Mikro Uyku Nedir?

Seslendiren Kaya Erdem Yılmaz Sıkıcı bir filmin ortasında göz kapaklarınızın bir veya iki saniyeliğine kapandığını, Başınızın

önünüze düştüğü ve birdenbire sarsılarak kendinize geldiğiniz ve filmde az önce ne olup bittiğiyle ilgili en ufak bir fikrinizin olmadığı o anları hiç yaşadınız mı?

İşte o tatlı uykuya nasıl daldığınızı hiç fark etmediğiniz, tamamen normal olan ve yaklaşık 1 ila 15 saniye arasında gerçekleşen bu hafif uyku durumuna mikro uyku denmektedir.

Mikro uyku esnasında bazı hallerde gözleri açık durumda olsa bile kişi bakışlarını belli bir noktaya sabitlemiş bir şey.

şekilde bakabilir ve çevreden gelen uyaranlara verdiği tepkinin süresinde düşüş olabilir.

Ayrıca uykuya dalıp gittiği anlarda etrafında ne olduğuna dair pek bir şey hatırlamayabilir.

Sebepleri nelerdir? Mikro uykunun sebeplerinden biri uykuyu yeterince alamamak ya da kalitesiz uyku uyumaktır.

Yeterli uyku alamadığınızda beyniniz bu uyku açığını kapatmak üzere gün içerisinde herhangi bir işin ortasında bizi uyumaya yönlendirebilir.

Ayrıca o an yapıyor olduğumuz işin tek düzü oluşu da diğer bir sebeptir.

Örneğin uzun süreler boyunca yaptığımız otoyolda araba kullanmak veya dikiş makinesinde dikiş dikmek gibi aktiviteler monoton hale gelmeye başladığında göz kapaklarımız ağırlaşabilir ve uyuma ihtiyacı hissedebiliriz.

Mikro uyku nasıl meydana gelir?

Normalde yemek yemek, konuşmak veya spor yapmak gibi sıradan bilinçli aktiviteleri yerine getirirken beynimiz beta dalgaları üretir.

Mikro uyku sürecinden hemen önce bilinçli olan beyin bu kısa uykuya geçerken beta dalgaların uykuyla veya denginlik durumuyla ilişkili olan teta dalgalarına ani bir sıçrayış yapar.

Yapılan EEG ölçümleri sonucunda mikro uykunun normal bir uyku döngüsünün ikinci evresiyle benzerlik gösterdiği anlaşılmıştır.

Uykunun ikinci evresinde kalp hızı yavaşlar ve vücut ısısı düşer.

Artık beyin derin uykuya geçmeye hazırdır.

Ancak ikinci evreden farklı olarak mikro uykudayken beynimiz, çevreden gelen uyaranlar neticesinde veya bazı sosyal koşullardan ötürü sınavın...

ortasında uyumamak gerektiği gibi derin uykuya geçiş yapamaz.

Diğer bir ifadeyle sanki uyumaya devam etmemesi gerektiğini biliyor gibidir.

İşte beyin uykuda olduğunu ama uyanması gerektiğini saniyeler sonra anladığında ani bir sarsılışla uyanırız.

Gelin bu duruma bir de sinirbilimsel pencereden bakalım ve Niro Image dergisinde yayınlanmış bir araştırmadan bahsedelim.

Yapılan araştırmalarda mikro uyku deneyimleyen kişilerin uykuyu düzenlemekten sorumlu Thalamus adlı beyin bölgesinde bir etkinlik azalması olduğu, buna karşın dikkat vermeyle ve duygusal girdinin işlenmesiyle ilintili

beyin bölgelerinde ise aktivite artışı olduğu görülmüştür.

Sonuç olarak mikro uyku esnasında uyku ve uyanıklıkla ilişkili beyin bölgeleri arasında bir gelelim yaşandığı anlaşılmaktadır.

Mikro uykunun evrimsel avantajı nedir?

Peki uyku eksikliği telafi amaçlı olduğu halde mikro uyku niçin kısa süreli ve hafif olmaktadır?

Bunun bize evrimsel geçmişimizde getirisi ne olmuş olabilir?

Şöyle ki, insanlar aşina olmadıkları ortamlarda veya güvenliklerine tehdit oluşturabileceğini düşündükleri yerlerde genellikle uykuyla uyanıklık arasında bir yerde olan daha hafif bir uyku uyurlar.

Bu da onların çevresel uyaranlara daha çabuk tepki vermelerini sağlar.

Bu tarz bir uykunun etraftaki yırtıcılara karşı bizi tetikte tutarak evrimsel geçmişimizde bize avantaj sağladığı aşikardır.

Tehlikeleri nelerdir? Evimizin koltuğu ya da yatağımız gibi rahat bir ortamda değil de dikkat vermenin hayatı öneme sahip olduğu otoyolda araç sürmek veya iş makinesi kullanmak gibi durumlarda saniyeler süren uyku

dilimleri yaşıyorsak potansiyel tehlikeleri tahmin edebilirsiniz.

Yine de yardımcı olması için şöyle bir örnek vermek isteriz.

Diyelim ki saatte 70 km hızla gidiyorsunuz ve sadece 6 saniyeliğine şöyle bir içiniz geçmiş.

Bu süre zarfında kabaca 120 metre yol, yaklaşık bir futbol sahası uzunluğunda kadar bir mesafe kat etmiş olursunuz.

Bir de bu süre zarfında trafik halindeyken neler yapmış olabilirsiniz?

Bir podcast fikriniz

var ama nereden başlayacağınızı bilmiyor musunuz?