Atomik Alışkanlıklara Giriş: Büyük Değişim Neden Küçük Başlar?

Hayatınızı değiştirmek için gerçekten büyük bir karar vermeniz gerektiğine emin misiniz?

Ya kariyerinizin yönünü değiştiren şey büyük kararlarınız değil de,

her gün fark etmeden tekrar ettiğiniz küçük davranışlarsa?

Merhaba, İş Hayatını İyileştir podcastine hepiniz hoş geldiniz.

Ben Elif Vardar Solak.

Bugün yepyeni bir seriye başlıyoruz.

İş yerinde atomik alışkanlıklar.

Bu seride büyük hedeflerden önce küçük davranışlara,

motivasyondan önce sistemlere ve tek seferlik büyük kararlardan önce

her gün tekrar ettiğimiz rutinlere bakalım istiyorum.

Çünkü iş hayatında değişmek istediğimizde çoğumuz büyük hedeflerle başlıyoruz.

Daha planlı çalışacağım, ertelemeyeceğim, ekibime daha düzenli geri bildirim vereceğim,

pazartesi motivasyon yüksek, salı biraz zorlanıyoruz,

çarşamba eski çalışma biçimimiz kapıyı çalıyor.

Belki de sorun hedefimiz değildir.

Belki sorun hedefimizi taşıyacak günlük sistemi kurmamış olmamızdır.

James Clear'in atomik alışkanlıklar yaklaşımından yola çıkarak bu seride tam olarak bunun peşine düşelim istiyorum.

Küçücük davranış değişiklikleri zaman içinde çalışma biçimimizi, ekiplerimizi ve hatta kurum kültürümüzü nasıl değiştirebilir?

Hatta nasıl dönüştürebilir?

Ve teoride bırakmayacağız.

Pazartesi sabahı bilgisayarınızı açtığınız anda kullanabileceğiniz kadar da somutlaştıracağız.

Ve bu haftanın kahve sorusu ile başlayalım.

Kahveleri aldık mı?

Tamam.

İş hayatınızdan tek bir alışkanlık seçmenizi rica ediyorum.

Değiştirmek istediğiniz ama bir türlü değiştiremediğiniz hangi küçük davranışı tekrar edip duruyorsunuz?

Sabah ilk iş e-postaya bakmak mı?

Her bildirime cevap vermek mi?

Önemli işi ertelemek mi?

Gereğinden uzun toplantılar mı?

Bir tanesini seçin.

Çünkü bugün onu değiştirmeye çalışmadan önce neden tekrar ettiğinizi bulalım istiyorum.

Büyük değişim neden küçük başlar?

Atomik dediğimiz şey nedir? Küçücüktür öyle değil mi?

Ama fikir çok güçlüdür.

Tek başına önemsiz görünen bir davranış tekrarlandığında daha büyük bir çalışma biçiminin parçasına dönüşebilir.

Bir sabah bilgisayarınızı açıyorsunuz.

Önemli bir raporunuz var.

Ama önce maillere bir bakayım.

Bir mail, bir Teams bildirimi, bir mesaj, bir toplantı daveti.

Derken saat 11.30.

Bütün sabah çalıştınız ama asıl işe hala başlayamadınız.

Tanıdık geldi mi?

Belki problem ben yeterince disiplinli değilim değildir.

Belki bilgisayarı açmakla e-postaya girmek arasında bağlantı artık rutininiz olmuştur.

Bunu hiç fark ettiniz mi?

İşte küçük tekrarların gücü buradadır.

James Clear bunu anlatırken meşhur %1 iyileştirme metaforunu kullanır.

Nasıl çalışıyor bu?

Şöyle, her gün %1'lik artışı matematiksel olarak bir yıl bileşik düşündüğünüzde sonuç yaklaşık 37 katına ulaşır.

Ama dikkat, bu her gün %1 daha iyi çalışırsanız şirketiniz 37 kat daha verimli olur demek değildir.

İnsan davranışı matematik formülü değildir.

Buradaki fikir aslında çok daha basittir.

Küçük değişimlerin gücü küçük olmalarında değil, birikebilmelerindedir.

Bir kez iyi geri bildirim vermek ekip kültürünü değiştirmez.

Bir kez e-postadan önce önemli bir işe başlamak kariyerinizi değiştiremez.

Ama tekrarlandığında artık tek bir davranıştan değil, çalışma biçiminizden söz etmeye başlarız.

İşte hedef ile sistem arasındaki fark da tam buradadır.

Hedef nereye gitmek istediğinizi söyler.

Oysa sistem oraya her gün nasıl ilerleyeceğinizi belirler.

Daha odaklı çalışacağım dediğinizde bir niyet belirtirsiniz.

Ama bilgisayarımı açtığımda e-postadan önce günün en önemli işine başlayacağım dediğinizde ne yapmış olursunuz?

İşte orada bir davranışınızı tasarlamaya başlamış olursunuz.

Peki bir alışkanlık nasıl oluşuyor?

James Clear bunu dört aşamalı, basit bir döngüyle anlatıyor.

İşaret, arzu, tepki, ödül.

Ezberlemeyelim, iş hayatına dönelim.

Zor bir iş üzerinde çalışıyorsunuz.

Takıldınız, işaret.

O rahatsızlıktan biraz uzaklaşmak istediniz, arzu.

Eliniz telefona gitti, tepki.

Birkaç dakikada rahatladınız, ödül.

İşte bu tekrarlandıkça zihin küçük bir bağlantıyı öğrenmiş oluyor.

Zorlandığımda telefona bakarsam rahatlıyorum.

İşte alışkanlığın kritik noktası burada geliyor.

Davranışın kendisi kadar onu neyin başlattığına ve sonunda bize ne verdiğine de bakmamız gerekiyor.

Çünkü döngüyü görebiliyorsak onu yeniden tasarlayabiliyoruz.

Davranışı nasıl tasarlıyoruz?

Şimdi bunu inceleyelim.

James Clear bunun için dört yasa öneriyor.

Görünür kıl, cazip kıl, kolay kıl, tatmin edici kıl.

Peki, şimdi bunları tek bir davranış üzerinden deneyelim.

Diyelim ki sabah günün en önemli işini belirlemek istiyorsunuz.

Bunu görünür kılın.

Bilgisayarınızın yanına tek bir soru koyun.

Bugünün en önemli işi ne?

Sonra cazip kıl adımına geçelim.

Sevdiğiniz bir rutine bunu bağlayın.

İlk kahvemi içerken günün en önemli işini belirleyeceğim.

Bu aynı zamanda habit stacking dediğimiz alışkanlık istiflemeye gidiyor.

Zaten yaptığım bir davranıştan sonra yeni davranışımı yapacağım.

Kolay kıl adımı.

Bir saatlik kusursuz plan yapmayın.

İki dakika ayırın.

Çünkü bazen zor olan davranış değil başlamaktır.

Ve son olarak tatmin edici kılın.

Yaptığınızda küçük bir tik koyun.

Bir işaret yapın.

Çünkü büyük sonuçlar aslında geç gelir.

Küçük ilerlemeyi görünür kılmaksa devam etmemizi kolaylaştırabilir.

Fark ettiniz mi? Kendimizi daha fazla zorladık mı zorlamadık.

Davranışın gerçekleşmesini kolaylaştıran bir sistem kurduk.

İrade gücü kendini zorla der.

Davranış tasarımı ise doğru davranışı kolaylaştır der.

Peki ya kötü alışkanlık?

O zaman mantığı tersine çevirmek gerekir.

İstenmeyen davranışı daha az görünür, daha az cazip, daha zor ve daha az tatmin edici hale getirmeliyiz.

çalışırken sürekli telefona uzanıyorsanız

yüzüncü kez telefona bakma demek yerine

telefonu masadan kaldırmak bile küçük bir zorluk yaratabilir.

Bugün burada bırakalım.

Çünkü çevre ve sürtünme meselesi, bu zorluk meselesini

ilerleyen bölümlerde birazcık daha yakından inceleyelim istiyorum.

Şimdi pazartesi sabahı atomik bir deney yapalım istiyorum.

Ne dersiniz?

Teoriyi bir tarafa bıraktık.

Kahve sorusunda seçtiğiniz alışkanlık vardı ya, hatırladınız mı?

Onu geri çağırmanızı rica ediyorum.

Ama kendinize bunu nasıl tamamen değiştirebilirim diye sormayın.

Şunu sorun.

Bunun daha iyi versiyonunu 2 dakikada nasıl başlatabilirim?

Mesela bilgisayarımı açtıktan sonra e-postaya girmeden önce önemli işime 2 dakika içinde başlayacağım.

Hepsi bu.

Bir işaret var.

Bilgisayarı açmak.

Davranış mevcut rutine bağlandı.

Başlangıç küçüldü.

2 dakika.

Devam etmek isterseniz edin ama deneyin amacı pazartesi sabahı hayatınızı değiştirmek değil.

Sadece yeni bir başlangıç noktası yaratmak.

Şimdi kendi cümlenizi tamamlayın istiyorum.

Nokta nokta yaptıktan sonra iki dakika boyunca nokta nokta yapacağım.

Anlaştık mı? Boşlukları siz dolduruyorsunuz.

Bir hafta, tek davranış, iki dakika ve haftanın sonunda kendinize sorun.

Değişmek gerçekten zor muydu yoksa ben değişimi gereğinden fazla mı büyütmüşüm?

Bugün cebimize tek bir fikir koyalım.

Değişim her zaman fazla irade istemez, bazen daha iyi tasarlanmış küçük bir davranış ister.

Mesele bir gün mükemmel yapmak değildir, yarın yeniden yapabileceğimiz bir sistemi kurmaktır.

Ben Elif Vardar Solak ama gitmeden önce size bir soru bırakmak istiyorum.

Ya atomik alışkanlıklar yalnızca bireyleri değil, şirketleri de değiştirebiliyorsa,

bir toplantının nasıl başladığı, bir kararın nasıl alındığı, bir yöneticinin nasıl geri bildirim verdiği

her gün tekrarlandığında kurum kültürüne dönüşebilir mi?

Bir sonraki bölümde ölçeğimizi büyüteceğiz.

Atomik kurumsal alışkanlıklara bakacağız.

Şirket kültürünü yüzde bir değiştirmek.

O zamana kadar tek sorumuz var.

Sizin iş hayatınızda hangi küçük tekrar bugün büyük bir değişimin başlangıcı olabilir?

Kendimizi ve dünyayı hep birlikte iyileştirmek dileğiyle.

Kendinize çok iyi bakın. Görüşmek üzere.

Altyazı M.K.