Teistik Olasılık Skalası (Dawkins Skalası) ve Alternatif Din Felsefesi Tutumları

Her ne kadar günlük tartışmalarda dini görüşler kalıplara sığdırılmaya çalışılsa da aslında birçok insan tekil bir kalıba giremeyecek kadar çeşitli görüşlere sahiptir.

Bunu birazcık standartize edebilmek adına Richard Dawkins tarafından yazılan Tanrı Yanılgısı kitabında Teistik Olasılık Skalası isimli bir ölçek geliştirilmiştir.

Bu ölçek ya da yelpaze bir kişinin kendi inançlarını herhangi bir tanrının var olmasına yönelik olasılığa göre kategorize etmesini mümkün kılan bir ölçektir.

Ölçek aşağıdakinden biraz daha dar ve sadedir.

Wikipedia'daki konu hakkındaki içerik...

Bu ölçek evrim ağacı yazarları tarafından Wikipedia için çevrilmiştir.

Bağlantılardan okuyabilirsiniz.

Aşağıda ise bu skalanın genişletilmiş bir versiyonunu ve atlanan alternatif pozisyonları bulacaksınız.

Teyislik olasılık pozisyon skalası.

Bu ölçek evrim ağacı olarak bizim tarafımızdan da üyelerimizin kişisel profillerinde genişletilmiş bir şekilde kullanılmaktadır ve bizim tarafımızdan netleştirilen açıklamalı tanımları şu şekildedir.

1. Mutlak teist. Tanrı %100 vardır ve ben Tanrı'nın var olduğunu inanmakta kalmıyorum, Tanrı'nın var olduğunu biliyorum.

2. Defakto teist. Tanrı'nın var olduğundan %100 emin değilim ancak hayatımı Tanrı'nın var olduğu varsayımına göre yaşamayı tercih ederim.

3. Deist. Tanrı vardır ancak insanlarla ilişime geçmez.

Dolayısıyla kitaplara dayalı anlatım ve kavramlar, din, kusa kitaplar, peygamberler hatalıdır.

4. Pan teist. Tanrı evrenin ta kendisidir.

Evrenden ayrı kişiselleştirilmiş bir Tanrı bulunmamaktadır.

5. Agnostik teist.

Tanrının var olduğunu düşünüyorum ancak buna rağmen varlığı veya yokluğunun bilinemeyeceği kanaatindeyim.

6. Teizme yakın kararsız.

Tanrının var olduğuna dair ciddi şüphelerim olsa da Tanrının var olduğuna inanmaya meyilliyim.

7. İyitsizim.

Tanrının varlığına inanmıyorum ama bir şeyler veya bir güç olmalı.

8. Agnostik kararsız.

Tanrının var olup olmadığını bilmenin bir yolu yoktur.

Veya tanrı %50 ihtimalle vardır.

9. İgnostik.

Tanrının varlığına yönelik fikir ve sorular anlamsızdır.

Çünkü tanrı kavramının tutarlı olan ve belirsiz olmayan hiçbir tanımı yoktur.

Diğer tüm pozisyonlar tanrı kavramıyla ilgili çoksa da varsayıma dayanmaktadır.

10. Apateist. Tanrı var olsa da olmasa da fark etmez.

Bunu bilmenin bize hiçbir faydası ya da zararı yoktur.

Dolayısıyla tanrı yokmuş gibi davranmakta herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.

11. Ateizme yakın kararsız.

Tanrı'nın var olduğuna dair ciddi şüphelerim olsa da Tanrı'nın var olmadığına inanmaya meyillim.

12. Agnostik ateist.

Tanrı'nın var olmadığını düşünüyorum ancak buna rağmen varlığı veya yokluğunu bilinemeyeceği kanaatindeyim.

13. Defakto ateist.

Tanrı'nın var olmadığından %100 emin değilim ancak var olma ihtimali önemsenmeyecek kadar azdır.

Bu yüzden hayatımı Tanrı'nın var olmadığı varsayımına göre yaşamayı tercih ederim.

14. Mutlak ateist.

Tanrı %100 ihtimalle yoktur ve ben Tanrı'nın var olduğuna sadece inanmamakta kalmıyorum, Tanrı'nın var olmadığını biliyorum.

Uyarılar ve kısıtlar. Elbette bu sıkalarla ilgili şu uyarıları yapmakta fayda var.

1. Elbette ki bu kategorilere de sığmayan kişiler ve görüşler bulunmaktadır.

Buradaki liste sadece bir özet neteliği görmelidir.

2. Bu kategorileri farklı şekillerde organize etmek mümkündür.

Örneğin ateist ve agnostikleri tek bir çatı altında, non-teist kavramı altında toplamak yaygın olarak yapılan bir kategorizasyondur.

3. Listedeki bazı farkları elemek mümkündür.

Örneğin agnostikler ile apateistler arasındaki çizgi çoğu zaman oldukça siliktir.

4. Listeye yeni ara basamaklar eklenebilir.

Örneğin panteizm ile spritüelizm tutumlarını ayrı ele almak veya pratik ateizm, pragmatik ateizm, posteizm gibi basamaklar eklemek mümkündür.

5. Burada sayılanların altında da çok sayıda kategori bulmak mümkündür.

Örneğin teizmin altında çok sayıda farklı dini görüş bulunmaktadır.

İslam, Hristiyanlık, Musevilik, Budizm bunlardan sadece birkaçıdır.

Ancak bu kategoriler inanan ve inanmayan şeklindeki aşırı siyah-beyaz yaklaşım ortadan kaldırmak açısından bir adım olarak görülebilir.