Sivrisinekler Hakkında Temel Bilgiler: Sivrisinekler Bizi Neden ve Nasıl Sokar? Neden Vızıldar?

Sivrisinekler hakkında temel bilgiler.

Sivrisinekler bizi neden ve nasıl sokar?

Neden vızırlar? Gece yarısı vızıltısıyla bizi uykumuzdan eden veya soktuktan sonra bizi kaşıntılar içinde bırakan sivrisineklerle o bilindik deneyimleri yaşamayanımız yoktur.

Yaz aylarında bizi rahat bırakmayan bu canlılara biraz daha yakından bakmaya ne dersiniz?

O halde aklımızdaki sorularla başlayalım.

Sivrisinekler ısırır mı, sokar mı?

Günlük hayatımızda sıklıkla sivrisinekler her tarafımı ısırmış veya yemiş gibi ifadeleri sıklıkla kullanırız.

Ancak halk arasında sivrisinek ısırması diye geçen bu yaygın kullanım gerçeği tam yansıtmamaktadır.

Bilimsel ve elbette doğru olan tabir sivrisinek sokmasıdır.

Neden böyle olduğunu ilerleyen kısımlarda sivrisineklerin ağız yapısından bahsederken ele alacağız.

Sivrisinekler bizi neden sokar?

Tabii ki kanımızı emmek için diye yanıtlamak doğru bir cevap olmasına rağmen bu yanıt elbette merakımızı gidermeyecektir.

O halde meselenin biraz derinliğine inmekte fayda var.

Aedes aegypti türü sivrisineklerin diğer hayvanların kanındansa insan kanını daha çok tercih ettikleri bilinen bir gerçek.

Bunun sebebi insan derisinin ve mikrobiyumunun diğer omurgalılara kıyasla daha fazla laktik asit üretmesidir.

Dahası sadece dişi sivrisinekler bizlere sokar çünkü insan karındaki proteinler dişi sivrisineklerin yumurtalarını beslemelerine yardımcı olmaktadır.

Pek çok şey dişi sivrisineği insan tenine çekebilir.

Bunlar arasında sıcaklık, yani kızıl ötesi ışık, ışık, ter, ten kokusu, laktik asit ve karbondioksit sayılabilir.

Sivrisinekler insan terini nasıl algılar?

Sivrisinekler avlarına yaklaşmak için görsel ve ısısal sensörlerinin yanı sıra kimyasal sensörlerini de kullanmaktadırlar.

Aedes aegypti türü sivrisineğin anteninde bulunan IR8A adlı bir protein derimizden terimiz vasıtasıyla çıkan laktik asidi algılamaktadır.

Bu protein yapısı bir şekilde bozulduğunda ise kan emici sivrisinekler bizim insan olup olmadığımızı anlamada güçlük çekmektedir.

Böcekler umurgalılardan ayrı olarak koklama duyusu geliştirmişlerdir.

Böcekler takımına ait olan ve oldukça karmaşık bir koklama duyusuna sahip olan sivrisinekler havadaki kimyasal bileşenleri saptamak için 3 adet koku algılayıcı protein ailesinden faydalanmaktadırlar.

IR8A molekülünün de dahil olduğu iyonotropik reseptörler adı verilen bu protein grubu diğer bileşenler arasında özellikle asitleri algılamada özelleşmiştir.

Havadaki kimyasal bileşenlerin ne olduğu bilgisi, atmosfer sıcaklığı, nem ve yenilebilir bir nesnenin görüntüsü gibi hem ıssal ve hem görsel bilgiler, sivrisineyi avına doğru yönlendirmeye yardımcı

olur. Sivrisinekler kanımızı nasıl emer?

Dişi sivrisinek tenimize konduğunda proboscis yani hortum adlı iğnemsi ağzını derimize delmek için kullanır.

Proboscis'in içinde ayrıca 6 adet daha iğne bulunmaktadır.

Yaklaşık 30 milyon yıllık evrimsel geçmişe sahip olan bu kan emici böcekler damarımızı bulma konusunda deneyimli bir hemşirenin eline ancak su dökebilir.

Çünkü elindeki şırıngasıyla tek seferde damarımızı bulmak zorunda olan hemşirenin aksine bir sivrisinek bu iş için 6 adet iğnesini rastgele bir şekilde kullanmak durumundadır.

Damarımızı kolayca bulduktan sonra ise kanı karnına göndermek üzere kendi içine çeker.

Bunu yaparken kanın pıhtılaşmasını önlemek amacıyla antikoagülen adlı proteinler içeren tükürüğünü derimizin içine bırakır.

Aedes aegypti türü sivrisinek karnı iyice dolana kadar yaklaşık 5 mikrolitre kan emebilmektedir.

Sivrisinekler neden vızırlar?

Kanımıza eminlikleri yetmiyormuş gibi bir de kulağımızın dibinde vızırlamaları yok mu?

İşte o hepimizi çileden çıkarır.

Ama gelin bu rahatsızlık verici duruma bir de sivrisinek açısından bakalım.

Her şeyden önce bu vızıltı sivrisineğin kanatlarına çırpışından ileri gelmektedir.

Kanatlarıyla yaklaşık 400 Hz aralığında vızıldayan dışı sivrisinekler aslında erkek sivrisineklerle çiftleşebilmek için bu sesi çıkartırlar.

Yani bir dahaki sefere kulağınızda vızıldayan bir dişi sivrisinek olduğunda bunu onun bir erkek sivrisineğe yaptığı bir aşk şarkısı olarak düşünmeyi deneyin.

Kim bilir belki de onlarla empati yaparak sinirlerinize daha fazla hakim olabilirsiniz.

Sivrisinek sokması HIV bulaştırır mı?

Sivrisinek ısırığının neden olduğu pek çok hastalık vardır.

Bunlar arasında sıtma, sarı humma, emsefaleti yani beyin iltihabı ve denk humması sayılabilir.

Yaygın olarak akıllarda yer eden bir diğer soru ise sivrisineklerin AIDS dönemine yol açan HIV.

adlı virüsü diğer insanlara ya da canlara bulaştırıp bulaştırmadığıdır.

HIV, sivrisinek metabolizmasında yaşayamadığından sivrisinek üzerinden insana kolay kolay bulaşamaz.

Bir diğer deyişle sivrisinek bir kişiyi soktuğunda ondan emdiği kan miktarı, virüsün içinde yayılması gereken miktarın kat ve kat altındadır.

Ayrıca HIV, insan bedeninin dışında yaşayamayıp hemen ölmektedir.

Sivrisinek sokmasına ne iyi gelir?

Şişme, ağrı ve kaşıntı.

böcek sokmalarından ya da ısırıklarından sonra vücudumuzun verdiği en yaygın bağışıklık tepkileridir.

Alerji ve kaşıntı yönleyen ilaçların merhemlerin haricinde hafif şiddetle sivrisinek sokmasına karşı kendinizde bir takım müdahalelerde bulunabilirsiniz.

Bunlardan bir tanesi maruz kalmış bölgeye deriyi yakmayacak şekilde ısı tatbikidir.

2011 yılında Christian Müller ve ekibi tarafından yapılmış bir çalışmada bu yöntemenin sivrisinek sokması semptomlarını hızlı bir şekilde azalttığı bulunmuştur.

Evinizde kolaylıkla uygulayabileceğiniz bir diğer yöntem de sivrisineğin soktuğu bölgeye doğal bal sürülmesidir.

Yine 2011 yılında Manisha Depmandal ve arkadaşlarının yaptığı başka bir çalışmada balın kaşıntı ve şişkinlik gibi semptomları hafifletmede etkili olduğu gösterilmiştir.

Ancak sivrisinekleri ve diğer böcekleri teninize çekeceğinden dışarı çıkmadan önce bal sürülmüş bölgeyi iyice temizlemeniz gerekmektedir.

Sivrisinekler ne işe yarar?

Yok etsek olmaz mı? Bu en sık sorulan sorulardan birisidir.

Silisineklerin doğada ne işe yaradığı kolay kolay anlaşılmamaktadır.

Dolayısıyla insanlar onları yok etmenin iyi bir çözüm olacağını düşünmektedirler.

Gerçekten de sivrisinekler bir anahtar tür olmadıkları için yok edilmeleri halinde muhtemelen kitlesel bir yıkıma neden olmayacaklardır.

Buna rağmen birçok diğer tür için besin kaynağı oldukları için sivrisineklerin yok olması bazı diğer ekosistemleri rahatsız ederek bir takım öngörmesi güç problemleri neden olabilir.

Buna karşılık sivrisinekleri yok etmiyor oluşumuz bunu istemiyor olmamızdan değil sivrisinekleri yok edecek etkili bir silahımız olmamasındandır.