Cahit Arf: Matematiğe Adanmış Bir Hayat

Hayalperest'in Sesi podcast serisi başlıyor.

Hepinize keyifli dinlemeler.

Herkese merhabalar.

Hayalperest'in Sesi podcast kanalına hoş geldiniz.

Ben Melis. Umarım keyifler yerindedir.

Her şey yolundadır.

Bugünkü podcastimizde Türkiye'nin matematik dünyasında adını altın harflerle yazdırmış, ismi formüllere kazınmış bir isimden Cahit Arf'ten bahsedeceğim arkadaşlar.

Cahit Arf sadece matematikçilerin değil hepimizin hayatına ilham olan bir isim.

Ülkemizde matematiğin simgesi olan Cahit Arf 11 Ekim 1910 tarihinde o zamanlar Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası olan Selanik'te dünyaya gelir.

1912 yılında başlayan Balkan Savaşları nedeniyle ailesiyle birlikte İstanbul'a taşınırlar.

Eğitim hayatına 4 yaşındayken İstanbul'da 1914 yılında şimdiki Kabataş Lisesi olan Beşiktaş Sultanisi'nde başlar ancak 1915

yılında çoğu ahşap binalardan oluşan Cihangir ve Tophane'de çıkan büyük yangından sonra Süleymaniye'ye taşınırlar ve eğitimine İstanbul Sultanisi'ne devam eder Cahit

Arf. Fakat kısa bir süre sonra ailesi İzmir'e göç eder.

Cahit Arf'in matematiğe olan ilgisi 5.

sınıf öğrencisiyken İzmir'deki okulunda öğretmenleri tarafından fark edilir.

Öğretmeni onu geometriyle ilgili problemleri çözmeye cesaretlendirir ve teşvik eder.

Lise yıllarında artık okul arkadaşlarının çözemediği matematik sorularını çözen Cahit Arf'in bu yeteneği ailesi ve öğretmenlerinin tamamen ilgisini çeker ve Cahit Arf ailesi

tarafından 1926'da Paris'teki Louis Lisesi'ne okutulmak üzere gönderilir.

Küçük yaşta fark edilen bu yetenek aslında doğru bir yönlendirme ve destekle nasıl bir dahiye dönüşülebileceğinin harika bir örneği arkadaşlar.

Cahit Arif'in hikayesi öğretmenlerin ve ailelerinin genç bir bireyin hayatında ne kadar önemli bir rol oynadığını bir kez daha gösteriyor.

Sizce de bir insanın potansiyelini açığa çıkarmak için doğru desteği bulması çok kıymetli değil mi?

O yıllarda bir çocuğu Paris'e göndermek hiç de kolay bir karar değilken Cahit Arif'in ailesinin çocuklarına olan inancı ve eğitime verdiği önemin ne kadar da büyük olduğunu gösteriyor.

Şimdi düşünüyorum da bizler de çevremizdeki gençlere böyle bir destek olabiliyor muyuz?

Bizlere olunmadı ama biz olabiliyor muyuz?

Kendi adıma bu sorunun cevabını veremiyorum açıkçası.

Konumuza tekrar dönecek olursak 3 yıllık lise öğrenimini 2 yılda bitiren Cahit Arf Türkiye'ye geri döner.

O sıralarda Türk hükümeti tarafından yüksek öğrenim görmek üzere sınavla Avrupa'ya gönderilecek aday öğrenciler arasına katılır.

Yüksek öğrenimini de Fransa'da tamamlar Cahit Arf.

İstanbul'a geri döndüğünde bir yıl kadar Galatasaray Lisesi'nde matematik öğretmenliği yaptıktan sonra İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde doçent adayı olarak çalışır.

Cahit Arf doktorasını 1938 yılında Almanya'da Göttingen Üniversitesi'nde tamamlar.

Daha sonra İstanbul Üniversitesi'ne dönen Cahit Arf, 1943'de profesör, 1955'de ordinarius profesör olur.

1964 ve 1965 yılları arasında Fransa'da bulunan Princeton'daki Yüksek Araştırma Enstitüsü'nde konuk öğretim üyesi olarak görev yapar.

Lise yıllarından beri hangi geometrik problemlerin cetvel ve pergel yardımıyla çözülüp hangilerinin çözülemeyeceğini kendi kendine soran Cahit Arf, o yıllarda çözülebilecek

cebirsel denklemlerin veya galois cebirsel denklemlerinin bir listesini yapmayı tasarlıyormuş.

Tasarladığı bu projeyi İstanbul'da gerçekleştiremeyeceğini düşündüğü için İstanbul Üniversitesi'nden izin alıp 1937'de Göttingen Üniversitesi'ne gider.

Cahit Arf'in ilk çalışması 1939 yılında Almanya'nın ünlü bir matematik dergisinde yayınlanır.

Cahit Arf çözülebilen cebirsel denklemlerin bir listesini yapmak amacıyla Göttingen'de ünlü matematikçi Hasse'nin doktora öğrencisi olur.

Hasse'nin önerisiyle özel haller problemlerini çözer.

Cahit Arf bu çalışmasıyla sayılar teorisinde çok özel bir yeri olan lokal cisimlerde dallanma teorisine çok önemli bir yapısal katkıda bulunmuştur.

Burada bulduğu sonuçlardan bir bölümü dünya matematik literatüründe hasse arf teoremi olarak geçmektedir.

Cahit Arf üniversitede rektörlük, dekanlık gibi idari görevler almaktan hep kaçınmış.

Araştırmacıların bu gibi görevlerden uzak durmaları gerektiği görüşünde olmuş ama uzun yıllar TÜBİTAK Bilim Kurulu Başkanlığında görev yapmış, Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde bulunduğu

yıllarda yeni ve farklı bir üniversite modeli kültürünün ortaya çıkması için çaba göstermiş, akademik dünyanın yapay-hiyerarşik ayrımlarıyla alay etmiştir.

Genç öğretim üyeleri ve öğrencilerle çok güzel, yararlı ve keyifli bir diyalog içerisinde olmuştur.

Her zaman üniversite içi iç çekişmelerden ve politikadan uzak durmuş Cahit Arf.

Cahit Arf, Amerika Birleşik Devleti tarafından, Kaliforniya Üniversitesi'nden ve Kanada'dan konuk öğretim üyesi olarak teklifler almış.

Ancak hiçbirini kabul etmemiş, ısrarla Türkiye'de yaşamak istediğini bildirmiş arkadaşlar.

Cahit Arf, Cebir konusundaki çalışmalarıyla dünyaca ün kazanmıştır.

Sentetik geometri problemlerinin cetvel ve pergel yardımıyla çözülebilirliği konusunda yaptığı çalışmalar, cisimlerin kuadrik formlarının sınıflandırılmasında ortaya çıkan değişmezlere

ilişkin arf değişmezi ve arf halkaları gibi literatürde adıyla anılan çalışmalarının yanı sıra hasta arf teoremi adıyla da anılan teoremi matematik bilimine kazandırmıştır.

Arf sabiti ve arf kapanışları gibi terimleri de Darphane Genel Müdürlüğü tarafından Bin Yılın Türkleri Hatıra Para Sergisi kapsamında 2001 yılında

basılan gümüş paraların bir yüzünde Cahit Arf'in portresi, diğer yüzünde de Arf Değişmezi olarak bilinen formülden bir kesit yer almaktadır.

Daha sonra 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından tedavüle sürülen 10 Türk lirası banknotlarının arka yüzüne Cahit

Arf'in bir portresi ve arf değişmezi olarak bilinen formülden bir kesit basılmıştır.

Bugün bir matematik dehasının, bir bilim insanının, bir ilham kaynağının hikayesini birlikte konuştuk arkadaşlar.

Cahit Arf bilime olan tutkusu ve insani yönüyle hepimize bir rehber olacak bir yaşam sürmüş.

Matematik formüllerine adını yazdıran bir insanın aynı zamanda öğrencileriyle sıcak bir bağ kurması ve akademik dünyaya kattığı kültür onun ne kadar büyük bir insan olduğunu da gösteriyor.

Cahit Harf'in yaşamı bize gösteriyor ki hayallerimize ulaşmak için bilgiye ve azme sarılmalıyız.

Umarım bu hikayede hayallerinize ulaşmak için içinizde bir şeyleri harekete geçirmiştir.

Cahit Arf hocamızın çok etkilendiğim bir sözüyle podcastimi bitirmek istiyorum arkadaşlar.

İşlerinizi başkalarına yaptırmayın çünkü kendi istedikleri gibi yaparlar diyor.

Hocamızın bu sözü öz disiplinin ve kendi emeğimizin değerini anlatıyor.

Kendi hikayenizi yazmayı hiçbir zaman başkalarına bırakmayın arkadaşlar.

Bugünlük benden bu kadardı.

Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim.

Dinlediğiniz uygulamalar ve Spotify üzerinden kanalıma abone olmayı unutmayın arkadaşlar.

Haftaya yeni bölümde görüşmek üzere.

Kendinize iyi bakın, hoşça kalın ve en önemlisi de mutlu kalın.