Model Organizma Nedir? Yapılan Bilimsel Araştırmalarda Hangi Model Organizmalar Kullanılmaktadır?

Bilimsel deneylerde neden bazı türler daha sık kullanılıyor?

Deneysel çalışmaların en kritik noktalarından biri, üzerinde çalışılacak organizmayı doğru seçmektir.

Buna ek olarak hedeflenen organizma veya sistem her zaman çalışmaya uygun olmayabilir.

Bu durumda hedef organizmadan daha basit ve özellikleri anlaşılmış organizmaları kullanmak, araştırmanın başarısını arttırmakla beraber sürecin kolaylaşmasını sağlamaktadır.

Model organizmalar, araştırmacıların daha basit organizmaları baz alarak, kompleks sistemleri anlamasını sağlamaktadır.

Araştırmanın yapılacağı konu, model organizmanın seçiminde önemli bir kriter oluşturur.

Farklı araştırma alanları için farklı model organizma kullanımı gereklidir.

Model organizmaların seçiminde yer alan kriterler şu şekildedir.

Hızlı yaşam döngüsü, dolayısıyla kısa sürede büyük popülasyon oluşturabilme yetisi, genomunun basit ve küçük olması, Boyut olarak küçük ve yetiştirme koşullarının basit

olması. Tüm genomunun dizinlenmiş olması ise araştırmaların hız kazanması ve kolaylaşmasını sağlamaktadır.

Genetiğin babası olarak kabul edilen Gregor Mendel'in bezelye, pisum sativum üzerinde yaptığı kalıtım araştırmaları model organizma kullanımının en güzel örneklerinden biridir.

Bezelye gibi hızlı yürüyebilen ve çok tohum oluşturan bir bitkiye bakarak özellik aktarımının Dolayısıyla kalıtım mekanizmasının nasıl çalıştığı anlaşılmış ve diğer organizmalardaki mekanizmanın

aydınlatılması sağlanmıştır.

20. yüzyılın başlarında ise Thomas Hunt Morgan, kendilerinin kromozomlar üzerinde yer aldığı meyve sineği Drosophila melanogaster üzerinde çalışarak göstermiş ve Bezelle'den

sonra yeni bir model organizmayı literatüre kazandırmıştır.

Model organizmaların sayısı ise gün geçtikçe artmaya devam etmektedir.

Model organizmalara verilebilecek birkaç örnek ise şu şekildedir.

Yukarıda belirtilen canlılarda yapılan araştırmalar, genellikle aynı sınıfta yer alan tüm türlerde geçerli sonuçlar vermektedir.

Ancak unutulmamalıdır ki, her organizma farklı bir canlılar ve genellikle kalımının dışında kalan türler olabilmektedir.

Örneğin Bragit Poyum bitkisi monokotlar için kullanılmaktadır.

Bu bitkide yapılan hücre duvarı çalışmaları monokot bitkilerin hücre duvarı hakkında bilgi vermektedir.

Ancak yakın akraba olmalarına rağmen Brogopitium ve buğday bitkilerinin hücre duvarı yapıları birbirinden farklı ve türe spesifiktir.

Sonuç olarak model organizmalar bütün araştırma sürecini kolaylaştırıp kısalttığından ötürü sıkça kullanılmaktadır.

Ama her zaman istisnalar vardır.

Ve bu durumda spesifik çalışmalar için araştırılan türün direkt olarak kendisini kullanılmak daha doğru sonuçlar elde edilmesini sağlayacaktır.