Kozmetiğin Tarihçesi

Günümüzde çok popüler olan ve büyük bir kitlenin severek kullandığı kozmetik ürünler nasıl ortaya çıktı hiç düşündünüz mü?

Rengarenk turlara ve far paletlerine gelene kadar kozmetin tarihi nasıl yazıldı diye hiç merak ettiniz mi?

Eğer cevabınız evetse tam olarak doğru yerdesiniz.

Çünkü şimdi size bu hikayeyi baştan anlatacağım.

Kozmetik Sırları Podcast'ta hoş geldiniz.

Ben Eylül.

İlk olarak bölüme geçmeden önce size biraz kendimi tanıtmak istiyorum.

Demin de duyduğunuz gibi ben Eylül, 28 yaşındayım ve Fransa'da kimya mühendisliği okudum.

Ardından bu konuda uzmanlaşmak adına formülasyon masterı yaptım.

Buraya geldiğimden beri en büyük hayalim kozmetik sektöründe çalışmaktı ve öyle de oldu.

Şu anda büyük bir distribüsyon firmasında Kozmetik üreticilerine kozmetik ham maddeleri satmakla uğraşıyorum.

Sizin de tahmin edebileceğiniz üzere her geçen gün kozmetik sektörü hakkında yeni bilgiler öğreniyorum.

Müşterilerimle konuşuyorum, görüşüyorum, ne aradıklarını öğreniyorum.

Yani bu işi çok seviyorum diyebiliriz.

Peki neden bu podcast derseniz?

Aslında kozmetik benim kişisel ilgi alanım.

İngilizce veya Fransızca çok kaynak var ancak Türkçe kaynak arattığımda neredeyse yok denebilecek kadar az.

Bu yüzden Türk tüketicisini bilgilendirmek, bilinçli seçimler yapmasını sağlamak ve biraz da eğlenerek size genel kültür katmak için bu podcast ile karşınızdayım.

Hadi gelin şimdi ilk bölümün konusuna geçelim.

Kuzmetin tarihçesi ile başlıyoruz.

Kozmetik ürünler tarih öncesi çağlardan beri hayatımızda yer almakta, güzelleşmek ve görünüşümüzü iyileştirmek adına kullanılmakta.

Küçük bir parantez açıp kozmetik kelimesinin kökeninden de bahsetmek istiyorum.

Bu kelime eski Yunanca ve Latinceden gelmekte.

Kozmein kelimesi düzenlemek demek ve Tekne kelimesi de sanat demek.

Yani bu ikisini birleştirince süsleme sanatı anlamına gelen bir kelime ortaya çıkmış oluyor.

Peki kozmetik nasıl doğdu derseniz antik çağlarda hayvansal yağ, kül, kömür veya hayvan dışkısının karıştırılması gibi yöntemlerle

kozmetik ürünler doğdu denebilir.

Hayvan dışkısıyla yüz boyası üretmek kimin aklına geldi bilmiyorum ama Neyse ki bugün hala bu yöntemi kullanmıyoruz.

Düşünsenize sokakta gördüğünüz köpek kakasını alıp bir şeylerle karıştırıp yüz boyası elde ediyorsunuz.

Çok iğrenç gerçekten.

Neyse devam edelim.

Aynı zamanda bu tarz kozmetik ürünler kabile içindeki statüyü veya aidiyeti göstermek için kullanılan şeylerdi.

Biraz daha yakın bir tarihe gidecek olursak 20.

yüzyılın başlarında yeni kozmetik ürünler çıkmaya başladı.

Mesela ilk maskara 1913'de doğdu.

Ardından ilk ruj 1915'de.

Ayrıca ilk oje 1932'de icat edildi.

Bu arada tırnağımıza sürdüğümüz ojenin araba boyalarından geldiğini biliyor muydunuz?

Bilmiyorsanız işte size ilginç bir bilgi daha verdim.

Bunun dışında L'Oreal markası 1900'lü yılların başında kuruldu.

Şimdi ise bir kozmetik devi.

Kozmetik denince akla ilk gelen marka hatta L'Oreal diyebiliriz.

Şimdi bir sonraki bölüme geçmeden önce birkaç sayısal veri vermek istiyorum.

2023 verilerine göre küresel kozmetik pazar büyüklüğü 426.4 milyar dolar değerinde.

Düşünebiliyor musunuz bu kadar parayı?

Ben düşünemiyorum. Ama bitmedi.

2033 yılına kadar 829.2 milyarı açması beklenmekteymiş.

Yani durmak bilmeyen sürekli gelişen bir sektör diyebiliriz.

Biraz kozmetiğin tarihçesinden bahsettik.

Şimdi de kozmetiğin gelişimi hakkında size birkaç bilgi vermek istiyorum.

İlk olarak ilk yaratılan kozmetiğin soğuk krem yani cold cream olduğunu biliyor muydunuz?

Bu kremi Galen adında bir doktor yaratmış.

Adına da soğuk krem demişler.

Çünkü cilde sürüldükten sonra soğuk bir his bırakırmış.

Böylece ilk formülasyon kimyacısı Galen olmuş.

Bu arada kremi basit bir şekilde anlatacak olursak krem demek yağ ve suyun karıştırılması demek.

Yani normalde yağ ile su karışmazken bir takım maddeler kullanarak ve karıştırma yöntemleri kullanarak stabil bir şekilde durması.

Eski zamanlarda kozmetik ve şifa ürünleri arasında bir ayrım yokmuş ve bu ayrım ancak 14.

yüzyılda Henri de Mondeville isimli Fransız cerrah tarafından yapılmış.

Sanayi devrimiyle birlikte yeni üretim süreçleri ve üretim ölçeği büyütme yöntemleri geliştirilmiş.

Mesela Leblanc yöntemi diye bir yöntem var.

Bu sayede sabun üretimi mümkün olmuş ve vazelin gibi petrol türevleri ortaya çıkmaya başlamış.

Sektör büyüdükçe, kozmetik ürünler yaygınlaştıkça, kozmetik ürün kullanımı artmış ama mevzuat eksikliği nedeniyle zaman zaman sağlık felaketleri olmuş maalesef.

Mesela örnek verelim 19.

yüzyılda solgun bir yüze sahip olmak için kadınlar arsenik tabletleri kullanırmış.

Ama bilmiyorlarmış ki kendilerini yavaş yavaş zehirlediklerini.

O yüzden sağlık problemleriyle karşılaşmışlar.

Başka bir örnek vermek gerekirse 1933 yılında Lash Lure isimli bir maskara kadınları kör etmiş.

Çünkü içeriğinde zehirli bir kimyasal madde bulunuyormuş.

Başka bir sağlık faciası ise Koremlu isimli tüy dökücü krem yüzünden olmuş.

1930'lu yıllarda kellik ve felce neden olan bu üründe fare zehri varmış.

Tam olarak burada içinize su serpecek bir bilgi vermek istiyorum.

Tabii ki bu tarz hatalarla şu an karşılaşmamız mümkün değil.

Çünkü bütün kozmetik ürünler bir mevzuata tabi, üretim standartlarına tabi.

piyasada olan bir ürünün şu anki mevzuatlar doğrultusunda güvenli olduğundan emin olabilirsiniz.

Her neyse bütün bu sağlık problemlerinden sonra Amerika demiş ki bu böyle olmaz.

İnsanlar zarar görüyor, zehirleniyor.

Biz bunu önlemek için bir şeyler yapalım demişler ve 1938'de Gıda, ilaç ve kozmetik yasası çıkmış.

İngilizcesi de Food, Drug and Cosmetics Act diye geçiyor bakmak isterseniz.

Amerika dersini aldıktan sonra sizce Avrupa ne zaman böyle bir yasayı yürürlüğe sokmuştur?

Maalesef Avrupa'da hatta ilk olarak Fransa'da gerçekleşiyor.

Bu tarz bir yasayı yürürlüğe koymak ancak 1975'te mümkün olmuş.

Yine bir sağlık skandalı yüzünden böyle bir şeye karar vermişler.

Fransa'da gerçekleşen skandalda da birçok bebeğin açıklanamayan ölümlerinin sebebini araştırmışlar ve bunun sebebinin bir talk pudrası olduğu sonucuna varmışlar.

Maalesef bebekler için kullanılan talk pudralarında güçlü bir bakterisit olan hexachlorofen Kimyacısın ama okuyamıyorsun

diyecekler. Neyse.

Hegzaklorofen bulunuyormuş ve araştırmalar sonucunda çok yüksek miktarda hegzaklorofenin ürünlerde

bulunduğu tespit edilmiş.

Sonuç olarak bir mevzuat şart olmuş.

Avrupa'ya gelecek olursak kozmetiklerin ithalatını, üretimini ve piyasaya sürülmesini Denetlemeyi amaçlayan ilk düzenleme Temmuz 1976

yılında doğmuş.

76768EEC sayılı Avrupa Direktifi Temmuz 1976'da Fransız düzenlemeleri temel alınarak oluşturulmuş ve 1978 yılında da yürürlüğe

girmiş. Peki bu düzenlemeler Türkiye'ye ne zaman geldi?

Eylül diyecek olursanız.

Türkiye'de Kozmetik Yönetmeli 24 Mart 2005 tarihinde yürürlüğe girmiş ve Avrupa Komisyon kararına paralel olarak hazırlanmıştır.

Yani Avrupa'daki kurallarda ne varsa Türkiye'deki de buna benzer demek bu.

Tabii ki yasal olarak kozmetik ürünler sınırlandırıldığı için kozmetik ürünlerin ambalajları da buna bağlı olarak gelişmiş ve tüketicilere güven vermek için değişik

sertifikaların çıkmasına olanak sağlamış ki bu sertifikalardan ileriki bölümlerde bahsedeceğim.

Hiç merak etmeyin.

Son olarak kozmetik ürünlerin sınıflandırılmasından bahsetmek istiyorum.

Günümüzde Avrupa mevzuatına göre kozmetik ürünler kullanım alanlarına göre sınıflandırılıyor.

26 tane alt kategorisi var ama 26'sından da bahsetmeyeceğim.

Ama anlamanız için birkaç örnek vereceğim.

Mesela birkaç kategori ismi söyleyeyim size.

Ağız ve diş bakım ürünleri, cilt kremleri, güneş kremleri, depilatuarlar yani tüy dökücü ve benzeri ürünler.

Parfümler veya saç bakım ürünleri gibi alt kategorilere göre sınıflandırılıyorlar.

Bu kategorilerden de mevzuatlardan da ileriki bölümlerde bahsedeceğim zaten.

Ama eğer merak ederseniz kozmetik mevzuatına bir bakayım derseniz aşağıya linkini de bırakacağım size ki Türkiye'deki uygulamaları biraz daha iyi anlayabilin.

İlk bölümümüzün sonuna geldik.

Umarım bu bölümü sevmişsinizdir.

Eğer sevdiyseniz, faydalı bulduysanız arkadaşlarınızla ve çevrenizle paylaşmaktan çekinmeyin lütfen.

Bana hem motivasyon olmuş olursunuz hem de desteklemiş olursunuz.

Ayrıca beni Instagram'dan takip etmeyi de unutmayın.

Orada da faydalı bilgiler paylaşacağım.

Belki biraz daha detaylı olarak bölümlerde bahsettiğim konulardan da...

birkaç alıntı veya fotoğraf paylaşabilirim henüz çok yeni o yüzden sizde bana geri bildirimde bulunmaktan çekinmeyin bir sonraki bölümde görüşmek üzere kendinize çok

çok iyi bakın kozmetik severler