NFT (Non-Fungible Token) Nedir?

Bu içerik Bionluk seslendirmenlerinden İbrahim Uzun tarafından seslendirilmiştir.

Yazar Çağrı Mert Bakırcı Son dönemde haberlerde veya internette bolca adını duymuş olabileceğiniz NFT yani Non-Fungible Tokens kavramını Türkçe'ye gayrimisli jatonlar olarak çevirebiliriz.

Misli ürünler yerine yenisini koyabileceğiniz ürünlerdir.

Örneğin mutfağınızda 1 kilogram un varsa bu un tükendiğinde markete gidip onunla eşdeğer olan, değer bakımından özünde farklı olmayan 1 kilogram daha un alabilirsiniz.

Ama evinizde veya müzenizde Van Gogh'un Yıldızlı Gecesi varsa Bunu çaldırmanız halinde yerine değer olarak onunla aynı bir çizimi koymanız imkansızdır.

O üründen dünyada bir tane vardır.

İşte yerine yenisi konulamayacak ürünlere misli olmayan anlamında gayrimisli ürünler denir.

Elbette bu iki ucun arasında gri bir bölge de vardır.

Örneğin Porsche 916'nız varsa teknik olarak yerini doldurabilirsiniz.

Ancak dünyada bu arabadan tekrar üretilmemek üzere sadece 11 tane üretilmiştir ve dolayısıyla kaybınızın yerini doldurmak epey zor olacaktır.

Sonuç olarak dijital sanat eserlerinin kripto paralarla alınıp satılmasına dayalı olan NFT kültürü gayrimisli ürünleriyle ilgilenmektedir.

Yani bunlardan bir tanesine sahipseniz oldukça eşsiz bir ürüne sahipsiniz demektir.

Tanımın ikinci kısmı olan jetonları anlayabilmek için Blockchain, blok zincir teknolojisine kısaca bir bakış atmamız gerekir.

Ancak bu teknik tarafa geçmeden önce NFT dendiğinde ne düşünmeniz gerektiğini ve internette duymuş olabileceğiniz bir tweet 2.5 milyon dolara satıldı veya bir dijital resim 69.3 milyon

dolara satıldı gibi haberlere nasıl anlam verebileceğinize yönelik hızlı bir bilgi verelim.

Eğer vaktiniz yoksa bir dakikada işin özetini aşağıdaki videodan alabilirsiniz.

Bir insan neden NFT'lere para öder ki?

Şöyle düşünün, eğer hayatınızda bir süre bilgisayar oyunu oynadıysanız ve oyuna kendinizi kaptırdıysanız, özellikle de çevrim içi online oyunlarda karakterinize skin, kıyafet veya özel silahlar

ya da genel olarak itemler almışsınızdır.

İşte NFT özünde budur.

Bir düşünün, oyunda aldığınız bir kıyafet veya silahın alevli olması ne işe yarıyor?

Görünürde neredeyse hiçbir işe yaramıyor.

Ama yine de alıyorsunuz.

Neden? Çünkü o oyun dünyası sizin için değerli.

Ve bu yüzden belki övünmek haricinde hiçbir işe yaramayacak olsa da o ürünler üzerine para harcamayı göze alıyorsunuz.

Tabii sıkı oyun fanatikleri kimi zaman skinlerin veya özel itemlerin karakterlere çeşitli özellikler kazandırabileceğini, dolayısıyla tamamen de işlevsiz olmadığını bilecektir.

Bu NFT için de geçerlidir.

NFT olarak alınıp satılabilecek dijital ürünler her zaman işlevsiz olmak zorunda değildir.

Örneğin Burger King gibi bir firma altın hamburger gibi bir NFT üretip bunu satacak olursa o NFT'nin sahibi ömür boyu Burger King'de ücretsiz yemek yiyebilir.

Bu o NFT'nin sahibine eşsiz bir güç kazandıracaktır.

Bunun insan kültüründe yaratabileceği devrimi görebiliyor musunuz?

Çocukluğumuzun futbolcu kartları, Pokemon oyuncakları veya tasoları gibi değerli biriktirilebilir ürünleri gibi internetin her köşesinde bulunan dijital ürünlerin orijinallerine maddi değer biçilmesinden söz ediyoruz.

İlk tweet, ilk video, en çok izlenen TikTok veya herhangi bir sanatçının dijital eserleri, oyunlar, akademik veya popüler makaleler ve aklınıza gelebilecek diğer tüm dijital ürünler NFT sayesinde alınıp satılabilecek

ve bunlar yepyeni bir piyasa yaratacaktır.

Örneğin şu anda okuduğunuz bu yazıyı değerli buluyorsanız ve sizin gibi birçok diğer insan da bu tür eserlerin orijinallerini değerli buluyorsa...

O şey değerli demektir.

Çünkü altının, elmasın, gümüşün, Amerikan dolarının veya madeni bir Türk lirasının aslında hiçbir değeri yoktur.

Bu değer toplumun ve devletlerin ona değer biçmesinden ve sosyoekonomik sistemlerine dahil etmeyi kabullenmesinden gelir.

Eğer yeterince kişi NFT'lere veya krem peynire değer verirse onlar da toplumda sıra dışı bir değer kazanacaktır.

Örneğin altının değeriyle ilgili olarak buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Veya lale devrinde lale gibi sıradan sayılabilecek bir bitkinin toplum içinde muazzam bir değere erişmesini düşünebilirsiniz.

Buraya kadar anlattıklarımızı özetleyecek olursak, NFT sayesinde oyunlardaki skin satın alma mantığı dijital dünyadaki her bir ürüne uygulanabilir olacaktır.

Bu ürünlerin hepsi diğerleri kadar pahalı veya değerli olmayacak, tıpkı oyunlardaki her itemin eşit değerde olmaması gibi.

Ancak NFT piyasası içerisinde her dijital ürün kendi değerini bulacak veya yaratacaktır.

Elbette burada serbest piyasa ekonomisinin rasyonalitesi ve etiği hakkında çok derin bir inceleme yapmayacağız.

Bunları okura bırakıyoruz.

Şimdi blok zincirin NFT'lere nasıl güç verdiğine bir bakalım.

Blok zincir nedir?

Genellikle kripto paralarıyla ilişkilendirilen blok zincir, İngilizcesi blockchain teknolojisi, Aslında özünde üçüncü bir kişiye ihtiyaç duymaksızın iki kişi arasında dijital güveni sağlayabilmeyi sağlayan, bunu yaparken

aynı zamanda diğer herkesin de bu iki kişi arasındaki güveni onaylamasını sağlayan bir teknoloji katılımdır.

Bu güven hali hazırda internete bağlanırken veya kredi kartınızla alışveriş yaparken sizi koruyan kriptografik, şifre bilimsel yöntemler üzerine inşa edilir.

Ancak blok zincir teknolojisinde sıradan kriptografik uygulamalara ek olarak dünyanın dört bir yanına dağıtılmış bilgisayarlarda depolanan ve blok zincirin özgünlüğünü takip ettiği şey her neyse bu bir kripto para olabilir veya

yazımızın konusunda olacak şekilde dijital sanat eserleri de olabilir.

Onun o anki sahibini ve o anki sahibine ulaşana kadar kat ettiği bütün yolları takip eden muhasebe kayıt defterleri İngilizcesi Ledger vardır.

Bu defterler tek bir merkezde toplanmadığı için hiçbir tekil art niyetli kişi bu defterleri kendi kötü emelleri doğrultusunda değiştiremez.

Tüm defterlerde ilgili blok zincirin başlangıcındaki bloktan günümüze kadar olan bütün blokların bilgisi yer alır.

Yani Apple firmasının bütün alım satımlarına dair verilerin sadece Apple'ın muhasebe departmanında değil, Çin'deki, Türkiye'deki, Brezilya'daki, Kanada'daki, Somali'deki bilgisayar kullanıcılarının her birinde bulunduğunu ve Apple

'ın sadece kendi muhasebe departmanına değil, tüm bu dağıtık ve emelleri birbiriyle çatışan kullanıcıların ortak görüşüne güvendiğini düşünün.

Elbette bu örnekte bu saydığın kişiler birleşip Apple'ın muhasebesini alt üst edebilir diye düşünebilirsiniz.

Ancak bu şekilde 3-5 değil, 10 binlerce ve hatta 100 binlerce taraf olduğunu hayal edin.

Bunların hepsinin belirli bir davranışı sergilemesini, mesela bir yerde buluşmasını sağlamak bile pratikte imkansızdır.

Kaldı ki emellerini ortak bir hedefe odaklayabilsinler ve eş zamanlı olarak hareket edebilsinler.

Dahası çözülmesi zor kriptografik problemler sayesinde, tek bir tarafın blok zinciri sistematik bir şekilde manipüle etmesi de tamamen engellenmektedir.

Üstelik 2010 yılından beri blok zincir teknolojisi üzerinde birçok geliştirme yapılmıştır.

Burada anlattığımız temel, işlem kanıtı, İngilizcesi Proof of Work, yani zor bir kriptografik problemi çözmeyi başarmanın, taraflar arasındaki objektif güminin temelini oluşturması mantığının ötesinde birçok sistem geliştirilmiştir.

Bunların detayları oldukça karmaşık olduğu için burada girmiyoruz.

Ancak temelde kredi kartlarınızı ve telefonlarınızı koruyan kriptografik algoritmaların duygusal bir güven yerine objektif bir güven oluşturmakta kullanıldığını düşünebilirsiniz.

İşte bir arada bulunmayan ve çıkarları çatışan kişiler arasında dijital ortamda objektif bir güven yaratabilmeyi başarabilirseniz her türlü işlemi dijitalleştirmeniz mümkün olabilir.

Zaten kripto paraların fiziksel paranın yerini alma ihtimali buradan gelmektedir.

Herkes kripto paraların işlevsel olup olmayacağını tartışırken insanlar çoktan bu paralarla alışveriş yapmaya başladı bile.

Birçok banka çeşitli kripto paraların altyapısını kullanarak kontrat imzalıyor veya para transferi yapıyor.

Firmalar sözleşmelerini blok zincir üzerinden imzalamaya başladılar bile.

Birçok büyük firma ürünlerini kripto paralarla satıyor.

Dikkat ederseniz bunların her birinde tarafların birbirine güvenmesi gerekiyor.

Ben paramı vereceğim, karşı tarafta ürünü verecek.

Mesela Facebook üzerinden satış yaparken karşılaştığınız gerili mi düşünün?

Ben mi parayı önce göndereceğim, satıcı mı ürünü önce kargolayacak?

Aynı anda mı yapacağız? Ya kargoluyormuş gibi fotoğraf çekerse de ürünü mü göndermezse ve paramı alıp kaçarsa?

Ancak gitti gidiyor ve sahibinden gibi bir aracı araya girince bu alışverişe güveniyorsunuz.

Çünkü biliyorsunuz ki o üçüncü parti firma alıcıdan parayı kesinlikle alacak, kendi elinde tutacak, siz güvenli ürünü göndereceksiniz ve ürün alıcıya ulaştığında üçüncü parti firma sizi ödemeyi yapacak.

Çünkü burada üçüncü partiyi dürüstlüğe motive eden şey bu alım satımdan alacağı %10, %20, %30, %50 gibi kesintiler ve eğer hata yapacak olursa müşterilerin o site üzerinden alışveriş yapmayı bırakacağı

endişesi. Ama ya bu aracı firmalar kötücül bir gayeye bürünürse?

Veya %30 gibi abartılı masrafları ödemek istemiyorsanız ne olacak?

İşte blok zincir teknolojisi hem gerilmenize engel olup hem de güven ortamını sağlayabilecek bir teknoloji.

Kripto para uygulaması da NFT uygulaması da bu teknolojik güvene dayanıyor.

Bu kusursuz olduğu anlamına elbette gelmiyor.

Ancak makul bir şekilde taraflar arasında her türlü alışverişi mümkün kılıyor.

Bu alışveriş para, daha doğrusu kripto para da olabilir, bir yazarın bir kitap eviyle yapacağı telif sözleşmesi de.

İşte NFT'ler de bu güven ortamından faydalanarak dijital ürünlerin orijinalliğini İngilizce Authenticity garanti ediyor.

Bu sayede ona değer veren bir kişiye ilk tweet'i de alıp satabiliyorsunuz bu yazımızı da.

Gayrimisli jetonlar kalıbındaki jeton ne anlama geliyor?

Yukarıda da dediğimiz gibi blok zincirin detaylarına girersek tek bir yazıda çıkmamız imkansız olur.

Bu nedenle jeton sözcüğünü de çok fazla detaya girmeksizin anlatmak biraz zor.

Ancak açıkta kalmaması adına bazı temel bilgileri verebiliriz.

Aslında blok zincir üzerine inşa edilen ve kripto para adını verdiğimiz kavram, alternatif sikkeler, İngilizce altcoins ve kripto jetonlar, İngilizce crypto tokens olarak bilinen kavramları kapsayan şemsiye bir terimdir.

Kripto para deneyince akla gelen ilk isim bitcoin'dir ve gerçekten de bitcoin, bu yazının yazıldığı gün itibariyle yeryüzünde var olan en popüler kripto paradır.

Alternatif sikkeler, Bitcoin'in muazzam başarısı ispatlandıktan sonra ortaya çıkan Bitcoin alternatifleridir.

Bunların bir kısmı Bitcoin'den farklı amaçlarla yola çıkmıştır.

Bir kısmı Bitcoin'in eksiklerini gider mi hedeflemektedir.

Bir kısmı Bitcoin'den fazlasını yapabilmektedir.

Ancak en nihayetinde Litecoin, Bitcoin Cash veya Dogecoin gibi alternatif sikkeler veya altcoinler Bitcoin olmayan kripto paralardır.

Kripto jetonlar ise blok zincir üzerinden işleme konulan yeni kripto paraların piyasaya arz edilmesi, İngilizce Initial Coin Offering ya da kısaca ICO sırasında üretilen, misli olan yani değiştirilebilir olan dijital

jetonlardır. Kripto jetonların kendilerine ait blok zincirleri yoktur.

Daha ziyade belli bir kripto zincirdeki işlemler sırasında üretilip tüketilirler ve o blok zincirde oluşan belli bir mal varlığına veya değere refere ederek değerlerini korurlar.

Ve evet bu noktada aklınıza takılabilir.

Birçok kripto paranın kendisine has diğerlerinden bağımsız blok zincir ağları vardır.

Ama kimi dijital ürünler başka kripto paraların blok zincirlerini de kullanabilir.

Örneğin Bitcoin ve Ethereum gibi kripto paraların bağımsız blok zincirleri bulunmaktadır.

Fakat Basic Attention Coin, DAT gibi bazı dijital paraların kendine has blok zincirleri yoktur ve Ethereum blok zincirini kullanmaktadır.

İşte bu şekilde başka blok zincirlere dayalı olarak üretilen dijital jetonlar çoğu zaman kitle fonlama amacıyla yani maddi bir değer yaratmak için kullanılırlar.

Ancak kimi zaman başka ürünler alıp satmak için de kullanılabilirler.

Bunu kredi kartlarının mil puanı gibi ödüllerine benzetebilirsiniz.

Kripto jetonlar farklı firmalar arasında alışveriş yapmayı mümkün kılan özel bir teknolojidir.

Örneğin bir firma onlardan alışveriş yaptığınız miktar kadar size kripto jeton tanımlayabilir.

Sonrasında bu jetonları bir diğer firmada ücretsiz video izlemekte kullanabilirsiniz.

Bir diğer firma belli bir jeton karşılığı size bitcoin verebilir.

Yani jetonlar para olmayan ama para değeri varmış gibi kullanabileceğiniz araçlardır.

İşte NFT'lerde olan da bu jetonları kullanarak çeşitli dijital ürünlere değer biçmektir.

O dijital ürünün kendisi para değildir ancak belli bir maddi karşılığa sahiptir ve bu kripto paralarla benzer bir mantıkla çalışan kripto jetonlar üzerinden belirlenir ve el değiştirir.

NFT ile ilgili sık sorulan sorular Eğer blok zincir teknolojisinin özünde dağıtık, tek bir merkezden yönetilmeyen bir güven sağlama aracı olduğunu anladıysak NFT ile ilgili sık sorulan sorulara kısa kısa yanıtlar

da verelim ve böylece aklınızdaki soru işaretlerini olabildiğince giderelim.

Bunların bir kısmını yukarıda izah ettik.

Ancak yine de kısa kısa cevaplamak bilgi erişimi kolaylaştırabilir diye tekrar yanıtlandıracağız.

NFT tam olarak nedir?

NFT Türkçe karşılığı gayrimisli jeton olan İngilizce'de non-fungible token olarak bilinen bir dijital teknolojidir.

Gayrimisliği büyük oranda eşsiz olan ve yerine yenisi konulamayacak olan ürünlere verilen bir isimdir.

Örneğin bir kilo şeker misli bir üründür çünkü bakkala gidip yerine bir kilo şeker daha koyabilirsiniz.

Bir adet bitcoin de misli bir üründür.

Bir diğer kişiden bir bitcoin alarak elinizdekini değiştirebilirsiniz.

Ama bir veya sadece birkaç adet üretilen özel bir futbolcu kartı gayrimisliği olacaktır.

Çünkü onu kaybederseniz yerine yenisini bulmak çok zordur.

İşte NFT olarak satılan dijital ürünler de böyledir.

Twitter'ın kurucusu tarafından atılan ilk tweetin bir benzeri yoktur.

Ne yaparsanız yapın o tweetin aynısından üretemezsiniz.

Eğer bu birileri için değerli bir nesne ise NFT olarak alınıp satılabilir.

NFT nasıl çalışır?

NFT teknolojisi aslında bir çeşit kripto para olan Ethereum blok zinciri üzerinde çalışmaktadır.

Yani kendisine özgü bir blok zincirine sahip değildir.

Ethereum, Bitcoin gibi bir kripto paradır.

Ancak yapısı gereği kontratlar ve NFT'ler gibi belge ve dökümanları da eşsiz olarak imzalamayı mümkün kılmaktadır.

Teknik olarak diğer kripto paralar üzerinden de NFT alım satımı yapılabilir ve bazı blok zincirlere bu özellik gelmeye başladı bile.

Şu anda ne tür NFT'ler alınıp satılıyor?

Aslında dijital olan her şey, çizimler, müzik dosyaları, animasyonlar, efektler ve aklınıza gelebilecek diğer her şey NFT olarak alınıp satılabilir.

Ancak şu anda bunlar arasından en popüler olanı dijital sanat olarak bilinen kategori altındaki çizimler ve tasarımlar.

Yani teknik olarak çok beğendiğiniz bir tweetinizi veya YouTube videonuzu veya makalenizi de satışa çıkarabilirsiniz.

Ancak bu satılacağı anlamına gelmiyor elbette.

NFT'ler gerçekten değerli mi?

Neye değer verdiğinize bağlı?

Eğer dijital dünya sizin için değerli ise, dijital dünyada satılan NFT'ler, yani örneğin dijital sanat eserleri veya dijital teknolojilerle özdeşleşmiş ikonik dosya ve dokümanlar da değerli demektir.

Ancak bunlar sizin için değersizse, NFT'ler de muhtemelen sizin değer algınızla bağdaşmıyor demektir.

Bu birazcık sanattan anlamaya benziyor.

Sanat eserlerine sahip olmaya değer verenler için, bir tablo milyonlarca dolar değerinde olabilir.

Ancak bir diğer kişi için bu ürünün değeri bir dolar bile yetmeyebilir.

Aynı şey bilgisayar oyunlarında aldığınız skinler veya itemler için de geçerli.

Babanıza sorsanız bunlar 5 para etmezdir.

Ancak arkadaşlarınız arasında bunlar paha biçilemez olabilirler.

Dijital ürünler kolayca kopyalanabilir.

Neden değerli olsunlar ki?

Bu Mona Lisa'nın fotoğrafını çekmeye benziyor.

Evet, Lourdes Müzesi'ne gidip Mona Lisa'nın fotoğrafını çekebilirsiniz veya Google'dan hemen indirebilirsiniz.

Ancak bu fotoğrafı veya kopyayı milyonlarca dolara satamazsınız.

Mona Lisa tablosu ile sizin Mona Lisa tablosuna ait fotoğrafınız arasındaki fark nedir?

Bir üstteki soruda işlediğimiz değer algısı.

Mona Lisa tablosuna değer veririz ancak Mona Lisa tablosunun fotoğrafına değer vermeyiz.

Birinin Gucci bir çantaya nasıl olup da binlerce dolar verdiğini de anlamlandıramıyor olabilirsiniz.

Ancak modern ekonomi ve piyasa sizin veya bizim duygu ve düşüncelerimize göre çalışmıyor.

Eğer dijital bir ürünün eşsizliği garanti edilebilirse, o dijital ürünler kulağa ne kadar saçma gelirse gelsin, Birileri tarafından değeri dönüştürülebilir veya var olduğuna inanılan değerleri realize edebilir.

Bu arada bir başkasının malını ondan izinsiz kopyalamanız, tespit edilmesi halinde telif hakkı ihlaline girerek eser sahibinin veya NFT sahibinin sizi dava etmesiyle sonuçlanabilir.

Bunun sonucunda yasal yargı alanınıza bağlı olarak para ve veya hapis cezası alabilirsiniz.

Bu hukuki riski almanızı önermeyiz.

Bir tweetin orijinalliğini nasıl garanti edebilirsiniz ki?

Blockchain teknolojisi ile.

Blockzincir teknolojisi, dijital ortamdaki işlemlerin özgünlüğünü garanti etmeyi sağlayan kriptografik ve bilgisayar bilimsel bir teknoloji.

Yukarıda teknik detaylarına çok yüzeysel olarak girmiştik.

Burada tekrar etmeyeceğiz.

Ancak Blockzincir sayesinde, tarihte atılmış ilk tweet'e sahip olduğunu iddia eden birinin, o dijital ürüne gerçekten de sahip olduğunu objektif olarak doğrulayabildiğimizi kabul ederseniz, bir tweet'in veya herhangi bir dijital

ürünün gerçekten o anda kim tarafından satın alınmış olduğunu bilebileceğimizi görebilirsiniz.

Bu durumda NFT'lerin bir anda ne kadar büyük değerler yaratabileceğini de fark edebilirsiniz.

Bir sanatçı olarak NFT'lerden nasıl faydalanabilirim?

Eğer dijital bir sanatçıysanız bir ürünü satmanın ne kadar zor olduğunu bilirsiniz.

Satış yapmadıkça sanatınızı icra etmeniz de modern şartlar altında imkansız hale gelir eğer hali hazırda maddi durumunuz iyi değilse.

NFT teknolojisi size yepyeni ve eşsiz bir pazar oluşturmaktadır.

Tasarımlarınız yeterince ilgi görürse, Belki de tarihte hiç olmadığı kadar yüksek miktarlara satabilir ve bu sayede sizin daha da iyisini başarmanız mümkün olabilir.

Ayrıca tıpkı diğer ürünlerde olduğu gibi NFT'lerde de her el değiştirmede size bir telif payı düşmektedir.

Bu sayede eseriniz sonradan değer kazanacak olursa bundan siz de faydalanabileceksiniz.

Bir sanatsever olarak NFT'lerden nasıl faydalanabilirim?

NFT'ler eserlerini beğendiğiniz sanatçı veya yazarları desteklemenin yepyeni ve çok yaratıcı bir yoludur.

Örneğin Evrim Ağacı gibi eser sahiplerini veya dijital sanat tasarımlarını destekleyerek onların işlerini daha da iyi yapmasını sağlayabilirsiniz.

Tabii ki bir Evrim Ağacı makalesinin orijinal kopyasına sahip olmanın eşsiz gururunu yaşamak da cabası.

Ayrıca bir NFT'ye sahip olmak size temel kullanım hakları da kazandırır.

Örneğin onu profilinize sergileyebilirsiniz, orijinal kopyayı etrafınızda paylaşabilirsiniz.

Tıpkı bir sanat eserine sahip olduğunuzda yapabileceğiniz gibi.

Bir koleksiyoncu olarak NFT'lerden nasıl faydalanabilirim?

Öte yandan bir koleksiyoncuysanız NFT'leri bir spekülatif mal varlığı olarak görebilirsiniz.

Burada ümit şimdi 3'e alacağınız bezlerin bir süre sonra 30'a satılabilecek olması.

Bu konuda NFT'lerin diğer spekülatif ürünlerden pek bir farkı olduğunu söyleyemeyiz.

Doğru NFT'leri seçen koleksiyoncular, doğru sanat eserlerini seçen koleksiyoncular gibi bu işte daha başarılı olacaktır.

Ancak çoğu koleksiyoncu bu süreçte başarısız olacak ve elenecektir.

Ya eser sahibi aynı üründen birkaç tane daha satarsa?

Bu her zaman mümkün ve dijital ürünlerde fiziksel ürünlerdekine göre biraz daha kolay.

Sonuçta Da Vinci bir Mona Lisa daha çizebilir miydi bilinmez.

Ancak Grimes gibi bir şarkıcı NFT olarak sattığı bir şarkısının birebir aynı kopyasını tekrar NFT olarak satabilir.

Bu elbette sanatçının bileceği bir şeydir ve sizi hayal kırıklığına uğratabilir.

Ancak bu potansiyel hayal kırıklığı o sanatçının müşteri kitlesini de doğrudan belirleyecektir.

Dolayısıyla burada NFT'leri tekil olarak üretip satma konusunda üreticiler üzerinde de bir baskı bulunmaktadır.

Ama her NFT tek kopyaya sahip değildir.

Tıpkı Porsche 916 örneğimizde olduğu gibi.

Ancak dünyada 11 tane olan bir üründe muhtemelen bir tane olan bir ürün ile benzer değerde olacaktır.

Eser sahiplerinden beklenen bunu baştan belirlemeleri ve değiştirmemeleridir.

Dolayısıyla alıcılar da bu bilgi ışığında satın alım işlemi verebilirler.

Ancak satıcıları daha fazla sayıda kopya üretmek konusunda kısıtlandıran bir şey yok.

Çünkü NFT'yi satın almak telif hakkını satın aldığınız anlamına gelmiyor.

NFT'nin pratik kullanımları var mı?

Evet, örneğin bilgisayar oyunu örneğimizi hatırlayın.

O örneği boşuna vermedik.

Daha şimdiden bazı oyunları, oyundaki ürünleri NFT olarak satmaya başladılar bile.

Hatta NFT yoluyla dijital araziler satan firmalar bile var.

Bunları satın alarak tüm oyun evreninde bir adet olan bir ürüne sahip olabilirsiniz.

Ve bununla arkadaşlarınızı hava atabilirsiniz.

Bu ne kadar pratik bir kullanımdır bilinmez.

Ancak oyun sektörünün sadece ABD'de 60.4 milyar dolarlık bir sektör olduğunu hatırlatmakta fayda var.

Kripto paralar ve NFT'ler küresel ısınmayı körüklüyor mu?

Bir ihtimal. Blok zincir teknolojisi sözünü ettiğimiz dijital güveni sağlamak için muazzam enerji tüketimlerine ihtiyaç duygular.

Şu anda bu sorunları çözmeye çalışan kişi ve kurumlar var.

Ancak kripto paralar bol miktarda sere gazı salıyorlar.

Ancak bu etkinin tam olarak ne boyutta olduğu ve gelecekte neye dönüşeceği tam olarak bilinmiyor.

Araştırmalar birazcık karışık sonuçlar veriyor.

500 yıl sonra dijital sanat kalacak mı?

Bilmek zor ancak muhtemelen olacak, evet.

Eğer türümüz 500 yıl sonra var olmayı sürdürebilirse, dijital teknolojilerin çok daha gelişmiş formlarının da var olacağını düşünebiliriz.

Mona Lisa'ya değer vermemiz gibi şu anki bir tweet'e değer verilmesi çok olası.

Ancak bunu garanti edemeyiz.

Üstelik bit çürümesi denen bir olgu dolayısıyla dijital dosyaların görüntü kalitesi zamanla aşınıyor.

Dosya formatları zaman içine değişip bozulabiliyor.

internet siteleri çökerek veri kaybına uğrayabiliyor.

Tüm bunlar şu anda sahip olunan dijital dosyaları 500 yıl sonra erişilmez kılabilir.

Ancak oralarda bir yerlerde henüz keşfedilmemiş Da Vinci tabloları bile olabileceğini düşünürseniz, bunun özgün bir sorun olmadığını anlayabilirsiniz.

Sonuç olarak NFT'ler çok yeni bir teknoloji ve tam anlamıyla olgunlaşmak için önünde daha yıllar var.

Bu süreçte bu teknoloji tamamen yok olabilir, şekil değiştirebilir veya hayatımızın vazgeçilmez parçaları haline gelebilirler.

Bu ihtimallerden hangisinin gerçekleşeceğini kültürel evrim ve spesifik olarak mimetik evrim belirleyecek.

İnsanlar ve teknolojileri tıpkı NFT'ler veya kripto paralar gibi merkeziyetsiz dağıtık bir şekilde evrimleştikçe NFT gibi teknolojilerin kültürümüzün neresinde ve nasıl yer alacağı da zamanla belirlenecek.

Bize şu etapta düşen onları olabildiğince iyi anlamak ve anlatmak.

Umuyoruz başarılı olabilmişizdir.