Varyasyon (Çeşitlilik), Adaptasyon, Evrim ve Biyoçeşitlilik Arasındaki İlişki Nedir?

Bu dört temel evrimsel biyoloji kavramı arasında büyük oranda döngüsel bir ilişki vardır.

Tüm canlıların sayısız özelliği gen adı verilen kimyasal moleküllerle belirlenir.

Ancak genler evrendeki hiçbir sistem gibi kusursuz çalışmadığı için ve mutasyonlar, transpozonlar, crossing over, bakteriyel ve viral enfeksiyonlar, yatay gen transferi ve benzeri bazı

iç mekanizmalardan ötürü sürekli olarak değişirler.

Bu değişimler bir canlı popülasyonu içerisindeki çeşitliliği yaratır.

Tazeler, yeni kombinasyonlar üretir.

Buna varyasyon denir.

Varyasyonlar sürekli olarak değişen, dinamik seçilim baskıları altındadır.

Bu baskılar doğal, yapay, cinsel, gruba dayalı, akrabalara dayalı seçilim baskıları olabilir.

Bu mekanizmaların etkisi altında aynı türe ait bazı çeşitler, yani varyantlar, diğerlerine göre daha kolay hayatta kalır ve daha fazla ürer.

Bu sayede kendisini avantajlı kılan özellikleri gelecek nesillere aktarabilir.

İşte bu seçilim baskısı altında popülasyon içerisindeki bazı özelliklerin görülme sıklığının artmasına, kısaca canlının çevresine daha uyumlu hale gelmesine ve uyum başarısını arttırmasına

adaptasyon adı verilir.

Genellikle sadece doğal seçilim yoluyla olan evrimsel değişimlere adaptasyon denmektedir.

Bir canlının değişimindeki tek etmenler adaptasyonlar değildir.

Genetik sürüklenme gibi daha rastlantısal ancak varoluşun vazgeçilmez süreçleri de canlılığın değişmesini, popülasyonlar içerisindeki gen dağılımlarının ve alel sıklıklarının değişmesine neden olabilir.

Bu değişim artış, azalış, dalgalanma ve benzeri şekillerde olabilir.

İşte bir canlı popülasyonunun nesiller içerisinde gen dağılımlarının ve sıklıklarının değişmesine evrim denir.

Dolayısıyla evrim illa bir canlının diğerine değişmesi.

veya bir canlıdan yeni türlerin oluşması olayı değildir.

Basitçe, popülasyon genetiği dahilinde bir popülasyonun gen dağılımı ve sıklığının değişimidir.

Türleşme, farklılaşma, yeni türlerin oluşumu ve benzeri unsurlar bu sürecin kaçınılmaz sonuçlarıdır.

Ancak süreç bunlarla tanımlanmaz.

Evrim sayesinde yeni türler oluşur ve var olan türler değişir.

Bu sayede şimdilik yalnızca yerkürede gördüğümüz çeşitlilik artar.

Evrim nedeniyle yeni türler sürekli var olurken, tükenme sebebiyle birçok tür yok olur.

Belli bir zaman diliminde gezegen üzerinde görülen çeşitliliğin toplamına bioçeşitlilik adı verilir.

Diğer tüm terimler gibi bu terim de statik değildir, dinamiktir, yani değişkendir.

Dolayısıyla evrimsel süreçte varyasyon, adaptasyon, evrim ve bioçeşitlilik döngüsünü görürüz.

Seslendiren Altay Kenger Kısa