
İş yerinde bir yöneticinin çalışanına parmak sallayarak "Bunu neden hâlâ bitirmedin!" diye çıkıştığına, çalışanın ise suçlu bir çocuk gibi kafasını eğip bahaneler ürettiğine şahit oldunuz mu? Kurumsal hayatta her gün sahnelenen ama adını koyamadığımız bu gizli tiyatroya yakından bakıyoruz.
"İş Hayatını İyileştir" podcast kanalımızın bu bölümünde, Eric Berne'ün meşhur Transaksiyonel Analiz kuramını modern liderliğe uyarlıyoruz. Fark etmeden girdiğimiz "Ebeveyn" ve "Çocuk" rollerinin ekiplerimizin sorumluluk bilincini ve zihinsel gelişimini nasıl baltaladığını masaya yatırıyoruz. İş yerindeki o yorucu kısırdöngüleri kırıp, ekibimizi nasıl mantıklı, veri odaklı ve olgun bir "Yetişkin-Yetişkin" zemininde yöneteceğimizi pratik kurallarla konuşuyoruz. Kurumsal rolleri yeniden dağıtmaya hazırsanız, başlayalım!
Öne Çıkanlar:
• Transaksiyonel Analiz nedir? İş hayatındaki 3 ego durumu: Ebeveyn, Çocuk, Yetişkin.
• Kısırdöngü: Yöneticiler ebeveynlik refleksini bıraktığında çalışanlar nasıl yetişkinleşir?
• Pedagojik Liderlik: İş yerinde Yetişkin-Yetişkin iletişimi kurmanın 3 altın kuralı.
Transkript
Bugün size son tartışmanızı düşünmenizi isteyerek bir soru soracağım.
Bir ekip arkadaşınızla, bir yöneticinizle ya da belki kendi ekibinizden biriyle
gerçekten iki yetişkin gibi mi konuştunuz bu tartışmada?
Yoksa biriniz ebeveyn, diğeriniz çocuk rolüne mi girdi?
İşte bugün iş hayatının görünmeyen ama çok pahalıya mal olan oyunlarından birini konuşacağız.
İş yerinde ego savaşları.
İş Hayatını İyileştir podcast kanalına, liderlikte ezberleri bozduğumuz yeni bölümümüze hepiniz hoş geldiniz.
Ben Elif Vardar Solak.
Bugün kurumsal hayatın koridorlarında, toplantı odalarında, her gün yaşanan ama kimsenin adını koyamadığı o gizli tiyatroyu konuşmak için buradayım.
Hiç iş yerinde bir yöneticinin çalışanına bunu neden hala bitirmedin diyerek parmak salladığına,
çalışanın da suçlu bir çocuk gibi kafasını eğip ama elektrikler kesildi ama diğer departman veriyi geç gönderdi diye bahaneler ürettiğine şahit oldunuz mu?
Ya da belki de fark etmeden bu rollerden birini siz üstlendiniz mi?
Bugünkü konumuz iş yerinde transaksiyonel analiz ve pedagojik liderlik.
yani psikolojideki ego durumlarını inceleyecek, iş yerindeki o yorucu ebeveyn çocuk ilişkilerini yıkıp ekibimizi nasıl yetişkin zemininde yöneteceğimizi konuşacağız.
Hazırsanız kurumsal rolleri yeniden dağıtıyoruz. Kahveler tazelendiyse başlıyoruz.
İçimizdeki üç karakter transaksiyonel analiz nedir?
Sevgili dinleyiciler 1950'li yıllarda psikiyatrist Eric Bern tarafından geliştirilen transaksiyonel analiz kuramı her insanın içinde 3 farklı ego durumu olduğunu söyler.
Ebeveyn, çocuk ve yetişkin.
Yani ebeveyn egosu, çocuk egosu ve yetişkin egosu.
Hayat içinde iletişimlerimizde karşımızdaki kişiye göre farkında olmadan biz bu 3 rolden birine bürünürüz.
Geleneksel kurumsal dünya ne yazık ki yapısı gereği bu rollerin en sağlıksız olanlarını tetikler.
Gelin bu rolleri iş hayatındaki yansımalarıyla tanıyalım.
Ebeveyn ego durumu nedir?
Bu roldeki liderler ya kritik yargılayıcı olurlar ya da besleyici aşırı koruyucudurlar.
Kritik ebeveyn lider sürekli parmak sallar, kurallar koyar, azarlar ve yargılar.
Besleyici ebeveyn lider ise çalışanın yapması gereken işi kıyamadığı için onun yerine yapar.
Ekibini büyütemez.
Gelelim çocuk ego durumuna.
Bu roldeki çalışanlar ya asi olurlar ya uyumlu, boyun eğen olurlar.
Asi çocuk rolündeki çalışan her kurala direnir.
Sürekli şikayet eder ama çözüm üretmez.
Uyumlu çocuk rolündeki çalışanlar hata yapmaktan korktukları için inisiyatif almazlar.
Sürekli onay beklerler, bir sorun çıktığında bahanelerin arkasına saklanırlar.
Ve gelelim üçüncü ego durumuna, yetişkin ego durumu.
İşte bizim hedefimiz bu.
Yetişkin egosu mantıklıdır, veri odaklıdır, duygusal patlamalar yaşamaz, ne yargılar ne de küser.
Durumu analiz eder, sorumluluk alır ve çözüme odaklanır.
Öyleyse bir kahve sorusunun zamanı geldi diye düşünüyorum.
Son zamanlarda yaşadığınız bir çatışmayı düşünün.
Düşündünüz mü?
O anda siz hangi roldeydiniz?
Ebeveyn mi?
Çocuk mu?
Yoksa gerçekten yetişkin mi?
Şimdi pedagojik liderliğin en büyük sırrına geliyoruz sevgili dinleyiciler.
İletişimde etki tepki kuralı vardır.
Siz bir lider olarak ebeveyn rolüne girerseniz karşınızdaki çalışanı otomatik olarak çocuk rolüne itersiniz.
Bir kısır döngüden bahsedeceğiz şimdi.
Diyelim ki bir teslim tarihi kaçtı.
Kratik ebeveyn rolündeki lider öfkeyle odaya girdi.
Siz zaten hiçbir işi zamanda yetiştiremiyorsunuz.
Bıktım sizin bu sorumsuzluğunuzdan.
Tata, tam bir ebeveyn dili.
Bu dili duyan çalışan, beynindeki o eski çocukluk kodlarını devreye sokar.
Savunmaya geçer, bahaneler üretir ya da sadece küser.
Sonuç ne olur?
Lider odasına döner, bu ekibe çocuk gibi bakmak zorundayım.
Ben başlarında durmasam hiçbir şey yapmıyorlar diye düşünür.
Evet, sevgili liderler biraz dürüst olalım mı?
Onlar çocuk olduğu için siz ebeveynlik yapmıyorsunuz.
Size bebeğinlik yaptığınız için onlar çocuk rolünden çıkamıyorlar.
Ekibinize bir yetişkin gibi sorumluluk vermediğinizde onların zihinsel gelişimini ve öğrenme kaslarını kendi ellerinizle baltalamış oluyorsunuz.
Eğitimlerde, mentörlük süreçlerinde sıklıkla şunu görüyoruz.
Bazen yöneticiler ekiplerinin inisiyatif almadığından şikayet ediyorlar.
Ama biraz daha yakından baktığımızda bir görüyoruz ki her kararı kendileri veriyorlar.
Her e-postayı onlar kontrol ediyorlar.
Her problemi onlar çözüyorlar.
Sonra da ekip neden sorumluluk almıyor diye bayağı şaşırıyorlar.
Oysa sorumluluk verilmeden sorumluluk gelişir mi? Gelişmiyor.
Ekibimizde bir yetişkin gibi sorumluluk almadığında, yani biz onlara sorumluluğu vermediğimizde,
onların zihinsel gelişimini kendi elimizle baltalamış oluyoruz.
Evet, o zaman iş yerinde yetişkin yetişkin iletişimi kurmanın önemli olduğunu anladık.
Burada bir kısır döngü var.
Şimdi biz bu kısır döngüyü nasıl kıracağımızı konuşalım.
Ekibimizi bir çocuk gibi gütmekten vazgeçelim.
Onlarla nasıl yetişkin ortaklığı kuracağız buna bakalım.
İşte size pedagojik liderliğin 3 altın kuralını vermek istiyorum.
Birinci kural parmağınızı indirin ve verilerle konuşun.
Bir kriz anında duygularınızla ve genellikle suçlamalarla buna biz ebeveyn dili diyoruz.
Konuşmayı bırak.
Yine geciktiniz demek yerine raporun teslim tarihi dün saat 17'ydi ama henüz bana ulaşmadı.
Süreci tıkayan nedir? Nasıl çözebiliriz deyin.
Karşı tarafa bir yetişkin gibi yaklaştığınızda o da bahanelerin arkasına saklanmayı bırakıp bir yetişkin gibi çözüm üretecektir.
İşte ikinci yöntem.
Neden diye hesap sormayalım.
Nasıl diye alan açalım.
Neden değil, nasıl.
Bunu neden böyle yaptın?
Bu soru çocukluktaki vazoyu neden kırdın?
sorusunu tetikler ve suçluluk psikolojisini yaratır.
Bunun yerine soruyu yetişkin diline çevirelim.
Bu sonucu değiştirmek için bir sonraki sefere süreci nasıl yönetebiliriz?
Benden bir desteğe ihtiyacınız var mı?
Çünkü neden?
Çoğu zaman geçmişi sorgular.
Nasıl?
Geleceği inşa eder.
Bakın bu çok farklı.
Neden diye sorduğumuzda geçmişi sorguluyoruz.
Nasıl diye sorduğumuzda geleceği inşa etmek istiyoruz.
Ve üçüncü altın kuralımıza geliyorum.
Sorumluluğu onların omuzlarında bırakın.
Besleyici ebeveyn liderlerin en büyük hatası nedir?
Çalışanın çözmesi gereken problemi de üstlenmektir.
Çalışan yanınıza gelip bu konuda ne yapacağımı bilmiyorum dediğinde cevabı siz vermeyin.
Şunu sorun.
Senin bu konudaki çözüm önerilerin nelerdir?
Getirdiğin üç alternatifi birlikte değerlendirelim mi?
Bırakın o zihinsel kası onlar çalıştırsın.
Evet, bugünü değerlendirecek olursak sevgili dostlar,
İş hayatındaki o yorucu ego sahnelerini aşağı indirmeyi ve pedagojik liderliğin en temel kuralını konuştuk.
Unutmayalım, ekibimizin çocuk gibi davranmasını istemiyorsak önce biz ebeveyn gibi davranmayı bırakalım.
Herkesi yetişkin noktasına çekelim.
İş Hayatını İyileştir'menin yolu karşımızdakinin ünvanına değil, onun yetişkin özüne hitap etmekten geçer.
Ve bu haftanın görev kartını paylaşmak isterim.
Bu hafta bir ekip arkadaşınıza veya çalışanınıza dikkat edin.
O size bir problemle geldiğinde ne yapıyorsunuz? Hemen çözümü veriyor musunuz?
Vermeyin.
Onun yerine sadece şunu sorun.
Sen olsan nasıl çözerdin?
Sonra susun.
Gerçekten dinleyin.
Çünkü gelişim tavsiye verildiğinde değil, insanlar kendi cevaplarını bulduğunda başlar.
Bazen liderliğin en zor kısmı da budur.
Çözümü vermek değil, karşımızdakinin çözümü bulmasına alan açmaktır.
Ben Elif Bardar Solak, İş Hayatını İyileştir podcastinde yeniden buluşmak üzere.
Hoşça kalın diyorum ama unutmayın, iyi liderler ekiplerini yönetmezler.
Ekiplerinin yetişkin tarafını ortaya çıkarırlar.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.
