Stratejik Düşünmenin Bir Numaralı İlkesi: Geleceğe Bakın ama Geçmişe Yönelik Akıl Yürütün!

Bu içerik Bionluk sponsorluğunda Bionluk seslendirmelerinden İrem Öznur Kılıç tarafından seslendirilmiştir.

Oyun teorisinin temel ilkelerinden birisi, ileriye bakmamız ve geriye doğru akıl yürütmemiz önerisinde bulunan ilkedir.

Bu temel bağlamda bir hamle yapmadan önce sizin ve rakiplerinizin yapabileceği bütün hamleleri...

Bu hamlelerin yol açabileceği sonuçlarla beraber düşünmeniz gerektiği anlamına gelir.

Bu değerlendirmenin ardından her potansiyel sonucun her bir oyuncu için ne kadar arzu edilir olduğuna bağlı olarak diğer oyuncuların hamlelerini tahmin edebilir ve kendi

yapacağınız hamleyi belirleyebilirsiniz.

Bu bölümde bu ilkenin nasıl çalıştığını görecek ve bu ilkeyi daha akıllıca kararlar alabilmek amacıyla Nasıl uygulayabileceğinizi göreceksiniz.

Örnek, reklam vermeli mi, vermemeli mi?

Hadi gelin birlikte bir senaryo hayal edelim.

Megacrop şu anda belirli bir tür yüksek kaliteli endüstriyel lazer satan tek şirkettir.

Startupo şu anda Megacrop tarafından domine edilen pazara girmeyi düşünen yeni bir şirkettir.

Megacrop, Startupo'nun bu pazara girmesini engellemek amacıyla karını önemli ölçüde azaltarak Yüksek maliyetli bir reklam kampanyası yürütebilir.

Startupo daha küçük ve daha esnek bir şirkettir.

Pazara girip girmemeye karar vermeden önce Megacrop'un reklam kampanyasını yürütüp yürütmeyeceğini bekleme lüksü vardır.

Bu çerçevede her şirketin iki olası hamlesi vardır.

Megacrop reklamları yayınlayabilir veya yayınlamayabilir.

Startupo pazara girebilir veya girmeyebilir.

Bu, bu senaryo kapsamında her biri oyuncular tarafından farklı şekilde sıralanan dört olası sonuç olduğu anlamına gelir.

Bir, en çok arzu edilen sonuç ve dört, en az arzu edilen sonuçtur.

Hadi gelin Megacrop'un sonuç sıralamasına bir göz atalım.

Reklam yok, Startupo pazara girmiyor.

Reklam var, Startupo pazara girmiyor.

Reklam yok, Startupo pazara giriyor.

Reklam var, Startupo pazara giriyor.

Startupo'nun sonuç sıralaması ise şöyle.

Reklam yok, pazara giriş var.

Reklam var, pazara giriş yok.

Reklam yok, pazara giriş yok.

Reklam var ve pazara giriş var.

Ana hatlarıyla ele alındığında Megacrop reklam kampanyası yürütüp yürütmemeye yönelik kararını verirken, bu senaryonun tüm olası sonuçlarına bakar ve ardından rakibin en yüksek olasılıkla...

Hangi hamleyi yapacağını belirlemeye çalışır.

Megacrop kampanyayı yürütürse Startupo pazara girmemeyi seçecektir.

Zira bu senaryoda pazara girmek 4 numaralı sonuç yerine 2 numaralı sonucu getirecektir.

Megacrop ise bu senaryoda 2 numaralı sonuca ulaşmaktadır.

Megacrop kampanyayı yürütmezse Startupo muhtemelen pazara girmeyi seçecektir.

Zira bu senaryo pazara girmemekten daha iyi bir sonuca yol açacaktır.

Bu çerçevede Megacrop'un Startupo'nun pazara girmesini engellemek için reklam kampanyasını yürütmesi gerektiği açıktır.

Reklam kampanyası yürütüldüğünde Megacrop, Startupo'ya benzer şekilde 2 numaralı sonuca ulaşacaktır.

Reklam kampanyası yürütülmezse Megacrop 3, Startupo 1 numaralı sonuca ulaşacaktır.

Bu örnekte önce senaryonun potansiyel sonuçlarını değerlendirmiş, ardından Startupo'nun Megacrop'a karşı yapabileceği bütün karşı hamlelerin tespit edilmesi için sonuçlardan geçmişe

doğru bir tüme varım incelemesi yürütülmüş ve böylelikle geleceğe bakıp geçmişi düşünme ilkesi uygulanarak Megacrop için en iyi eylem planı bulunmuştur.

Bu ilkeyi uygularken akılda tutulması gerekenler, bu geriye doğru tüme varım yöntemi, aşağıdaki koşulları karşılayan bir oyunun optimal çözümünü bulmak için kullanılabilir.

Sıralılık Oyun sıralı olmalıdır.

Yani oyuncular oyuncuların eş zamanlı olarak hareket ettiği bir oyunun aksine belirli bir sırayla hareket etmelidir.

Sonluluk Oyun sonlu olmalıdır.

Yani net bir bitiş olması gereklidir.

Mükemmel Bilgi Oyuncular oyunun olası hamleleri ve sonuçlarıyla Her bir sonucun arzu edilebilirliği hakkında mükemmel bilgiye sahip olmalıdır.

Rasyonellik. Tüm oyuncular hamlelerini rasyonel bir şekilde belirlemeli, yani kendileri için en iyi sonuçları doğuracak hamleleri seçmelidir.

Gerçek dünyada işler elbette çok daha karışıktır ve özellikle mükemmel bilgiye nadiren erişebilmemiz ve insanların genellikle irrasyonel kararları verme eğiliminde olması, Bu koşulların

her durumda geçerli olmasını engellemektedir.

Bunun üzerine oyunların çok sayıda hamle yapma olasılığına ve birçok karmaşık amaca sahip olduğu ikiden fazla oyuncu ile oynanabildiği gerçeğide katılınca işler daha da karışık bir

hal alır. Bütün bu bilgiler bizi akılda tutmamızın son derece önemli olduğu bir kıssadan hisseye götürür.

Bir oyun kapsamında seçebileceğiniz optimal bir stratejinin olması, Bu stratejiyi her zaman bulabileceğiniz anlamına gelmeyebilir.

Satranç bunun iyi bir örneğidir.

Bununla beraber göz önünde bulundurmanız gereken faktörler ve hususlar bu modele dahil edilebilir ve geriye dönük tüme varımcılık bu kapsamda yer alan nasıl yaklaşırsanız

yaklaşın hiçbir şekilde basite indirgeyemediğiniz birçok senaryoda optimal stratejinin belirlenmesi için en iyi yol olmaya devam etmektedir.

Özet ve sonuçlar İleriye bakma ve geriye doğru akıl yürütme ilkesi, geriye doğru tüme varım kavramını temel almaktadır.

Bu kavramda en uygun hareket tarzınızı belirlemek için, bir sorunun sonucundan geriye doğru akıl yürütmeniz gerektiği fikridir.

Ana hatlarıyla bu, bir hamle yapmadan önce, sizin ve diğer oyuncuların yapabileceği olası hamleleri, bu hamlelerin yol açacağı olası sonuçlarla birlikte düşünmeniz gerektiği anlamına

gelir. Ardından farklı sonuçları her oyuncu için arzu edilebilirliklerine göre sıralayabilir ve bu sıralamayı temel alarak diğer oyuncuların hangi hamleleri yapacağını belirleyebilirsiniz.

Tüm bunları net bir şekilde ele alabilmek amacıyla her oyuncunun yapabileceği olası hamleleri ve bu hamlelerin yol açacağı sonuçları haritalayan bir oyun ağacı oluşturmalısınız.

Geriye doğru tüme varımcı akıl yürütmelerinizde bu oyun ağacından faydalanabilirsiniz.

Bu stratejinin geçerliliği belirli koşullara bağlıdır.

Bu koşullar arasında oyuncuların sırayla hamle yapması, oyunun belli bir sonu olması, tüm oyuncuların mükemmel bilgiye sahip olması ve oyuncuların rasyonel kararlar vermesi

yer almaktadır. Bu stratejiyi gerçek hayatta uygulamak zor olabilir.

Zira gerçek hayatta senaryolar genellikle daha karmaşıktır ve gereken koşulların tamamı sağlanamayabilir.

Ancak geriye doğru tüme varım, gerçek hayat senaryolarını ele alan stratejilerin yine de en iyilerinden bir tanesidir.