Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi: Hayatta Kalmak İçin Nelere İhtiyaç Duyarız?

Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi.

Hayatta kalmak için nelere ihtiyaç duyarız?

Yazar Tuğba Gürcan.

Seslendiren Funda Başak Abraham Maslow tarafından oluşturulan kişilerin gereksinimleri kuramı motivasyon kuramları içinde önemli bir yere sahiptir.

Bu kurama göre insanların motivasyonu dış faktörlerden ziyade kişinin kendi içindeki ihtiyaçlara dayanmaktadır.

Kişinin içinden gelen bu ihtiyaçlarsa bir hiyerarşi içinde gruplandırılmaktadır.

Yani kişiye dışarıdan gelen ödül veya ceza gibi faktörler bu kurama göre motivasyon üzerinde çok etkili değildir.

Maslow'un kuramına göre insanların ihtiyaçları sınırsızdır ve insan bir ihtiyacını giderdikten sonra başka bir ihtiyaç ortaya çıkar.

Bir ihtiyacı giderme süreci içindeyse tamamıyla memnun olma, hoşnut olma durumu olası değildir.

Bu esnada giderilmemiş ihtiyaç kişi için büyük bir motivasyon kaynağıdır.

Birey güdülere ve birey neyi henüz elde etmemişse ona büyük ilgi gösterir.

Fakat ihtiyaç giderildikten sonra bu ihtiyaca yönelik motivasyon davranışlar üzerindeki belirleyici etkisini kaybeder.

Maslow'a ait ihtiyaçlar hiyerarşisi de alt düzeydeki ihtiyacın karşılanmadan üst düzeydeki ihtiyacın karşılanmasının anlamsız olması ilkesi üzerine kurulmuştur.

İhtiyaçlara ait hiyerarşi basamaklarla, düzeylerle ifade edilmektedir.

Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi beş ana kategoriye ayrılmaktadır.

1. Fizyolojik ihtiyaçlar.

Açlık, susuzluk ve buna benzer temel yaşamsal ihtiyaçlar.

2. Güvenlik ihtiyacı.

Dış faktörlerden kaynaklı tehlikelerden korunma.

3. Sosyal ihtiyaçlar.

Aidiyet, sevgi, kabul görme, sosyal yaşam ve benzeri.

4. Değer verilme saygınlık ihtiyacı.

Statü, başarı, itibar, tanınma.

5. Kendini gerçekleştirme.

Gelişim, bir işi başarıyla tamamlama, yaratıcılık.

Şimdi bunları daha detaylı inceleyelim.

1. Fizyolojik ihtiyaçlar Maslow'a göre tüm ihtiyaçlar içerisinde en önemli olan ihtiyaç fizyolojik ihtiyaçlardır.

Fizyolojik ihtiyacını gidermemiş bir kişi için diğer ihtiyaçların bir önemi yoktur.

Aç veya susuz olan bir kişi öncelikle bu ihtiyacını doyuracaktır ve diğer ihtiyaçlarını doyurmaya yönelmeyecektir.

2. Güvenlik ihtiyacı.

Bu ihtiyaç korunma, barınma, kural ve yasalara uyma gibi gereksinimlere dayanmaktadır ve buna bağlı olarak kişi korku ve kaygısını azaltacaktır.

İnsan tehlikelere karşı savunmadadır ve sahip olduğu şeyleri korumaya yönelik bir gücüye sahiptir.

Bu ihtiyaçlar kişiler arası ilişkiler için de geçerlidir.

Yani insan diğer insanlarla olan ilişkileri için de bu ilişkiyi korumayı ve güvenli bir şekilde sürdürmeyi istemektedir.

3. Sosyal ihtiyaçlar.

İnsanlar tek başına yaşayamazlar.

Yaşamlarını sürdürebilmek için başkalarının varlığına gereksinim duyarlar.

Başkalarıyla birlikte yaşama, başkaları tarafından kabul görme, arkadaşlık, sevme ve sevilme gibi sosyal ihtiyaçlar insanlar için önemlidir.

Fizyolojik ve sosyal ihtiyaçların giderilmesi kişinin diğer ihtiyaçları için bir kaynak oluşturmaktadır.

Eğer insanlar sosyal ihtiyaçlarını gideremezlerse aidiyet duygusundan yoksun, yalnız ve terk edilmiş hissedeceklerdir.

Aile kurma ve etrafındaki kişilerle duygu alışverişinde bulunma gibi davranışlar insanların sosyal ihtiyaçlarından kaynaklanmaktadır.

4. Değer verilme saygınlık ihtiyacı.

Bu ihtiyaç, Çift yönlü bir ihtiyaçtır.

Yani birey hem kendisine güven ve saygı duymak isterken hem de başkaları tarafından böyle görülmek ister.

Başkaları tarafından değer görmek kişinin de kendine güven duymasına ve başarılı olabileceğine yönelik bir inanç geliştirmesini sağlamaktadır.

Başarı statünün göstergesi olarak kabul edilmektedir ve başarmışlık hissi değer verilme ihtiyacını karşılamak için oldukça önemli kabul edilmektedir.

Kendini gerçekleştirme ihtiyacı.

Bu ihtiyaç hiyerarşinin en üst basamağında yer almaktadır.

Her bireyin kendine ait yetenekleri ve karakteri vardır.

Birey bu kendine ait özelliklerini geliştirme ve kanıtlama ihtiyacı hissetmektedir.

Fakat bu ihtiyacın karşılanabilmesi için diğer alt basamaklardaki ihtiyaçların yeterince karşılanmış olması gerekmektedir.

Aksi takdirde bireyin kendini gerçekleştirmesi çok mümkün değildir.

Her yeni ihtiyacın giderilmesi yeni bir ihtiyacın da doğması anlamına gelir.

Bu durumda sürekli bir gerilim vardır aslında ve bir dengeye kavuşmak hem olası değildir hem de kişi tarafından istenmez.

Maslow'a göre yoksunluk güdüleri gerilimi azaltmaya yöneliktir.

Yani bu ihtiyaçlar giderildiğinde kişi dengeyi kurabilir.

Fakat gelişme güdülerinin başarılması daha zordur.

Çoğu kez erişilemez hedeflerdir ve bu ihtiyaç dengede olan kişinin aynı zamanda sürekli bir gerilime sahip olmasına neden olur.

Bir ihtiyacın belirmesi için bir önceki ihtiyacın %100 giderilmiş olmasına gerek yoktur.

Örneğin bir kişi fizyolojik gereksinimlerini %70, sevgi gereksinimlerini %50, saygınlık gereksinimlerini %40, kendini geliştirme gereksinimini %10 gidermiş

olabilir. Maslow bu beş temel ihtiyacın dışında iki tane daha ihtiyaç belirtmiştir.

Bunlar bilişsel gereksinimler ve güzel duysal.

estetik gereksinimleridir.

Fakat kendini gerçekleştirme ihtiyacının bu ihtiyaçları kapsadığı düşüncesiyle bu ihtiyaçlar ayrı ayrı incelenmemiştir.

Değişen yaşam koşulları dolayısıyla Maslow'a ait bu ihtiyaçlar hiyerarşisi gözden geçirilmektedir.

Özellikle teknolojinin gelişmesi ve kişilerin hayatında önemli bir yere sahip olması bu hiyerarşinin gözden geçirilmesi gerektiğinin kanıtı olarak düşünülmektedir.