaçlığı da oluyordu.

Kendisinden önceki firavunların inşa ettirdiği yazıtları sildirip üzerlerine kendi destanlaştırılmış hikayesini işletiyordu.

Ayrıca kendinden sonra gelecek firavunların da aynı şeyi yapmasından korktuğu için kendi yazıtlarının normalde olduğundan çok daha derine oyulmasını emretmişti.

İkinci Ramses unutulmaktan korkuyor ve adının zihinlerden silinmesini istemiyordu.

Ancak onun bu korkusu hiçbir zaman gerçekleşmedi.

Kazandığı zaferler ve uzun barış yıllarında ülkenin artan refahı sayesinde ününü uzun bir süre korumayı başarmıştı.

Fakat onun adını ölümsüz kılan asıl şey ardında bıraktığı anıtlardı.

Bu anıtlar sayesinde Ramses bugün bile hala hatırlanmaya devam ediyor.

Altyazı M.K.