Kozmetiklerde Parfümler: Alerjenler ve Bilmeniz Gerekenler

Bazen bazı kozmetik ürünler cildinizde kızarıklık mı yaratıyor ya da sürdükten hemen sonra hapşırmaya mı başlıyorsunuz?

Yalnız değilsiniz ve çoğu zaman suçlu parfümler.

Kozmetik serilerinin 79.

bölümüne hoş geldiniz.

Nasılsınız arkadaşlar? Ben yalan söylemeyeyim şimdi çok yorgunum hatta hasta gibiyim.

Yunanistan'dan döndüğümden beri bir toparlanamadım hatta içerik falan da üretemedim yani.

Şu anda perşembe günü ve podcast bölümünü kaydediyorum sonunda.

Normalde bir hafta öncesinde hazır olur benim bölümler ama bu hafta geç kaldı gördüğünüz gibi.

Neyse geç olsun güç olmasın diyelim ve bölümümüze geçelim.

Biliyorsunuzdur belki kozmetiklerde kullanılan parfümlerin tam olarak ne olduğunu anlamak çok zor.

Çünkü içerik listesinde sadece parfüm veya fragrance olarak yazıyor.

Yani tek bir kelime ile ifade ediliyor.

İçinde ne olduğuna dair hiçbir ifade yok.

Hem neden böyle olduğunu hem de buna rağmen kendimizi nasıl koruyabileceğimizi öğreneceğiz bugün.

Bu arada arkadaşlar bu bölümde sadece kozmetik ürünlerdeki parfümlerden bahsedeceğim.

Sonrasında da parfümlere özel bir bölüm yapacağım.

Çünkü onunla ilgili de birçok soru geldi.

O yüzden bunu da haber vermiş olayım.

Hadi o zaman bölümümüze geçelim.

İlk olarak parfüm ne?

Bunu bir anlayalım.

Parfüm içeriğinde birçok koku verici molekül bulunan bir karışım.

Bu karışımda ekstradan alkol, su veya koruyucu içerikler de bulunabiliyor.

En basit şekilde böyle anlatabiliriz yani.

Peki kozmetik ürünlerde parfüm neden var hiç düşündünüz mü?

Aslında kozmetik ürünlerde parfüm kullanılmasının dört temel amacı var arkadaşlar.

Birincisi ürünü daha cazip kılmak.

Biliyorsunuz güzel kokan ürünleri daha çok kullanmak istiyoruz.

En azından benim için öyle sizi bilemiyorum.

İkincisi bazı ham maddelerin kötü kokusunu maskelemek.

Bazı durumlarda bir formülün kendi başına pek hoş bir kokusu olmayabilir.

Böyle olduğunda da insanlar onu kullanmak istemeyebilir.

Üçüncüsü ürünün iddiasına uygun bir his vermek.

Mesela enerji verici bir serum kullanıyorsak kokusunun da enerji vermesini isteriz.

İşte ne bileyim portakal, limon falan gibi kokmasını isteriz.

Hatta bu tip enerji verici bir kokusu yoksa enerji verdiğini de düşünmeyebiliriz.

Yani kısacası kokunun iddiayı desteklemesi gerekir.

Dördüncüsü ise marka imzası bırakmak.

Biliyorsunuz koku hafızaya işlenir.

Bir markayı sezgisel olarak tanımamızı sağlar.

Mesela Mac rujların çok böyle değişik bir kokusu var.

Vanilyalı güzel bir kokusu var.

Onu kokladığınızda rujun Mac olduğunu anlarsınız.

Bunun gibi marka imzası bırakmaya yarayabilir.

Bu arada reklam yok onu da söylemiş olayım.

Hatta bu koku konusundan 2025 trenleri bölümünde de bahsetmiştim.

Hayat dönemleri için parfüm alan Gen Z'den bahsetmiştim arkadaşlar.

Merak ederseniz o bölümü de dinleyebilirsiniz.

Bu arada kozmetik ürünlerde parfüm kullanım oranları bayağı bir düşük.

Genelde %0.05 ila %1 arasında oluyor.

Aklınızda olsun. Biz burada sadece kozmetiklerde kullanılan parfümlerden bahsettik.

Ama bildiğiniz gibi başka endüstrilerde de kullanılıyor.

Mesela hijyen ürünlerinde ne bileyim yumuşatıcı olsun, deterjan olsun, temizlik ürünleri olsun, bunun dışında çöp poşetleri, defterler, tekstil ürünlerinde bile parfüme rastlamak mümkün.

Gıda ürünlerinde de parfüm kullanılıyor ama bunlar aroma verici diye geçiyor arkadaşlar.

Hatta parfümlere benzer molekülerden oluşuyor ama tabii ki gıdalarda kullanılan ürünlerin gıda sınıfında olması şart.

Küçük bir endüstri bilgisi vereyim.

Kozmetikte kullanılan bir içeriği alıp da yiyeceklerde kullanamazsınız arkadaşlar.

Veya tam tersi yiyeceklerde kullanılan bir içeriği kozmetiklerde kullanmak mümkün değil.

Yani mesela ben gıda sınıfında olan bir sitrik asidi alıp kozmetiğe koyamam.

İkisinin de gereklilikleri belgeleri farklı.

Bu nedenle değişik kullanım alanları var.

Tabii bu söylediğimi üçkağıtçılar yapabilir.

Merdiven altı kozmetik üretimi yapan kişiler mesela.

Kullandıkları ham maddelerin sınıfı ne belli değil.

Nereden geldikleri belli değil vs.

vs. Bu nedenle zaten Instagram üzerinden satış yapan kişilerden ürün almanızı önermiyorum.

Neyse bu küçük parantezi kapatıp konumuza geri dönelim.

İçerik listesinde her şey açıkça yazarken parfüm neden tek kelimeyle geçiştiriliyor dersiniz?

Hadi biraz düşünün.

Cevap aslında çok da zor değil.

Bu ticari bir sır arkadaşlar.

Bazı durumlarda parfümler yüzlerce molekülden oluşabiliyor.

Ve parfüm formülleri de markaların en değerli sırlarından biri.

Aynı şekilde Coca-Cola'nın da formülü çok gizli tutuluyor mesela.

Tam olarak bu yüzden.

Yine reklam yok diyelim.

Zaten reklam verecek olsam Coca-Cola'dan bahsetmezdim arkadaşlar.

Neyse. Sonuç olarak rekabet hukuku çerçevesinde açıklamak zorunda değil markalar.

Ama bu denetimsiz oldukları anlamına gelmiyor tabii ki.

IFRA denen bir organizasyon var.

Açılımı International Fragrance Association ve bu organizasyon parfüm endüstrisinin küresel güvenlik çerçevesini oluşturuyor.

Hangi moleküller yasak, hangileri ne miktarda kullanılabilir, hangi ürün kategorisinde sınır nedir bunların hepsini bu organizasyon belirliyor.

Üstelik bu kararlar bağımsız bilim insanlarından oluşan Research Institute for Fragrance Materials tarafından veriliyor arkadaşlar.

Doğrudan IFRA bu kararları almıyor yani.

Bu dediğimiz Research Institute for Fragrance Materials, toksisite, cilt ritasyonu, alerjik potansiyel, sistemik maruziyet, fototoksisite gibi gibi parametreleri inceleyerek parfüm

içeriklerinin sınırlarını belirliyor.

Ondan sonra da bu veriler Avrupa'nın kozmetik regulasyonuna yansıyor.

Yani regulasyon IFRA çalışmalarını referans alıyor.

IFRA bir de şeffaflığı artırmak için 2025 yılında IFRA Transparency List diye bir şey yayınladı arkadaşlar.

Bu listenin amacı parfüm endüstrisinde şeffafla artırmak ve hangi maddelerin parfümlerde kullanılabildiğini göstermekmiş.

Siz de tüketici olarak bu listeye ulaşabilirsiniz.

Referanslarımdan linki bulabilirsiniz veya ifra transparency list yazarak da ulaşabilirsiniz.

Şimdi asıl meselemiz yani alerjenlere gelelim.

2023 yılında ifra alerjen listesini güncelledi ve çok ciddi bir değişime neden oldu.

Eski listede 26 alerjen vardı ve bu yeni listeyle birlikte alerjen sayısı 81'e çıktı arkadaşlar.

Artışı görüyorsunuz.

Bu alerjenler belirli bir eşin üzerinde kullanılıyorsa içerik listesine tek tek yazılmak zorunda.

Peki bu eşik ne kadar diye merak ediyor olabilirsiniz.

Onu da hemen söylüyorum.

Durulanmayan ürünlerde yani kremler, serumlar gibi ürünlerde bu eşik çok düşük.

%0.001 Durulanan ürünlerde ise mesela şampuanlar, yüz yıkama jelleri vs.

bu eşik biraz daha yüksek %0.01.

Mantıken durulanan ürünler cildimizle kısa bir süre temas ettiği için eşik doğal olarak daha yüksek.

Peki içerik listesinde hangi isimlerle karşılaşabilirsiniz?

Onu da söyleyeyim hemen.

Limonen, Linalol, Citronellol, Geranyol, Öjenol, Sinamol gibi gibi içerikler üründe bulunan ve bu sınırın üzerinde olan alerjenleri gösteriyor.

Tabii ki 81 alerjen içeriği ezberlemenize gerek yok arkadaşlar.

Ama bir ürüne reaksiyon verdiyseniz içeriğindeki alerjenlere bakarak neye tepki vermiş olabileceğinizi tahmin edebilirsiniz.

Hatta bununla ilgili ince içerik listesindedir diye bir bölümüm var.

Çok eski bir bölüm arkadaşlar.

Demin dinledim yani çok cringe oldum.

Böyle çok yavaş konuşuyorum ayrıca da okuyarak konuşuyorum yani.

Neyse dinlemek isterseniz bölümü hızlandırıp dinleyin.

Çünkü silmek de istemiyorum pek.

O kadar emek vermişim ama kalite nasıl derseniz çok beğenmedim açıkçası.

Bu arada bu bölüm sizin için faydalı olduysa yeni bilgiler öğrendiyseniz lütfen arkadaşlarınızla paylaşın.

Büyümeme yardım edin.

Çok sevinirim. Devam edelim.

Herkesin merak ettiği bir diğer konuda alerjensiz parfüm mümkün mü?

Yani şimdi buna cevap vermek biraz zor.

Teknik olarak alerjensiz parfüm mümkün.

Nasıl mümkün hemen anlatayım.

Parfüm geliştirilirken alerjen listesindeki 81 alerjen kullanılmayabilir veya sınırların altında kullanılabilir.

Bu şekilde de alerjenleri listeye yazmak zorunda olmazlar.

Ama genelde bunu yapmak için çoğunlukla sentetik moleküller kullanılması gerekir.

Çünkü sentetik ürünlerin içeriğini laboratuvar ortamında kontrol edebiliyoruz.

Ancak doğal içerikler böyle değil arkadaşlar.

Bitkisel ekstreler, uçucu yağlar, hidrolatlar gibi doğal kaynaklar doğaları gereği çok sayıda alerjen olabilecek molekül içeriyor.

Bu yüzden alerjensiz parfüm etiketli ürünler genellikle yüksek oranda sentetik olur.

Yani gördüğünüz gibi doğal demek alerji yapmaz demek değil.

Böyle yanlış bir algı var.

Bir de şunu da eklemek istiyorum.

İfre alerjenler listesinde yalnızca en çok bilinen alerjenler bulunuyor arkadaşlar.

Yani listede olmaması her zaman alerji yapmaz demek değil.

Zaten bu liste düzenli aralıklarla güncelleniyor.

Alerjen sayısı artıyor.

Yani demek istediğim bu alerjen konusu kişiden kişiye çok değişken olabilen bir durum.

Üstüne bir de oksidasyon meselesi var.

Limonen molekülünü alalım mesela.

Tek başına listede oluyor zaten.

Ama bu molekül oksitlenince çok daha güçlü bir alerjen haline geliyor.

Yani eski uzun süre açık kalmış bir ürün teorik olarak daha fazla reaksiyon riski taşıyabilir.

Aklınızda olsun. Bu arada iyi formüle edilmiş ürünlerde bunu engellemek için antioksidanlar ve UV filtreleri gibi içerikler kullanılıyor.

Bu da aklınızda olsun.

Peki o zaman biz ne yapacağız cildimiz hassassa nasıl bunlardan kaçabiliriz diye düşünüyor olabilirsiniz.

Ne yapmanız gerektiğini anlatacağım ama önce bu bölümü hassas ciltli bir arkadaşınızla paylaşırsanız daha çok kişiye ulaşmamı sağlarsınız.

Şimdi eğer cildiniz hassassa veya parfüme duyarlılığı varsa reaksiyon verdiğini düşünüyorsanız birkaç bilmeniz gereken şey var.

İlk olarak fragrance free yani parfümsüz ve unscented yani kokusuz ürünler aynı şey değil arkadaşlar.

Kokusuz yani unscented yazan ürünler kokuyu nötralize eden bir parfüm içerebilir.

Siz bunu hissetmezsiniz ama formülde bulunur.

Formülün kokusunu baskılamak için kullanılır.

Yani hassas ciltli biriyseniz aramanız gereken iddia fragrance free yani parfümsüzdür.

İkincisi alerjenleri görebilmek için içerik listesini okumanızı tavsiye ederim.

Özellikle bildiğiniz bir alerjene karşı hassasiyetiniz varsa içerik listesinin sonundaki alerjenlere bakmayı alışkanlık haline getirmelisiniz.

Bu başta sizin için zor olabilir ama bir kez reaksiyon verdiğiniz ürünün içerisine bakıp hangi molekülün sorun olduğunu anladıktan sonra seçimleriniz çok daha kolay olacaktır.

Üçüncüsü doğal demek her zaman güvenli demek değildir.

Zaten bunu söyleye söyleye dilimde tüy bitti arkadaşlar.

Bir ürün tamamen doğal içerikler içeriyorsa parfüm açısından daha fazla alerjen barındırıyor olabilir aklınızda olsun.

Hatta parfüm dışında kullanılan içerikler de sizde hassasiyet yaratıyor olabilir.

Burada pazarlama diliyle bilimi birbirinden ayırt etmek özellikle önemli arkadaşlar.

Bunun altını çizmeden geçmeyeyim.

Son olarak da eğer gerçekten ciddi bir alerjiniz varsa veya neye reaksiyon verdiğinizi bilmiyorsanız dermatoloğa gitmenizi öneririm.

Çünkü yama testi denilen bir şey var.

Hangi moleküllere duyarlı olduğunuzu gösteriyor.

Not olarak da şunu ekleyeyim.

Eğer parfümlere karşı herhangi bir hassasiyetiniz yoksa parfümlerden de kaçınmanıza gerek yoktur.

Ben parfümlü ürünleri çok seviyorum.

Hani böyle buram buram parfüm kokmadığı sürece.

Yani ben severek kullanıyorum açıkçası.

Sizin için de durum böyle mi?

Bana lütfen mesaj atın.

Merak ediyorum. Evet gördüğünüz gibi parfümler kozmetik formülasyonunun en karmaşık kategorilerinden biri ve çok farklı alanlarda kullanılabiliyor.

Bu bölüm sayesinde siz de artık içerik listesinde limonen veya linalol gördüğünüzde ne olduğunu anlayacaksınız.

Ayrıca fragrance free ve unscented arasındaki farkı da öğrenmiş oldunuz.

Sorularınız varsa veya merak ettiğiniz şeyler varsa bana Instagram üzerinden ulaşabilirsiniz.

Aşağıda hesabımın linkini bulabilirsiniz.

İki hafta sonra bir sonraki bölümde görüşmek dileğiyle.

Hepinize çok güzel bir hafta diliyorum.