Bu bölümde yalan söylemenin psikolojisini anlatıyorum.
***
Instagram @hayalperestinsesi
📩 hayalperestinsesi@gmail.com
Transkript
Yalan! Yalan söylüyorsun!
Hiç düşündünüz mü neden yalan söyleriz?
Yalan söylemek daha iyi bir dünya için hizmet eden aracılar mı?
Yoksa başımızı belaya sokan tehlikeli sular mı?
Hayalperest'in Sesi podcast serisi başlıyor.
Hepinize keyifli dinlemeler.
Herkese merhabalar, ben Melis.
Hayalperest'in Sesi'ne hoş geldiniz.
Umarım keyifler yerindedir, her şey yolundadır.
Bugün girişten de anladığınız gibi yalan söyleme konusunu konuşacağız.
İnsanlar neden yalan söyler?
Yalan söylemenin beyindeki etkisi ve bir de yalan söylemek hastalık mıdır gibi en derinlere kadar ineceğiz arkadaşlar.
Ben yalan söylemem diyenin bile yalan söylediği bir konu.
Ayrıca podcast sonunda da bir film önerim olacak.
O yüzden mutlaka sonuna kadar dinleyin derim.
İnsanlar neden yalan söyler?
Önce bir ona bakalım.
Ben nedenleri söylemeden önce de bir düşünün bakalım içinizden.
En çok hangi konuda, kime ve neden yalan söylüyorsunuz?
Sorumuzu tekrar edeyim.
En çok hangi konuda, kime ve neden yalan söylüyorsunuz?
Bu soru bu podcast'in en kilit sorusu arkadaşlar.
Bir düşünün bakalım. Podcast'i hazırlarken bu sorunun cevabını ben de düşündüm içimden ve cevabını da verdim.
Burada nasılsa biz bizeyiz.
O cevabı sizinle de paylaşmak istedim.
Ben genelde aileme yalan söylüyormuşum.
Onu fark ettim soruyu düşünürken.
Özgürlüğüme çok düşkün biriyimdir.
Bazen çalışmadığım günleri de çalışıyormuşum olarak söylediğim oluyor.
Podcast'ı hazırlarken ve bu cevabı düşünürken her ne kadar biraz vicdan yapsam da maalesef kendim için zaman zaman yaptığım bir durum bu.
Bazen hasta bir bireye moral vermek için Bazen de bir çocuğun yüzünü güldürmek için söylenen yalan masum gibi görünse de aslında hiç de öyle değil.
Peki psikolojik olarak insanların yalan söyleme nedenleri neymiş bir de ona bakalım.
Yalan söylemenin en büyük nedenlerinden birisi koruma ve savunma içgüdüsüymüş arkadaşlar.
Doğruyu söylersem şöyle bir durumla karşılaşırım gibi durumlar kişiye yalan söyletiyormuş.
Özellikle çocuklarda da yalan söyleme bu şekilde başlıyormuş.
Doğruyu söylersem annem kızar, işte babam kızar, öğretmenim kızar gibi sebepler çocuklarda yalana başvurmalarına sebep oluyormuş.
Eğer ebeveynseniz veya küçük kardeşiniz varsa bu noktada biraz dikkat edin.
Bırakın size gelsin doğruyu söylesin ki yalan söylemeyi öğrenmesin küçük yaşında.
Bir diğer yalan söyleme nedeni de empati duygusuymuş.
Aşırı empat bir bireyse karşısındaki kişinin duygu ve düşüncelerini anlayıp ona duymak istediği şeyleri söyleyerek yalana başvuruyormuş.
Buna örnekte kıyafet konusundaki düşünceleri sorulduğunda yakışmasa bile yakıştı diyen kişiler genelde aşırı empat oldukları için yalana başvuruyorlarmış.
Bir diğer yalan söyleme nedeni de tamamen manipüle etmek amacıyla yalan söylemeymiş arkadaşlar.
İnsanları birbirine düşürmek, her durumdan çıkar elde etmeye çalışmak, kendini ön planda tutmak isteyen bireyler manipülatif, yalan söyleyen kişiler oluyormuş.
Böyle kişilerin eline ne geçiyor hiçbir zaman anlamış değilim.
Umarım böyle insanlarla hiç karşılaşmayız arkadaşlar.
Bir diğer yalan söyleme nedeni de ansiyete bozukluklarıymış.
Bu durum daha çok zihinsel sağlık sorunları olan kişilerde görülüyormuş.
Hatta tıpta mitomani yani yalan söyleme hastalığı olarak da geçiyor.
Bu bireylerin daha çok psikolojik sağlık sorunları oluyor ve yalan söylediklerinin farkında olmuyorlar.
Çünkü hayal güçleriyle bir düşünce üretiyorlar ve bu düşüncenin gerçek olduğuna inandıkları için de bunun bir yalan olduğunu kabul etmiyorlarmış.
Mitomani yani yalan söyleme hastalığı 15-16 yaş gibi ergenlik döneminde başlıyormuş ve tedavi edilmezse Yetişkinlik dönemine kadar devam ediyormuş.
Hırsızlık, dolandırıcılık gibi suç işleyenler arasında mitomani tespit edilmiş.
Özellikle telefon dolandırıcılığı yapanların bu grupta olduğu da düşünülmekteymiş.
Çünkü sözel yetenekleri çok gelişmiş kişilerden oluyormuş mitomani hastaları.
Eğer çevrenizde özellikle ergenlik döneminde bu ve buna benzer durumlar gözlemlediğiniz kişiler varsa mutlaka bir doktora başvurun derim.
Bir diğer yalan söyleme nedeni de düşük öz saygı ve özgüvensizlikmiş arkadaşlar.
Kişi toplumda kabul görmek, istenilen ve sevilen kişi olmak, onaylanmak, grubun en popüleri olmak için yalanı etkili bir araç olarak kullanıyormuş.
Peki yalan söylediğimizde beynimizde ne gibi etkiler oluyormuş?
Biraz da buna bakalım arkadaşlar.
Podcast'ı hazırlarken en çok dikkatimi çeken ve beni etkileyen yerlerden.
Birisi burasıydı.
Yalan söylediğimizde ilk olarak beynin ön lobu aktif hale geliyormuş.
Normalde beynimizin ön lobu akıl yürütme, problem çözme ve karar verme gibi işlemlerin yürütüldüğü kısım.
Kişi yalan söylediğinde gerçeğin gizlenmesi ve bastırılması için beynin ön lobu daha çok çalışıyormuş.
İkinci olarak da limbik sistem aktif hale geliyormuş.
Normalde limbik sistem koku alma, beslenme, motivasyon, cinsel dürtü, öğrenme gibi durumlarda aktif hale gelirken yalan söylediğimizde ansiyetenin ve hayal kırıklığı
seviyesinin yükselmesi nedeniyle aktif hale geliyormuş.
Doğruları söylediğimizde ise daha farklı bir bilişsel süreç yaşanıyormuş arkadaşlar.
Biraz önce bahsettiğim beynin ön lobu ve limbik sistem daha az çalışıyormuş.
İnsanların günlük yalan söyleme dozu ile ilgili bir araştırma yapılmış.
Çok çarpıcı sonuçları var arkadaşlar.
Bakalım bir günde ne kadar yalan söylüyormuşuz bir de bunu konuşalım.
Birçok insan günde en az bir veya iki kez yalan söylüyormuş.
Erkeklerin daha çok yalan söylediği algısının aksine kadınlar ve erkekler eşit oranda yalan söylüyormuş.
Ayaküstü yapılan her 10 dakikalık konuşmada en az bir kez yalan söyleniliyormuş.
Üniversite öğrencileri ebeveynlerine her iki konuşmadan birinde yalan söylüyormuş.
İnsanların %65'i de artık daha az dürüst olduğumuzu düşünüyormuş.
Yaptıkları işleriyle ilgili en çok yalan söyleyen meslek grupları da şu şekilde arkadaşlar.
%94'lük bir oranla ilk sırayı tabii ki politikacılar alıyor.
%92 ile patronlar, %91 ile ünlüler ve %77 ile de avukatlar en çok yalan söyleyen meslek gruplarındanmış arkadaşlar.
Tabii bu işi yapan herkes yalan söylüyor diye demiyoruz.
Yapılan araştırmalar sonucu bu sonuçlar ortaya çıkmış.
Tüm bu sebeplerden anlaşılacağı üzere bazen bir yalanın altında kişisel çıkarlar, başkalarını koruma içgüdüsü, sorunları çözme çabası gibi masum ve iyi niyetli
görülse de doğru olmayan hiçbir şey masum ve iyi niyetli olamaz arkadaşlar.
Konu ne olursa olsun doğruyu söylemek çevrenizi geliştirir ve vicdanen rahat olmanızı sağlar.
Ne kadar masum gibi görünse de yalan söylemek oldukça yorucu bir eylem.
Çünkü o yalan ortaya çıkmasın diye uğraşır durursunuz ve bu kişiyi daha çok yorar.
Ayrıca biraz önce söylediğim beyninizin bölgeleri de normale göre daha çok çalışır.
Podcast'in başında film önerisinde bulunacağım demiştim arkadaşlar.
Film Netflix'te var.
Başarılı oyuncu Ricky Gervais'in başrolde yer aldığı Kimsenin yalan söylemediği bir dünyayı konu alan The Inventation of Lying yani yalan söylemenin icadı
ya da yalanın icadı.
Film tam da bu konuyu işliyor ve yalanlara bambaşka bir açıdan bakıyor arkadaşlar.
Bana çok farklı geldi ve ben beğendim filmi.
Size de izlemenizi tavsiye ederim.
Instagram sayfamda daha detaylı paylaşacağım.
Oradan da bakabilirsiniz. Umarım filmdeki gibi yalansız bir dünya mümkün olur.
En azından kendi dünyamızı değiştirmek bizim elimizde.
O yüzden konu ne olursa olsun doğruyu söyleyin.
Bugünlük benden bu kadardı arkadaşlar.
Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim.
Ayrıca dinlediğiniz uygulamalar üzerinden Spotify üzerinden takip etmeyi unutmayın.
Haftaya yeni bölümde görüşmek üzere.
Kendinize iyi bakın, hoşçakalın ve en önemlisi de mutlu kalın.
Bu transkript otomatik olarak çıkarıldı; kayıtla küçük farklar olabilir.